Кіріспе

Құс түрі. Ақ тамақ ағашқа шапшаң құс (Cormobates leucophaea) – Австралияның шығыс ормандарында кездесетін австралиялық ағашқа шапшаң құс. Ол солтүстік жарты шардағы ағашқа шапшаң құстармен туыс емес. Бұл орташа еңізі 15 см болатын, негізінен қоңыр және ақ түсті кішкентай сайрақ. Ол жәндіктермен қоректенеді, көбінесе құмырсқаларды жейді. Climacteris туысына жататын ағашқа шапшаң құстардан айырмашылығы, ақ тамақ ағашқа шапшаң құс бірлесіп көбеймейді, және ол Climacteris туысының түрлерімен кездесетін жерлерде, әдетте басқа ағаштарды пайдаланады және одан да бос қабықпен қоректенеді.

Таксономия

Оны алғаш рет 1801 жылы орнитолог Джон Лэтам Certhia leucophaea деп сипаттады. Көп жылдар бойы ол Climacteris туысына жатқызылды және ағаштарда жоғары-төмен қозғалу әдісіне сілтеме жасайды. Оның түрлік атауы ежелгі грек тіліндегі leuko 'ақ' және phaios 'көңілді' немесе 'сұрғылт' сөздерінен шыққан.

Папуалық ағашқа өрмелеуші (Cormobates placens) бұрынғыда түрше деп есептелген, бірақ қазір жеке түр ретінде мойындалған, алайда екі таксон бойынша молекулалық зерттеулер әлі жүргізілмеген.

Сипаттама

Ұзындығы 13–17 см (5–7 дюйм), қанаттарының ені орташа есеппен алғанда, салмағы 22 г (0.8 унция) болады. Оның тамағы мен кеудесі ақ, қарын және бүйірлері қара қоңыр және ақ жолақты. Жоғарғы жағы мен қанаттары қара-сұр қоңыр түсті, қанаттарында сары-қоңыр дақ бар. Басқа ағашқа өрмелеуші құстардан айырмашылығы, оның қас жапырағы жоқ. Мұқарасы мен аяқтары қара. Есік құсының жанында ақшыл-сары қоңыр дақ бар. Жасы кішкентай құстардың құйрық бөлігі сары-қоңыр, ал иық жағында ақ іздер болады. Дауысы өткір шырылдау.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Ақ мойынды ағашқа шапшаң балық Оңтүстік Австралиядағы Сент-Винсент шығанағынан Виктория арқылы, Жаңа Оңтүстік Уэльстің шығысы мен Квинслендтің оңтүстік-шығысына дейін, сондай-ақ солтүстікке қарай Маунт Спектен Куктаунға дейін таралған. Ылғалды склерофилді ормандар мен жаңбырлы ормандар осы түр үшін ең қолайлы мекендеу ортасы болып табылады. 2007 жылы Австралия астанасы аумағында жүргізілген зерттеуге сәйкес, ақ мойынды ағашқа шапшаң балық тегіс қабықтанды емес, керісінше, қалың қабықты эвкалипт – қызыл стрингібарк (Eucalyptus macrorhyncha) ағашында қоректенуді ұнатады. Құстар отырып, жемтігін іздейді, аралайды және жәндіктерді табу үшін өлі ағаштарды бұрғылайды. Бір аналығының ақ қапшақ (Laetiporus portentosus) саңырауқұлағымен қоректенгені байқалды.

Өсіру

Климактерис туысына жататын ағашқа шапшыңдардан өзгеше, ақ тамақ ағашқа шапшыңы кооперативтік көбейтуге қатыспайды. Көбейту маусымы тамыз бен желтоқсан аралығында болады, және бір рет жұмыртқа салады. Кесе тәрізді ұя ағаш қуысында, жерден жоғары орналасқан, жүн, шаш, қауырсын және мүктерден құралған. Бір тобында екі-үштей кремі түсті, сопақ жұмыртқа болады. Азырақ қара қоңыр немесе қызыл қоңыр дақтармен өрнектелген, олардың мөлшері 23 x 18 мм.