Матера, Италия: ежелгі тарихы бар, тас қашап салынған сәнді қала. Палеолиттен бері сақталған Sassi аймағы ЮНЕСКО мұрасы. Базиликата аймағында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Матера (итал. Matera; Матерано: Matàrë) — Италияның оңтүстігіндегі Базиликата аймағындағы Матера провинциясының астанасы. Палеолитке (б.з.д. 10 мыңжылдық) дейінгі үздіксіз қоныстану тарихы бар бұл қала, тасқа қашалған қалалық ядросымен әйгілі, оның екі жартасты аймағы бірлесіп Сасси деп аталады. Матера Гравина өзенінің оң жағалауында орналасқан, оның шатқалы оңтүстік-батыстағы Базиликата (тарихи Лукания) төбелі аймағы мен солтүстік-шығыстағы Апулияның Мургия үстірті арасындағы геологиялық шекараны құрайды. Қаланың бастауында, таудың батыс беткейіндегі, Луканияға қараған жұмсақ әктастан қазылған үңгірлер кешені болды. Ол Кастелло Трамонтано тұсындағы шатқалға құятын екі арнаны пайдаланды, жартастың құлау бұрышын азайтып, арасында қорғанысқа ыңғайлы тар тік жарды қалдырды. Қаланың соборы мен әкімшілік ғимараттарын қолдаған орталық биік жай, немесе акрополь, Сивита деп аталды, ал Сасси деп аталған қоныс аудандары төмен қарай қазылып, жартастардың бетіне енді. Екі арнаның арасында солтүстік жағы Сассо Баризано (Бариге қарап тұр), ал оңтүстік жағы Сассо Кавеозо (Монтескальйозоға қарап тұр) орналасқан. Сасси шамамен он екі деңгейден тұрады, биіктігі 380 метрге жетеді және жолдар, баспалдақтар мен аулалар (вицинати) желісімен байланысты. Қаланы қорғау үшін шатқалдың шетіне жабысқан ортағасырлық қала батыс жақтан көрінбейді. Civita және екі Сасси қалаларының үш бөліктен тұратын қалалық құрылымы бір-бірінен оқшауланған күйде 16 ғасырға дейін сақталды, ол кезде қоғамдық өмірдің орталығы қабырғалар сыртында, батысқа қарай ашық жазықтықтағы (Пиано) Седиль алаңына көшірілді, содан кейін 17 ғасырдан бастап элиталық резиденциялар да Пианоға көшірілді. 18 ғасырдың соңында физикалық топтық шекара шаруалардың көпшілігі қоныстанған Сассиді Пианодағы әлеуметтік жағдайы жақсылардың жаңа кеңістіктік тәртібінен бөліп тұрды, географиялық биіктік бұрынғыдан да айқын түрде мәртебемен сәйкес келді, екі қауымдастық әлеуметтік тұрғыдан қарым-қатынас жасамайтын деңгейге жетті. Дегенмен, Сасси тек 20 ғасырдың басында заманауи тұрғын үйге жарамсыз деп танылды және 1952-1970 жылдар аралығында барлық тұрғындары Пианодағы жаңа тұрғын үйлерге көшірілді. 1986 жылы жаңа заң Сассиді қалпына келтіруге және қайта игеруге жол ашты, бұл жолы – сәулет тарихшысы Энн Токси атап өткендей – бай орта таптың игілігі үшін. 1993 жылғы желтоқсанда ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген Сасси, «жер асты қаласы» (la città sotterranea) деп аталды, Gravina арқылы шаруашылық ескерткіштерімен бірге, туризмді тартуға және осы орынды қалпына келтіруді жеделдетуге көмектесті. 2019 жылы Матера Еуропаның Мәдениет астанасы болып жарияланды.
