Рудольф IV: Австрияның герцогы, Габсбург әулетінен, «Privilegium Maius» құжатын жасаған. Өзінің елге деген сүйіспеншілігімен халыққа жақын болған билеуші.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия герцогы Рудольф IV (1358–1365)
Duke of Austria (1358–1365)
Рудольф IV (1 қараша 1339 – 27 шілде 1365), сондай-ақ Рудольф Негізін Салушы (der Stifter) деп аталды, Габсбургтер әулетінің мүшесі, 1358 жылдан бастап Австрия герцогы (өзін-өзі архигерцог деп жариялаған), Штирия және Каринтия, сондай-ақ 1363 жылдан Тироль графы және 1364 жылдан өліміне дейін Карниоланың тұңғыш герцогы болып билік жүргізді. 1356 жылғы Алтын бұқа жарлығынан Габсбургтер ештеңе алмағаннан кейін, ол Австрия билеушілерінің құқығын арттыру үшін жасалған жалған құжат – "Privilegium Maius" құрастыруға бұйрық берді.
Rudolf IV (1 November 1339 – 27 July 1365), also called Rudolf the Founder (der Stifter), was a scion of the House of Habsburg who ruled as duke of Austria (self proclaimed archduke), Styria and Carinthia from 1358, as well as count of Tyrol from 1363 and as the first duke of Carniola from 1364 until his death. After the Habsburgs received nothing from the decree of the Golden Bull in 1356, he gave order to draw up the "Privilegium Maius", a fake document to empower the Austrian rulers.
Ерте өмір
Рудольф Венада дүниеге келді. Ол Австрия герцогы Альберт II және Пфирт Джоаннаның үлкен ұлы еді. Австриядағы Габсбург герцогтарының үшінші буынының өкілі ретінде, ол герцогтікте туған алғашқы адам болды. Сондықтан ол Австрияны өз үйі деп есептеді, бұл сезімі, әрине, халқына жетіп, оның танымалдылығына үлкен үлес қосты. 1308 жылы әкесі, Германия королі Альберт I-нің қазасынан кейін Габсбургтер императорлық тәжін жоғалтқанда, Рудольф Орта ғасырдың соңында Австрияның ең белсенді және әрекетті билеушілерінің бірі болды. Оның жас кезінде-ақ патша сияқты мінез танысқандығы айтылды.
Born in Vienna, Rudolf was the eldest son of Duke Albert II of Austria and Joanna of Pfirt. One of the third generation of Habsburg dukes in Austria, he was the first to be born within the duchy. Therefore, he considered Austria his home, a sentiment that no doubt communicated itself to his subjects and contributed to his popularity. Faced with the Habsburgs' loss of the Imperial crown upon the assassination of his grandfather King Albert I of Germany in 1308, Rudolf was one of the most energetic and active rulers of Austria in the late Middle Ages, and it was said of him that as a young man he already had the air of a king.
