Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз ботаник, зоолог және энтомолог (1759–1828)
French botanist, zoologist, and entomologist (1759–1828)
Луи Августин Гийом Боск (немесе Луи Августин Боск д’Антик) (29 қаңтар 1759 – 10 шілде 1828) – француз ботанигі, омыртқасыз жануарлар зоологы және энтомологы.
Louis Augustin Guillaume Bosc (or Louis Augustin Bosc d'Antic) (29 January 1759 – 10 July 1828) was a French botanist, invertebrate zoologist, and entomologist.
Өмірбаян
Боск Парижде, дәрігер және химик Пол Боск д’Антиктің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Дижонда оқыды, онда ботаник Жан-Франсуа Дюран мен химик Луи Бернард Гютон Морвоның шәкірті болды. Әскери артиллерияда қызмет ете алмағандықтан, ол бастапқыда бас контролер кеңсесінде, содан кейін пошта қызметінің контролерінде жұмыс істеді. Кейіннен ол Антуан Лоран де Жюссьеден ботаника курстарын алып, ботаник Рене Десфонтен және натуралист Пьер Мари Огюст Бруссонемен танысты. Ол сондай-ақ Жан-Мари Ролан мен Мадам Роланмен жақын қарым-қатынас жасады және даниялық энтомолог Йохан Кристиан Фабрициуспен берік байланыс орнатты. Пошта қызметінде жұмыс істеген кезінде ол табиғаттану саласында зерттеулер жүргізіп, Orthezia characias деген жаңа жәндік түрінің сипаттамасын және жәндік дернәсілдерін сақтау әдісін жариялады. 1785 жылы Боск Лаперузаның әлемді аралау экспедициясына натуралист ретінде қатысуға шақырылды, бірақ ол бас тартты. Бұл оған пайдалы болды, өйткені экспедиция 1788 жылғы наурыз айында Ботания шығанағынан шыққаннан кейін жоғалып кетті. Андре Туэн, Пьер Мари Огюст Бруссоне, Обен Луи Миллен де Грандемезон және Пьер Виллеметпен бірге Боск 1787 жылы әлемдегі алғашқы Линней қоғамын, Париж Линней қоғамын құруға қатысты. Жақын арада оларға басқа да натуралистер қосылды. Бұл қоғам 1789 жылы құрылған Корольдік ғылым академиясының қарсылығына байланысты таратылды. Боск пен Бруссоне Лондон Линней қоғамының алғашқы шетелдік мүшелерінің қатарында болды. 1789 жылы Бастилияға шабуылдан кейін Францияда жаңа заңдар баспасөз және жиналыс еркіндігіне рұқсат берді, соның нәтижесінде жаңа қоғамдар, газеттер мен журналдар құрылды. Олардың арасында 1790 жылы Боск үйінде құрылған Табиғат тарихы қоғамы (Société d'Histoire Naturelle) болды. Оның журналы, «Actes de la société d'histoire naturelle de Paris» қысқа ғана өмір сүрді, бірақ Босктың бірнеше еңбегін қамтыды. Боск пен Қоғам да саяси белсенділік танытып, республикалық көзқарастарды ұстанды. Боск Якобин клубының мүшесі болды. Боск Францияға қайтарылып келді, онда ол бір кезде ауруханалар мен түрмелердің әкімшісі қызметін атқарды және 1803 жылы, Жорж Кювьедің көмегімен Швейцария мен Италияда болғаннан кейін, Версаль бақшалары мен балабақшаларында лауазым алды. Ол өзінің коллекцияларын табиғатты зерттеуші достарына сыйлады. Осылайша, Фабрициус пен Гийом Антуан Оливье одан жәндіктерді, Франсуа Мари Даудин – құстарды, Пьер Андре Латрейль – жорғалаушыларды, ал граф де Ласепед – балықтарды алды. Ол сондай-ақ Жан-Батист Бори де Сен-Винсент және Жан-Мари Леон Дюфур табиғатты зерттеушілерінің досы және қорғаушысы болды. 1806 жылы ол Ауыл шаруашылығы бөлімінде Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1825 жылы ол Андре Туэннен кейін Париждегі Ұлттық табиғи тарих мұражайындағы өсімдіктерді өсіру кафедрасын басқарды. Ол көп ұзамай, 1828 жылы Парижде күтпеген жерден қайтыс болды.