Matera (, ; Materano: Matàrë ) is a city and the capital of the Province of Matera in the region of Basilicata, in Southern Italy. With a history of continuous occupation dating back to the Palaeolithic (10th millennium BC), it is renowned for its rock cut urban core, whose twin cliffside zones are known collectively as the Sassi. Matera lies on the right bank of the Gravina river, whose canyon forms a geological boundary between the hill country of Basilicata (historic Lucania) to the south west and the Murgia plateau of Apulia to the north east. The city began as a complex of cave habitations excavated in the softer limestone on the gorge's western, Lucanian face. It took advantage of two streams which flow into the ravine from a spot near the Castello Tramontano, reducing the cliff's angle of drop and leaving a defensible narrow promontory in between. The central high ground, or acropolis, supporting the city's cathedral and administrative buildings, came to be known as Civita, and the settlement districts scaling down and burrowing into the sheer rock faces as the Sassi. Of the two streambeds, called the it, the northern hosts Sasso Barisano (facing Bari) and the southern Sasso Caveoso (facing Montescaglioso). The Sassi consist of around twelve levels spanning the height of 380 m, connected by a network of paths, stairways, and courtyards (vicinati). The medieval city clinging on to the edge of the canyon for its defence is invisible from the western approach. The tripartite urban structure of Civita and the two Sassi, relatively isolated from each other, survived until the 16th century, when the centre of public life moved outside the walls to the Piazza Sedile in the open plain (the Piano) to the west, followed by the shift of the elite residences to the Piano from the 17th century onwards. By the end of the 18th century, a physical class boundary separated the overcrowded Sassi of the peasants from the new spatial order of their social superiors in the Piano, and geographical elevation came to coincide with status more overtly than before, to the point where the two communities no longer interacted socially. Yet it was only at the turn of the 20th century that the Sassi were declared unfit for modern habitation, and the government relocation of all their inhabitants to new housing in the Piano followed between 1952 and the 1970s. A new law in 1986 opened the path to restoration and reoccupation of the Sassi, this time – as noted by the architectural historian Anne Toxey – for the benefit of the wealthy middle class. The recognition of the Sassi, labelled la città sotterranea ("the underground city"), together with the rupestrian churches across the Gravina as a UNESCO World Heritage Site in December 1993 has assisted in attracting tourism and accelerated the reclaiming of the site. In 2019, Matera was declared a European Capital of Culture.
Тарих
Қазіргі Италия мемлекетіне қосылғанға дейін Матера қаласы римдіктердің, ломбардтардың, арабтардың, византиялықтардың, швабтардың, ангевиндердің, арагондықтардың және бурбондардың билігін бастан кешірген. Ғалымдар Матерадағы тұрғын үйлердің алғаш рет қандай уақытта салынғаны және олардың кейінгі тұруының үздіксіздігі туралы пікір таластырып жүрсе де, қазіргі Матера аймағының б.з.д. 10 мың жылдығына (палеолит дәуірі) дейін қоныстанған деп саналады. Бұл оны әлемдегі ең көне, үздіксіз қоныстанған елді мекендердің біріне айналдырады. Энн Токси болса, бұл аймақ «кем дегенде үш мың жыл бойы үздіксіз игеріліп келгенін» айтады. Матера қаласын б.з.д. 251 жылы римдік Луций Цецилий Метелл құрған және оны Матеола деп атаған. 664 жылы Матераны ломбардтар басып алып, Беневенто герцогтығының құрамына қосылған. 7 және 8 ғасырларда жақын жердегі үңгірлерді бенедиктиндер мен базилиандық монахтар мекендеген. 