Кіріспе

Зорлықсыздық философиясы

Қарсылықсыздық (немесе қарсы тұрмау) – "әкімшілікке, тіпті ол әділетсіздікпен қолданылған жағдайда да, қарсылық көрсетпеу амалы немесе қағидасы". Оның мәні – жауға физикалық қарсылық көрсетуден тіпті бас тарту, оған қарсы шығу. Бұл, жеке, топ, мемлекеттік немесе халықаралық деңгейде қолданылатын барлық физикалық зорлық-зомбылықты жобамайтын, принципті зорлықсыздық немесе бейбітшіліктің бір түрі саналады. Қарсылықсыздық ұстанатындар қарсыласқа жауап беруден немесе өзін-өзі қорғаудың кез келген түрін ұсынудан бас тартуы мүмкін. Қарсылықсыздық көбінесе анабаптистер христиандығы сияқты нақты діни топтармен байланысты. Кейде қарсылықсыздық, әлеуметтік өзгерістерді қолдайтын қозғалыстармен үйлесімді, тіпті олардың бір бөлігі болуы мүмкін. Көбінесе Мохандас Ганди бастаған Үндістан тәуелсіздігі үшін күрес мысал ретінде келтіріледі. Шындығында, мұндай қозғалыстардың өкілдері кейбір жағдайларда (мысалы, тұтқындалу қаупі болғанда) қарсылықсыздық жолын таңдауы мүмкін, бірақ мұндай қозғалыстарды зорлықсыз қарсылық немесе азаматтық қарсылық деп атау дұрыс.

Тарих

16 ғасырдағы радикалды реформация кезінде пайда болған анабаптистік христиандық, қарсылық көрсетпеу доктринасына адалуымен ерекшеленді, олар оның Киелі кітапта Матай 5:39-да табылғандығын үйретеді: «жамандыққа қарсы тұрма». Кейіннен қарсылық көрсетпеу термині Англиядағы азаматтық соғыстан және протестанттық мұрагерліктен кейінгі діни келеспеушіліктер кезінде орналасқан шіркеуді атау үшін қолданылды. Қарсылық көрсетпеу 19 ғасырдағы АҚШ-тағы құлдықтан бас тарту қозғалысында маңызды рөл атқарды. Лев Толстой, Адин Баллу және Махатма Ганди қарсылық көрсетпеудің көрнекті жақтастары болды. Дегенмен, олардың арасында айырмашылықтар болды. Гандидің Сатьяграха қозғалысы белсенді, бірақ бірқатар зорлықсыз қарсылыққа негізделген. Ол қарсыласқа қарсы тұрудың сәтсіздігі батылсыздыққа тең жағдайларда қарсылық көрсетпеуді (немесе тіпті зорлықсыз қарсылықты) қолдануға сенбеді. «Егер таңдау қорқыныш пен зорлықтың арасында болса, мен зорлықты ұсынамын» деп жазды ол.