Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Соғыс поэзиясы – соғыс тақырыбында жазылған поэзия. Бұл термин ең көп дүниежүзілік соғысқа қатысты туындыларға қолданылса да, кез келген соғыс туралы поэзияға да қолдануға болады, соның ішінде б.з.д. 8 ғасырға жатқан Гомердің "Илиадасына", Американдық Азамат соғысы, Испан Азамат соғысы, Қырым соғысы және басқа да соғыстар туралы өлеңдерге де қатысты. Соғыс ақындары қатысушы да, қатыспаған да болуы мүмкін.
Poet involved in or associated with a war
War poetry is poetry on the topic of war. While the term is applied especially to works of the First World War, the term can be applied to poetry about any war, including Homer's Iliad, from around the 8th century BC as well as poetry of the American Civil War, the Spanish Civil War, the Crimean War and other wars. War poets may be combatants or noncombatants.
Ежелгі заман
"Илиада" – дактильдік гексаметрмен жазылған эпикалық өлең. Оны Иониялық соқыр грек жыршысы Гомер жазған деп есептеледі. Бұл – батыс әдебиетінің ең көне сақталған туындыларының бірі, бастапқыда ауызша тараған әдебиет ретінде пайда болғандығына сеніледі. Алғашқы жазба нұсқасы б.з.д. 8 ғасырға дейін датыланады. "Илиада" он жылдық Троя қаласын (Илиум) қоршау кезінде өтеді. Бұл қаланы патша Приам мен оның ұлдары Гектор және Парис басқарады. Оларды Микен патшасы Агамемнон бастаған грек мемлекеттерінің одағынан құралған зор әскер қоршайды. Гектордың кремациясы мен Трояның құлауы арасындағы оқиғалар Смирналық Квинт жазған 4 ғасырлық "Постгомерика" эпикалық поэмасында кеңінен баяндалған. Исламға дейінгі Персияда "Аядгар и Зариран" ("Зарердің естелігі") атты соғыс поэмасы жазылды; ол Персияны мұсылмандар басып алғаннан кейін зороастрий дін қызметкерлерімен сақталды. Қолжазба түрінде сақталған "Зарердің естелігі" – иран әдебиетінің ең ерте туындыларының бірі және пахлави тіліндегі жалғыз эпикалық өлең. Тарихи тұрғыдан алғанда, осы сияқты ирандық эпикалық өлеңдерді саяхатшы музыканттар – жыршылар жазып, орындаған, олар исламға дейінгі және зороастрий дәуірінде ирандық қоғамның маңызды бөлігі болған.
The Iliad is an epic poem in dactylic hexameter which is believed to have been composed by Homer, a blind Greek Bard from Ionia. It is among the oldest surviving works of Western literature, believed to have begun as oral literature. The first written form is usually dated to around the 8th century BC. The Iliad is set during the ten year siege of the polis of Troy (Ilium), ruled by King Priam and his sons Hector and Paris, by a massive army from a coalition of Greek states led by King Agamemnon of Mycenae. The events between the cremation of Hector and the Fall of Troy are expanded upon in the 4th century epic poem Posthomerica, by Quintus of Smyrna. In pre Islamic Persia, the war poem Ayadgar i Zariran ('Memorial of Zarer') was composed; it was preserved by Zoroastrian priests after the Muslim conquest of Persia. In its surviving manuscript form, "The Memorial of Zarer" represents one of the earliest surviving works of Iranian literature and the only surviving epic poem in Pahlavi. Historically, Iranian epic poems such as this one were composed and sung by travelling minstrels, who in pre Islamic and Zoroastrian times were a fixture of Iranian society.
Ерте ортағасырлық кезең
Фердоусидің 11 ғасырдағы «Шахнаме» («Патшалар кітабы») әлемнің жаратылуынан бастап 7 ғасырдағы мұсылман жаулап алуына дейін Персия империясының мифтік және белгілі бір дәрежеде тарихи өткенін баяндайды. Бұл бір ақынның жазған әлемдегі ең ұзақ эпикалық поэмаларының бірі және Ұлы Иранның ұлттық эпосы. «Шахнаме» соғыс поэзиясының көптеген туындыларын қамтиды. Арменияның ұлттық эпосы «Сасна Црер» («Сассунның батырлары») Бағдад халифатының Арменияға шабуыл жасаған кезінде (шамамен 670 жыл) орын алады және бір отбасының төрт буынының қарсыласуына баса назар аударады, бұл Армения халық қаһарманы Сасунның Дәуітінің мұсылман басқыншыларын Армениядан қууымен аяқталады. Бұл эпос 1873 жылы Армения Апостол Шіркеуінің ұялы дін қызметкері Гарегин Срванцтианцтан ауызша дәстүрден жиналып, жазылған. Эпос алғаш рет 1874 жылы Константинопольде жарияланды. Ол «Сасунтси Давит» («Сасунның Дәуіті») деп белгілі.
Ferdowsi's 11th century Shahnameh ("Book of Kings") retells the mythical and to some extent the historical past of the Persian Empire from the creation of the world until the Muslim conquest in the 7th century. It is one of the world's longest epic poems created by a single poet, and the national epic of Greater Iran. The Shahnameh also contains many works of war poetry. Armenia's national epic, Sasna Tsrer (Daredevils of Sassoun), is set during the time of the invasion of Armenia by the Caliphate of Baghdad (about 670), and focuses on the resistance of four generations within the same family, which culminates with Armenian folk hero David of Sasun driving the Muslim invaders from Armenia. It was collected and written down from the oral tradition by Fr. Garegin Srvandztiants, a celibate priest of the Armenian Apostolic Church, in 1873. The epic was first published in Constantinople in 1874. It is better known as Sasuntsi Davit ("David of Sasun").
Ұлыбритания мен Ирландия
Ежелгі ағылшын тіліндегі "Мальдон шайқасы" поэмасы, оның тек аяқталмаған фрагменті ғана сақталған, сол аттас шайқасты жұртқа паш етеді. 937 жылғы Брунанбур шайқасы да англосаксондық жылнамадағы сол аттас көне ағылшын поэмасымен аталып өтеді, оны 1880 жылы Альфред Теннисон қазіргі ағылшын тіліне аударған, трохейлер мен дактильдердің метрлік қоспасымен. 12 ғасырдағы бард Снорри Стурлусонға жатқызылатын "Эгиль сағасының" анти-батыры Эгиль Скаллагримссон 937 жылы Брунанбур шайқасында Этельстанның элиталық жалдамалы әскері ретінде шайқасқан деп суреттеледі. Уэльс поэзиясының негізін қалаған шедевр "Й Гододин" (шамамен 638 – 1000 жж.) Хен Огледттегі Гододин патшасы Мюндог Мвинфедхеннің бірнеше уэльс патшалықтарынан жауынгерлер шақырып, оларды шамамен 600 жылы Катрет шайқасымен аяқталған англосаксондарға қарсы жорыққа бастағанын айтады. Аңтартушы өзін Анерин деп атайды және шайқастан аман қалған екі-төрт уэльстің бірі болғанын мәлімдейді. 1635 жылы францискан монахы және тарихшы Михеал О Клеирх жазған деп есептелетін "Когад Гадель ре Галлайбтың" Брюссель қолжазбасында басқа жерде кездеспейтін көптеген ирланд соғыс өлеңдері сақталған. Басқа екі қолжазба сияқты, Брюссель қолжазбасы да ирланд рулары мен норвегиялық және даниялық шабуылшылар арасындағы соғыстарды баяндайды және Брайан Борудың Ирландияның жоғарғы патшасы ретінде билікке көтерілуін жұртқа паш етеді.
The Old English poem The Battle of Maldon, which survives only in an unfinished fragment, celebrates the battle of the same name. The Battle of Brunanburh in 937 is also celebrated by an Old English poem of the same name in the Anglo Saxon Chronicle, which in 1880 was translated into modern English, in a metrical mixture of Trochees and dactyls, by Alfred Tennyson. The anti hero Egill Skallagrímsson of Egil's Saga, attributed to the twelfth century bard Snorri Sturluson, is portrayed as having fought in the Battle of Brunanburh in 937 as an elite mercenary soldier for Æthelstan. The foundational masterpiece of Welsh poetry, Y Gododdin (c. 638 – c. 1000), tells how Mynyddog Mwynfawr, the King of Gododdin in the Hen Ogledd, summoned warriors from several other Welsh kingdoms and led them in a campaign against the Anglo Saxons which culminated with the Battle of Catraeth around the year 600. The narrator names himself as Aneirin and professes to have been one of only two to four Welsh survivors of the battle. The Brussels Manuscript of the Cogad Gáedel re Gallaib, which is believed to have been written around 1635 by Franciscan friar and historian Mícheál Ó Cléirigh, contains many Irish war poems not found elsewhere. Like the other two surviving manuscripts, the Brussels Manuscript relates the wars between the Irish clans and the Norse and Danish invaders, and celebrates the ultimate rise to power of Brian Boru as High King of Ireland.
Орта ғасырдың биік кезеңі
"Дермот пен графтың әні" – 13 ғасырдың басында Англияда жазылған анонимді англо-норман жыр-дастаны. Онда 1170 жылы Диармит Мак Мурчаданың Ирландияға шапқыны, одан кейін басқыншылар мен Дублиннің соңғы гиберно-викинг патшасы Хаскульф Торгильсон және Ирландияның соңғы Жоғары патшасы Руаидри Уа Кончобайр арасындағы соғыстар, сондай-ақ 1172 жылы Англия королі Генрих II-нің Ирландияға сапары баяндалады. Дастан тек 17 ғасырда Лондонның Ламбет сарайында қайта табылған бір қолжазбада ғана сақталған. Қолжазбаның атауы жоқ, бірақ Годдард Генри Орпен 1892 жылы осы атпен дипломатиялық басылымды жариялағаннан бері "Дермот пен графтың әні" деп аталады. "Игорь жорығының әңгімесі" (Слово о полку Игореве) – көне шығыс славян тіліндегі эпикалық поэма. Онда 1185 жылы Новгород Северск князі Игорь Святославич бастаған әскердің Половецтерге (куман) – Дон өзенінің оңтүстік жағалауында мекендеген, түркі тайпаларынан шыққан көшпенділерге жасаған сәтсіз шабуылы суреттеледі. 18 ғасырда Ярославльдегі 15 ғасырға жататын қолжазбадан табылғаннан және 1800 жылы Алексей Мусин-Пушкин жариялағаннан бері "Лейк" басқа да поэзияларға, суреттерге, музыкаға және Александр Бородиннің "Князь Игорь" операсына әсер етті. Оны орыс, белорусь және украин халқы ұлттық эпос деп санайды. Поэманың басты кейіпкерлері қазіргі Украинадан болғандықтан, "Лейк" украин әдебиетіне зор ықпал етті. "Лейк" орыс поэзиясының алтын ғасырындағы зиялылардың қиялын баурап алды және орыс әдебиеті мен мәдениетіне елеулі үлес қосты. 1375 жылы шотланд ақыны, сарай поэты Джон Барбур "Брюс" атты эпикалық поэманы аяқтады. Онда Англия корольдері Эдуард I және Эдуард II-ге қарсы тәуелсіздік соғысында шотланд халқын жетектеп, Шотландия королі болған Роберт Брюстің ерліктері жырланды. 1488 жылы тағы бір шотланд ақыны, соқыр Гарри "Уоллес" поэмасын жазды. Онда Шотландияның ұлттық батыры, белгілі шотланд ұлтшылы Уильям Уоллестің өмірі мен өлімі суреттелген. Шотландияның тәуелсіздік соғысының оқиғалары Шотландияның ұлттық ақыны Роберт Бернстің өлеңдерінде де жиі кездеседі. 15 ғасырға жататын "Задонщина" поэмасы, "Игорь жорығының әңгімесі" сияқты христиандыққа дейінгі славян соғыс поэзиясының дәстүріне сүйене отырып, 1380 жылы 8 қыркүйекте Дон өзені бойындағы Куликово шайқасында Мәмай мен Алтын Орда моңғолдарынан Мәскеудің Ұлы князі Дмитрий Донскойдың жеңісін жырлайды. Поэма орта ғасырлық алты қолжазбада сақталған. "Задонщинаның" авторы Софоний болған деп есептеледі. Оның есімі мәтіннің екі қолжазба нұсқасында айтылады.
The Song of Dermot and the Earl is an anonymous Anglo Norman verse chronicle written in the early 13th century in England. It retells the 1170 invasion of Ireland by Diarmait Mac Murchada, the wars that followed between the invaders and Haskulf Thorgilsson, the last Hiberno Norse King of Dublin and Ruaidrí Ua Conchobair, the last High King of Ireland, and the subsequent visit to Ireland by King Henry II of England in 1172. The chronicle survived only in a single manuscript which was re discovered in the 17th century at Lambeth Palace in London. The manuscript bears no title, but has been commonly dubbed The Song of Dermot and the Earl since Goddard Henry Orpen published a diplomatic edition under this title in 1892. The Tale of Igor's Campaign (Слово о пълкѹ Игоревѣ), an epic poem in Old East Slavic, describes a failed raid made in the year 1185 by an army led by Prince Igor Svyatoslavich of Novgorod Seversk against the Polovtsians (Cumans), Pagan Turkic nomads living along the southern banks of the Don River. Since its 18th century rediscovery in a 15th century manuscript from Yaroslavl and 1800 publication by Aleksei Musin Pushkin, The Lay has inspired other poems, art, music, and the opera Prince Igor by Alexander Borodin. It is claimed by Russians, Belarusians, and Ukrainians as a national epic. As the main characters of the poem came from modern Ukraine, The Lay has had a massive influence on Ukrainian literature. The Lay also captured the imagination of the intelligentsia during the Golden Age of Russian Poetry and has had a major influence on Russian literature and culture. In 1375, Scottish Makar, or court poet, John Barbour completed the epic poem The Brus, which celebrates the deeds of Robert the Bruce, who led the Scottish people in their Wars of Independence against Kings Edward I and Edward II of England and who ultimately became King of Scotland. Around 1488, fellow Scottish Makar Blind Harry wrote the epic poem The Wallace, about the life and death of iconic Scottish nationalist Sir William Wallace. The events of the Scottish Wars of Independence are also a regular theme in the verse of Scotland's national poet, Robert Burns. The 15th century poem Zadonschina, which draws upon the same tradition of Pre Christian Slavic war poetry as The Tale of Igor, was composed to glorify the victory of Dmitri Donskoi, Great Prince of Moscow over Mamai and the Mongols of the Golden Horde at the Battle of Kulikovo along the Don River on 8 September 1380. The poem survives in six medieval manuscripts. The author of Zadonshchina is believed to have been Sofonii (Russian: Софоний). His name as the author of the text is mentioned in two surviving manuscript copies.
Ерте заманауи кезең
1513 жылғы 9 қыркүйекте Флодден шайқасы болды, онда Суррей графы бастаған ағылшын әскері Шотландия королі Джеймс IV-ті жеңіп, өлтірді және Шотландияның таулы және жазық аймақтарынан шақырылған шамамен 12 000 ақсүйек пен қара халыққа ешқандай жеңілдік көрсетпеді. Кейде бұл Британ аралдарындағы орта ғасырдың аяқталуы деп есептеледі. Шабаққа арналған ең танымал соғыс өлеңі – леди Жан Эллиоттың шотланд тіліндегі «Орман гүлдері» өлеңі. 1755 жылы леди Жан өлеңнің мәтінін анонимді түрде жариялады, ал «Орман гүлдері» бастапқыда ежелгі баллада деп ойылды. Алайда Роберт Бернс оның үлгісін келтірген туынды деп күдіктенді, ал Рамзи мен сэр Уолтер Скоттпен бірге авторды анықтады. 1566 жылғы Сзигетвар шайқасы, онда Хабсбург монархиясына қызмет ететін 2300 хорват және венгр сарбазы, Хорватия баны Никола IV Зринскийдің басшылығымен, сол аттас венгр бекінісін Осман сұлтаны Сүлейман Шаншарлының басшылығындағы зор Осман әскерінен қорғады, үш рет эпикалық поэзияның тақырыбы болды. Қоршау туралы алғашқы эпикалық өлеңді хорват ақыны Брне Карнарутич, Задар қаласынан, «Вазетье Сигета града» (ағылш. «Сигет қаласын алу») деп атап, 1584 жылы Венецияда жариялады. Карнарутичтің есебі Зринскийдің жеке хатшысы Франьо Чернконың естеліктеріне негізделгені белгілі. Карнарутич Марко Маруличтің «Юдита» туындысынан да шабыттанды. 1651 жылы Никола Зринскийдің шөбересі, венгр ақыны Миклош Зриньи «Сзигети veszedelem» («Сзигет қоршауы») атты эпикалық өлеңін жариялады. «Британ энциклопедиясы» онлайн нұсқасында «Сзигет қоршауы» «венгр әдебиетіндегі алғашқы эпикалық өлең» және «венгр әдебиетінің маңызды туындыларының бірі» деп жазылған. Кеннет Кларктың «Civilisation» еңбегінде «Szigeti veszedelem» 17 ғасырдың маңызды әдеби жетістіктерінің бірі деп сипатталған. Джон Милтонның «Жоғалған жұмақ» поэмасы классикалық эпикалық поэзияны қайта жандандырғанымен, Милтонның поэмасы 1667 жылы, Зриньидің «Сзигети Весседелем» поэмасынан он алты жыл кейін жарық көрді. Тағы бір хорват ақын-жауынгері Павао Риттер Витезович шайқас туралы жазды. 1684 жылы алғаш жарық көрген «Одильние сигетское» («Сзигетпен қоштасу») поэмасы оқиғаны өшпенділік танытпастан немесе кек қайтару үшін жыламастан еске алады. Төрт бөлімінің соңғысы «Қабір тастары» деп аталады және қоршау кезінде қаза тапқан хорват және түрік жауынгерлерінің есімдерінен тұрады, екеуіне де бірдей құрмет көрсетіледі.
The Battle of Flodden on 9 September 1513, in which an English army led by the Earl of Surrey defeated and killed King James IV of Scotland and gave no quarter to an estimated 12,000 nobles and commons recruited from both the Scottish Highlands and Lowlands, is sometimes considered the end of the Middle Ages in the British Isles. By far the most famous war poem about the battle is the poem in Scots, The Flowers of the Forest by Lady Jean Elliot. In 1755, Lady Jean published the lyrics anonymously and The Flowers of the Forest was at first thought to be an ancient ballad. However, Robert Burns suspected it was an imitation, and together with Ramsay and Sir Walter Scott eventually identified the author. The 1566 Battle of Szigetvár, in which a vastly outnumbered army of 2,300 Croatian and Hungarian soldiers in service to the Habsburg monarchy and under the command of Nikola IV Zrinski, the Ban of Croatia, defended the Hungarian fortress of the same name against an enormous Ottoman army under the command of Sultan Suleiman the Magnificent, has thrice been made the subject of epic poetry. The first epic poem about the Siege was composed in Croatian by the poet Brne Karnarutić of Zadar, titled Vazetje Sigeta grada (English: The Taking of the City of Siget), and posthumously published at Venice in 1584. Karnarutić is known to have based his account very heavily on the memoirs of Zrinski's valet, Franjo Črnko. Karnarutić is known to have drawn further inspiration from Marko Marulić's Judita. In 1651, Hungarian poet Miklós Zrínyi, the great grandson of Nikola Zrinski, published the epic poem Szigeti veszedelem ("The Siege of Sziget"). According to Encyclopædia Britannica Online, The Siege of Sziget is "the first epic poem in Hungarian literature" and "one of the major works of Hungarian literature". Kenneth Clark's Civilisation describes Szigeti veszedelem as one of the major literary achievements of the 17th century. Even though John Milton's Paradise Lost is often credited with resurrecting Classical epic poetry, Milton's poem was published in 1667, sixteen years after Zrínyi's Szigeti Veszedelem. Another Croatian nobleman warrior poet Pavao Ritter Vitezović wrote about the Battle. His poem Odiljenje sigetsko ("The Sziget Farewell"), first published in 1684, reminisces about the event without rancour or crying for revenge. The last of the four cantos is titled "Tombstones" and consists of epitaphs for the Croatian and Turkish warriors who died during the siege, paying equal respect to both.