840 жылы Бариді арабтар басып алғаннан кейін Матера ислам билігіне қарады. Салерно княздығындағы Ацеренца гастальдінің бұрынғы ломбард билігінен босатылған қала аймақтық маңызға ие болды. 867 жылдың көктемінде император Людовик II-нің әскері оны өртеп жіберді, себебі ол әмірлікті басып алудың маңызды нысаны болды. Монте-Кассино әулие Бенедиктің жылнамасы оны өте жақсы қорғалған орын деп сипаттайды. Франктар ломбардтармен келіспейтін болды, ал византиялықтар арабтардың шабуылынан және ломбардтардың ішкі дауларынан қорғану қажеттілігін пайдаланып, 891/892 жылдары Лонгобардия тақырыбына айналған Апулияны қайтарып алды. 887 жылға қарай Матераның жергілікті ломбард элитасы византиялық титулдарды алды, Сан-Винченцо аль Вольтурно монастыры византиялық судьялар мен Матера қалалық басшыларының алдында іс жүргізуге мәжбүр болды, ал Матерадағы гректер византиялық Неаполь гарнизонының құрамына кірді. Византияның тұрақсыз билігі ломбард қалалары мен дворяндарының амбицияларымен күресуге мәжбүр болды, сонымен қатар көршілес Капуа-Беневенто герцогтығынан және араб Сицилиясынан жиі шабуылдар болып тұрды. 940 жылы Матераны ломбардтар қоршап алды, мүмкін жергілікті тұрғындардың көмегімен. 982 жылдың 25 қаңтарында Отон II әскері Салернодан Тарантоға бара жатқанда Матера қабырғаларының алдында тоқтады, арабтарға қарсы жорыққа шығып бара жатқандай көрінді. 994 жылы төрт айлық қоршаудан кейін Матера уақытша арабтардың қолына түсті. Қала византиялық басқаруда рөлін жалғастырды: 1019 жылдың маусым айында Матералық chartoularios Стефанос Трояның қайта құрылуына көмектесті. Бірақ азаматтық тәртіпсіздіктер де жиі болды, 1040 жылы византиялық судья Романос аймақты жайлаған византиялық шенеуніктерге жасалған шабуылдар кезінде Матерада жергілікті көмекші әскерлер тарапынан өлтірілді. Белгілі Апулиялық көтерілісшілер нормандардың қолдауын алып, 1041 жылы Каннада Италияның жаңа кетепаносын жеңгеннен кейін, Матера нормандардың шабуылына ілігіп, басқыншылармен келісімге келді. Бұған жауап ретінде 1042 жылдың сәуірінде Италияға арнайы өкілеттіктермен жіберілген келесі кетепано Георгиос Маниакес маусым айында Матерада жаппай өлім жазасын орындады, бірақ қыркүйекте өзі де көтеріліс бастады. Оның кетуінен кейін Матера Вильгельм Темір Армды граф етіп сайлады (1042), бірақ басқа қалалар сияқты, нормандардың алға жылжуына қарамастан византиялықтардың қолында қалды. 1054 жылы Матераның протоспатариусы Сико қайтыс болды. Қала 1064 жылдың сәуірінде Монтескальйозо графы Роберт, Роберт Гискардың опасыз туысы, оның оңтүстікке қарайғы әрекеттерінен пайдаланып, тәуелсіз түрде басып алды. Граф Роберт 1080 жылдың шілдесінде қайтыс болғаннан кейін Матера оның ағасы Конверсанолық Джеффридің билігін қабылдады. 1132 жылы Джеффридің ұлы Александр Роджер II-ге қарсы көтеріліске қосылды, бірақ патшаның Византияға қарай алға жылжуынан бұрын қашып кетті және оның ұлы Джеффриді Матерада қалдырды, оның тұрғындары патша әскерлерінің қырғынынан құтылу үшін қаланы берді. Кейінірек Александр 1156 жылы Византияның Италияға басып кіруіне қатысқан. Ломбард аристократтары төмендеу мәртебеде өмір сүрді: 1150 жылы Ломбард князьдерінің ұрпағы Капаччоның Гуаимар (III) Матера маңында Монтескальйозо графынан субфеод ұстады. Осы арада 968 жылдан бастап Византияның Отранто мегаполисімен байланысты кезеңнен кейін Матера епископтық креслосы Ацеренца архиепископтығына қайтарылды. 1082 жылдың мамыр айында жаңа кафедральді шіркеудің киелілігі берілді. Ұзаққа соқпаған коммуналдық кезеңнен және індеттер мен жер сілкіністерден кейін қала 15 ғасырда Арагон иелігіне айналды және Трамонтано отбасының барондарына берілді. Алайда 1514 жылы халық басқыншылыққа наразылық білдіріп, граф Джованни Карло Трамонтаноны өлтірді. 17 ғасырда Матера Орсинилерге берілді, содан кейін Апулиядағы Терра д'Отрантоның құрамына кірді. Кейінірек ол Базиликата провинциясының астанасы болды, ол 1806 жылға дейін сақталды, осы жылы Жозеф Бонапарт оны Потенцаға берді. 1927 жылы ол жаңа Матера провинциясының астанасы болды.
