Кіріспе

Боинг 767 ұшақ шассиіне негізделген әуедегі ескерту және басқару ұшағы.

Нортроп Грумман E-10 MC2A АҚШ әскери қызметіндегі Боинг 707 негізіндегі E-3 Sentry және E-8 Joint STARS, Боинг 747 негізіндегі E-4B және RC-135 Rivet Joint ұшақтарын алмастыру мақсатында көп мақсатты әскери ұшақ ретінде жоспарланған. E-10 Боинг 767-400ER коммерциялық ұшағының негізінде салынған.

Даму

2003 жылы Northrop Grumman, Boeing және Raytheon MC2A командасы ұшақтың SDD (System Development and Demonstration) дамуын жүргізу үшін 215 миллион долларлық келісімшарт алды. MC2A – көп сенсорлы басқару және бақылау ұшағы деген аббревиатура. MC2A театрлық ауқымдағы жауынгерлік басқару орталығы болуға арналған еді. Northrop Grumman E-8 Joint STARS ұшағы жақында ғана жасалған, бірақ ол 707 негізіндегі соңғы ұшақ. MC2A үшін көзделген жоғары технологиялық жүйелерді ескірген ұшаққа орнату қажетті мүмкіндіктерді қамтамасыз етпес еді. Қуатты және сенімді турбожетектердің болуы қос моторлы ұшақты қарастыруға мүмкіндік берді. 2003 жылдың тамызында Air International әуе және жердегі іздеу радарларын бір ұшаққа біріктіру мақсатынан бас тартылғанын хабарлады. Себебі, белсенді электронды сканерленген массив (AESA) және жерді бақылау радарлары арасындағы электрондық кедергілер, сондай-ақ екі жүйеге де қажетті қуат талаптары болды. Оның орнына АҚШ Әскери-әуе күштері екі бөлек E-10 паркін жоспарлауға шешім қабылдады, олар ұсынылған ғарышқа негізделген радар жүйесімен, әуе және ғарышқа негізделген ELINT/SIGINT активтерімен және ғарышқа негізделген IMINT спутниктерімен интеграцияланатын еді. Бұл ұшақ, соғыс театрындағы барлық әскери-әуе, құрлық және теңіз күштеріне орталық басқару органы болар еді. E-10 сонымен қатар ұшқышсыз жауынгерлік ұшқыштарды басқару орталығы ретінде де қарастырылды. MC2A мүмкіндіктері кезең-кезеңімен арттырылатын болды, әр кезең "спираль" деп аталады. Spiral 1 – Multi Platform Radar Technology Insertion Program (MP RTIP): Бұл нұсқа AMTI режимдерімен бірлескен зымыранға қарсы қорғаныс (CMD) қабілетін қамтамасыз ететін және жерді бақылау ролінде E-8 Joint STARS-ты күшейтетін еді. Spiral 2 – AWACS қабілеті: Бұл нұсқа E-3 ұшағын алмастыруға арналған. Spiral 2 нұсқасында Boeing Wedgetail-дің көп функциялы электронды сканерленген массивінің модификациясы қолданылатыны күтілді. Spiral 3 – SIGINT платформасы: Бұл нұсқа SIGINT/ELINT ұшақтарының кең спектрін алмастыруға бағытталған. Концептуалдық зерттеулер мен алдын ала зерттеулерден басқа, бұл нұсқа белсенді жобаланбады.

Кеме қатынастарын қысқарту және жою

2006 жылдың қаңтар айында Әуе күштерінің 2007 қаржы жылына арналған бюджеттік сұранысы E-10 бағдарламасын қайта құруды көрсетті, оның ішінде SDD бағдарламасы тоқтатылды. Бір демонстрациялық ұшақтың әзірленуі мен сынақтан өтуіне қаржыландыру сақталды, ол қазір E-10A Технологиялық дамыту бағдарламасы (TDP) деп аталады. TDP кезеңінде MP RTIP кең аумақты бақылау (WAS) радарын ұшқымен сынақтан өткізу, сондай-ақ E-10A-ның круиздік зымырандардан қорғану (CMD) мүмкіндігін демонстрациялау жоспарланған. SDD бағдарламасын жою – шығындарды қысқарту шарасы болды және Әуе күштерінің миссиясын қайта ұйымдастыру мен жаңа бағыт берудің бір бөлігі ретінде жүзеге асырылды, оған Boeing E-4B және Lockheed F-117A Nighthawk парктерін зейнеткерлікке шығару, сондай-ақ 58 Boeing B-52H Stratofortress-тен басқа барлық ұшақтарды қысқарту кірді. Бюджеттік қысым мен басымдықтардың өзгеруіне байланысты E-10 2007 жылдың соңында бюджеттен толығымен алынып тасталды. АҚШ Әуе күштері MP RTIP радарын қаржыландыруды жалғастырды және болашақта оны E-8 ұшағына немесе жаңа ұшаққа, мүмкін келесі әуе май куюшы ұшақпен бірдей модельге орнату мүмкіндігін қарастыруда. Northrop Grumman RQ-4B Global Hawk ұшағында қолдануға арналған MP RTIP AESA радарынң кіші нұсқасы Scaled Composites Proteus ұшағында ұшқымен сынақтан өтуде. Boeing E-10 прототипін (767-400ER) 2009 жылдың қаңтарында Бахрейнге VIP көлігіне айналдыру үшін сатуға дейін Вашингтон штатының Эверет қаласындағы Пэйн Филд әуежайында сақтап келді.