Отыз жылдық соғыс
Кэтрин Элвис Томас өзінің "Мама гусьтің шынайы тұлғасы" атты кітабында "Жүрек патшайымы" ағылшын балалар өлеңінің Отыз жылдық соғыстың басталуына себеп болған оқиғалар туралы екенін алға тартады. Элвес Томасқа сәйкес, "Жүрек патшасы мен патшайымы" – Пфальц курфюрсті Фридрих V және оның әйелі Елизавета Стюарттың айқын емес бейнесі. Патшайымның пирог пісіру туралы шешімі – оның кальвинист күйеуін Чехия ақсүйектерінің Богемия Корольдігінің тағына ұсынысын қабылдауға көндіруімен байланысты, ал бұл "Жүректердің жоқұстысы" деп аталатын Киелі Рим императоры Фердинанд II-нің жергілікті шенеуніктері Праганың үшінші лақтырылысы деп танылған сарай төңкерісінде құлатылғаннан кейін болды. Неміс поэзиясында Андреас Гриффиустың барокколық соғысқа қарсы сонеттері кеңінен танымал. Гриффиус екі тараптың жеке армияларының қалдырған қирату, азап және қажетсіз бейбіт тұрғындардың қазасын өлең және проза түрінде айыптап, өзіне көптеген жаулар жасады. Гриффиустың алғашқы өлеңдер жинағы "Соннеттер" 1637 жылы Виганд Функтың Лиссада басылып шықты, сондықтан ол қаланың атымен "Лиссаер Соннеттенбух" деп белгілі. 31 сонеттен тұратын жинаққа оның ең танымал өлеңдері кіреді, мысалы, "Vanitas vanitatum, et omnia vanitas", кейіннен "Es ist alles eitel" ("Барлығы – бекершілік") деп аталған, соғыстың әсері және адам өмірінің өткіншілігі туралы; "Menschliches Elende" ("Адамның қайғысы"); және "Trawrklage des verwüsteten Deutschlandes" ("Қырыпты Германияның азасы"). 1632 жылы Гриффиус Швеция патшасы Густав Адольфтың протестант әскерлерінің Силезиядағы Фрайштадт қаласын тонап, өртеп жібергенін өз көзімен көрді. Гриффиус қаланың тонауын "Fewrige Freystadt" атты егжей-тегжейлі куәгерлік есебінде мәңгілікке қалдырды, бұл оған көптеген жаулар жасады.
In her book The Real Personage of Mother Goose, author Katherine Elwes Thomas alleges that the English nursery rhyme The Queen of Hearts is about the events that caused the outbreak of the Thirty Years War. The King and Queen of Hearts are, according to Elwes Thomas, a thinly disguised description of Elector Palatine (Kurfürst von der Pfalz) Friedrich V and his wife Elizabeth Stuart. The Queen's decision to bake tarts refers to her persuasion of her Calvinist husband to accept the Czech nobility's offer of the throne of the Kingdom of Bohemia, after the local officials of "The Knave of Hearts", the Holy Roman Emperor Ferdinand II, were overthrown in a palace coup known as the Third Defenestration of Prague. In German poetry, the Baroque anti war sonnets of Andreas Gryphius remain well known. Gryphius made many enemies for himself by denouncing the destruction, suffering, and needless civilian casualties left behind by the private armies of both sides in both verse form and in prose. Gryphius's first collection of poems, Sonnete ("Sonnets"), was published in 1637 by Wigand Funck in Lissa, and is accordingly known as the Lissaer Sonettbuch, after the town. The collection of 31 sonnets includes some of his best known poems, such as "Vanitas vanitatum, et omnia vanitas", later titled "Es ist alles eitel" (All is vanity), about the effects of war and the transitoriness of human life; "Menschliches Elende" (Human misery); and "Trawrklage des verwüsteten Deutschlandes" (Lament of a Devastated Germany). In 1632, Gryphius had witnessed the pillaging and burning of the Silesian town of Freystadt by the Protestant troops of King Gustavus Adolphus of Sweden. Gryphius immortalized the sack of the city in a detailed eyewitness account titled Fewrige Freystadt, which made him many enemies.
1715 және 1745 ж. Якобит көтерілістері
Ән «Là Sliabh an t Siorraim»-де Кеппохтың 15-ші Макдональд кланының басшысының қызы Силеас на Сепаич, принц Джеймс Франсис Эдвард Стюарттың келуіне байланысты қуаныш, Шеррифмуир шайқасы және 1715 жылғы Якобит көтерілісінің аяқталуына дейінгі күтпестік туралы айтады. Дегенмен, Силеас жазған, көтеріліс оқиғаларынан шабыттанған ең танымал өлең көп жылдардан кейін ғана аяқталды. Кланранольдтың Макдональд кланы басшысы Айлен Диарг Шеррифмуир шайқасында қаза тапқанда, Гленгарридің Макдональд кланының 11-ші басшысы Аласдейр Дубх, Дональд кланының батырларын шайқасқа шақырып, жоғарғы бас киімін лақтырып, «Buillean an diugh, tuiream a màireach!» деп айғайлады («Бүгін соққы, ертең қайғы!»). Аласдейр Дубх қайтыс болғаннан кейін (шамамен 1721 немесе 1724 ж.), оны Силеас «Alistair à Gleanna Garadh» әнінде мақтап, осы өлең Amergin Glúingel-ге жатқызылған мифологиялық поэзияға сілтеме жасайды және шотландтық гэль әдебиетінің ең танымал және жиі еліктелетін туындысы болып саналады. Шотландтық гэль әдебиетінде 1745 жылғы Якобит көтерілісінің ең ұлы соғыс ақыны – Дональд кланының Кланраналд тармағынан шыққан Аласдейр Мак Махистер Аласдейр. Аласдейрдің жазған Якобит әндері: «Òran Nuadh» – «Жаңа ән», «Òran nam Fineachan Gaidhealach» – «Жоғарғы жерлер кландарының әні» және «Òran do'n Phrionnsa» – «Принцке арналған ән» Бардтың Стюарт әулетіне деген адалдығын көрсетеді. Әдебиет тарихшысы Джон Маккензидің сөзіне сәйкес, бұл өлеңдер Кинлохмоидарттың Кланраналд сарайының басқарушысы Эней Макдональдқа жіберілген. Эней поэмаларды ағылшын тіліндегі аудармада принц Чарльз Эдвард Стюартқа оқыған, және осы өлеңдер принцті Шотландияға келуге және 1745 жылғы Якобит көтерілісін бастауға ықпал еткен. Көтеріліс туралы басқа өлеңдерді Эдинбург полкінің полковнигі және принц Чарльз Эдвард Стюарттың жақын және сенімді кеңесшісі Джон Рой Стюарт гэль және ағылшын тілдерінде жазды. Ирландиялық өлең «Mo Ghile Mear», Корк округының барды Сеан «Clárach» Мак Домхнайл жазған, Куллоден шайқасындағы көтерілістің жеңілісіне арналған ағым. Бұл өлең – Ирландия Корольдігінің монологы, Сеан Кларк Айслинг жанрының қағидаларына сәйкес, басқа әлемнен келген әйел ретінде бейнеленген. Әйел өзінің жағдайына қайғырып, заңды патшасы жеңіліп, жер аударылғандықтан қайғырып жүрген жесір ретінде сипаттайды. 1745 жылғы Якобит көтерілісі туралы ағылшын тілінде Сэр Уолтер Скотт, Каролина Найрн, Агнес Максвелл МакЛеод, Аллан Каннингем және Уильям Гамильтон да өлеңдер жазды. Алайда, британдық жоғарғы тап пен әдеби орта көтерілісті және шотландтық тайпалардың мәдениетін романтизациялағанмен, көтерілістің жеңілісінен кейін басталған Шотландияның таулы аймақтарының мәдениетін басу шаралары екі ғасырға жуық уақыт бойы жалғасты.
In the song Là Sliabh an t Siorraim, Sìleas na Ceapaich, the daughter of the 15th Chief of Clan MacDonald of Keppoch, sings of the joy upon the arrival of Prince James Francis Edward Stuart, the indecisive Battle of Sheriffmuir and the state of uneasy anticipation between the battle and the end of the Jacobite rising of 1715. The most iconic poem by Sìleas, however, inspired by the events of the Uprising was only completed many years later. When Ailean Dearg, the Chief of Clan Macdonald of Clanranald had been mortally wounded at the Battle of Sherrifmuir, Alasdair Dubh, 11th Chief of Clan MacDonald of Glengarry rallied the faltering warriors of Clan Donald by throwing up his Highland bonnet and crying Buillean an diugh, tuiream a màireach! ("Blows today, mourning tomorrow!"). Following Alasdair Dubh's death (c. 1721 or 1724), he was eulogized by Sìleas in the song poem Alistair à Gleanna Garadh, which hearkens back to the mythological poetry attributed to Amergin Glúingel and which remains an iconic and oft imitated work of Scottish Gaelic literature. In Scottish Gaelic literature, the greatest war poet of the Jacobite rising of 1745 is Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair, a tacksman from the Clanranald branch of Clan Donald. Jacobite songs penned by Alasdair such as: Òran Nuadh – "A New Song", Òran nam Fineachan Gaidhealach – "The Song of the Highland Clans" and Òran do'n Phrionnsa – "A Song to the Prince," serve as testament to the Bard's passionate loyalty to the House of Stuart. According to literary historian John MacKenzie, these poems were sent to Aeneas MacDonald, the brother of the Clanranald tacksman of Kinlochmoidart. Aeneas read the poems aloud to Prince Charles Edward Stuart in English translation and the poems played a major role in convincing the Prince to come to Scotland and to initiate the Jacobite Rising of 1745. Other poems about the Uprising were written in both Gaelic and English by John Roy Stewart, who served as colonel of the Edinburgh Regiment and a close and trusted confidant of Prince Charles Edward Stuart. The Irish poem Mo Ghile Mear, which was composed by the County Cork Bard Seán "Clárach" Mac Domhnaill, is a lament for the defeat of the Uprising at the Battle of Culloden. The poem is a soliloquy by the Kingdom of Ireland, whom Seán Clárach personifies, according to the rules of the Aisling genre, as a woman from the Otherworld. The woman laments her state and describes herself as a grieving widow due to the defeat and exile of her lawful King. Poems about the Jacobite rising of 1745 have also been written in English by Sir Walter Scott, Carolina Nairne, Agnes Maxwell MacLeod, Allan Cunningham, and William Hamilton. However, even as the British upper class and the literary world were romanticizing the Uprising and the culture of the Scottish clans, the suppression of Highland Scottish culture, which had begun after the rising's defeat, continued for nearly two centuries afterward.
Америка революциясы
Генри Уодсворт Лонгфеллоудың 1860 жылғы «Пол Ривердің жорығы» поэмасы Бостон күмісшісі Пол Ривердің 1775 жылғы сәуір айында Лексингтон және Конкорд шайқастары алдындағы түні британ армиясының шабуылы туралы Патриот жасақтарын ескертуге жасаған тыранына қатысты әрекеттерін қайта баяндайды және көркемделеді. Лонгфеллоудың өлеңі алғаш рет 1861 жылғы қаңтарда «The Atlantic Monthly» журналында жарияланды, кейіннен Лонгфеллоудың 1863 жылғы «Тауайд Инн әңгімелері» өлеңдер жинағына енгізілді. Ральф Уолдо Эмерсонның 1837 жылғы «Конкорд гимні» поэмасы Конкорд шайқасындағы Патриот жасақтарына құрмет көрсетеді және олардың атқан «әлемді шарлаған оқ» туралы атақты сөздерін келтіреді. Дэвид Хамфрис 1776 жылы, Йель колледжін тастап, Америка революциялық соғысында Континенттік армияда полковник болып соғысуға кеткенге дейін американдық поэзиядағы алғашқы сонетті жазды. Полковник Хамфрис сонетін «Йель колледжіндегі достарыма, армияға қосылу үшін оларды тастап кетерімде» деп атады. Солтүстік Америкадағы ең ерте белгілі шотланд гаэль ақындарының бірі – Кинтайл туған Иэн мак Мхурхайдх, Макрей кланынан шыққан ақын, ол шамамен 1774 жылы Солтүстік Каролина колониясының Мур округіне көшіп келді, Америка революциясы кезінде лоялист ретінде соғысты және 1780 жылға дейін қайтыс болғанға дейін гаэль соғыс поэзиясын жазды. 1783 жылы, Америка революциясының аяқталып, Инвернесс округіндегі Таулы жерлерді тазалаудың басталған жылы, Инвернесске жақын Касл Ледерде туған Маккензи кланынан шыққан ақын Сионнеах МакСионних сол дәуірдегі жалғыз сақталған гаэль өлеңін жазды, ол лоялист емес, Патриот туын көтеріп, «Солтүстіктің азасы» деп аталады. Өлеңде МакСионних шотланд кландарының басшыларын, жер иелері болғандары үшін, қойлардың пайдасына өз кландарының мүшелерін жаппай жалдап, қуғандары үшін және Лондонда «байлықтарын бекер жұмсағандары» үшін сынайды. Ол король Георг III-ті тирандыққа және мемлекеттік кемені құрылысқа ұшыратуға айыптайды. МакСионних сондай-ақ шындықтың Джордж Вашингтон мен Континенттік армия жағында екенін және гельдер патша мен жер иелері бар ақшаларын тартып алмас бұрын Таулы жерлер мен аралдардан АҚШ-қа көшіп кетуі керектігін айтады.
Henry Wadsworth Longfellow's 1860 poem Paul Revere's Ride both retells and fictionalizes the efforts of Boston silversmith Paul Revere to warn Patriot militia of an imminent attack by the British Army on the night before the Battles of Lexington and Concord in April 1775. Longfellow's poem was first published in the January 1861 issue of The Atlantic Monthly and later included as part of Longfellow's 1863 poetry collection Tales of a Wayside Inn. Ralph Waldo Emerson's 1837 poem Concord Hymn pays tribute to the Patriot militia at the Battle of Concord and famously says that they fired, "The shot heard round the world." David Humphreys wrote the first sonnet in American poetry in 1776, right before he left Yale College to fight as a colonel in the Continental Army during the American Revolutionary War. Colonel Humphreys' sonnet was titled Addressed to my Friends at Yale College, on my leaving them to join the Army. Among the earliest known Scottish Gaelic poets in North America, is Kintail born Iain mac Mhurchaidh, a poet from Clan Macrae, who emigrated to Moore County in the Colony of North Carolina around 1774, fought as a Loyalist during the American Revolution, and composed Gaelic war poetry there until his death around 1780. In 1783, the year that saw the end of the American Revolution and the beginning of the Highland Clearances in Inverness shire, Cionneach MacCionnich, a poet from Clan MacKenzie who was born at Castle Leather near Inverness, composed the only surviving Gaelic poem of the era which takes up the Patriot, rather than the Loyalist, banner The Lament of the North. In the poem, MacCionnich mocks the Scottish clan chiefs for becoming absentee landlords, for both rackrenting and evicting their clansmen en masse in favor of sheep, and of "spending their wealth uselessly", in London. He accuses King George III both of tyranny and of steering the ship of state into shipwreck. MacCionnich also argues that truth is on the side of George Washington and the Continental Army and that the Gaels would do well to emigrate from the Highlands and Islands to the United States before the King and the landlords take every farthing they have left.
Грекия
XIX ғасырдың басында албан мұсылман барды Хахи Шехрети «Алипашиада» эпосын жазды. Бұл шығарма Осман Грекиясындағы Иоаннина пашалигінің губернаторы Али пашаның құрметіне және оның есімімен аталған. Ол оның өмірін және әскери жорықтарын батырлықпен суреттейді. Өлең демотикалық грек тілінде жазылған, Шехрети оны түрік немесе албан тілдерінен гөрі әлдеқайда беделді тіл деп есептеген. Тарихи тұрғыдан алғанда, «Алипашиада» грек поэзиясында ислами көзқараспен жазылған алғашқы туынды болып табылады. Грекияның Тәуелсіздік соғысы 1821 жылдан 1830 жылға дейін жалғасты және төрт жүз жылдан астам Осман империясының үстемдігінен кейін грек халқының тәуелсіздігіне әкелді. Көтеріліс және оның көптеген ізашарлары соғыс поэзиясының көптеген ұлы шеберлерін дүниеге әкелді. Ағылшын поэзиясында Лорд Байрон осы ақындардың арасында ең танымал. Байрон соғыс кезінде Грекияға сапар шегіп, грек көтерілісшілеріне қосылды. Байрон көптеген өлеңдерінде гректердің күресін мақтап, оларды кеңінен таратты. Ол 1798 жылы Наполеон Бонапарттың көмегімен грек көтерілісін жоспарлап жатқанда Осман әулетінің сұлтаны Селим III-нің бұйрығымен Белградтағы Небойша мұнарасында өлімге кесілді, бірақ Ригас Ферайостың ұлтшыл өлеңдері грек Тәуелсіздік соғысына үлкен серпіліс берді және ол грек поэзиясының маңызды тұлғасы болып қала береді. Өлеңдерінде Ферай грек халқын қалалардан шығып, тауларға көтеріліп, тәуелсіздік үшін күресуге шақырды. Грекияның Тәуелсіздік соғысының тағы бір ақыны Дионисий Соломос 1823 жылы, гректер Осман империясына қарсы көтерілгеннен кейін екі жыл өткен соң, қазіргі грек ұлттық әнұраны – «Еркіндікке гимн» жазды. Бұл ән 1966 жылы Кипрдің де ұлттық әнұраны ретінде қабылданды. Соломос Грекияның ұлттық ақыны деп есептеледі.