Before its integration into the modern Italian state, the city of Matera had experienced the rule of the Romans, Lombards, Arabs, Byzantines, Swabians, Angevins, Aragonese, and Bourbons. Though scholars continue to debate the date the dwellings were first occupied in Matera, and the continuity of their subsequent occupation, the area of what is now Matera is believed to have been settled since the Palaeolithic (10th millennium BC). This makes it potentially one of the oldest continually inhabited settlements in the world. Alternatively, it has been suggested by Anne Toxey that the area has been "occupied continuously for at least three millennia". The town of Matera was founded by the Roman Lucius Caecilius Metellus in 251 BC who called it Matheola. In AD 664 Matera was conquered by the Lombards and became part of the Duchy of Benevento. In the 7th and 8th centuries the nearby grottos were colonised by both Benedictine and Basilian monastic institutions. After the Arab conquest of Bari in 840, Matera came under Islamic rule. Emancipated from the old Lombard jurisdiction of the gastald of Acerenza in the Principality of Salerno, the town gained regional prominence. In the spring of 867, it was burnt by the imperial troops of Louis II as the first key target in the emirate's conquest; the Chronicle of St Benedict of Monte Cassino calls it a particularly well defended site. The Franks soon fell out with the Lombards and the Byzantines exploited the local need for protection from Arab raiding and internal Lombard divisions to retake Apulia, which became the theme of Longobardia in 891/2. Already by 887, Matera's local Lombard elite bore Byzantine titles, the monastery of San Vincenzo al Volturno had to conduct business before the Byzantine judge and town notables of Matera, and the Greeks of Matera made up the Byzantine garrison of Naples. The precarious Byzantine rule had to contend with the ambitions of Lombard towns and nobles against the background of frequent incursions from the neighbouring duchy of Capua Benevento and from Arab Sicily. In 940 Matera was besieged, possibly with local assistance, by the Lombards. On 25 January 982 the army of Otto II camped before the walls of Matera on its way from Salerno to Taranto, ostensibly marching against the Arabs. In 994 Matera was temporarily captured by the Arabs after a four month siege. The town continued to play a part in Byzantine governance: in June 1019 the chartoularios Stephanos of Matera assisted in the re foundation of Troia. But civic unrest was also endemic and in 1040 the Byzantine judge Romanos was murdered at Matera by the local auxiliary troops during a wave of assaults on Byzantine officials that swept across the region. After the prominent Apulian rebels enlisted the support of the Normans and defeated the new katepano of Italy at Cannae in 1041, Matera fell within the scope of Norman incursions and struck a deal with the invaders. In retaliation for this, the next katepano Georgios Maniakes, dispatched to Italy with special powers in April 1042, carried out mass executions in Matera in June, only to launch a rebellion of his own in September. After his departure Matera elected William Iron Arm as its count (1042), but like other towns it remained in Byzantine hands despite the Norman advances – in 1054 died Sico, the protospatharios of Matera. The city was seized in April 1064 as an independent acquisition by Robert, Count of Montescaglioso, a seditious nephew of Robert Guiscard, who profited from the involvement of his uncle further south. After count Robert died in July 1080, Matera accepted the rule of his brother Geoffrey of Conversano. Geoffrey's son Alexander joined a revolt against Roger II in 1132, but he fled before the advance of the king to Byzantium and left his son Geoffrey in Matera, whose inhabitants gave the city away to avoid being massacred by the royal troops. Alexander later took part in the Byzantine invasion of Italy in 1156. Lombard aristocrats survived with a reduced status: around 1150, Guaimar (III) of Capaccio, a descendant of Lombard princes, held a sub fief near Matera from the count of Montescaglioso. Meanwhile, after a period of association with the Byzantine metropolis of Otranto from 968, the episcopal see of Matera was reclaimed by the archbishopric of Acerenza. A new cathedral church of St Eustace was consecrated in May 1082. After a short communal phase and a series of pestilences and earthquakes, the city became an Aragonese possession in the 15th century, and was given in fief to the barons of the Tramontano family. In 1514, however, the population rebelled against the oppression and killed Count Giovanni Carlo Tramontano. In the 17th century Matera was handed over to the Orsini and then became part of the Terra d'Otranto, in Apulia. Later it was capital of the province of Basilicata, a position it retained until 1806, when Joseph Bonaparte assigned it to Potenza. In 1927, it became capital of the new province of Matera.
Үкімет
1993 жылы жергілікті өзін-өзі басқару саяси реформасынан бері Матера қалалық кеңесі Матераны басқарып келеді. Сайлаушылар бес жыл сайын 32 кеңес мүшесін және Матера қаласының әкімін тікелей сайлайды.
Since local government political reorganization in 1993, Matera has been governed by the City Council of Matera. Voters elect directly 32 councilors and the Mayor of Matera every five years.