Ереже
1357 жылы ол Богемиялық Екатеринаға, император Карл IV-нің қызына үйленді. Богемия патшалығын және оның астанасы Праганы империялық мәдениеттің жарқын орталығы етіп жасаған күшті қайын атасымен бәсекелесуге құштар болған Рудольф өзінің резиденциясы Венаның мәртебесін салыстырмалы немесе одан да жоғары деңгейге көтеруді қалады. Бір ғасырдан астам уақыт бойы Габсбург герцогтары папалардың Венаны өз епархиясының орталығы етіп тағайындамауына наразылық білдірді. Оның орнына қалалық приход Пасау епископтарына бағынышты болды, олар папамен жақсы қарым-қатынаста болды, бұл Венаның осы бағыттағы перспективасын күмәнді етті. Алайда Рудольф алдау деп есептелуі мүмкін әрекетке барды: ол Санкт-Стефан шіркеуінде "метрополиттік соборлық шаптерді" құруды бастады (аты бойынша епископқа қарастырылуы керек), оның мүшелері кардиналдар сияқты қызыл киім киді. Шаптердің провосты "Австрияның архиканцлері" атағын алды. Рудольф Санкт-Стефан соборын кеңейтті, оның готикалық бөлігінің құрылысы Рудольфтың билігі кезінде басталды. Бұл құрылыс жұмыстарын Прагадағы Қасиетті Вит соборымен бәсекелесуге жасалған тыраш ретінде қарастыруға болады. Рудольф собордың кіреберісінде өзінің және әйелінің бейнесін бейнелеген кенотаф орнатты. Сол сияқты, 1365 жылы Вена университетін құру арқылы Рудольф Карл IV-нің 1348 жылы Прага университетін құруымен теңесуге тырысты. Бүгінде Вена университеті "Alma Mater Rudolphina" деп аталады және неміс тілді елдердегі үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне университет болып табылады. Алайда, сол кездегі университет үшін маңызды саналған теология факультеті Рудольф қайтыс болғаннан кейін жиырма жыл өткен соң, 1385 жылға дейін құрылмады. Венаның экономикасын жақсарту үшін Рудольф көптеген басқа шараларды енгізді, соның ішінде жылжымайтын мүлікті сатуды қадағалау, өлі қолға сатуды болдырмау, яғни шіркеудің экономикалық тұрғыдан тиімсіз меншігін алдын алу. Рудольф сондай-ақ Виеналық пенни деп аталатын салыстырмалы тұрақты валюта енгізді. Рудольф тағы бір тәуекелмен танымал, ол Privilegium Maius-тің жалғандауы, бұл оны Киелі Рим империясының жеті сайлаушы князімен деңгейлестірді, бұл 1356 жылы император Карл IV шығарған Алтын бұқашада Австрияның сайлау дауысын алмауының орнын толтырды. Рудольф ойлап тапқан эрцгерцог атағы 16 ғасырдан бастап Габсбург әулетінің барлық еркек мүшелері үшін құрметті атаққа айналды. 1363 жылы Рудольф өзінің жалғыз ұлы Майнхард III қайтыс болғаннан кейін Гориция-Тироль графинясы Маргаретпен мұрагерлік шартына қол қойды. Маргарет 1369 жылы қайтыс болғаннан кейін Тироль графтығы Австрияның билігіне көшті, өйткені Маргареттің күйеуінің інісі Бавария герцогы Стефан II елге шабуыл жасады. 1364 жылы Рудольф Карниоланың Каринтия маркасын герцогтік деп жариялады және келесі жылы Виндик маркасындағы Ново-Место қаласын құрды (кейіннен Төменгі Карниола деп аталды, қазіргі Словенияда), оның неміс атауы Рудольфсверт оның құрметіне берілді. Сонымен қатар, ол өзінің қайын атасы император Карл IV-пен Габсбургтер мен Люксембург әулеттері арасындағы өзара мұрагерлікті қамтамасыз ететін тағы бір мұрагерлік шартына қол қойды.