During the early 19th century, Albanian Muslim bard Haxhi Shehreti composed the epic poem Alipashiad. The work is inspired by and named after Ali Pasha, the governor of the Pashalik of Ioannina in Ottoman Greece, describing, in heroic style, his life, and his military campaigns. The poem is written in Demotic Greek, which Shehreti considered a far more prestigious language than Turkish or Albanian. Historically, the Alipashiad is unique in Greek poetry due to its having been written from an Islamic point of view. The Greek War of Independence raged from 1821 to 1830 and resulted in the independence of the Greek people after more than four hundred years of rule by the Ottoman Empire. The uprising and its many predecessors also produced many great composers of war poetry. In English poetry, Lord Byron is by far the most famous of these poets. Byron travelled to Greece during the fighting and joined the Greek rebels. Byron also glorified the Greek cause in many of his poems, which continued to be widely read. Even though he was strangled inside Nebojša Tower in Belgrade by order of Sultan Selim III of the House of Osman in 1798 while planning a Greek uprising with the assistance of Napoleon Bonaparte, the nationalist verse of Rigas Feraios helped inspire the Greek War of Independence and he remains a major figure in Greek poetry. In his poems, Feraios urged the Greek people to leave the cities for the mountains and to fight in the mountains to gain their independence. Dionysios Solomos, another poet of the Greek War of Independence, wrote the Hymn to Liberty, which is now the Greek national anthem, in 1823, just two years after the Greeks rose against the Ottoman Empire. It is also the national anthem of Cyprus, which adopted it in 1966. Solomos is considered to be the national poet of Greece.
Қырым соғысы
Мүмкін, 19-ғасырдың ең танымал соғыс өлеңі – Теннисонның «Жылы бригаданың шабуылы», ол The Times газетіндегі шайқас туралы баяндаманы оқығаннан кейін, әлдеқанда бірнеше минуттың ішінде жазылған деседі. Ол бірден үлкен даңққа ие болды, тіпті Қырымдағы әскерлерге дейін жетіп, памфлеттер түрінде таратылды.
Probably the most famous 19th century war poem is Tennyson's "The Charge of the Light Brigade", which he supposedly wrote in only a few minutes after reading an account of the battle in The Times. It immediately became hugely popular, even reaching the troops in the Crimea, where it was distributed in pamphlet form.
Америка Азаматтық соғысы
Америкада Азамат соғысы басталған кезде американдық ақын Уолт Уитман "Beat! Beat! Drums!" атты өлеңін Солтүстікке патриоттық шақыру ретінде жариялады. Уитман бір кезде әскери госпитальдерде медбике болып қызмет етті, ал оның "Drum Taps" (1865) жинағы соғыс кезіндегі тәжірибелерін көрсетеді. 1863 жылдың 18 шілдесінде Миннесота штатында тұратын неміс тілінде сөйлейтін "Қырық сегіздіктер" үшін және олар үшін басылатын "Die Minnesota Staats Zeitung" газеті "An die Helden des Ersten Minnesota Regiments" ("Бірінші Миннесота полкінің батырларына") атты мақаласын жариялады. Бұл 1-ші Миннесота жаяу әскер полкінің Одақ сарбаздарына және Геттисбург шайқасының екінші күні Күмбез төбесінен жасаған олардың белгілі шабуылына арналған неміс поэзиясының туындысы болды. Ақын – Миннесота штатының Гастингс қаласында тұратын Г. А. Эрдман. Америка Азамат соғысы кезінде, "Авенідд" бардтық аты болған уэльс тіліндегі ақын Эдвард Томас 2-ші Миннесота кавалерия полкінің E ротасына қабылданды. Сол полктегі қызметі барысында Томас көптеген уэльс өлеңдерін жазды, оның ішінде "Pryddest ar Wir Fawredd" өлеңі де бар. Конфедерация тарапынан Азамат соғысының ең танымал ақыны – Рим-католик діни қызметкері және Конфедерация армиясының бұрынғы әскери капелланы Әке Абрам Райан. Әке Райан "Жеңілген ту" және "Лидің қылышы" сияқты өлеңдерімен жеңілген Оңтүстікке мақтау айтты, кейде оны "Конфедерацияның ақын-қасиетшісі" және "Оңтүстіктің лауреат ақыны" деп атайды.
As the American Civil War was beginning, American poet Walt Whitman published his poem "Beat! Beat! Drums!" as a patriotic rally call for the North. Whitman volunteered for a time as a nurse in the army hospitals, and his collection Drum Taps (1865) deals with his experiences during the War. On 18 July 1863, Die Minnesota Staats Zeitung, a newspaper published by and for German speaking Forty Eighters living in Minnesota, printed An die Helden des Ersten Minnesota Regiments ("To the Heroes of the First Minnesota Regiment"), a work of German poetry in tribute to the Union soldiers of the 1st Minnesota Infantry Regiment and their iconic charge from Cemetery Ridge during the second day of the Battle of Gettysburg. The poet was G. A. Erdman of Hastings, Minnesota. Also during the American Civil War, Edward Thomas, a Welsh language poet whose Bardic name was Awenydd, enlisted in Company E of the 2nd Minnesota Cavalry Regiment. During his service in that Regiment, Thomas wrote many Welsh poems, including Pryddest ar Wir Fawredd. On the Confederate side, the most well known Civil War poet is Father Abram Ryan, a Roman Catholic priest and former military chaplain to the Confederate Army. Father Ryan, who eulogized the defeated South in poems like The Conquered Banner and The Sword of Lee, is sometimes referred to as "The Poet Priest of the Confederacy," and as "The Poet Laureate of the South."
Бурлар соғысы
Рудиард Киплинг Бур соғысында британдықтарды қолдау үшін өлеңдер жазды, оның ішінде әйгілі "Лихтенберг" өлеңі, ол шетелдегі жауынгердің қазасы туралы. Суинберн, Томас Харди және басқалар да Бур соғысына қатысты өлеңдер жазды. Хардидің өлеңдеріне "Драммер Ходж" және "Ол өлтірген адам" кіреді. "Свинберн газеттерге рухты көтеру үшін үнемі жұмыстар беріп отырды, 'Трансвааль' өлеңінен бастап, 'Англия шабуылдай бер, өз үйіңе шабуылдай бер' деген әйгілі соңғы жолы бар 'Толқын бұрылысы' өлеңіне дейін." Соғыстың соңғы кезеңінде бұрынғы Оранж еркін мемлекетіндегі Винбург африканерлері жергілікті британдық гарнизондағы шотланд полктерін Якобит балладасы "Бони Данди" пародиімен қысымға алды, бұл әдетте ағылшын тілінде орындалған. Пародия Бур командосының басшысы Кристиан Де Веттің партизандық соғысын мақтанды.
Rudyard Kipling wrote poetry in support of the British cause in the Boer War, including the well known "Lichtenberg", which is about a combatant's death in a foreign land. Swinburne, Thomas Hardy, and others wrote also poems relating to the Boer War. Hardy's poems include "Drummer Hodge", and "The Man He Killed". '"Swinburne regularly donated work to the papers to rouse the spirit, from 'Transvaal', with the infamous closing line, 'Strike, England, and strike home', to 'The Turning of the Tide'." During the last phase of the war in the former Orange Free State, the Afrikaner people of Winburg taunted the Scottish regiments in the local British Army garrison with a parody of the Jacobite ballad Bonnie Dundee, which was generally sung in English. The parody celebrated the guerrilla warfare of Boer Commando leader Christiaan De Wet.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Басылып шыққан ақындар соғысқа қатысты және соғыс кезінде екі мыңнан астам өлең жазды. Дегенмен, олардың тек шағын бөлігі ғана бүгінде белгілі, ал бір кезде оқырмандар арасында танымал болған бірнеше ақындар қазір ұмытылып кеткен. Соғыс басталғаннан 1970-ші жылдардың соңына дейін соғыс поэзиясы жанры негізінен ерлер ақындарына ғана арналды. Бұл, соғысқа қатысып, қаза тапқандардың ғана шығармаларында кездесетін ерекше шындыққа негізделген пікір еді. Осылайша, әйелдер сияқты басқа топтар көбірек кездесетін, соғыстағы басқа да тәжірибелер – қайғы, медбикелік қызмет және тыл жұмысы сияқтылар ескерілмеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 500-ден астам әйел ақындар өлең жазып, жариялаған.
Published poets wrote over two thousand poems about and during the war. However, only a small fraction still is known today, and several poets that were popular with contemporary readers are now obscure. From the war itself until the late 1970s, the genre of war poetry was almost exclusively reserved for male poets. This was based on an idea of an exclusive authenticity limited to the works of those who had fought and died in the war. It excluded other forms of experience in the war, such as mourning, nursing and the home front, which were more likely to be experienced by other demographics such as women. There were over 500 women writing and publishing poetry during World War I.
Австрия-Мажарстан
Геза Гёни, социализм мен антимилитаризмге терең сенген венгр ақыны, 1914 жылы соғыс басталар алдында Аустрия-Венгрия армиясында өкінішті қызмет өткерді. Жауап ретінде Гёни ұлы бейбітшіл өлеңін, «Сезар, мен бармаймын» деген атпен жазды. Питер Шервудтың сөзіне сүйенсек, «Гёнидің Польша майданындағы алғашқы, әлі де қуанышпен толған өлеңдері 16 ғасырдың венгр ақыны Балинт Балассидің түріктерге қарсы жорық кезінде жазылған әскери әндерін еске түсіреді». Пжемысль қамалы кезінде Гёни қаланың қорғаушыларын қолдау үшін өлеңдер жазды, олар «Польша далаларында, лагерь отының басында» (Lengyel mezőkön, tábortúz melett) деген атпен жарияланды. Бір данасы сол кездегі ерекшелікке сай, ұшақпен Будапештке жетті. Эрика Пап Фабердің айтуынша, «Оның социализмге бейімділігі мен антимилитаристік көзқарасы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандағы жалпы патриоттық көтеріліске байланысты қысқа мерзімге тоқтатылды. Бірақ соғыстың қорқынышты жағдайларын өз көзімен көргеннен кейін, ол романтикалық ойларын жоғалтып, жастық шағындағы радикалды ұстанымдарына қайта оралды, бұл оның келесі шығармаларында айқын көрінеді». Осы кезеңде жазылған «Бір түнге ғана» (Csak egy éjszakára) атты өлеңі соғысқа қарсы маңызды туындыға айналды және оның танымалдылығы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін де сақталды. Зальцбургтен шыққан экспрессионист ақын Георг Тракл 1914 жылы Аустрия-Венгрия армиясына әскери дәрігер ретінде қатысты. Ол Галиция және Лодомерия Корольдігінде болған Гродке шайқасына куә болды, онда Аустрия-Венгрия армиясы Ресей Империясының әскерінен ауыр жеңіліске ұшырады. Георг Тракл «Гродек» өлеңімен әйгілі. Франц Яновиц [de], Богемия Корольдігінің Подьебрад-ан-дер-Эльбе қаласында неміс тілінде жазған еврей ақыны, 1913 жылы Аустрия-Венгрия армиясына қосылды. 1917 жылдың 4 қарашасында Яновиц жараланғаннан көз жұмды. Оның өлімінен екі жыл өткен соң, Мюнхенде Яновицтің «Жерден және басқа өлеңдер» (Aus der Erde und anderen Dichtungen) атты әскери өлеңдер жинағы жарық көрді. Алайда оның өлеңдерінің толық жинағы тек 1992 жылы ғана жарияланды. Джереми Адлердің пікірінше, «Франц Яновицтің туындылары ең жақсы неміс соғыс ақындары туралы қалыптасқан көзқарасқа қайшы келеді. Ол реалистік, ирониялық немесе экспрессионистік емес, бүкіл әлемге айналған майданды қатты сынағанымен, ол абырой, тазалық және әнге деген сенімін сақтады. Соғыс оны ерте жетілуге мәжбүр етті, бірақ оның поэзиялық дауысы балалық сипаттарын жоғалтпады. Оның ең жақсы өлеңдерінің кейбірінде нағыз ақыл мен парадоксалдық үйлеседі. Мұндай поэзия жанжалдан тыс, жоғарырақ әлемге деген ұмтылыспен шабыттандырылды, бірақ ол өлімді жоққа шығармайды. Оның 25 жылдық өмірінің соңғы төртеуі әскерде өтті, бұл оған толыққанды тәуелсіз дауыс дамытуға уақыт қалдырмады, бірақ оның жұмысы форманы меңгеруді және көруді тереңдетуді көрсетеді. Оның аз ғана туындылары повестьтер, эсселер, афоризмдер және Ұлы соғысқа байланысты ең жақсы неміс өлеңдерінен тұрады».
Géza Gyóni, a Hungarian poet with twin beliefs in socialism and anti militarism, had unhappily served in the Austro Hungarian Army prior to the outbreak of war in 1914. In response, Gyóni had written the great pacifist poem, Cézar, én nem megyek ("Caesar, I Will Not Go"). According to Peter Sherwood, "Gyóni's first, still elated, poems from the Polish Front recall the 16th century Hungarian poet Bálint Balassi's soldiers' songs of the marches, written during the campaign against the Turks." During the Siege of Przemyśl, Gyóni wrote poems to encourage the city's defenders and these verses were published there, under the title, Lengyel mezőkön, tábortúz melett (By Campfire on the Fields of Poland). A copy reached Budapest by aeroplane, which was an unusual feat in those days. According to Erika Papp Faber, "His leaning toward Socialism and his anti militarist attitude were, for a brief time, suspended, as he was caught up in the general patriotic fervor at the outbreak of World War I. But once he experienced the horrors of war first hand, he soon lost his romantic notions, and returned to the more radical positions of his youth, as it evident in his further volumes." One of his poems from this period, Csak egy éjszakára (For Just One Night) became a prominent anti war poem and its popularity has lasted well beyond the end of the First World War. Georg Trakl, an Expressionist poet from Salzburg, enlisted in the Austro Hungarian Army as a medical officer in 1914. He personally witnessed the Battle of Gródek, fought in the Kingdom of Galicia and Lodomeria, in which the Austro Hungarian Army suffered a bloody defeat at the hands of the Imperial Russian Army. Georg Trakl is best known for the poem Grodek. Franz Janowitz [de], a Jewish poet who wrote in German from Podiebrad an der Elbe in the Kingdom of Bohemia, had enlisted in the Austro Hungarian Army in 1913. On 4 November 1917, Janowitz died of wounds. Two years after his death, a volume of Janowitz's war poems, Aus der Erde und anderen Dichtungen ("Out of the Earth and Other Poems") was published in Munich. The first complete collection of his poems, however, came out only in 1992. According to Jeremy Adler, "Franz Janowitz conflicts with the received idea of the best German war poets. Neither realistic, nor ironic, nor properly expressionistic, while he excoriated the battlefield that the whole world had become, he still preserved a Faith in nobility, innocence, and song. Forced into maturity by the war, his poetic voice never lost a certain childlike note – indeed, in some of his best poems, naivety and wisdom coexist to an almost paradoxical degree. Such poetry was fired by a vision of a transcendental realm that lay beyond conflict, but never sought to exclude death. His 25 years, the last four of which were spent in the Army, scarcely left him time to develop a wholly independent voice, but his work displays an increasing mastery of form and deepening of vision. His small oeuvre consists of Novellen, essays, aphorisms, and a handful of the best German poems connected with the Great War."
Германия
Тамыз Страмм, экспрессионистердің алғашқысы саналатын, Джереми Адлер тарапынан «Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең жаңашыл ақындарының» бірі деп аталған. Адлер Страммның «тілді физикалық материал ретінде» қарастырғанын және «синтаксисті оның қажетті жағдайына дейін қысқартқанын» жазады. Страммның «ескіден жаңа сөздер жасауға» құштарлығын айта келе, Адлер сондай-ақ «Джеймс Джойс ағылшын тілінде жасаған нәрсені, Страмм неміс тілінде одан да қарапайым түрде жеткізді» деп жазды. Страммның соғыс поэзиясы алғаш рет Герварт Уолденнің авангардтық әдеби журналы Der Sturm-да жарияланды, кейіннен 1919 жылы жарық көрген Tropfenblut («Қан тамшылары») жинағында пайда болды. Патрик Бриджвотердің сөзіне сүйенсек, «Страмм бейбіт уақыттағы резервтік офицерлік қызметінен ләззат алғаны белгілі болғанымен, ол соғысты жек көретін (оған деген түсініксіз құштарлығына қарамастан) ешқандай иллюзияға ие болған жоқ. 1915 жылғы 12 қаңтарда ол Батыс майданнан Уолденге былай деп жазды: «Мен құрылыс, тұрақсыз, негізсіз, тірексіз, бекітілмеген және ерік-жігерім мен мойынұсқаусыздығымның қиындығында мұңайып тұрмын», ал бірнеше айдан кейін Галициядан әйеліне бәрінің қаншалықты қорқынышты, сөзбен жеткізе алмайтын қорқынышты екенін жазды. Осылайша, ол өзінің міндеті қайда екеніне толық сенімді болғанымен, Германиядағы барлық адамдар солай істегендей болса да, бірде-бір шовинистік соғыс өлеңін жазған жоқ. Ол соғысқа қарсы өлеңдер де жазбады, өйткені оның ар-ұжданы оған рұқсат бермейтін. Кері көзбен қарағанда, 1915 жылы «Feuertaufe» («Отпен шомылу») поэмасы неміс баспасөзінде қыңырлық тудырғаны таңғаларлықтай, өйткені оның жалғыз кемшілігі – оның толық адалдығы, жаудың атысына алғаш рет түскен сезімді жеткізуге тырысуы және осы сезімді ерлік сезімі деп қарауға қарсылық білдіруі». Геррит Энгельке өзінің соғысқа қарсы «An die Soldaten Des Grossen Krieges» («Ұлы соғыстың сарбаздарына») поэмасымен танымал. Ол Фридрих Холдерлиннің неоклассикалық одаларынан үлгі алған рифмалы дактильдік гексаметрдегі поэма. Ол өлеңінде Энгельке барлық соғысып жатқан елдердің жауынгерлерін бір-бірімен қол ұстасып, әмбебап бауырластық құруға шақырады. Патрик Бриджвотердің ағылшын тіліндегі аудармасы бар. Уолтер Флекс, ең танымал авторы ретінде соғыс поэмасы «Wildgänse rauschen durch die Nacht» және повесі «Der Wanderer zwischen Beiden Welten», Эйзенах қаласында, Саксонияның Weimar Eisenach ғимараттарында туған және Эрланген университетінде оқыған. Соғыс басталған кезде Флекс неміс дворяндарынан шыққан отбасының жеке тәрбиешісі болып жұмыс істеді. Оң қолының байланысы нашар болғанына қарамастан, Флекс дереу Германия императорлық армиясына ерікті түрде қатысты. Флекстің Ұлы соғысқа деген идеализмі, оның өлімінен кейінгі жазуларының танымалдылығы және оның соғыс уақытындағы өліміне байланысты символдық мәртебеге ие болғандықтан, ол қазір Германияның одақтас соғыс ақындары Руперт Брук пен Алан Сигерге берген жауабы саналады. Иван Голл, даулы Эльзас-Лотарингия аймағындағы Сент-Дидель қаласынан шыққан еврей ақыны, неміс және француз тілдерінде екі тілде жазды. 1914 жылы соғыс басталғанда, Голл Германия армиясына шақырудан қашу үшін бейтарап Швейцариядағы Цюрихке қашты. Ол жерде ол Германия мен Франция арасындағы жақсы түсіністікті дамытуға тырысқан көптеген соғысқа қарсы өлеңдер жазды. Оның ең танымал соғыс поэмасы – «Реквием». Für die Gefallenen von Europa (Еуропаның қаза тапқандарына арналған реквием). Неміс ақыны Стефан Георг Парижде француз символшыл ақындарымен әдеби шәкірт болған, оның әлі де Францияда көптеген достары бар еді және Ұлы соғысты апаттық деп қарады. 1916 жылы соғысқа қарсы «Der Krieg» («Соғыс») поэмасында Георг барлық елдердің сарбаздары окоптарда кездесетін қорқыныштарға шабуыл жасады. Ол өлеңінде Георг: «Ежелгі соғыстар құдайы енді жоқ» деп жариялады. Экспрессионисттік «Der Bettler» пьесасының авторы, Клейст сыйлығының иегері Райнхард Сорге соғыстың келуін Рим-католик шіркеуіне жаңадан келген идеалист ретінде қарастырды. Сорге көптеген өлеңдер жазды, олардың көбісі Август Страмм және Герварт Уолденнің бастамасымен эксперименталды формаларда, оның католиктік сенімі және Франциядағы Германия императорлық армиясының сарбазы ретінде куә болған нәрселер туралы. Сомма шайқасында граната сынықтарынан жарақаттанғанға дейін Сорге әйеліне «Англо-француз шабуылдары» деп атаған ісі неміс қорғанысын басып алуға жетеді деген сенімін білдіріп хат жазды. 1916 жылғы 20 шілдеде Сорге Аблейнкурдағы дала ауруханасында қайтыс болды. Соргенің әйелі оның өлімі туралы оның соңғы демалысы кезінде оған жүкті екенін хабарлаған хаты қайтарылып келген кезде ғана білді. 1920 жылы неміс ақыны Антон Шнак, Патрик Бриджвотер «екі күмәнді емес ұлы» неміс ақындарының бірі және «Уилфред Оуэнмен салыстыруға болатын жалғыз неміс тіліндегі ақын» деп атаған, «Tier rang gewaltig mit Tier» («Аң күшпен күресті») сонеттер жинағын жариялады. «Tier rang gewaltig mit Tier» құрамындағы 60 сонет «түн және өлім тақырыптарымен үстемдік етеді». Оның ABBACDDCEFGEFG ұйқас схемасы сонет формасына тән болғанымен, Шнак сондай-ақ «Германияда Эрнст Штадлермен дамытылған еркін ырғақтардағы ұзын жолдарда жазады». Иан Хиггинс айтуынша, «соңғыда ұзақ күткен осы орасан зор оқиға келді. Әрине, соғысқа дейін «оны қызықтырды», және ол, мүмкін, «Еуропаның барлығын өртке салуға» дайын соғысты көруге және қатысуға ниеттенді. Оның «Lettres de guerre» бастапқыда өркениетті қорғауға деген ынтасынан және дұшпанның бүкіл неміс халқы екендігіне сенімділігінен бастап, содан кейін шамадан тыс шовинистік уағызданумен және қазіргі уақытта «дезинформация» деп аталатын нәрсенің ашықтан-ашық жариялануымен ашуланып, соңында майданда дұшпан көрсеткен батырлық пен адамгершілікке таң қалды». Каллохтың соңғы жұмысы – «Ar en Deulin» поэзия жинағы, ол өлімінен кейін жарық көрді. Желль Кролдың сөзіне сәйкес, «Бұл тек атақты бретон ақынының өлеңдер жинағы ғана емес: бұл Янн Бер Каллохқа және уақытынан бұрын қайтыс болған барлық бретондықтарға құрмет көрсетудің символы. Окоптардан шыққан бретон әдебиеті өте сирек. Тек Янн Бер Каллохтың өлеңдері, Огюст Бошер жазған соғыс жазбалары, Амбруаз Арельдің естеліктері және Лоиз Херриу әйеліне жолдаған хаттары соғыстан аман қалды».