Bosc was born in Paris, the son of Paul Bosc d’Antic, a medical doctor and chemist. He studied at Dijon, where he was the pupil of botanist Jean François Durande and chemist Louis Bernard Guyton Morveau. Being unable to become an artilleryman, he worked initially for the office of the controller general and then for the comptroller of the postal service. In time he took courses in botany under Antoine Laurent de Jussieu and met botanist René Desfontaines and naturalist Pierre Marie Auguste Broussonet. He also took up with Jean Marie Roland and Madame Roland and formed a lasting relationship with Danish entomologist Johan Christian Fabricius. While working for the postal service he carried out work on natural history, publishing a description of a new species of bug, Orthezia characias, and a method of preserving insect larvae. In 1785 Bosc was invited to join the Lapérouse round the world expedition as a naturalist, but declined. This was fortunate for him, as the expedition was lost after leaving Botany Bay in March 1788. Together with André Thouin, Pierre Marie Auguste Broussonet, Aubin Louis Millin de Grandmaison and Pierre Willemet, Bosc participated, in 1787, in the founding of the first Linnean society in the world, the Société linnéenne de Paris. They were soon joined by other naturalists. This society was dissolved in 1789, in part due to hostility from the established Académie Royale des Sciences. Both Bosc and Broussonet were among the first foreign members of the Linnean Society of London.]] After the Storming of the Bastille in 1789, new laws in France permitted freedom of the press and assembly, allowing the formation of new societies, newspapers and journals. Among these was the Société d'Histoire Naturelle, founded in 1790 in Bosc's Home. Its journal, Actes de la société d'histoire naturelle de Paris was short lived, but included a number of items by Bosc Both Bosc and the Society were politically active, with Republican leanings. Bosc was a member of the Jacobin Club. Bosc was brought back to France, where he served for a time as administrator of hospitals and prisons and obtained, in 1803, after a sojourn in Switzerland and Italy courtesy of Georges Cuvier, a position in the gardens and nurseries of Versailles. He gave his collections to his naturalist friends. Thus, Fabricius and Guillaume Antoine Olivier received his insects; François Marie Daudin, his birds; Pierre André Latreille, his reptiles; and the comte de Lacépède, his fish. He was also the friend and protector of naturalists Jean Baptiste Bory de Saint Vincent and Jean Marie Léon Dufour. In 1806, he was elected to membership in the Académie des sciences in the rural husbandry section. In 1825, he succeeded André Thouin to the chair of plant culture at the National Museum of Natural History in Paris. He died unexpectedly not many years later in Paris, in 1828.
Мұра
Босктың мұрасы негізінен агрономия және табиғи тарих салаларында жатыр. Ол Рене Рихард Луи Кастель редакциялаған "Буффонның сюиталары" атты үш томдық еңбектің авторы: "Histoire naturelle des Coquilles" (Париж, 5 том, 1802); "Histoire naturelle des Vers" (Париж, 3 том, 1802); және "Histoire naturelle des Crustacés" (Париж, 2 том, 1802). Боск Жан-Франсуа Пьер Детервилл мен Соннини де Манонкурдың басшылығымен "Көбінесе ауыл шаруашылығына, егіншілікке және шаруашылыққа қолданылатын табиғи тарихтың жаңа сөздігі" (Париж, 24 том, 1803–1804, қайта басылған 36 том, 1816–1819) және Детервилл басқарған "Теориялық және практикалық ауыл шаруашылығының жаңа толық курсы" (Париж, 13 том, 1809, қайта басылған 16 том, 1821–1823) еңбектерінің редакциясына қатысты. Боск сонымен қатар Париждің Орталық ауыл шаруашылығы қоғамы басып шығарған Оливье де Серрестің 1600 жылғы ауыл шаруашылығы классикасының редакциялануы мен қайта жариялануын қадағалады, сонымен қатар оның "Жылнамаларын" да жариялады. Ноттон (2007) Босктың коллекциясына сілтеме жасай отырып, паразиттік масалардың каталогын ұсынады. Долан (2020) Босктың жарияланымдарының толық библиографиясын және оның сипаттаған барлық түрлердің тізімін келтіреді.
Bosc's legacy lies mainly in the fields of agronomy and natural history. He was the author of three volumes of Suites à Buffon, edited by René Richard Louis Castel: Histoire naturelle des Coquilles (Paris, 5 volumes, 1802); Histoire naturelle des Vers (Paris, 3 volumes, 1802); and Histoire naturelle des Crustacés (Paris, 2 volumes, 1802). Bosc participated in the editing of the Nouveau Dictionnaire d'histoire naturelle appliquée aux arts, principalement à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, under the direction of Jean François Pierre Deterville and Sonnini de Manoncourt (Paris, 24 volumes, 1803–1804, re edited in 36 volumes, 1816–1819), and the Nouveau Cours complet d'agriculture théorique et pratique, also directed by Deterville (Paris, 13 volumes, 1809, re edited in 16 volumes, 1821–1823). Bosc also supervised the editing and republication of the agricultural classic, Théâtre d'agriculture (1600) by Olivier de Serres, published by the Société centrale d'agriculture de Paris, whose Annales he also published. Notton (2007) provides a catogue of parasitic wasps with reference to Bosc's collection. Dolan (2020) gives a full bibliography of Bosc's publications, and a list of all the species described by him.