Сасси ( көне қала)
Матера өзінің ежелгі қаласы "Сасси ди Матера" үшін халықаралық даңққа ие болды. Сассилер тарихқа дейінгі үңгірмекендік қоныстан пайда болған, және осы тұрғын үйлер қазіргі Италия аумағындағы ең алғашқы адам қоныстарының бірі саналады. Сассилер – Базиликата мен Апулияға тән, әктас тау жынысының ішіне қазылған мекендер. Олардың көпшілігі шағын үңгірлерден аспайды, ал Сассинің кейбір бөліктерінде бір тұрғын үйлер тобының үстінен көше өтеді. Ежелгі қала, қазір шағын арнаға айналған өзеннің құратын тасқабақ шатқалының бір беткейінде өркендеген, ал бұл шатқал жергілікті тұрғындар арасында "ла Гравина" деп белгілі. 1950 жылдары Сассидегі ең қаңғырлық жағдайды жою мақсатында Италия үкіметі, Сасси халқының көп бөлігін дамып келе жатқан қаланың жаңа тұрғын үйлеріне күшпен көшірді. 1980 жылдардың соңына дейін Сасси кедейлік аймағы болып саналды, себебі оның тұрғын үйлері, көбінесе, өмір сүруге жарамсыз және қауіпті еді. Алайда, қазіргі жергілікті әкімшілік туризмге басымдық беріп, Италия үкіметінің, ЮНЕСКО-ның және Голливудтың көмегімен Сассиді көркем туристік орын ретінде қайта жаңғыртуға жұмыс істеп жатыр. 2008 жылы қала 2019 жылғы Еуропаның Мәдениет астанасы атанымы үшін үміткерлік процесін бастады; 2014 жылдың 17 қазанында ол 2019 жылғы Еуропаның Мәдениет астаналарының бірі деп жарияланды. Бүгінде мұнда көптеген табысты кәсіпорындар, пабтар мен қонақүйлер бар, және қала Оңтүстік Италиядағы ең қарқынды дамып келе жатқан қалалардың біріне айналды.
Matera has gained international fame for its ancient town, the "Sassi di Matera". The Sassi originated in a prehistoric troglodyte settlement, and these dwellings are thought to be among the first ever human settlements in what is now Italy. The Sassi are habitations dug into the calcareous rock itself, which is characteristic of Basilicata and Apulia. Many of them are really little more than small caverns, and in some parts of the Sassi a street lies on top of another group of dwellings. The ancient town grew up on one slope of the rocky ravine created by a river that is now a small stream, and this ravine is known locally as "la Gravina". In the 1950s, as part of a policy to clear the extreme poverty of the Sassi, the government of Italy used force to relocate most of the population of the Sassi to new public housing in the developing modern city. Until the late 1980s the Sassi was still considered an area of poverty, since its dwellings were, and in most cases still are, uninhabitable and dangerous. The present local administration, however, has become more tourism orientated, and it has promoted the regeneration of the Sassi as a picturesque tourist attraction with the aid of the Italian government, UNESCO, and Hollywood. In 2008, the city began the candidacy process for a European Capital of Culture in 2019; it was designated one of the European Capitals of Culture for 2019 on 17 October 2014. Today there are many thriving businesses, pubs and hotels there, and the city is amongst the fastest growing in southern Italy.
Монастырлар мен шіркеулер
Матерада христиан дініне байланысты көптеген ғимараттар сақталған, оның ішінде аймақтың калькаренат тасынан қашалған көптеген тас шіркеулер бар. Бұл шіркеулер көршілес Апулия аймағында да кездеседі және 1998 жылы Дүниежүзілік ескерткіштер қоры жасаған Дүниежүзілік ескерткіштерді бақылау тізіміне енгізілген. Матера соборы (1268–1270) 1389 жылдан бері Санта-Мария-делла-Брунаға арналған. Апулиялық роман стилінде салынған шіркеудің 52 метрлік зыңғырауы бар, ал басты қақпаның жанында Мария делла Брунаның мүсіні, ал оны Петір мен Пауылдың мүсіндері қолдайды. Фасадтың басты ерекшелігі – он алты кішкентай бағанамен бөлінген роза тәріздес терезе. Ішкі кеңістігі латын кресті пішіндес, бір негізгі бөлімі (nave) және екі қанатты бөлімі (aisle) бар. Декорациясы негізінен 18 ғасырғы барокко стиліндегі қайта жаңартудан, бірақ жақында Византия стиліндегі 14 ғасырға жататын Соңғы Сотты бейнелейтін фреска табылды. Матерадағы тағы екі маңызды шіркеу, екеуі де апостол Петірге арналған: Сан-Пьетро Кавеозо (Сассо Кавеозода) және Сан-Пьетро Баризано (Сассо Баризанода). Сан-Пьетро Баризано жақында American Express қаржылаған Дүниежүзілік ескерткіштер қорының жобасымен қайта жаңартылды. Бас алтарь және ішкі фрескалар тазартылды, ал жоғалған қалыптар, рельефтер және басқа да әшекейлер фотоархивтерден немесе айналасындағы фрагменттерден қайта құрастырылды. Христиан шіркеуінің тарихы бойында көптеген басқа шіркеулер мен монастырлар да бар. Кейбіреулерінде тек бір алтарь бар қарапайым үңгірлер, кейде фрескамен бірге, көбінесе шатқалдың қарама-қарсы беткейінде орналасқан. Ал кейбіреулері – жер астындағы үлкен бөлмелері бар күрделі үңгір желілері, олар тас және кенобиттік монахтар медитация үшін пайдаланған деп есептеледі.
