Кіріспе

Кевакиньо (португал тілінде kɐvɐˈkiɲu деп айтылады) – еуропалық гитаралар отбасысына жататын, төрт сымды немесе ішек сымдары бар португалдық шағын щипкелі аспап. Кевакиньоде ойнайтын адамды кавакиста дейді.

Нысандар

Кавакиньоның әр түрлі аймақтарда және әр түрлі музыка стильдерінде қолданылатын бірнеше түрі бар. Португалия, Брага (брагуинья), Минью (минхото), Лиссабон, Мадейра, Бразилия және Кабо-Вердеге тән жекелеген түрлері бар; сондай-ақ брагуинья, ‘каваколеле’, кавако, мачете және укулеле сияқты түрлері де кездеседі.

Мачете және брагуинья

Мачете – Мадейра аймағындағы кавакиньоның бір түрі. Ол қазіргі укулеленің алдағысы. Брага стиліндегі мачете – брагинья деп аталады.

Миното

Португалияның Миньо аймағымен байланысты болатын minhoto cavaquinho, viola braguesa-ға ұқсас. Оның мойны корпусымен бір деңгейде орналасқан. Braguesa сияқты, minhoto-ның дыбыс тесігі дәстүрлі түрде стильдес шағала (балық) пішінінде жасалған; бұл пішін португал тілінде "raia" деп аталады.

Халықаралық пайдалану

Кавакиньоның әртүрлі түрлері әртүрлі аймақтарда өзгертілген. Ибериядан тыс жерлерде қолданылатын түрлері Бразилия, Кабо-Верде және Мадейрада таралған. Кариб аймағындағы төрт тартылғыш аспаптар отбасы мен Гавайи укулелелері екеуі де кавакиньодан бейімделген.

Бразилия

Бразилиялық кавакиньо португалдық кавакиньодан сәл үлкен, кішкентай классикалық гитараға ұқсайды. Оның мойны дыбыс қорының деңгейінен жоғары көтерілген, ал дыбыс тесігі көбінесе дөңгелек болады, Лиссабон мен Мадейрадағы кавакиньолардағыдай. Кавакиньо бразилиялық самба және шоро музыкасында өте маңызды аспап. Оны медиатормен тартып ойнайды, күрделі соққылы сермелер ритм мен гармонияны "comping" ритмін ойнау арқылы байланыстырады. Бразилиялық аспаптағы ең белгілі орындаушылар мен композиторлардың қатарында Вальдир Азеведо, Паулиньо да Виола және Мауро Диниз бар.

Қырғызстан

Кабо-Вердеде кавакиньо 1930 жылдары Бразилиядан әкелінді. Қазіргі Кабо-Верде кавакиньосы өлшемдері мен құрылымы жағынан бразилиялық кавакиньоға өте ұқсас. Ол Кабо-Верде музыка жанрларында (морна, коладейра, мазурка сияқты) көбінесе ырғақты аспап ретінде қолданылады, бірақ кейде мелодиялық аспап ретінде де пайдаланылады.

Гавайи

Гавайилік укулеле де төрт ішекке ие және кавакиньоға ұқсас пішінде, бірақ әртүрлі қосылады – әдетте G C E A. Укулеле – 20-шы ғасырдың басында құрлықтық Америка Құрама Штаттарына тараған гавайилік танымал музыканың ерекше бір белгісі. Ол 19-шы ғасырдың соңында Мадейра аралынан келген португал иммигранттары Гавайиге әкелген брагуинья мен ражаодан дамыған. Мачете 1879 жылы Аугусто Диас, Мануэль Нунес және Жоао Фернандес Гавайиге әкелді, бұл укулеленің дамуына одан әрі ықпал етті.

Солтүстік Латын Америкасы және Кариб бассейндері

Куатро – Кариб теңізі маңындағы Латын Америкасы елдерінде танымал, кавакиньодан шыққан, ішекті төрт саптық аспаптар отбасы. Венесуэланың әйгілі куатро нұсқалары бразилиялық кавакиньоға өте ұқсас, олардың мойны португал кавакиньосындай дыбыс қорабымен бір деңгейде орналасқан.

Шығу тегі

Португалиялық аспаптың шығу тегі анық емес. Автор Гонсало Сампаио кавакиньо мен гитарды Брагаға Бискаялықтар әкелген болуы мүмкін деп санайды. Сампаио Миньо аймағының архаикалық және грек үлгілерін аймақтың ежелгі галлаиктеріне гректердің ықпалы сақталуымен түсіндіреді және осы аспап пен тарихи грек тетрахордтары арасындағы байланысты баса көрсетеді.