August Stramm, who is considered the first of the expressionists, has been called by Jeremy Adler one of, "the most innovative poets of the First World War." Stramm, Adler writes, treated, "language like a physical material" and, "honed down syntax to its bare essentials." Citing Stramm's fondness for "fashioning new words out of old," Adler has also written that, "what James Joyce did on a grand scale for English, Stramm achieved more modestly for German." Stramm's war poetry was first published by Herwarth Walden in the avant garde literary journal Der Sturm and later appeared in the collection Tropfenblut ("Dripping Blood"), which was published in 1919. According to Patrick Bridgwater, "While Stramm is known to have enjoyed his peacetime role of reserve officer, he was too sensitive to have any illusions about the war, which he hated (for all the unholy fascination it held for him). On 12 January 1915, he wrote to Walden from the Western Front, 'I stand like a cramp, unsteady, without a foundation, without a brace, anchored, and numb in the grimace of my will and stubbornness,' and a few months later he wrote to his wife from Galicia that everything was so dreadful, so unspeakably dreadful. Thus while he was always absolutely sure where his duty lay, he did not write a single chauvinistic war poem even at the time when nearly everybody else in Germany or so it seemed was doing so. Nor did he write overtly anti war poems, which his conscience would not have allowed him to do. In retrospect it seems extraordinary that the poem Feuertaufe ("Baptism by Fire") should have caused a scandal in the German press in 1915, for its only conceivable fault is its utter honesty, its attempt to convey the feeling of coming under enemy fire for the first time and its implicit refusal to pretend that the feeling in question was one of heroic excitement." Gerrit Engelke is best known for his anti war poem An die Soldaten Des Grossen Krieges ("To the Soldiers of the Great War"), a poem in rhymed dactylic hexameter modeled after the Neo Classical odes of Friedrich Hölderlin. In the ode, Engelke urges the soldiers of all the combatant nations to join hands together in universal brotherhood. An English translation exists by Patrick Bridgwater. Walter Flex, who is best known as the author of the war poem Wildgänse rauschen durch die Nacht and the novella Der Wanderer zwischen Beiden Welten, was a native of Eisenach, in the Grand Duchy of Saxe Weimar Eisenach, and had attended the University of Erlangen. At the outbreak of the war, Flex was working as a private tutor to a family from the German nobility. Despite weak ligaments in his right hand, Flex immediately volunteered for the Imperial German Army. Owing to Flex's idealism about the Great War, the posthumous popularity of his writing, and the iconic status that was attached to his wartime death, he is now considered Germany's answer to Allied war poets Rupert Brooke and Alan Seeger. Yvan Goll, a Jewish poet from Sankt Didel, in the disputed territory of Alsace Lorraine, wrote bilingually in both German and French. At the outbreak of war in 1914, Goll fled to Zürich, in neutral Switzerland, to evade conscription into the Imperial German Army. While there, he wrote many anti war poems, in which he sought to promote better understanding between Germany and France. His most famous war poem is Requiem. Für die Gefallenen von Europa (Requiem for the Dead of Europe). Stefan George, a German poet who had done his literary apprenticeship with the French Symbolist poets in Paris, still had many friends in France and viewed the Great War as disastrous. In his 1916 anti war poem Der Krieg ("The War"), George attacked the horrors that soldiers of all nations were facing in the trenches. In the poem, George famously declared, "The ancient god of battles is no more." Reinhard Sorge, the Kleist Prize winning author of the Expressionist play Der Bettler, saw the coming of the war as an idealistic recent convert to the Roman Catholic Church. Sorge wrote many poems, many of which are in the experimental forms pioneered by August Stramm and Herwarth Walden, about both his Catholic Faith and what he was witnessing as a soldier with the Imperial German Army in France. Shortly before being mortally wounded by grenade fragments during the Battle of the Somme, Sorge wrote to his wife expressing a belief that what he called, "the Anglo French Offensive" was going to succeed in overrunning German defenses. Sorge died in a field hospital at Ablaincourt on 20 July 1916. Sorge's wife only learned of his death when a letter, in which she informed her husband that he had gotten her pregnant during his last furlough, was returned to her as undeliverable. In 1920, German poet Anton Schnack, whom Patrick Bridgwater has dubbed, "one of the two unambiguously great," German poets of World War I and, "the only German language poet whose work can be compared with that of Wilfred Owen," published the sonnet sequence, Tier rang gewaltig mit Tier ("Beast Strove Mightily with Beast"). The 60 sonnets that comprise Tier rang gewaltig mit Tier, "are dominated by themes of night and death." Although his ABBACDDCEFGEFG rhyme scheme is typical of the sonnet form, Schnack also, "writes in the long line in free rhythms developed in Germany by Ernst Stadler," According to Ian Higgins, "It has been suggested that here at last was the great adventure he had been longing for. Certainly, the prelude to the war 'interested' him, and he was keen to witness and, if possible, take part in a war which was probably going to 'set the whole of Europe on fire.' His Lettres de guerre develop movingly from initial enthusiasm for the defense of Civilization and a conviction that the enemy was the entire German people, through a growing irritation with chauvinistic brainwashing and the flagrancy of what would now be called the 'disinformation' peddled through the French press (so much more heavily censored than the British, he said), to an eventual admiration, at the front, for the heroism and humanity often shown by the enemy." Kalloc'h's last work was the poetry collection, Ar en Deulin, which was published posthumously. According to Jelle Krol, "It is not merely a collection of poems by a major Breton poet: it is a symbol of homage to Yann Ber Kalloc'h and all those Bretons whose creative powers were cut short by their untimely deaths. Breton literature from the trenches is very rare. Only Yann Ber Kalloc'h's poems, some war notes written by Auguste Bocher, the memoirs recounted by Ambroise Harel and Loeiz Herrieu's letters addressed to his wife survived the war."
Ресей
Ресейде де бірқатар маңызды соғыс ақындары болды, олардың ішінде Александр Блок, Илья Эренбург (оның "Күн батысы" атты кітабында соғыс өлеңдері жарық көрді) және Николай Семенович Тихонов (1922 жылы "Орда" кітабын жариялады). Акмеист ақын Николай Гумилев Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей империясының армиясында қызмет етті. Ол Шығыс Пруссияда, Македония майданында және Франциядағы Ресей экспедициялық корпусымен қатысты. Ол екі рет Георгий орденімен марапатталды. Гумилевтің соғыс өлеңдері "Жақсылық" (1916) жинағында топтастырылды. Гумилевтің әйелі, ақын Анна Ахматова, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде орыс халқының ұжымдық қайғысын бейнелейтін өлеңдер жаза бастады, ерлер соғысқа шақырылғанда және олардың жақындары олармен қоштасты. Ахматова үшін мұндай өлеңдер жазу өмірлік шаруаға айналды және ол большевиктік революция, орыс азаматтық соғысы, қызыл террор және Иосиф Сталиннің Ұлы тазалауы кезінде орыс халқының азаптары туралы осындай өлеңдер жазуды жалғастырды.
Russia also produced a number of significant war poets including Alexander Blok, Ilya Ehrenburg (who published war poems in his book "On the Eve"), and Nikolay Semenovich Tikhonov (who published the book Orda (The Horde) in 1922). The Acmeist poet Nikolay Gumilyov served in the Imperial Russian Army during World War I. He saw combat in East Prussia, the Macedonian front, and with the Russian Expeditionary Force in France. He was also decorated twice with the Cross of St. George. Gumilyov's war poems were assembled in the collection The Quiver (1916). Gumilyov's wife, the poet Anna Akhmatova, began writing poems during World War I that expressed the collective suffering of the Russian people as men were called up and the women in their lives bade them goodbye. For Akhmatova, writing such poems turned into her life's work and she continued writing similar poems about the suffering of the Russian people during the Bolshevik Revolution, the Russian Civil War, the Red Terror, and Joseph Stalin's Great Purge.
Австралия
Венгрия тегі бар австралиялық ақын Леон Геллерт соғыс басталғалы бірнеше апта өткен соң Австралияның бірінші императорлық күштерінің 10-шы батальонына қабылданып, 1914 жылғы 22 қазанда Каирге аттанды. Ол 1915 жылғы 25 сәуірде Галлиполи жорығында Анзак шығанағына түсті, жараланып, 1916 жылғы маусымда медициналық сараптамадан өтіп, әскери қызметке жарамсыз деп танылды. Ол қайта әскери қызметке түсуге тырысты, бірақ оның бұл әрекеті көп ұзамай анықталды. Бос уақытында ол өлең жазуға деген құштарлығын қанағаттандырды. "Жорық жырлары" (1917) – оның алғашқы жарияланған өлеңдер жинағы, және "Бюллетень" журналында оң пікірлер алды. Көп ұзамай Angus & Robertson компаниясы Норман Линдсей салған суреттерімен жаңа басылымын шығарды. Оның екінші жинағы, Линдсей салған суреттерімен "Сан аралы" (1919) бұрынғыдай жақсы қабылданбады. Джон О'Доннелл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия императорлық күштерінде қызмет етті. Ол 1915 жылғы 25 сәуірде Галлиполиге келді, кейін Сомма шайқасында шайқасты. 1918 жылы ол денсаулығына байланысты Австралияға қайтарылды, сол кезде ол өзінің жалғыз поэзия жинағының соңғы алты өлеңін жазды, онда соғыс австралиялық ақынның көзқарасынан бейнеленген.
Leon Gellert, an Australian poet of Hungarian descent, enlisted in the First Australian Imperial Force's 10th Battalion within weeks of the outbreak of war and sailed for Cairo on 22 October 1914. He landed at ANZAC Cove, during the Gallipoli Campaign on 25 April 1915, was wounded and repatriated as medically unfit in June 1916. He attempted to re enlist but was soon found out. During periods of inactivity he had been indulging his appetite for writing poetry. Songs of a Campaign (1917) was his first published book of verse, and was favourably reviewed by The Bulletin. Angus & Robertson soon published a new edition, illustrated by Norman Lindsay. His second, The Isle of San (1919), also illustrated by Lindsay, was not so well received. John O'Donnell served in the Australian Imperial Force during World War I. He arrived at Gallipoli on 25 April 1915 and later fought at the Battle of the Somme. In 1918 he was invalided back to Australia, during which time he wrote the last six poems of his only poetry collection, dealing with the war from the perspective of an Australian poet.
Канада
Джон МакКрей, шотландтық-канадтық ақын және хирург, Онтарионың Гюльф қаласынан, Канада экспедициялық күштеріне қосылды және 1-бригаданың медициналық офицері және майоры болып тағайындалды. Ол 1915 жылы Екінші Ипр шайқасында жараланғандарды Ипрден солтүстікке қарай шамамен 3 шақырым жерде, Исер каналының бойындағы дамбаның артында асығыс қазылған бекіністен емдеді. МакКрейдің досы және бұрынғы әскери-жасақ серігі, лейтенант Алексис Хелмер шайқаста қаза тапты, ал оның жерлеу рәсімі 3 мамыр 1915 жылы жазылған және алғаш рет «Панч» журналында жарияланған «Фландрия далаларында» поэмасына шабыттандырды. «Фландрия далаларында» 1915 жылғы 8 желтоқсанда «Панч» журналында авторсыз жарияланды, бірақ кітаптағы көрсеткіште сол жылы МакКрей автор ретінде аталды. Бұл өлеңдер соғыстың ең танымал өлеңдерінің біріне айналып, көптеген қайырымдылық науқандарында қолданылып, жиі аударылды. «Фландрия далаларында» АҚШ-та да кеңінен басылды, оның үкіметі соғысқа қатысуды қарастырып жатқанда, Р. В. Лиллардтың («Сіздер ештеңеге өлгеніңізді қауаптамаңыз, / Бізге лақтырған шамды біз ұстадық») жауабымен бірге жарияланды. Роберт У. Сервис, Ланкаширдің Престон қаласынан шыққан ағылшын-канадтық ақын, және «Канадалық Киплинг» деп аталған, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Паризде тұрып жатқан. Сервис «Торонто Стар» газетінің соғыс тілшісі болды, бірақ «Дюнкеркте тыңшылыққа байланысты туған гистерияда тұтқындалып, жазадан құтылуға шамалы болды». Содан кейін ол «Америка Қызыл Крестің жедел жәрдем корпусымен төсеніш көтеріп, жедел жәрдем жүргізушісі болып жұмыс істеді, денсаулығына дейін». Паризде сауығып жатқанда Сервис 1916 жылы Торонтода жарық көрген «Қызыл Крест адамының рифмалары» атты соғыс өлеңдерін жазды. Кітап Сервистің «бауыры, 1916 жылдың тамызында Францияда қаза тапқан канадалық жаяу әскерінің лейтенанты Альберт Сервис» естелігіне арналды. 1926 жылы Нова-Шотландияның Галифакс қаласындағы Далхаузи университетінің ағылшын тілі профессоры Арчибальд МакМехан «Канада әдебиетінің бастаулары» атты еңбегін жариялады, онда ол Сервистің соғыс поэзиясын мақтап, «оның «Қызыл Крест адамының рифмалары» бұрынғы томдарынан озысқан» деп жазды. «Ол ең қатал шындыққа тап болды; оның радикалдық кемшіліктері жойылмаса да, оның қарапайым жолдары оның көргенін түсінуге көмектеседі». 1924 жылы Канада корпусының 85-ші батальонының (Нова-Шотландияның жоғарғы жерлері) сарбаздарына арнап ақындық құрмет, Канаданың гаэль тілінде, Кейп-Бретонның Сент-Эндрюс шығанағынан шыққан Аласдайр МакИосаг жазды. Өлең батальонның қаза тапқан канадалық гаэльдерінің батылдығын мақтап, олардың императорлық неміс армиясына қарсы ағылшындардан жақсы күрескенін айтты, сонымен қатар олардың отбасылары мен ауылдарынан қаза тапқан сарбаздардың жоқтығына өкініш білдірді. Өлең Бельгияға жасалған шабуылды айыптап, Кайзер Вильгельм II бейтарап Нидерландта саяси баспана алып сотталудан қашып құтырғанмен, бір күні сотталып, асылатынын уәделеді. Өлең алғаш рет Антигониш негізіндегі «The Casket» газетінде 1924 жылғы 14 ақпанда жарияланды.
John McCrae, a Scottish Canadian poet and surgeon from Guelph, Ontario, joined the Canadian Expeditionary Force and was appointed as medical officer and major of the 1st Brigade CFA (Canadian Field Artillery). He treated the wounded during the Second Battle of Ypres in 1915, from a hastily dug, bunker dug in the back of the dyke along the Yser Canal about 2 miles north of Ypres. McCrae's friend and former militia pal, Lt. Alexis Helmer, was killed in the battle, and his burial inspired the poem, In Flanders Fields, which was written on 3 May 1915, and first published in the magazine Punch. In Flanders Fields appeared anonymously in Punch on 8 December 1915, but in the index, to that year McCrae was named as the author. The verses swiftly became one of the most popular poems of the war, used in countless fund raising campaigns and frequently translated. "In Flanders Fields" was also extensively printed in the United States, whose government was contemplating joining the war, alongside a 'reply' by R. W. Lillard, (" Fear not that you have died for naught, / The torch ye threw to us we caught "). Robert W. Service, an English Canadian poet from Preston, Lancashire and who had already been dubbed, "The Canadian Kipling", was living in Paris when World War I broke out. Service was a war correspondent for the Toronto Star, but "was arrested and nearly executed in an outbreak of spy hysteria in Dunkirk." He then "worked as a stretcher bearer and ambulance driver with the Ambulance Corps of the American Red Cross, until his health broke." While recuperating in Paris, Service wrote a volume of war poems, Rhymes of a Red Cross Man, which was published in Toronto in 1916. The book was dedicated to the memory of Service's "brother, Lieutenant Albert Service, Canadian Infantry, Killed in Action, France, August 1916." In 1926, Archibald MacMechan, professor of English at Dalhousie University in Halifax, Nova Scotia, published Headwaters of Canadian Literature, in which he praised Service's war poetry, writing, "his Rhymes of a Red Cross Man are an advance on his previous volumes. He has come into touch with the grimmest of realities; and while his radical faults have not been cured, his rude lines drive home the truth that he has seen." In 1924, a poetic tribute to the Canadian Corps soldiers of the 85th Battalion (Nova Scotia Highlanders) was composed in Canadian Gaelic by Alasdair MacÌosaig of St. Andrew's Channel, Cape Breton, Nova Scotia. The poem praised the courage of the Battalion's fallen Canadian Gaels and told them that they had fought better against the Imperial German Army than the English did, while also lamenting the absence of fallen soldiers from their families and villages. The poem ended by denouncing the invasion of Belgium and vowing, even though Kaiser Wilhelm II had managed to evade prosecution by being granted political asylum in the neutral Netherlands, that he would one day be tried and hanged. The poem was first published in the Antigonish based newspaper The Casket on 14 February 1924.