Matera preserves a large and diverse collection of buildings related to the Christian faith, including a large number of rupestrian churches carved from the calcarenite rock of the region. These churches, which are also found in the neighbouring region of Apulia, were listed in the 1998 World Monuments Watch by the World Monuments Fund. Matera Cathedral (1268–1270) has been dedicated to Santa Maria della Bruna since 1389. Built in an Apulian Romanesque architectural style, the church has a 52 m tall bell tower, and next to the main gate is a statue of the Maria della Bruna, backed by those of Saints Peter and Paul. The main feature of the façade is the rose window, divided by sixteen small columns. The interior is on the Latin cross plan, with a nave and two aisles. The decoration is mainly from the 18th century Baroque restoration, but recently a Byzantine style 14th century fresco portraying the Last Judgement has been discovered. Two other important churches in Matera, both dedicated to the Apostle Peter, are San Pietro Caveoso (in the Sasso Caveoso) and San Pietro Barisano (in the Sasso Barisano). San Pietro Barisano was recently restored in a project by the World Monuments Fund, funded by American Express. The main altar and the interior frescoes were cleaned, and missing pieces of moldings, reliefs, and other adornments were reconstructed from photographic archives or surrounding fragments. There are many other churches and monasteries dating back throughout the history of the Christian church. Some are simple caves with a single altar, occasionally accompanied by a fresco, often located on the opposite side of the ravine. Some are complex cave networks with large underground chambers, thought to have been used for meditation by the rupestrian and cenobitic monks.
Цистерналар және су жинау
Матера екіге бөлінетін Матера Гравинасы деп аталатын терең шатқалдың үстінде салынған. Матера жасырын орналасқан, бірақ тұрғындарына су жеткізуді қиындатқан. Алғашқы тұрғындар су қоймаларын және су арналары жүйесін салуға мол күш сарп етті. Ең ірі цистерна 1832 жылы Пьяцца Витторио Венето төменінде салынған Паломбаро Лунго болып табылады. Оның тасқа қашалған мықты бағаналары мен он бес метрден астам биіктіктегі күмбезді қуысы бар, ол нағыз су шіркеуіне ұқсайды, және оны қайықпен жүзуге болады. Қаланың басқа цистерналары сияқты, ол жаңбыр суын жинап, сүзіп, Сассиге бақыланған түрде жіберіп тұрды. Сонымен қатар, су жинағыштар мен аспалы бақтарды сумен қамтамасыз ететін көптеген кішкентай арналар да болды. Одан ары, қазылған үйлердегі көптеген қоңыр тәрізді цистерналар жер асты суларымен толып жатты. Кейіннен, халық саны артқанда, осы цистерналардың көпшілігі үйлерге айналдырылды және басқа да су жинау жүйелері құрылды. Осы жаңа құрылыстардың кейбіреулері жерге батып кеткен үйлерге ұқсайды.
Matera was built above a deep ravine called Gravina of Matera that divides the territory into two areas. Matera was built such that it is hidden, but made it difficult to provide a water supply to its inhabitants. Early dwellers invested tremendous energy in building cisterns and systems of water channels. The largest cistern has been found under Piazza Vittorio Veneto, the Palombaro Lungo which was built in 1832. With its solid pillars carved from the rock and a vault height of more than fifteen metres, it is a veritable water cathedral, which is navigable by boat. Like other cisterns in the town, it collected rainwater that was filtered and flowed in a controlled way to the Sassi. There were also a large number of little superficial canals that fed pools and hanging gardens. Moreover, many bell shaped cisterns in dug houses were filled up by seepage. Later, when the population increased, many of these cisterns were turned into houses and other kinds of water harvesting systems were realised. Some of these more recent facilities have the shape of houses submerged in the earth.