In 1357 he was married to Catherine of Bohemia, daughter of Emperor Charles IV. Eager to compete with his mighty father in law, who had made the Kingdom of Bohemia and its capital Prague a radiant center of Imperial culture, Rudolf desired to raise the importance of his residence Vienna to a comparable or greater height. For more than a century, the Habsburg dukes had chafed at the popes' failure to make Vienna the seat of its own diocese, a status that they considered appropriate for the capital of a duchy. Instead the city parish was subordinate to the bishops of Passau, who had excellent connections to the pope, apparently dooming Vienna's prospects in this regard. Rudolf, however, resorted to something which could be considered imposture: He initiated the creation of a "metropolitan cathedral chapter" at the church of St. Stephen (which, according to the name, should be assigned to a bishop), whose members wore red garments as cardinals do. The provost of the chapter received the title of an "archchancellor of Austria". Rudolf extended St. Stephen's Cathedral, with the construction of its gothic nave being started under Rudolf's rule. The construction efforts can be seen as an attempt to compete with St. Vitus Cathedral in Prague. Rudolf had himself and his wife depicted on a cenotaph at the cathedral's entrance. Similarly, by founding the University of Vienna in 1365, Rudolf sought to match Charles IV's founding of the Charles University of Prague in 1348. Still known as Alma Mater Rudolphina today, the University of Vienna is the oldest continuously operating university in the German speaking world. However, a faculty of theology, which was considered crucial for a university at that time, was not established until 1385, twenty years after Rudolf's death. To improve the economy of Vienna, Rudolf introduced many other measures, including the supervision by the mayor of sales of real property, instituted to prevent sales to the dead hand, i. e., to prevent economically unproductive ownership by the Church. Rudolf also managed to establish a relatively stable currency, the so called Wiener Pfennig (Vienna Penny). Rudolf is best known for another bluff, the forgery of the Privilegium Maius, which de facto put him on par with the seven Prince electors of the Holy Roman Empire, compensating for Austria's failure to receive an electoral vote in the Golden Bull of 1356 issued by Emperor Charles IV. The title of Archduke (Erzherzog), invented by Rudolf, became an honorific title of all males of the House of Habsburg from the 16th century. In 1363, Rudolf entered into a contract of inheritance with Countess Margaret of Gorizia Tyrol upon the death of her only son, Meinhard III. The County of Tyrol came under Austrian rule after her death in 1369 since Margraret's brother in law Duke Stephen II of Bavaria had invaded the country. In 1364, Rudolf declared the Carinthian March of Carniola a duchy and the next year established the town of Novo Mesto in the Windic March (in what would later be known as Lower Carniola, in present day Slovenia), whose German name Rudolfswert was given in his honor. In the same time, he concluded another contract of inheritance with his father in law Emperor Charles IV, providing for mutual inheritance between the Habsburg and Luxembourg dynasties.
Өлім
Жобаларының жоғары деңгейде болуына және кейде мегаломаниялық сипатына қарамастан, ол өзінің аумақтары мен қаласын жаңғыртуға қол жеткізді, оның мәртебесі едәуір артты. Рудольф 1365 жылы 25 жасында Милан қаласында кенеттен қайтыс болды. Оның және оның әйелінің денелері Венадағы Стефан соборының төменгі қабатындағы герцогтік мазарда жерленген. Дегенмен, оның баласыз қайтысы одан әрі дамуға тосқауыл болды. Рудольфтер үйінің ережелеріне сәйкес бірлесіп билік ететін оның кіші ағалары Альберт III және Леопольд III үздіксіз дауласа бастады және ақырында 1379 жылғы Нюберг шарты бойынша Габсбургтердің аумақтарын бөлісуге келісті. Леопольдтің ұрпағы, 1440 жылы Рим патшасы сайланған және 1457 жылдан бастап барлық австриялық жерлердің жалғыз билеушісі болған Австрияның Фредерик V, Рудольфтың еңбегінің жемісін алды және Габсбург монархиясының негізін қалады.
In spite of the high flying and sometimes megalomaniac character of his plans, he managed to modernize his territories and his city, the prominence of which considerably increased. Rudolf died suddenly at Milan in 1365 aged 25. His and his wife's mortal remains are buried at the Ducal Crypt underneath the Stephansdom in Vienna. His untimely death without issue halted further progress, however. His younger brothers Albert III and Leopold III, who were to rule jointly under the Rudolfinische Hausordnung (Rudolfinian House Rules), began to quarrel ceaselessly and ultimately agreed to divide the Habsburg territories between them according to the 1379 Treaty of Neuberg. It was Leopold's descendant Frederick V of Austria, elected King of the Romans in 1440 and sole ruler over all Austrian lands from 1457, who reaped the fruit of Rudolf's efforts and laid the foundations of the Habsburg monarchy.