Англия
Негізгі романист және ақын Томас Харди Наполеон соғыстарына, Буер соғыстарына және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты бірқатар маңызды соғыс өлеңдерін жазды, соның ішінде "Драммер Ходж", "Халықтардың бұзылуы кезінде", "Ол өлтірген адам" және "Және үлкен тыныштық болды" (Қару тастау кезінде, 11 қараша, 1918): оның жұмысы Руперт Брук және Зигфрид Сассон сияқты басқа соғыс ақындарына терең әсер етті. Харди бұл өлеңдерінде қарапайым сарбаздардың көзқарасын және олардың күнделікті тіліндегі сөйлеуін жиі қолданды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Киплинг, көптеген басқа жазушылар сияқты, Германия Бельгияны басып алғаннан кейін оның қалпына келтірілуі және Британияның жақсылық үшін күресіне қолдау білдіретін памфлеттер мен өлеңдер жазды. Бірінші рет көптеген британдық ақындар соғысқа қатысып, өз тәжірибелерін жазды. Олардың көптегені майданда қаза тапты, ең танымалдары Эдвард Томас, Исаак Розенберг, Уилфред Оуэн және Чарльз Сорли. Роберт Грейвс, Айвор Гурни және Зигфрид Сассон сияқты басқалары аман қалды, бірақ соғыс оларға ауыр соққы берді, бұл олардың поэзиясында көрінді. Роберт Росс британдық "соғыс ақындарын" грузин ақындары деп сипаттайды. Британдық соғыс ақындарының көптеген өлеңдері газеттерде жарияланып, кейін антологияларға жиналды. Осы алғашқы антологиялардың бірнешеуі соғыс кезінде жарық көрді және өте танымал болды, бірақ соғыс барысында поэзияның тоны өзгерді. Соғыс кезіндегі антологиялардың бірі – "Қоралдағы Мұза" 1917 жылы жарық көрді, ал соғыс аяқталғаннан кейінгі жылдары тағы бірнешеуі жарық көрді. Дэвид Джонстың Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы "Парандес" атты эпостық поэмасы алғаш рет 1937 жылы Англияда жарық көрді, ол Джонстың өзінің соғыстағы атқыш сарбаз ретіндегі тәжірибесіне негізделген. "Парандес" ағылшын жекелеме Джон Боллдың ағылшын-уэльстік аралас полктегі тәжірибесін баяндайды, Англиядан кетуден бастап, жеті айдан кейін Сомма шайқасы кезінде Мамец Вудқа шабуылмен аяқталады. Бұл шығармада лирикалық өлең мен проза үйлесімде қолданылады, ол өте көп мағыналы, формалды тоннан бастап кокни тіліндегі және әскери жаргонға дейін ауысады. Бұл өлең Хоторден сыйлығын жеңіп алды және В. Б. Йейтс және Т. С. Элиот сияқты жазушылардың құрметіне ие болды. 1985 жылдың қарашасында Ақындар бұрышында Ұлы соғыстың 16 ақынының есімін сақтаған тақташа ескерткіш ашылды: Ричард Олдингтон, Лоренс Биньон, Эдмунд Блуден, Руперт Брук, Уилфрид Гибсон, Роберт Грейвс, Джулиан Гренфелл, Айвор Гурни, Дэвид Джонс, Роберт Николс, Уилфред Оуэн, Герберт Рид, Исаак Розенберг, Зигфрид Сассон, Чарльз Сорли және Эдвард Томас.
The major novelist and poet Thomas Hardy wrote a number of significant war poems that relate to the Napoleonic Wars, the Boer Wars and World War I, including "Drummer Hodge", "In Time of 'The Breaking of Nations", "The Man He Killed" and ‘"And there was a great calm" (on the signing of the Armistice, Nov.11, 1918)’: his work had a profound influence on other war poets such as Rupert Brooke and Siegfried Sassoon. Hardy in these poems often used the viewpoint of ordinary soldiers and their colloquial speech. At the beginning of World War I, like many other writers, Kipling wrote pamphlets and poems which enthusiastically supported the British war aims of restoring Belgium after that kingdom had been occupied by Germany together with more generalised statements that Britain was standing up for the cause of good. For the first time, a substantial number of important British poets were soldiers, writing about their experiences of war. A number of them died on the battlefield, most famously Edward Thomas, Isaac Rosenberg, Wilfred Owen, and Charles Sorley. Others including Robert Graves, Ivor Gurney and Siegfried Sassoon survived but were scarred by their experiences, and this was reflected in their poetry. Robert H. Ross describes the British "war poets" as Georgian poets. Many poems by British war poets were published in newspapers and then collected in anthologies. Several of these early anthologies were published during the war and were very popular, though the tone of the poetry changed as the war progressed. One of the wartime anthologies, The Muse in Arms, was published in 1917, and several were published in the years following the war. David Jones' epic poem of World War I In Parenthesis was first published in England in 1937, and is based on Jones's own experience as an infantryman in the War. In Parenthesis narrates the experiences of English Private John Ball in a mixed English Welsh regiment starting with their leaving England and ending seven months later with the assault on Mametz Wood during the Battle of the Somme. The work employs a mixture of lyrical verse and prose, is highly allusive, and ranges in tone from formal to Cockney colloquial and military slang. The poem won the Hawthornden Prize and the admiration of writers such as W. B. Yeats and T. S. Eliot. In November 1985, a slate memorial was unveiled in Poet's Corner commemorating 16 poets of the Great War: Richard Aldington, Laurence Binyon, Edmund Blunden, Rupert Brooke, Wilfrid Gibson, Robert Graves, Julian Grenfell, Ivor Gurney, David Jones, Robert Nichols, Wilfred Owen, Herbert Read, Isaac Rosenberg, Siegfried Sassoon, Charles Sorley and Edward Thomas.
Ирландия
Ұлы соғыста Ұлыбритания армиясындағы 49 400 ирланд сарбазының қаза болуы Ирландияда әлі де даулы мәселе болып табылады. Бұл 1916 жылғы Пасха көтерілісі соғыс кезінде болғандықтан және Ирландияның тәуелсіздік соғысы 11 қарашадағы қарулы келісімге қол жеткізілгеннен кейін бірнеше ай өткен соң басталды. Осы себепті ирланд республикашылдығы дәстүрлі түрде британ әскерінде қызмет ететін ирландтарды сатқын деп қарастырды. Бұл көзқарас 1949 жылы Ирландия Республика болып жарияланып, Ұлттар Достастығынан шыққаннан кейін одан да күшейді. Осы себепті Ирландияның соғыс ақындары ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалды. Солардың бірі Том Кеттл болды. Белгияның зорлануына қанағаттанбаса да, Кеттл бастапқыда соғысты қатты сынға алды. Англия-Ирландия жер иелерінің класын Пруссия Корольдігінде үстемдік құрған аристократтардың ірі меншік иелерімен салыстыра отырып, Кеттл: «Англия Еуропадағы бостандық үшін, ал Ирландиядағы юнкерлік үшін күресуге барады» деп жазды. Кейін Г.К. Честертон: «Томас Майкл Кеттл, бәлкім, арнаның екі жағында да жақсы бағаланбаған рухтың ұлылығының ең көрнекті мысалы болды. Ол зиялы, ғалым, шешен, бейбіт өнердің барлық саласында өршіген адам болды; және ол варварларға қарсы Англия бұрынғыдан гөрі жүз жыл бұрын варварларды қолданғандай, Англияға қарсы варварларды қолдануға тым жақсы еуропалық болғандықтан, варварлармен күресіп қаза болды» деп жазды. Лейтенант Кетлдің ең танымал өлеңі – «Қызым Беттиге, Құдайдың сыйы» атты сонет, ол соғыста қаза тапқанға дейін бірнеше күн бұрын жазылып, отбасына жіберілген. Фрэнсис Ледвидж, ол Слейндегі ирланд еріктілерінің мүшесі болды, соғыс басталғанын естіген кезде британ армиясына қосылудан бас тартты. Жауап ретінде, Юнионисттік Ұлттық еріктілер Ледвиджді көрсетпелі сотқа тартты, оның барысында оны қорқақтық пен немісшілдікке айыптады. Ледвидж 1916-1918 жылдар аралығында үш том поэзия жариялады, ол Сувла шығанағындағы десантта, Македония майданында және Батыс майданында қызмет етті. Йейтс 1915 жылғы 20 тамызда Куль паркінен Джеймске жазған хатында өлеңнің атауын «Менен бейтарап елдерге манифестіне қол қоюды сұраған досқа» дегеннен «Сайыпқыраудың себебі» деп өзгертті. Кейін қайта басылғанда атауы «Соғыс поэмасы сұралғанда» деп өзгертілді. Йейтстің ең танымал соғыс өлеңі – «Ирландиялық ұшқыш өлімін болжайды» («An Irish Airman Foresees His Death»), бұл майор Роберт Грегоридің монологы, ол Йейтстің досы, англо-ирландтық жер иесі сэр Уильям Генри Грегори мен Йейтстің демеушісі Леди Огаста Грегоридің ұлы. Ұлы соғыстың ең қызып тұрған кезінде саяси өлеңді жариялаудан аулақ болуды қалаған Йейтс 1918 жылғы қарулы келісімнен кейін ғана «Ирландиялық ұшқыш өлімін болжайды» өлеңін жариялауды кешіктірді. «Екінші келу» – 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және 1916 жылғы Пасха көтерілісінен кейін, бірақ Дэвид Ллойд Джордж пен Уинстон Черчилль Ирландияға «Қара және Тан» жасақтарын жібергенге дейін Ирландияның тәуелсіздік соғысының басында ирланд ақыны В.Б. Йейтс жазған өлең. Өлеңде Апокалипсис, Антихрист және Екінші келу туралы христиандық бейнелерді пайдаланып, соғыстар аралық Еуропаның жағдайын бейнелейді.
The fact that 49,400 Irish soldiers in the British Army gave their lives fighting in the Great War remains controversial in Ireland. This is because the Easter Rising of 1916 took place during the war and the Irish War of Independence began only a few months after the 11 November Armistice. For this reason, Irish republicanism has traditionally viewed Irishmen who serve in the British military as traitors. This view became even more prevalent after 1949, when Ireland voted to become a Republic and to leave the Commonwealth. For this reason, Ireland's war poets were long neglected. One of them was Tom Kettle. Despite his outrage over the Rape of Belgium, Kettle was very critical of the war at first. Comparing the Anglo Irish landlord class to the aristocratic big estate owners who similarly dominated the Kingdom of Prussia, Kettle wrote, "England goes to fight for liberty in Europe and for Junkerdom in Ireland." G. K. Chesterton later wrote, "Thomas Michael Kettle was perhaps the greatest example of that greatness of spirit which was so ill rewarded on both sides of the channel [ ] He was a wit, a scholar, an orator, a man ambitious in all the arts of peace; and he fell fighting the barbarians because he was too good a European to use the barbarians against England, as England a hundred years before has used the barbarians against Ireland." Lieut. Kettle's best known poem is a sonnet, To My Daughter Betty, the Gift of God, which was written and mailed to his family just days before he was killed in action. When Francis Ledwidge, who was a member of the Irish Volunteers in Slane, County Meath, learned of the outbreak of the war, he decided against enlisting in the British Army. In response, the Unionist National Volunteers subjected Ledwidge to a show trial, during which they accused him of cowardice and of being pro German. Ledwidge published three volumes of poetry between 1916 and 1918, while he served at the Landing at Suvla Bay, on the Macedonian front and on the Western Front. Yeats changed the poem's title from "To a friend who has asked me to sign his manifesto to the neutral nations" to "A Reason for Keeping Silent" before sending it in a letter to James, which Yeats wrote at Coole Park on 20 August 1915. When it was later reprinted the title was changed to "On being asked for a War Poem". Yeats' most famous war poem is An Irish Airman Foresees His Death, which is a soliloquy by Major Robert Gregory, an Irish nationalist flying ace who was also a friend of Yeats, and the son of Anglo Irish landlord Sir William Henry Gregory and Yeats' patroness Lady Augusta Gregory. Wishing to show restraint from publishing a political poem during the height of the Great War, Yeats withheld publication of An Irish Airman Foresees His Death until after the 1918 Armistice. "The Second Coming" is a poem written by Irish poet W. B. Yeats in 1919, in the aftermath of the First World War and at the beginning of the Irish War of Independence, which followed the Easter Rising of 1916, but before David Lloyd George and Winston Churchill sent the Black and Tans to Ireland. The poem uses Christian imagery regarding the Apocalypse, the Antichrist, and the Second Coming to allegorise the state of Europe during the Interwar Period.
Шотландия
Оның авторы 1905 жылы қайтыс болғанмен, Рональд Блэк жазғандай, п. Аллан Макдональдтың «Мыңдардың маршы» («Ceum nam Mìltean») поэмасы, жастардың легиондарының қайтып оралмайтын қақтығысқа аттанғанын бейнелейтін шығарма, «Бірінші дүниежүзілік соғыстың поэзиясының кез келген антологиясында бірінші болып тұруға лайық» және «Сорли Маклиннің 1943 жылғы «Dàin do Eimhir» томының стиліне де, мазмұнына да сай келер еді». 1914 жылы шотланд ақыны Чарльз Сорли, Абердиннің тумасы, Императорлық Германияда тұрды. Трирде жау шетелдік ретінде қысқа мерзімге қамауға алынып, елден кетуге бұйрық берілген соң, Сорли Ұлыбританияға оралып, Саффолк полкіне лейтенант болып қатысты. Ол 1915 жылы Лос шайқасында неміс мергенінен қаза тапты, ал оның өлеңдері мен хаттары қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Роберт Грейвс Чарльз Сорлиді «Барлығына қош сау» («Goodbye to All That») кітабында «соғыс кезінде қаза тапқан үш маңызды ақынның бірі» деп сипаттады (ал қалған екеуі – Исаак Розенберг пен Уилфред Оуэн). Сорли немістер мен британдықтардың бір-бірінің адамгершілігін бірдей түсіне алмайтынына сенді, ал оның соғысқа қарсы поэзиясы Руперт Брук, Уолтер Флекс және Алан Сигердің өлеңдеріндегі соғысқа қатысты романтикалық идеализмге тікелей қарсы келеді. Шотландтық гэль ақыны Джон Манро, Льюис аралындағы Свордейлдің тумасы, Сифорт-Гайлендтерде 2-лейтенант болып қызмет еткенде Әскери крестпен марапатталды және 1918 жылғы көктемгі шабуыл кезінде қаза тапты. Лейтенант Манро, Иан Ротх псевдонимімен жазған, сыншылар оны ірі соғыс ақындарымен бірге бағалады. Өкінішке орай, оның өлеңдерінің тек үш ғана нұсқасы сақталған: «Ар Тир» («Біздің жер»), «Ар Гайсгич а Тхуит сна Блаир» («Біздің шайқаста қаза тапқан батырларымыз») және «Аир долг на сонн» («Жауынгерлер үшін»). Дерик Томсон – құрметті ақын және Глазгодағы кельт зерттеулерінің профессоры – Манроны «XX ғасырдың жаңа гэльдік өлеңінің алғашқы күшті дауысы» деп атады. Рональд Блэк Манроның үш өлеңі «қаза тапқан серіктері туралы ойларын рифмалық еске түсіретін азапты еркін өлеңмен» қалдырғанын жазды, ал гэль тілінде еркін өлең кең таралғанға дейін тағы қырық жыл өтуге тура келді. Падрайг Морейсадан – Шотландияның солтүстік Уист графтығының Гримсай қаласынан шыққан шотландтық гэль барды және сеанчай – Бірінші дүниежүзілік соғыста Ловат скауттарында қызмет етті. Ол Галлиполи жорығында, Македония майданында және Батыс майданда қызмет етті. Кейінгі жылдары капрал дәрежесіне жеткен Морейсадан Салоникада аштықтан қиналып жатқан одақтас сарбаздарды қалай тамақтандырғанын айтып беретін. Морейсадан соғыста көптеген өлеңдер мен әндер жазды, соның ішінде «Òran don Chogadh» («Соғысқа арналған ән»), оны Галлиполиде қызмет еткенде жазған. 1969 жылы Глазгодағы шотландтық гэль әдебиеттеріне маманданған «Gairm» баспасы Dòmhnall Ruadh Chorùna өлеңдерінің алғашқы жинағын жарық көрді. Екі жыл бұрын Солтүстік Уист аралындағы Лохмадди ауруханасында қайтыс болған ақын Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдің Камерон таушылдарының соғыс ардагері және гэль тіліндегі өте талантты ақын болды. Рональд Блэктің айтуынша, «Домнэлл Руадх Чоруна – траншеялардың көрнекті гэль ақыны. Оның ең танымал әні «An Eala Bhàn» («Ақ қарға») сол жерде үй тұтыну үшін шығарылды, бірақ он басқа композициялардың таңғажайып сериясында ол майданға аттанудың, шайқас қарсаңында ояу жатып, үстіне көтерілудің, газға ұшыраудың, бетперде киюдің, өлтірілген және өлтіруші серіктерінің қалдықтарымен қоршалған және т.б. жағдайларын сипаттайды. Оның басқа шығармаларында елен аулау көрінісі бар, бұл оның әуесқойлықпен ұнаған және өмір бойы жалғастырған дәстүрлі іс-әрекеті». Соғыс, әсіресе, Уэльстің конформистік емес шіркеулерін терең бөлді. Дәстүр бойынша, нонконформистер соғысқа қатысты идеяны мүлдем қабылдамады. Соғыста Уэльстің нонконформизмдерінде әскери қызметті қолдағандар мен христиандық пацифизмді қабылдағандар арасында үлкен қақтығыс болды. Ең танымал Уэльс тіліндегі соғыс ақыны Корольдік Уэльс фюзельерлерінің жеке Эллис Хамфри Эванс, ол Хэдд Уин деген бардтық атымен танымал. Эванс өлеңдерінің көп бөлігін отбасының таулы фермасында қойшы болып жұмыс істеген кезінде жазды. Оның стиліне романтикалық поэзия әсер еткен, табиғат пен дін тақырыбы басым болған. 1914 жылы Батыс майданда соғыс басталғаннан кейін ол бірнеше соғыс өлеңдерін жазды. Көптеген валлийлік конформистер сияқты Хедд Уин де христиандық пацифист болды және қарулы күштерге кіруден бас тартты, ешкімді өлтіре алмайтынын сезінді. Дегенмен, соғыс Хэдд Уиннің ең танымал өлеңдеріне шабыт берді, соның ішінде «Plant Trawsfynydd» («Траусфнидд балалары»), «Y Blotyn Du» («Қара нүкте») және «Nid â’n Ango» («[Ол] Есте қалады»). Оның «Rhyfel» («Соғыс») өлеңі оның ең көп цитата келтірілетін туындыларының бірі болып табылады. Альберт Эванс Джонс, валлий ақыны, Салоника майданында және Батыс майданында RAMC жедел жәрдемшісі ретінде, кейін әскери капеллан ретінде қызмет етті. Соғыстан кейін ол Уэльс пресвитериан шіркеуінің пасторы болды және траншеялардың қорқынышты жағдайларын бейнелейтін және соғыс кезіндегі ультраұлтшылдыққа шабуыл жасайтын өлеңдерін жазды, бұл валлий халқын таң қалдырды. Сонымен қатар, Ұлттық Эйстедфодтың Архдруиды ретінде, пастор Эванс Джонс 18 ғасылдың кельттік неопаганизміне негіделген дәстүрлі рәсімдерді уэльстік халықтың христиандық сенімдерін жақсырақ бейнелеу үшін өзгертті. Алан Ллуйдтің Ұлы соғыстың ең ұлы валлий ақыны деп есептейтін пастор Эванс Джонс ең танымал «Cynan» бардтық атымен белгілі. Валлий ақыны Алан Ллуйдтің көптеген ақындардың өлеңдерінің ағылшын тіліне аудармалары «Out of the Fire of Hell; Welsh Experience of the Great War 1914–1918 in Prose and Verse» атты жинақта жарияланды.