Табиғи аумақтар
1990 жылы құрылған аймақтық Мургия ұлттық паркі (Parco della Murgia Materana) Матераның Гравина аймағын және шатқалдардың беткейлері мен Мургия платосында шашыраңқы орналасқан 150-ге жуық жартас шіркеулерін қамтиды. Бұл аймақ тарихқа дейінгі заманнан бері қоныстанған, сондықтан палеолит дәуіріне, мысалы, Grotta dei pipistrelli (батырлар үңгірі) және неолит дәуіріне жататын тұрақтар әлі де сақталған. Парктің символы – кіші сұңқар. 2000 жылы құрылған Сан-Джулиано аймақтық қорығы – қорғалатын аймақ, оған Сан-Джулиано көлі, Брадано өзенінің бөгеті арқылы жасалған жасанды су қоймасы, сондай-ақ өзеннің ағысынан жоғары және төмен жатқан бөліктері кіреді.
The Murgia National Park (Parco della Murgia Materana), a regional park established in 1990, includes the territory of the Gravina di Matera and about 150 rock churches scattered along the slopes of the ravines and the plateau of the Murgia. This area, inhabited since prehistoric times, still preserves stationing dating back to the Paleolithic, such as the Grotta dei pipistrelli (cave of the bats), and to the Neolithic. The symbol of the park is the lesser kestrel. The San Giuliano Regional Reserve, a protected area established in 2000, includes Lake San Giuliano, an artificial reservoir created by the damming of the Bradano river, and the river sections upstream and downstream of it.
Тиммари
Колле ди Тиммари – қаладан шамамен 15 км қашықтықта орналасқан жасыл кеңдік. Ол Брадано аңғары мен Сан-Джулиано көлін көкке көтеріп тұрады. Бұл тұруға жайлы тұрғын үй аймағы, ал төбесінде 1310 жылға дейін салынған Сан-Сальваторенің шағын ғибадатханасы және маңызды археологиялық аймақ орналасқан.
Colle di Timmari, a green plateau located about 15 km from the city, dominates the Bradano valley and the San Giuliano lake. It is a pleasant residential area, and on the top of the hill there is the small Sanctuary of San Salvatore, dating back to 1310, and an important archaeological area.
Басқа көрікті жерлер
Трамонтано қамалы, Матера графы Джан Карло Трамонтаноның 16 ғасырдың басында құрылысын бастаған, сассиден тыс жердегі маңызды құрылыстардың бірі болып саналады. Бірақ, 1514 жылғы 29 желтоқсанда болған халық көтерілісінде оның қазасынан кейін құрылыс аяқталмай қалды. Онда үш үлкен мұнара бар, ал бастапқы жоспарда он екі мұнара болған болуы мүмкін. Қаланың басты алаңында жүргізілген қайта жаңарту жұмыстары кезінде жұмысшылар тағы бір қамалдағы мұнараның негізгі іргесі деп саналған нәрсеге тап болды. Алайда, қазба жұмыстарын жалғастырғанда, үлкен римдік су қоймалары табылды. Сол дәуірдегі адамдардың қалай өмір сүргенін көруге болатын тұтас үйлердің құрылыстары ашылды. Палаццо делл’Аннунциата – басты алаңда орналасқан тарихи ғимарат, облыстық кітапхананың орналасқан жері.
The Tramontano Castle, begun in the early 16th century by Gian Carlo Tramontano, Count of Matera, is probably the only other structure that is above ground of any great significance outside the sassi. However, the construction remained unfinished after his assassination in the popular riot of 29 December 1514. It has three large towers, while twelve were probably included in the original design. During some restoration work in the main square of the town, workers came across what were believed to be the main footings of another castle tower. However, on further excavation large Roman cisterns were unearthed. Whole house structures were discovered where one can see how the people of that era lived. The Palazzo dell'Annunziata is a historical building on the main square, seat of Provincial Library.
Мәдениет
2014 жылдың 17 қазанында Матера, Болгарияның екінші ірі қаласы Пловдивпен бірге 2019 жылға Еуропа мәдениет астанасы ретінде жарияланды.
On 17 October 2014, Matera was declared European Capital of Culture for 2019, together with Bulgaria's second largest city, Plovdiv.
Музыка
Матера Робин Шульцтің "Sun Goes Down" (2014) және Metallica-ның "Spit Out the Bone" (2016) әндерінің музыкалық бейнеклиптерінде көрінеді.
Matera appears in the music videos for the songs "Sun Goes Down" (2014) by Robin Schulz and "Spit Out the Bone" (2016) by Metallica.
Діни дәстүрлер
Матерда жыл сайын 2 шілдеде өткізілетін Мадонна делла Бруна мерекесі, әшекейленген арбамен жасалған діни шеруімен ерекшеленеді, оны көрермендер бөлшектеп таратады. Мерекенің бастауы туралы көп мәлімделмеген, себебі оның тарихы ұрпақтан-ұрпаққа ауысып, өзгерген. Аңыздың бірінде, бір әйел шаруадан Матераға бара жатқан күймесіне мінуін сұрайды. Қала шетіне келгенде ол арбадан түсіп, шаруадан хабарын епископқа жеткізуін өтінеді. Хабарда ол өзінің Мәсіхтің анасы екенін айтады. Епископ, дін қызметкерлері және халық Құдай ананы қарсы алуға асығады, бірақ олар мүсінді табады. Осылайша Мадоннаның мүсіні салтанатты күймемен қалаға кірді. Тағы бір аңыз арбаның қирауы туралы айтады: Сарациндер Матераны қоршап алады, ал азаматтар Мадоннаның бейнесін қорғау үшін оны кішкентай күймеге жасырады. Сарациндер бейнені алып кетпеу үшін күймені жояды. Мадонна делла Брунаның атына қатысты түрлі гипотезалар бар: біріншісі, есімнің ломбардтық орта ғасырлық термині brùnja (жауынгерлердің қаруы/қорғанысы) деген сөзден шыққандығын айтады. Сондықтан, бұл есім "қорғаушы Мадонна" дегенді білдіруі мүмкін. Тағы бір болжам бойынша, атау Юдеядағы Гербон қаласынан шыққан, онда Құдай ана туысы Элизабетті зияраттаған. Үшінші гипотеза бойынша, есім Құдай ананың бетінің түсінен туындаған. Навалис күймесі сияқты діни емес элементтер мен оның күшті қирауы, сондай-ақ жақындық пен діни салтанаттылық, бұл мерекенің басқа Жерорта теңізі елдерінің ежелгі дәстүрлерімен байланысты екенін көрсетеді. Мысалы, грек мәдениетінде тойларда да жеңіс күймесі (көшедегі кемелер) қолданылады. Мадоннаның мүсіні оған арналған собордың трансептісінде орналасқан, онда оның суреті салынған фреска да бар. Ол 13 ғасырға жатады және Византия мектебіне тән.
The Feast of the Madonna della Bruna, held in Matera on 2 July each year, is notable for its religious procession featuring an ornamented chariot which is then pulled apart by spectators. The origins of the festival are not well known, because its story has changed while being handed down from generation to generation. One of these legends says that a woman asked a farmer to go up on his wagon to accompany her to Matera. When she arrived to the periphery of the city, she got off the wagon and asked farmer to take her message to the bishop. In this message she said she was Christ's mother. The bishop, the clergy and the folk rushed to receive the Virgin, but they found a statue. So the statue of Madonna entered in the city on a triumphal wagon. Another legend talks about a destruction of the wagon: Saracens besiege Matera and the citizens, to protect the painting of Madonna, hid it on a little wagon. They then destroyed the wagon to keep the Saracens from taking the painting. Different hypotheses are attributed to the name of Madonna della Bruna : the first says that the noun derives from the Lombard high medieval term brùnja (armor/protection of knights). So the name might mean Madonna of defense. Another hypothesis is that the name comes from herbon, a city of Giudea, where the Virgin went to visit her cousin Elisabetta. A third hypothesis says that the name comes from the colour of the Virgin's face. The profane insertions such as the navalis wagon and its violent destruction, along with the intimacy and the religious solemnity, suggest this festival shares roots with ancient traditions of other Mediterranean countries. For example, in Greek culture, wedding parties also celebrate with a triumphal wagon (ships on wheels richly designed). The Madonna's sculpture is located in a case in the transept of the cathedral dedicated to her, where there is also a fresco that portrays her. It dates back to the 13th century and it belongs to the Byzantine school.
Көлік
Матера – Бари–Матера темір жолының соңғы станциясы, бұл Ferrovie Appulo Lucane компаниясы басқаратын тары темір жол. Ең жақын әуежай – Бари әуежайы. Матера A14 Болонья–Таранто тас жолымен SS99 ұлттық жолы арқылы байланысады. Сонымен қатар, SS407, SS665 және SS106 ұлттық жолдары да қалаға келіп тұрады. Италияның ірі қалаларымен автобус қатынасын жеке компаниялар жүзеге асырады.
Matera is the terminal station of the Bari–Matera, a narrow gauge railroad managed by Ferrovie Appulo Lucane. The nearest airport is Bari Airport. Matera is connected to the A14 Bologna Taranto motorway through the SS99 national road. It is also served by the SS407, SS665 and SS106 national road. Bus connection to Italy's main cities is provided by private firms.