Even though its author died in 1905, Ronald Black has written that Fr. Allan MacDonald's poem Ceum nam Mìltean ("The March of Thousands"), which describes a vision of legions of young men marching away to a conflict from whence they will not return, deserves to be, "first in any anthology of the poetry of the First World War", and, "would not have been in any way out of place, with regard to style or substance", in Sorley MacLean's groundbreaking 1943 volume Dàin do Eimhir. In 1914, Scottish poet Charles Sorley, a native of Aberdeen, was living in Imperial Germany. After being briefly interned as an enemy alien at Trier and ordered to leave the country, Sorley returned to Great Britain and enlisted in the Suffolk Regiment as a lieutenant. He was killed by a German sniper during the Battle of Loos in 1915 and his poems and letters were published posthumously. Robert Graves described Charles Sorley in Goodbye to All That as "one of the three poets of importance killed during the war". (The other two being Isaac Rosenberg and Wilfred Owen.) Sorley believed that Germans and British were equally blind to each other's humanity and his anti war poetry stands in direct contrast to the romantic idealism about the war that appears in the poems of Rupert Brooke, Walter Flex, and Alan Seeger. The Scottish Gaelic poet John Munro, a native of Swordale on the Isle of Lewis, won the Military Cross while serving as a 2nd Lieutenant with the Seaforth Highlanders and was ultimately killed in action during the 1918 Spring Offensive. Lt. Munro, writing under the pseudonym Iain Rothach, came to be ranked by critics alongside the major war poets. Tragically, only three of his poems are known to survive. They are Ar Tir ("Our Land"), Ar Gaisgich a Thuit sna Blàir ("Our Heroes Who Fell in Battle"), and Air sgàth nan sonn ("For the Sake of the Warriors"). Derick Thomson – the venerable poet and Professor of Celtic Studies at Glasgow – hailed Munro as, "the first strong voice of the new Gaelic verse of the 20th century". Ronald Black has written that Munro's three poems leave behind, "his thoughts on his fallen comrades in tortured free verse full of reminiscence of rhyme; forty more years were to pass before free verse became widespread in Gaelic." Pàdraig Moireasdan, a Scottish Gaelic bard and seanchaidh from Grimsay, North Uist, served in the Lovat Scouts during World War I. He served in the Gallipoli Campaign, in the Macedonian front, and on the Western Front. In later years, Moireasdan, who ultimately reached the rank of corporal, loved to tell how he fed countless starving Allied soldiers in Thessalonica by making a quern. Corporal Moireasdan composed many poems and songs during the war, including Òran don Chogadh (A Song to the War"), which he composed while serving at Gallipoli. In 1969, Gairm, a publishing house based in Glasgow and specializing in Scottish Gaelic literature, posthumously published the first book of collected poems by Dòmhnall Ruadh Chorùna. The poet, who had died two years previously in the hospital at Lochmaddy on the island of North Uist, was a combat veteran of the King's Own Cameron Highlanders during World War I and highly talented poet in Gaelic. According to Ronald Black, "Dòmhnall Ruadh Chorùna is the outstanding Gaelic poet of the trenches. His best known song An Eala Bhàn ("The White Swan") was produced there for home consumption, but in a remarkable series of ten other compositions he describes what it looked, felt, sounded and even smelt like to march up to the front, to lie awake on the eve of battle, to go over the top, to be gassed, to wear a mask, to be surrounded by the dead and dying remains of Gaelic speaking comrades, and so on. Others of his compositions contain scenes of deer hunting, a symbolically traditional pursuit of which he happened to be passionately fond, and which he continued to practice all his life." The war particularly left Welsh non conformist chapels deeply divided. Traditionally, the Nonconformists had not been comfortable at all with the idea of warfare. The war saw a major clash within Welsh Nonconformism between those who backed military service and those who adopted Christian pacifism. The most famous Welsh language war poet remains Private Ellis Humphrey Evans of the Royal Welch Fusiliers, who is best known under his bardic name of Hedd Wyn. Evans wrote much of his poetry while working as a shepherd on his family's hill farm. His style, which was influenced by romantic poetry, was dominated by themes of nature and religion. He also wrote several war poems following the outbreak of war on the Western Front in 1914. Like many other Welsh nonconformists, Hedd Wyn was a Christian pacifist and refused to enlist in the armed forces, feeling that he could never kill anyone. The war, however, inspired some of Hedd Wyn's most noted poems, including Plant Trawsfynydd ("Children of Trawsfynydd"), Y Blotyn Du ("The Black Dot"), and Nid â’n Ango ("[It] Will Not Be Forgotten"). His poem, Rhyfel ("War"), remains one of his most frequently quoted works. Albert Evans Jones, a Welsh poet, served on the Salonica front and on the Western Front as a RAMC ambulance man and later as a military chaplain. After the war, he became a minister for the Presbyterian Church of Wales and wrote many poems that shocked the Welsh population with their graphic descriptions of the horrors of the trenches and their savage attacks on wartime ultra nationalism. Also, in his work as Archdruid of the National Eisteddfod, Rev. Evans Jones altered the traditional rituals, which were based in 18th century Celtic neopaganism, to better reflect the Christian beliefs of the Welsh people. Rev. Evans Jones, whom Alan Llwyd considers the greatest Welsh poet of the Great War, is best known under the bardic name of Cynan. Welsh poet Alan Llwyd's English translations of many poems by both poets appear in the volume Out of the Fire of Hell; Welsh Experience of the Great War 1914–1918 in Prose and Verse.
Америка Құрама Штаттары
Бірінші дүниежүзілік соғыс американдық әдебиетте Эрнест Хемингуэйдің «Қоштасу қаруы» атты соғыс романымен басталған және аяқталған деп жиі айтылса да, американдық соғыс ақындары да болды. Алан Сигер Америка бейтарап болған кезде француз шетел легионына қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы маңызды американдық ақыны атанды. Америка халқын одақтас күштерге қосылуға шақыратын Сигердің өлеңдері кеңінен жарияланып, танымал болды. Бұрынғы бірінші ханым Жаклин Кеннедидің айтуынша, Алан Сигер қайтыс болғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, оның «Мен Өліммен Кездесемін» өлеңі күйеуі, АҚШ президенті Джон Фицджеральд Кеннедидің өте сүйікті өлеңі болған және ол оны жиі дауыстап оқып беруін сұраған. Джойс Килмер, Американың жетекші католик ақыны және жақтаушысы ретінде танылып, Г.К. Честертон мен Хилар Беллокпен салыстырылатын болған. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін бірнеше күн өткен соң ол әскери қызметке шақырылды. Кетуге дайындалған Килмер соғыс туралы кітап жазу үшін баспагерлермен келісім жасасты, кітапқа «Мұнда да, сол жақта да, 69-шы жауынгерлік бөліммен» деген ат қоюды жоспарлады. Килмер кітапты аяқтаған жоқ, бірақ жыл соңына қарай прозалық очерктер мен соғыс өлеңдерін жазуға үлкерді. Килмердің соғыс өлеңдерінің ең танымал туындысы – 1918 жылғы «Қызыл гүл шоғы», ол 1918 жылдың 7 наурызында Бакараға жақын Руж Букет орманшасындағы американдық бекіністеріне жасалған неміс артиллериясының шабуылында қаза тапқандардың құрметіне арналған. Алайда, Дана Джиояның сөзіне сүйенсек, «Килмердің соғыс жылдарындағы өлеңдерінің ешқайсысы бүгінде оқылмайды; оның беделі ол әскерге шақырылғанға дейін жазылған өлеңдерімен сақталған». Сонет өнерінің 800 жылдық тарихында бірегей тәжірибелік формада жазылған жинақ Вайеттің 2-дәрежелі лейтенант және әскери барлау офицері ретінде атқарған қызметін көрсетеді. «Бұл адамның әскері» американдық әдеби сыншылар тарапынан жоғары бағаланғанымен, Ұлы депрессия басталғанда Уайеттің поэзиясы ұмытылды. 21 ғасырдың басында Уайеттің поэзиясын ұмытылудан құтқарған Б.Дж. Омансон мен Дана Джиояның айтуынша, Уайет – Бірінші дүниежүзілік соғыстың ағылшын соғыс ақындары Зигфрид Сассон, Исаак Розенберг және Уилфред Оуэнмен салыстыруға лайық жалғыз американдық ақын. Б.Дж. Омансон сондай-ақ Уайеттің сонеттерінде баяндаған әрбір оқиғаның, тіпті ауа райын сипаттау тәсіліне дейін, басқа куәгерлердің есептерімен толық сәйкес екенін анықтады. 2008 жылы «Адам армиясы» кітабының қайта басылуына жауап ретінде британдық әдеби сыншы Джон Столворти, «Оксфорд соғыстық поэзия кітабының» редакторы және Уилфред Оуэннің өмірбаянын жазған автор: «Соғыс бітісінің 90 жылдығын белгілеп, америкалық ақын енді соғыс ақындарының қатарындағы алдыңғы қатарда өз орнын алды» деді. Канадалық ақын Джон МакКрейдің «Фландрия далаларында» атты танымал өлеңінен шабыт алған американдық ақын Моина Майкл 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Ұлы соғыста қаза тапқан миллиондаған сарбаздарды құрметтеу үшін жыл бойы қызыл мак тағуды шешті. Ол сондай-ақ «Біз сенімді сақтаймыз» атты өлең жазды.
Although World War I in American literature is widely believed to begin and end with Ernest Hemingway's war novel A Farewell to Arms, there were also American war poets. Alan Seeger enlisted in the French Foreign Legion while America was still neutral and became the first great American poet of the First World War. Seeger's poems, which passionately urged the American people to join the Allied cause, were widely publicized and remained popular. According to former First Lady Jacqueline Kennedy, decades after Alan Seeger's death, his poem I Have a Rendezvous with Death, was a great favorite of her husband, U. S. President John Fitzgerald Kennedy, who often asked her to read it aloud to him. Joyce Kilmer, who was widely considered America's leading Roman Catholic poet and apologist and who was often compared to G. K. Chesterton and Hilaire Belloc, enlisted mere days after the United States entered World War I. Before his departure, Kilmer had contracted with publishers to write a book about the war, deciding upon the title Here and There with the Fighting Sixty Ninth. Kilmer never completed the book; however, toward the end of the year, he did find time to write prose sketches and war poetry. The most famous of Kilmer's war poems is "Rouge Bouquet" (1918) which commemorates the victims of a German artillery barrage against American trenches in the Rouge Bouquet forest, near Baccarat, on the afternoon of 7 March 1918. According to Dana Gioia, however, "None of Kilmer's wartime verses are read today; his reputation survives on poems written before he enlisted." The collection, which is written in an experimental form truly unique in the 800 year history of the sonnet, traces Wyeth's service as a 2nd Lieutenant and military intelligence officer. Although This Man's Army was highly praised by American literary critics, with the onset of the Great Depression, Wyeth's poetry was forgotten. According to B. J. Omanson and Dana Gioia, who rescued Wyeth's poetry from oblivion during the early 21st century, Wyeth is the only American poet of the First World War who can withstand comparison with English war poets Siegfried Sassoon, Isaac Rosenberg, and Wilfred Owen. B. J. Omanson has also found that every event that Wyeth relates in his sonnets, down to the way he describes the weather, can be verified by other eyewitness accounts as completely accurate. In response to the 2008 re publication of The Man's Army, British literary critic Jon Stallworthy, the editor of The Oxford Book of War Poetry and the biographer of Wilfred Owen, wrote, "At long last, marking the ninetieth anniversary of the Armistice, an American poet takes his place in the front rank of the War Poet's parade." Inspired by Canadian poet John McCrae's famous poem In Flanders Fields, American poet Moina Michael resolved at the war's conclusion in 1918 to wear a red poppy year round to honour the millions of soldiers who had died in the Great War. She also wrote a poem in response called We Shall Keep the Faith.
Ресейлік Азамат соғысы
Ресейлік Азамат соғысы кезінде орыс символистік ақыны Вячеслав Иванов "Қиын заманға арналған өлеңдер" атты сонет тізбегін жазды. 1917-1922 жылдар аралығында орыс ақыны Марина Цветаева, оның күйеуі Сергей Эфрон коммунистерге қарсы Еркіндік Армиясының офицері болып қызмет еткен, азамат соғысы туралы "Лебединый стан" ("Аққулар лагері") атты эпикалық өлеңдер циклын жазды, ол ақ қозғалыстың коммунистерге қарсы сарбаздарын дәріптеді. Өлеңдер циклі күнделік немесе журнал стилінде жазылған, ол 1917 жылғы наурызда патша Николай II-нің тақтан басқанымен басталып, 1920 жылдың соңында ақтар толық жеңілген кезде аяқталады. Тақырыптағы "аққулар" ақ әскердің ерікті сарбаздарына сілтеме жасайды. 1922 жылы Цветаева "Царь девица" ("Царь қызы") атты ұзын монархистік ертегісін де жариялады. Ал екінші жағынан, Осип Мандельштам Қызыл Армияны мақтап, ақтарды сынап, көптеген өлеңдер жазды, ол бір өлеңінде оларды "Қазанның қураған жапырақтары" деп атады. Дегенмен, ақынның орыс халқының санасы екенін терең сенген Мандельштам 1938 жылы ГУЛАГ-та қайтыс болды, себебі ол Сталинге шабуыл жасап, оны қорлаған эпиграмма жазғаны үшін тұтқындалған болатын.
During the Russian Civil War, the Russian Symbolist poet Vyacheslav Ivanov wrote the sonnet sequence "Poems for a Time of Troubles." Between 1917 and 1922, Russian poet Marina Tsvetaeva, whose husband Sergei Efron was serving as an officer in the anti communist Volunteer Army, wrote the epic verse cycle Lebedinyi stan (The Encampment of the Swans) about the civil war, glorifying the anti communist soldiers of the White Movement. The cycle of poems is in the style of a diary or journal and begins on the day of Tsar Nicholas II's abdication in March 1917, and ends late in 1920, when the Whites had been completely defeated. The 'swans' of the title refers to the volunteer soldiers of the White Army. In 1922, Tsvetaeva also published a lengthy monarchist fairy tale in verse, Tsar devitsa ("Tsar Maiden"). On the other side, Osip Mandelstam wrote many poems praising the Red Army and rebuking the Whites, whom he referred to in one poem as, "October's withered leaves." However, Mandelstam, who believed deeply in the tradition that poets are the conscience of the Russian people, died in the Gulag in 1938, after being arrested for composing an epigram that both attacked and mocked Stalin.
Испаниядағы азаматтық соғыс
Испаниядағы азамат соғысы ағылшын тілінде (сондай-ақ испан тілінде) көптеген өлеңдер тудырды. Екі жақта да испан азамат соғысында ағылшын тілінде сөйлейтін ақындар шайқасты. Халықаралық бригадалар құрамында еріктілер ретінде республикашылдармен соғысқандардың арасында Клайв Брэнсон, Джон Корнфорд, Чарльз Доннелли, Алекс МакДейд және Том Винтрингхэм болды. Ұлтшылдар тарапынан испан азамат соғысының ағылшын тіліндегі ең танымал ақыны Оңтүстік Африка ақыны Рой Кэмпбелл саналады. Рим-католик шіркеуіне жақында ғана сенген Кэмпбелл республикалық күштердің кеңесшіл басшылығымен жүргізген Қызыл террордың салдарынан католиктерге жасалған зорлық-зомбылыққа қорқынышпен куә болды. Кэмпбелл үшін ең ауыр сәт – ол Толедоның кармелиттік монахтарының денелерін тапқан кезде болды. Ол олармен дос болған, ал республикалық күштер оларды сотсыз-сылтаусыз өлім жазасына кескен еді. Монахтарды өлтіргендер олардың денелерінің үстіне қанмен «ШЕКА соққысы» деп жазды. Кейін Кэмпбелл «Толедоның кармелиттері» өлеңінде осы оқиғаны суреттеді және өлеңін аяқтағанда, жергілікті Рим-католик дін қызметкерлерінің, діншілдердің және діни ордендердің қырғыны қаладағы испан армиясының гарнизонының Франсиско Франконың Екінші Испан Республикасына қарсы бүлігіне қосылуына және Альказарды қоршау кезінде бірнеше рет капитуляциядан бас тартуына себеп болған рөлін атап өтті. Кэмпбеллдің соғыс туралы басқа өлеңдерінің ішінде ең жақсылары – «Ыстық мылтықтар», «Униформадағы Мәсіх», «Альказардың қазбалары» және «Толедо 1936» сонеттері. Кэмпбеллдің өмірбаяуын жазған Джозеф Пирс және оның қыздары Анна мен Тесс айтуынша, Кэмпбеллдің ұлтшылдық көзқарастары оны ерте замандағы «мәдениетті жою» құрбаны етіп, оны фашист деп қате айыптауға және поэзия антологиялары мен университет курстарынан шығарып тастауға себеп болды. Африкаанс әдебиетінде испан азамат соғысының ең үздік ақыны – Кэмпбеллдің жақын досы Уис Криге, ол республикашылдарды қолдау үшін белсенді түрде үгіт жүргізді. Рой Кэмпбеллдің 1952 жылғы «Солқын ат үстіндегі жарық» атты естеліктерінде ол Уис Кригеге деген республикалық көзқарасын «өзгермейтін кальвинист» деп түсіндіреді. 1937 жылы Криге «Lied van die fascistische bomwerpers» («Фашистік бомбалаушылар әні») атты африкаанс тіліндегі өлеңін жазды. Кейін Криге еске алды: «Маған бір-екі жол ғана керек болды, содан кейін өлең өзі жазылды. Мен қолымды тигізе алмай қалдым. Ештеңе түзетуге тура келмеді. Мұндай жағдай сирек кездеседі». Джек Коуптың сөзіне сәйкес, «Өлең фашистік ұшқыштардың өздеріне қараған қуаныш пен жеңіс сезімімен, қасиетті міндеттерімен әскери мақтанышпен басталады. Өлеңнің ырғағы жылдамдаған сайын ащы ирония күшейеді, жауыздық пен жеккөрулікке дейін жетеді. Латын литургиясының жолдары жалдамалы әскерлердің қауіпсіз биіктіктен өлім жаудыруының қатыгез қуанышымен араласады. Киелі кітаптың өзі қанға малшық. Испанияның әдемі жер-су атаулары шаң мен түтіннен жарқырап көтеріледі. Соңында ән зорлық-зомбылық пен қанды қырғынның ақымақтық айқай-шуына айналады, тіпті Христа расстауға да мазақтайды». Азамат соғысының испан тіліндегі ең үздік ақындары – республикашыл ақын Федерико Гарсия Лорка, карлист ақын Хосе Мария Хинохоза Ласарт және Мачадо ағайындылары. Антонио Мачадо коммунист генерал Энрике Листерді құрметтеу үшін өлең жазды және Республика жеңілгеннен кейін Францияда босқын болып қайтыс болды. Ал оның інісі Мануэль Мачадо ұлтшыл генерал-сиссимус Франсиско Франконың қылышына арналған өлеңін жариялады.
The Spanish Civil War produced a substantial volume of poetry in English (as well as in Spanish). There were English speaking poets serving in the Spanish Civil War on both sides. Among those fighting with the Republicans as volunteers in the International Brigades were Clive Branson, John Cornford, Charles Donnelly, Alex McDade and Tom Wintringham. On the Nationalist side, the most famous English language poet of the Spanish Civil War remains South African poet Roy Campbell. As a recent convert to the Roman Catholic Church, Campbell was horrified to witness the violent religious persecution of Catholics as part of the wider Red Terror ordered by the Pro Soviet leadership of Republican forces. A particularly chilling moment for Campbell was when he came across the bodies of Toledo's Carmelite monks, whom he had befriended, after Republican forces had subjected them to execution without trial. The monks' executioners had then written in blood above their bodies, "Thus strikes the CHEKA." Campbell later retold the execution in his poem The Carmelites of Toledo and finished the same poem by pointing out the role that local massacres of Roman Catholic priests, laity, and religious orders played in causing the city's Spanish Army garrison to join Francisco Franco's mutiny against the Second Spanish Republic and to repeatedly refuse to surrender during the Siege of the Alcázar. Of Campbell's other poems about the War, the best are the sonnets Hot Rifles, Christ in Uniform, The Alcazar Mined, and Toledo 1936. According to Campbell's biographer, Joseph Pearce, and his daughters Anna and Tess, Campbell's pro Nationalist stance has caused him, in an early version of cancel culture, to be inaccurately labeled as a Fascist and left out of poetry anthologies and college courses. In Afrikaans literature, the best poet of the Spanish Civil War is Campbell's close friend Uys Krige, who campaigned just as passionately for the Republican faction. In Roy Campbell's 1952 memoir, Light on a Dark Horse, he explains Uys Krige's Republican sympathies by the latter being, "an incurable Calvinist." In 1937, Krige wrote the Afrikaans poem, Lied van die fascistiese bomwerpers ("Hymn of the Fascist Bombers"). Krige later recalled, "I needed only a line or two, then the poem wrote itself. My hand could hardly keep pace. I did not have to correct anything. Well that seldom happens to you." According to Jack Cope, "The poem starts on a note of military pride the eyes of the Fascist pilots fixed on themselves in their joyful and triumphant, their holy task. The tone of bitter irony rises as the pace becomes faster, climbing to height after height of savagery and contempt. The lines of the Latin liturgy become mixed with the brutal exultation of the mercenaries raining down death from their safe altitude. The Bible itself is rolled in the blood. The lovely place names of Spain rise in gleams above the dust and smoke. In the end the hymn becomes an insane scream of violence and bloody destruction mocking even the Crucifixion." The best Spanish language poets of the Civil War are Republican poet Federico García Lorca, Carlist poet José María Hinojosa Lasarte, and the Machado brothers. Antonio Machado wrote a poem to honor the Communist General Enrique Líster, and died a refugee in France after the defeat of the Republic. Meanwhile, his brother, Manuel Machado, dedicated a poem to the saber of the Nationalist Generalissimo Francisco Franco.
Польша
Польшаның соғысы, әдеттегі және партизандық соғыс, барлық шайқастар тоқтағаннан кейін де поэзияға ықпал етуді жалғастырды. Чеслав Милош кейін былай деп жазды: "Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін поляк ақындары Франция мен Голландиядағы әріптестерінен қызығушылықтары мен мәселелерінде көп ерекшеленбеді. Польша әдебиетінің ерекшеліктеріне қарамастан, Польша басқа Еуропа елдерімен бірдей мәдени ағымда жатты. Сондықтан Польшада болған оқиға – еуропалық ақынның ХХ ғасыр тозағымен кездесуі болды деуге болады, тозақтың бірінші шеңбері емес, одан да тереңірек. Бұл жағдай – зертхана тәрізді, яғни ол белгілі бір тарихи жағдайларда қазіргі поэзиямен не болатынын зерттеуге мүмкіндік береді". 1943 жылы СС генералы Юрген Штроп Варшава геттосының көтерілісін басудан кейін, нацистік поляк ақыны Чеслав Милош "Campo dei Fiore" поэмасын жазды. Поэмада Милош геттоның және оның 60 000 тұрғынының өртелуін 1600 жылы Рим инквизициясы Джордано Бруноны өртегенімен теңеді. Милош поляк халқын гетто өртеніп жатқанда күнделікті өмірін жалғастырғаны үшін сынады. Ол тыңдаушыларын және оқырмандарын Польшадағы Холокостқа ашуланып, Польшаның нацистік басқыншыларға қарсы күресіне қосылуға шақырды. Варшава геттосының көтерілісіне жауап ретінде Вильня геттосында тұтқындалған ақын Хирш Глик "Zog Nit Keynmol" атты идиш тіліндегі поэмасын жазды, онда ол еврей халқын нацистік Германияға қарсы қару алуға шақырды. Глик 1944 жылы СС-мен өлтірілгеніне қарамастан, "Zog Nit Keynmol" музыкаға қойылды және еврей партизандары Холокостқа қарсы күрестің әнұраны ретінде кеңінен қабылдады. 1974 жылы Анна Свиршчинска "Budowałam barykadę" ("Баррикада салдырдым") поэзия жинағын жариялады, онда ол 1944 жылғы Варшава көтерілісі кезіндегі жауынгер және майдан медбикесі ретіндегі тәжірибесі туралы айтады. Кейінірек Чеслав Милош Свиршчинска туралы былай деп жазды: "1944 жылдың тамыз және қыркүйек айларында ол Варшава көтерілісіне қатысты. Ол 63 күн бойы миллиондық қаланың танкілерге, ұшақтарға және ауыр артиллерияға қарсы шайқасқа куә болды және оған қатысты. Көп жылдар өткен соң Свиршчинска сол трагедияны өлеңдерінде қайта жаңғыртуға тырысты: баррикадалар салу, жертөледегі ауруханалар, бомбаланған үйлердің құлауы, адамдарды баспаналарға көму, оқ-дәрі, тамақ және бинттердің жетіспеушілігі, сондай-ақ әскери медбике ретіндегі оның оқиғалары. Алайда оның бұл әрекеттері сәтті болмады: олар тым көп сөзді, тым әсерлі болды, және ол өзінің қолжазбаларын жойды. (Сонымен қатар, көтеріліс Ресейдің оны басудағы рөлін ескере отырып, ұзақ уақыт бойы тыйым салынған тақырып болды). Одан кейін отыз жылдан кейін ғана ол өзін қанағаттандыратын стильді тапты. Қызығы, бұл оның жастық шағында тапқан, бірақ бұл жолы суреттерге қолданбаған миниатюра стилі еді. Оның "Баррикада салдырдым" кітабы өте қысқа өлеңдерден тұрады, олардың әрқайсысы бір оқиғаға немесе жағдайға қатысты шағын баяндама".
Poland's war, both in conventional and guerrilla warfare, continued to inspire poetry long after all fighting had ceased. Czesław Miłosz has since written, "Before World War II, Polish poets did not differ much in their interests and problems from their colleagues in France and Holland. The specific features of Polish literature notwithstanding, Poland belonged to the same cultural circuit as other European countries. Thus one can say that what occurred in Poland was the encounter of a European poet with the hell of the twentieth century, not hell's first circle, but a much deeper one. This situation is something of a laboratory, in other words: it allows us to examine what happens to modern poetry in certain historical conditions." After SS General Jürgen Stroop suppressed the Warsaw Ghetto uprising in 1943, anti Nazi Polish poet Czesław Miłosz wrote the poem Campo dei Fiore. In the poem, Miłosz compared the burning of the Ghetto and its 60,0000 inhabitants to the burning at the stake of Giordano Bruno by the Roman Inquisition in 1600. Miłosz criticized the Polish people for just going on with their daily routines while the Ghetto was burning. He ended by urging his listeners and readers to feel outraged over the Holocaust in Poland and to join the Polish Resistance in their fight against the Nazi Occupiers. Also in response to the Warsaw Ghetto uprising, poet Hirsh Glick, who was imprisoned in the Vilna Ghetto, wrote the Yiddish poem Zog Nit Keynmol, in which he urged his fellow Jews to take up arms against Nazi Germany. Despite Glick's own murder by the SS in 1944, Zog Nit Keynmol was set to music and widely adopted by Jewish partisans as an anthem of resistance against the Holocaust. In 1974, Anna Świrszczyńska published the poetry collection Budowałam barykadę ("Building the Barricade"), about her experiences as both a combatant and battlefield nurse during the 1944 Warsaw uprising. Czesław Miłosz later wrote about Świrszczyńska, "In August and September of 1944, she took part in the Warsaw Uprising. For sixty three days she witnessed and participated in a battle waged by a city of one million people against tanks, planes, and heavy artillery Many years later, Świrszczyńska tried to reconstruct that tragedy in her poems: the building of barricades, the basement hospitals, the bombed houses caving in burying the people in shelters, the lack of ammunition, food, and bandages, and her own adventures as a military nurse. Yet these attempts of hers did not succeed: they were too wordy, too pathetic, and she destroyed her manuscripts. (Also, for a long time the Uprising was a forbidden topic, in view of Russia's role in crushing it). No less than thirty years after the event did she hit upon a style that satisfied her. Curiously enough, that was the style of miniature, which she had discovered in her youth, but this time not applied to paintings. Her book Building the Barricades consists of very short poems, without meter or rhyme, each one a microreport on a single incident or situation."
Венгрия
Венгриялық еврей ақыны және католик дінін қабылдаған Миклош Радноти адмирал Миклош Хортидің Германияға жақын үкіметтерін және Жебелі крест партиясын өткір сынға алды. Раднотидің ағылшын тіліндегі аудармашысы Фредерик Тернердің айтуынша, "Бір күні Раднотидің досы оны Будапешт көшелерінде көріпті, ақын "Ду ду ду ду ду ду" деп түйсіксіз сөйлеп тұрған, сонда досы: "Түсінбейсің бе?! Гитлер Польшаға шабуыл жасап жатыр!" десе, Радноти: "Иә, бірақ менің күресуге бар күшім осы ғана" деп жауап беріпті. Радноти өлеңдерінде фашизмнің тәртіпті құртатынына сенген. Ол азаматтық қоғамды жойып, оны түсініксіз етіп бұрмалаған. Бұл – бір идеалды мысықты жасауға тырысу сияқты, мысықты өлтіріп, етін алып, қалыпқа құйып, мысық пішініне келтіру. Фашизм де, коммунизм де осылай істейді. Олар екеуі де күрделі әлеуметтік жүйені құртады да, оның орнына қылмыстық түрде қарапайым жүйені орнатады."
Hungarian Jewish poet and Roman Catholic convert Miklós Radnóti was a vocal critic of the Pro German Governments of Admiral Miklós Horthy and of the Arrow Cross Party. According to Radnóti's English translator Frederick Turner, "One day, one of Radnóti's friends saw him on the streets of Budapest, and the poet was mumbling something like, 'Du duh du duh du duh,' and his friend said, 'Don't you understand?! Hitler is invading Poland!' And Radnóti supposedly answered, 'Yes, but this is the only thing I have to fight with.' As his poetry makes clear, Radnóti believed that Fascism was the destruction of order. It both destroyed and vulgarized civil society. It was as if you wanted to create an ideal cat, so you took your cat, killed it, removed its flesh, put it into some kind of mold, and then pressed it into the shape of a cat. That's what Fascism does, and that's what Communism does. They both destroy an intricate social order to set up a criminally simple minded order."
Кеңес Одағы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Анна Ахматова Ленинградтың 900 күндік қоршауына куә болды және қаланың қорғаушыларын жігерлендіру үшін өзінің өлеңдерін радио арқылы оқыды. 1940 жылы Ахматова "Батырсыз поэма" жұмысын бастады, алғашқы нұсқасын Ташкентте аяқтады, бірақ "Поэма" бойынша жиырма жыл бойы жұмыс істеді және оны өмірінің ең маңызды туындысы деп санады, оны "Ленинград қоршауы кезінде қаза болған алғашқы тыңдаушылары – достарым мен қалаластарымның естелігіне" арнады. 1974 жылғы "Пруссия түндері" поэмасында кеңестік диссидент, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қызыл Армияның бұрынғы капитаны Александр Солженицын Шығыс Пруссиядағы кеңестік соғыс қылмыстарын суреттейді. Повествошы, Қызыл Армия офицері, кеңестік территориядағы неміс соғыс қылмыстарына жауап ретінде әскерлерінің неміс азаматтарын тоналауын және зорлауын қолдайды, тіпті өзі де осы құбылысқа қатысуға ниеттенетінін білдіреді. Поэмада қызыл әскерлердің неміс деп жаңылысқан поляк әйелін топтап зорлауы туралы айтылады. "Нью-Йорк Таймс" газетінің шолуынша, Солженицын поэманы трохаикалық тетраметрде жазған, "Александр Твардовскийдің ең танымал орыс соғыс поэмасы – "Василий Тьёркин" поэмасын еліктеп, оған қарсы пікір білдірген".
During World War II, Anna Akhmatova witnessed the 900 day Siege of Leningrad and read her poems over the radio to encourage the city's defenders. In 1940, Akhmatova started her Poem without a Hero, finishing a first draft in Tashkent, but working on "The Poem" for twenty years and considering it to be the major work of her life, dedicating it to "the memory of its first audience – my friends and fellow citizens who perished in Leningrad during the siege". In the 1974 poem Prussian Nights, Soviet dissident Alexander Solzhenitsyn, a former captain in the Red Army during World War II, graphically describes Soviet war crimes in East Prussia. The narrator, a Red Army officer, approves of his troops' looting and rapes against German civilians as revenge for German war crimes in the Soviet Union and he hopes to take part in the atrocities himself. The poem describes the gang rape of a Polish woman whom the Red Army soldiers had mistaken for a German. According to a review for The New York Times, Solzhenitsyn wrote the poem in trochaic tetrameter, "in imitation of, and argument with the most famous Russian war poem, Aleksandr Tvardovsky's Vasili Tyorkin."
Сербия
Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі серб ақындары арасында ең белгілісі – Десанка Максимович. Ол "Крвава бајка" немесе "Қанды ертегі" поэмасымен әйгілі. Бұл поэма 1941 жылы Крагуевац таяу маңында Вермахт жасаған соғыс қылмысы – Крагуевац қырғынының құрбаны болған, оккупацияланған Югославиядағы мектеп оқушыларының тобы туралы айтады.
Amongst Serbian poets during World War II, the most notable is Desanka Maksimović. She is well known for "Krvava bajka" or "A Bloody Fairy Tale". The poem is about a group of schoolchildren in Occupied Yugoslavia who fall victim to the 1941 Wehrmacht war crime known as the Kragujevac massacre.
Финляндия
Ержо Йылха 1951 жылы Финляндияның Иосиф Сталин мен басып кірген Қызыл Армияға қарсы күрескен Қысқы соғыс туралы өлеңдер жинағын шығарды. Жинақтың аты – «Киирастули» («Тазару орны»).
Yrjö Jylhä published a poetry collection in 1951 about the Winter War, in which Finland fought against Joseph Stalin and the invading Red Army. The name of the collection was Kiirastuli (Purgatory).
Канада
Канада және Америка поэзиясындағы Екінші дүниежүзілік соғыстың ең танымал ақындарының бірі – Джон Гиллеспи Маги кіші, ол Америка Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу алдында Канада Корольдік әуе күштері үшін ерікті болып ұшқан американдық ұшқыш. Гиллеспи 1941 жылғы 11 желтоқсанда Линкольнширдегі Раскингтон қаласының үстінде болған жазабас соқтығыс салдарынан қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын әйгілі және жиі цитаталанатын "Биік ұшу" сонетін жазды. Алғаш рет Питтсбург Пост Газетте жарияланған "Биік ұшу" сонеті, пилот офицер Маги Перл-Харбордан кейін Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан алғашқы американдық азаматтардың бірі болғаннан кейін кеңінен таралды. 1941 жылдан бері пилот офицер Магидің сонеті әлемдегі авиациялық ескерткіштерде, соның ішінде 1986 жылғы "Челленджер" ғарыш кемесінің апатындағы ескерткіште де маңызды орын алды.
One of the most famous World War II poets in both Canadian and American poetry is John Gillespie Magee Jr., an American fighter pilot who had volunteered to fly for the Royal Canadian Air Force before America entered the Second World War. Gillespie wrote the iconic and oft quoted sonnet High Flight, a few months before his death in an accidental collision over Ruskington, Lincolnshire, on 11 December 1941. Originally published in the Pittsburgh Post Gazette, High Flight was widely distributed after Pilot Officer Magee became one of the first post Pearl Harbor American citizens to die in the Second World War. Since 1941, Pilot Officer Maher's sonnet has been featured prominently in aviation memorials across the world, including that for the 1986 Space Shuttle Challenger disaster.
Англия
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін "соғыс ақыны" беделі көпшілік санасында нығайып, 1939 жылы соғыс басталғанда Бірінші дүниежүзілік соғысқа теңдей әдеби жауап туады деп күтілді. 1940 жылы "Таймс" әдеби қосымшасында тікелей: "Соғыс ақындары қайда?" деген сұрақ қойылды. Алан Льюис пен Кит Дуглас – осы кезеңдегі британдық соғыс ақындарының сыншылар жиі таңдайтын есімдері. 1942 жылы Генри Рид британдық жаяу әскерін дайындау туралы үш өлеңнен тұратын жинақ жариялады, соғыстан кейін тағы үш өлең қосылды. Сидни Киз де Екінші дүниежүзілік соғыстың маңызды және жемісті ақыны болды. Луи Де Паордың сөзін келтірсек, "Поэма барысында ирланд және еуропалық өркениеттің, өнердің, әдебиеттің, ғылымның, сауданың, философияның, тілдің және діннің қадір-қасиеті зерттеледі және адамның шексіз құрып-жою мүмкіндігіне лайықты жауап бере алмайтыны анықталады. Lúnasa айында, ежелгі келт құдайы – жарық сыйлаушы, христиандық мейрам күнінде Де Луайн (Дүйсенбі) Ля а Луайнға (Қиямет күні) айналады, себебі атомдық қырып жоюдың құлқыра жарығы күннің табиғи жарығын ығыстырады. Поэма сонымен қатар ерте ирланд әдебиетінен О Туарисктің идеясын жеткізу үшін пайдаланады: ақынның махаббат пен зорлық арасындағы мәңгілік күреске шығармашылық қиялының біріктіруші, емдеуші күші арқылы араласу міндеті бар. Хиросиманың жойылғанына баршамыз кінәлі болғанымен, ақын, сөз шебері есімді жандар, ерекше жауапкершілік жүктеледі".
By World War II the role of "war poet" was so well established in the public mind, and it was anticipated that the outbreak of war in 1939 would produce a literary response equal to that of the First World War. The Times Literary Supplement went so far as to pose the question in 1940: "Where are the war poets?" Alun Lewis and Keith Douglas are the standard critical choices amongst British war poets of this time. In 1942, Henry Reed published a collection of three poems about British infantry training entitled Lessons of the War; three more were added after the war. Sidney Keyes was another important and prolific Second World War poet. According to Louis De Paor, "In the course of the poem, the glories of Irish and European civilisation, of art, literature, science, commerce, philosophy, language, and religion are interrogated and found incapable of providing a meaningful response to the apparently unlimited human capacity for destruction. In the month of Lúnasa, the Pagan Celtic God of light, on the Christian feast day of the Transfiguration, Dé Luain (Monday) becomes Lá an Luain (Doomsday), as the destructive light of atomic annihilation replaces the natural light of the sun. The poem also draws on early Irish literature to articulate Ó Tuairisc's idea that the poet has a responsibility to intercede in the eternal struggle between love and violence through the unifying, healing, power of creative imagination. While everyone is culpable in the annihilation of Hiroshima, the poet, the word priest, bears a particular burden of responsibility."
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның соғыс ақындарының қатарында Х.У. Греттон да бар, оның "Кору және Акантус" өлеңі осы жанрдағы ең белгілі туындылардың бірі. Ол Италиядағы 2NZEF құрамында қызмет еткен кезінде жазған соғыс күнделігі де маңызды әлеуметтік-тарихи құжат саналады.
New Zealand's war poets include H. W. Gretton, whose poem Koru and Acanthus is a notable work in the genre. His war diary, made whilst serving with the 2NZEF in Italy, is also an important social historical document.
Америка Құрама Штаттары
Екінші дүниежүзілік соғыс көбінесе ақындар соғысы деп есептелмесе де, американдық соғыс ақындары болды. "От музасы" атты деректі фильміне берген сұхбатында АҚШ-тың лауреат ақыны Ричард Уилбур Бірінші дүниежүзілік соғыстағы және өзі сияқты Екінші дүниежүзілік соғыста жазған және қызмет еткен әскери ақындар арасындағы үлкен айырмашылықты атап өтті. Уилбур, Сигфрид Сассон мен Уилфред Оуэннен өзгеше, американдық Екінші дүниежүзілік соғыс ақындары өздерін әділ соғысқа қатысқан деп санағанын, нацистік Германия, фашистік Италия және Императорлық Жапонияны жеңілуі тиіс қорқынышты жаулар деп білгенін түсіндірді. Ол сонымен қатар, көптеген Екінші дүниежүзілік соғыс ақындарының, өзінің ішінде, саналы түрде соғысқа қатыспаушылардың тағдырына деген қайырымдылық сезімін білдіргенін айтты. Ричард Уилбур, Америка Құрама Штаттарының Коммунистік партиясына деген симпатиясын білдіргендігі үшін байланыс қызметінен шығарылып, қайтадан қатарға жіберілген соң, теңіз артына әскери қызметкер ретінде жіберілді және Еуропа театрында қызмет етті. 36-шы американдық дивизиядағы қызметі және одан кейінгі жылдарда Ричард Уилбур көптеген соғыс өлеңдерін жазды. Уилбурдың ең танымал соғыс поэмаларының бірі – Италиядағы майдангер Ллойд Тайвотердің қазасы туралы "Тайвотер". Ричард Уилбурдың тағы бір әйгілі соғыс поэмасы – "Альзастағы алғашқы қар", ол Франциядағы шайқас алаңының қорқынышын жаңадан жауған қардың әдемі көрінісімен лирикалық түрде жасырады. Неміс-еврей тегінен шыққан американдық ақын Энтони Хехт 97-ші АҚШ жаяу әскер дивизиясының сарбазы ретінде Еуропа театрында қызмет етті. Он жылдар өткен соң, Хехт ПТСР-ге емделді және өзінің көптеген өлеңдерінің тақырыбы ретінде соғыс тәжірибесін пайдаланды. Нью-Лондон (Коннектикут штаты) тумасы, американдық ақын Дунстан Томпсон, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропа театрында әскери қызметін атқару кезінде өлеңдерін жариялай бастады. Томпсонның өлеңдері гомосексуал адамның көзімен әскери қызметті, соғыс кезіндегі Лондон қаласында сарбаздар мен теңізшілермен кездейсоқ кездесулерді көрсетеді. Өзінің шеберлігіне құрметпен қараған стильді жазушы Карл Шапиро, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитында қызмет еткен кезде поэзия жазды. Оның "V Letter and Other Poems" жинағы 1945 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды, ал Шапиро әлі де әскери қызметте болған кезде. Шапиро 1946 және 1947 жылдары АҚШ-тың лауреат ақыны болды. (Ол кезде бұл атақ Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі кеңесшісі болды, ол 1985 жылы Конгресс шешімімен Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі лауреат кеңесшісі болып өзгертілді). Сонымен қатар, АҚШ армиясында қызмет еткенде, американдық ақын Рэндалл Джаррелл өзінің соғыстағы тәжірибесіне негізделген "Кішкентай дос, кішкентай дос" (1945) атты екінші өлеңдер кітабын жариялады. Кітапта Джарреллдің ең танымал соғыс өлеңдерінің бірі – "Тұңғыш атқыштың өлімі" бар. Оның "Жоғалтулар" (1948) кітабында да соғыс тақырыбына тоқталды. Ақын Роберт Лоуэлл Джарреллдің "Екінші дүниежүзілік соғыс туралы ағылшын тіліндегі ең жақсы поэзияны" жазғанын көпшілікке жария түрде айтты.
Although the Second World War is not usually thought of as a poet's war, there were American war poets. In an interview for the documentary The Muse of Fire, U. S. Poet Laureate Richard Wilbur commented that there was a great difference between the war poets of World War I and those, like himself, who wrote and served during World War II. Wilbur explained that, unlike Siegfried Sassoon and Wilfred Owen, American World War II poets believed themselves to be fighting a just war and that Nazi Germany, Fascist Italy, and Imperial Japan were terrible enemies which needed to be confronted and destroyed. He did add that many World War II poets, including himself, felt sympathy for the plight of conscientious objectors. After being thrown out of signals training and busted back to the ranks for expressing sympathy for the Communist Party of the United States of America, Richard Wilbur was shipped overseas as an enlisted man and served in the European theatre. During his war service with the 36th U. S. Division and over the decades that followed, Richard Wilbur wrote many war poems. One of Wilbur's best known war poems is Tywater, about the combat death in Italy of Corporal Lloyd Tywater. Another famous war poem by Richard Wilbur is First Snow in Alsace, which lyrically describes the horrors of a recent battlefield in Occupied France being covered up by the beautiful sight of new fallen snow. Anthony Hecht, an American poet of German Jewish ancestry, served in the European Theater as a G. I. with the 97th U. S. Infantry Division. Decades later, Hecht sought treatment for PTSD and used his war experiences as the subject of many of his poems. American poet Dunstan Thompson, a native of New London, Connecticut, began publishing his poems while serving as a soldier in the European Theater during World War II. Thompson's poems depict military service through the eyes of a homosexual, who is engaged in casual encounters with soldiers and sailors in Blitzed London. Karl Shapiro, a stylish writer with a commendable regard for his craft, wrote poetry in the Pacific Theater while he served there during World War II. His collection V Letter and Other Poems was awarded the Pulitzer Prize for Poetry in 1945, while Shapiro was still in the military. Shapiro was American Poet Laureate in 1946 and 1947. (At the time this title was consultant in poetry to the Library of Congress, which was changed by Congress in 1985 to Poet Laureate Consultant in Poetry to the Library of Congress.). Also, while serving in the U. S. Army, the American poet Randall Jarrell published his second book of poems, Little Friend, Little Friend (1945) based on his wartime experiences. The book includes one of Jarrell's best known war poems, "The Death of the Ball Turret Gunner." In his follow up book, Losses (1948), he also focused on the war. The poet Robert Lowell stated publicly that he thought Jarrell had written "the best poetry in English about the Second World War."
Румыния
Румынияда туған ақын Пол Селан "Todesfuge" (ағылшын тілінде "Өлім фугасы" және "Өлім фугасы" деп аударылған) сияқты соғыс поэмаларын жазды. Бұл 1945 жыл шамасында жазылған және 1948 жылы алғаш рет жарияланған неміс тіліндегі өлең. Ол "Селанның ең белгілі және жиі антологияға енгізілетін өлеңдерінің бірі" саналады. Ол "концентрациялық лагерьдегі қорқыныш пен өлімді шеберлікпен бейнелейтін" туынды ретінде танылады. Селан Румынияның Чернаути қаласында еврей отбасында дүниеге келді; оның ата-анасы Холокост кезінде қаза болды, ал Селан өзі бір кезде концентрациялық лагерьде тұтқын болған.
The Romanian born poet Paul Celan wrote war poetry including "Todesfuge" (translated into English as "Death Fugue", and "Fugue of Death",) a German poem written by probably around 1945 and first published in 1948. It is "among Celan's most well known and often anthologized poems". The is regarded as a "masterful description of horror and death in a concentration camp". Celan was born to a Jewish family in Cernauti, Romania; his parents were murdered during the Holocaust, and Celan himself was a prisoner for a time in a concentration camp.
Жапония
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық теңіз күштерінде қызмет еткен Рюичи Тамура – көрнекті жапон соғыс ақыны. Соғыстан кейін ол "The Waste Land" атты поэзия журналын құруға көмектесті, ал оған үлес қосқан ақындар "Waste Land Poets" деп аталды. Бұл авторлардың туындыларына Т. С. Элиот, Стивен Спендер, К. Дей Льюис және В. Х. Ауден ерекше әсер етті. Тамураның алғашқы өлеңдер жинағы "Төрт мың күн мен түн" 1956 жылы жарық көрді. Садако Курихара 1945 жылғы 6 тамызда Хиросимада тұрды, сол кезде "оның өмірі дүкеншіліктен басталып, Жапонияның ең даулы ақындарының біріне айналды. Оның алғашқы маңызды өлеңдер жинағы "Қара жұмыртқалар" 1946 жылы жарияланды", бірақ Жапонияға атом бомбасы тасталғаннан кейінгі қорқынышты жағдайды бейнелеуіне байланысты американдық оккупациялық күштерінің цензуралық бақылауына түсті. Курихара сондай-ақ Қытайды оккупациялау кезінде жасалған көптеген жапондық соғыс қылмыстарына, "Жапониядағы корейлерге жасалған зұлмдарға" және "ядролық қаруды әлемдік деңгейде тоқтату қажеттілігіне" қатысты пікір білдірді. Өлеңдер мен хабарлама жапондық әскери цензурамен жарияламас бұрын ауыр өңделді, соғысқа қарсы барлық көзқарас алынып тасталды. Генерал мен оның әскерлері шайқаста қаза тапқандарына "қайғы" сезінгендей бейнелеудің орнына, цензура өлеңді Банзай шабуылында қаза тапқандары туралы жазды. Хабарлама мен өлеңдердің цензураланбаған мәтіні Жапония капитуляциялағаннан кейін ғана жарияланды.
Ryuichi Tamura who served in the Imperial Japanese Navy during World War II is a major Japanese war poet. Following the war, he "helped begin a poetry magazine, The Waste Land" and those poets who contributed to it were "the Waste Land Poets." The work of these writers was especially influenced by T. S. Eliot, Stephen Spender, C. Day Lewis and W. H. Auden. Tamura's first book of poems, Four Thousand Days and Nights was published in 1956. Sadako Kurihara was living in Hiroshima on 6 August 1945, and it was then "that her life was transformed from being a shopkeeper to becoming one of Japan's most controversial poets. Her first major collection of poems, Black Eggs, published in 1946", but it was heavily censored by the American Occupation Forces Censor, because of how she dealt with the horrors following the dropping of the atomic bombs on Japan. Kurihara has also "taken a stand on" the many Japanese war crimes that were committed during the occupation of China, "the mistreatment of Koreans in Japan, and the need for a world wide ban on nuclear weapons". The poems and the message were heavily rewritten by Japanese military censors before being published and all anti war sentiments were removed. Instead of describing the General and his soldiers as feeling "sad" to fall in battle, Japanese censors rewrote the poem to say that they died in Banzai charges. The uncensored text of both the message and the poems were only published after the Surrender of Japan.
Корей соғысы
Корея соғысы Техас штатының Мерседес қаласынан шыққан мексикалық-американдық ақын Роландо Хинозоса мен Уильям Вантлингтің соғыс поэзиясына әсер етті. 1956 жылдың 28 наурызында BBC Scotland Корея соғысы кезінде корольдік Камерон таушыларының шотланд гаэль тіліндегі ceilidh жазбасын эфирге берді. Бірінші дүниежүзілік соғыста осы полкте қызмет еткен Домналл Руадх Чоруна оны тыңдап отырды. Кейін ол «Гилеан Хореа» («Кореядағы жігіттер») атты өлеңін жазды, онда ол жазбаның өзінің жастығын қайтаруға көмектескенін айтты. «Оран ан Н-бомба» («Н-бомбаның әні») атты өлеңінде ол сутек бомбасы туралы пікір білдірді.
The Korean War inspired the war poetry of Rolando Hinojosa, a Mexican American poet from Mercedes, Texas, and of William Wantling. On 28 March 1956, when BBC Scotland played a recording of a Scottish Gaelic language ceilidh by the soldiers of the King's Own Cameron Highlanders during the Korean War, Dòmhnall Ruadh Chorùna, who has served in the same regiment during World War I, was listening. He later composed the poem Gillean Chorea ("The Lads in Korea"), in which he declared that the recording had brought back his youth. In his poem Òran an H Bomb ("The Song of the H Bomb"), he commented on the hydrogen bomb.
Вьетнам соғысы
Вьетнам соғысы сонымен қатар соғыс ақындарын да дүниеге әкелді, оның ішінде армян-американдық ақын Майкл Кейсидің "Обсценности" атты тұңғыш жинағы, ол Оңтүстік Вьетнамның Кванг Нгай провинциясындағы әскери полиция корпусындағы қызметіне негіделген. Кітап 1972 жылы Йельдің жас ақындар сыйлығын жеңіп алды. Тет шабуылы кезінде Хуэ шайқасында "Пурпур жүрек" орденімен марапатталған АҚШ Теңіз жаяу әскерінің сержанты У. Д. Эрхарт "Вьетнам соғысы поэзиясының деканы" деп аталды. 1967 жылы, Вьетнам соғысының ең қызу шағында, американдық ақын Ричард Уилбур Питер Хардтың ресми портретінен бас тартқаны үшін Джонсонға арналған Милтондық сонет жазды. Rob Jacques, Вьетнам дәуіріндегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ветераны, гомосексуал әскерилердің көзқарасынан соғыстағы махаббат пен зорлық арасындағы шиеленісті "Соғыс ақыны" жинағында зерттеді, ол Sibling Rivalry Press баспасынан жарық көрді. Юсеф Комуняка (бұрынғы Джеймс Вилли Браун, кіші) Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Армиясында әскери газеттің редакторы ретінде қызмет етті. Ол содан бері соғыс тәжірибесін "Даладағы ойыншықтар" (1986) және "Диен Кау Дау" (1988) поэзия жинақтарының негізі ретінде пайдаланды. Вьетнам соғысының тағы бір ақыны – Брюс Вейгл.
The Vietnam War also produced war poets, including Armenian American poet Michael Casey whose début collection, Obscenities, drew on his service with the Military Police Corps in the Quảng Ngãi Province of South Vietnam. The book won the 1972 Yale Younger Poets Award. W. D. Ehrhart, a United States Marine Corps Sergeant who won the Purple Heart in the Battle of Huế during the Tet Offensive, has since been dubbed "the Dean of Vietnam War poetry." At the height of the Vietnam War in 1967, American poet Richard Wilbur composed A Miltonic Sonnet for Mr. Johnson on His Refusal of Peter Hurd's Official Portrait. Rob Jacques, a Vietnam Era United States Navy veteran, has explored the tension between love and violence in war from the perspective of homosexual servicemen in his collection, War Poet, published by Sibling Rivalry Press. Yusef Komunyakaa (formerly James Willie Brown, Jr.) served in the United States Army during the Vietnam War as an editor for the military newspaper Southern Cross. He has since used his war experiences as the source of his poetry collections Toys in a Field (1986) and Dien Cau Dau (1988). Another poet of the Vietnam War is Bruce Weigl.
Терроризмге қарсы соғыс
Ирак соғысы соғыс ақындарын дүниеге әкелді, оның ішінде Брайан Тернердің тұңғыш өлеңдер жинағы "Міне, оқ", 3-ші Stryker бригадасының жаяу әскер тобының командирі ретіндегі тәжірибесіне негізделген. Бұл кітап көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 2005 жылғы Беатрис Хоули сыйлығы, 2006 жылғы Мэн әдеби сыйлығы және 2006 жылғы Солтүстік Калифорния кітап сыйлығы (поэзия саласында). "Нью-Йоркер" журналында Дана Гудиер: "[Брайан Тернер] соғыс ақыны ретінде романтика мен ирония арасындағы дәстүрлі шекараны еске алмай, сюрреализмді таңдайды" деп жазды. Эрика Рене Лэнд – американдық 21-ғасырдың соғыс ақыны, 2021 жылғы MacDowell стипендиаты және 2005-2006 жылдары Ирактың Мосул қаласында қызмет еткен автор. Ол өзінің тәжірибелерін көрсететін екі өлеңдер жинағын жариялаған.
The Iraq War has produced war poets including Brian Turner whose début collection, Here, Bullet, is based on his experience as an infantry team leader with the 3rd Stryker Brigade Combat Team. The book won numerous awards including the 2005 Beatrice Hawley Award, the 2006 Maine Literary Award in Poetry, and the 2006 Northern California Book Award in Poetry. In The New Yorker, Dana Goodyear wrote that, "As a war poet, [Brian Turner] sidesteps the classic distinction between romance and irony, opting instead for the surreal." Erika Renee Land is an American 21st century war poet, 2021MacDowell Fellow and author, that served in Mosul, Iraq from 2005 to 2006. She has published two poetry collections that chronicle her experiences.