Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорниядағы 18 ғасырлық испан миссиясы
18th century Spanish mission in California
Сан-Хосе миссиясы – қазіргі АҚШ-тың Калифорния штатындағы Фримонт қаласында орналасқан испан миссиясы. Ол 11 маусымда 1797 жылы францискан орденімен құрылды және Калифорнияда салынған он төртінші испан миссиясы болды. Миссия Фримонттың Сан-Хосе миссиясы ауданының атымен аталады, ол 1957 жылы қала құрамына енген тәуелсіз қала еді. 1833 жылғы мексикалық секуляризация заңынан кейін миссия ұзақ жылдар бойы бірте-бірте құлдырап кетті. Құлдырау, қарапайымдық және жер сілкіністерінен кейін миссияның көп бөлігі қирады. Аралықта жүргізілген қайта жаңарту жұмыстары көптеген бастапқы құрылыстарды қалпына келтірді. Ескі миссия шіркеуі қазір Окленд диоцезінің шіркеуі болып табылатын Әйін-Жозеф католик шіркеуі ретінде пайдаланылуда. Мұражайда сондай-ақ келушілер орталығы, мұражай және миссия тарихын көрсететін слайд-шоу бар.
Mission San José is a Spanish mission located in the present day city of Fremont, California, United States. It was founded on June 11, 1797, by the Franciscan order and was the fourteenth Spanish mission established in California. The mission is the namesake of the Mission San José district of Fremont, which was an independent town subsumed into the city when it was incorporated in 1957. The Mission entered a long period of gradual decline after Mexican secularization act of 1833. After suffering decline, neglect and earthquakes most of the mission was in ruins. Restoration efforts in the intervening periods have reconstructed many of the original structures. The old mission church remains in use as a chapel of Saint Joseph Catholic Church, a parish of the Diocese of Oakland. The museum also features a visitor center, museum, and slide show telling the history of the mission.
Тарих
1772 жылы Хуан Креспи Сан-Хосе миссиясы болатын жерді қарастырған. Бірақ, сол аймақта тұратын үндістер испандықтарға қарсы болғандықтан, миссияны оңтүстікке қарай, қазіргі Фримонт, Калифорния аймағына орналастыруға шешім қабылданды. Сан-Хосе миссиясының құрылысы 1797 жылдың мамырында басталды, Креспи қайтыс болғаннан көп жыл өткен соң, францискан миссионерлері мен испандықтардың басшылығымен, оңтүстікке қарай 13 миль қашықтықтағы Санта-Клара миссиясынан келген үндістердің күшімен. Сан-Франциско шығанағының шығысындағы Фримонт жазығында Сан-Франциско шығанағының Олон тілінде сөйлейтін үндістер көптеген буын бойы өмір сүрген. Олондықтар аң аулап, жабайы өсімдіктерді жинап күн көріскен. Олардың тағамына тұқымдар, тамырлар, жемістер, еңкейген жаңғақтардың ұны, ұсақ жануарлар, бұғы, балық және моллюскалар кірген. 1797 жылы миссияның жанындағы көптеген үндістер 1780 және 1790 жылдары Санта-Клара миссиясында крещениеден өткен. Осы адамдар үйлеріне оралып, жаңа қауымның негізін қалады. Сан-Хосе миссиясының қабырғалары 1,5 метр қалыңдықта салынған. Шіркеудің ұзындығы 36,6 метр, ені 9,1 метр, биіктігі 7,3 метр, құрылысында адобе мен секвойя ағашы қолданылған, едені мен қабырғалары плиткамен жабылған. 1800 жылдың соңына қарай неофиттердің саны 277-ге жетті, оның ішінде Олон және Бей Мивок тілінде сөйлейтіндер де болды. 1805 жылдың соңына қарай Каркинес бұғазының оңтүстігіндегі Шығыс шығанағындағы барлық үндістер миссияларда болды. 1806 жылы миссия халқының төрттен білін қырып салған қызылша індетінен кейін, Mission San Jose қауымдастығына алыс аймақтардан және жаңа тілдер тобынан адамдар келе бастады. Мұндай алғашқы тіл тобы – 1810 жылы Сан-Хоакин аңғарынан Mission San José-ге көшіп келген йокуттар немесе йокутсан тайпасы. Тағы екі тіл тобының өкілдері, қазіргі Сонома округінің жағалауындағы Мивок тайпасы және қазіргі Напа және Солано округтерінің Патвин тайпасы, 1812-1818 жылдары Сан-Хосе миссиясына көшіп келді, бірақ олар йокуттардан кем болды. 1825 жылы дельта-йокут тілі 1796 адамнан тұратын көптілді қауымдастықта басым тілге айналды. Келесі бірнеше жылда тағы бір тіл тобының, Plains Miwok тайпасының өкілдері, Сакраменто-Сан-Хоакин өзендерінің дельтасының солтүстік жағынан миссияға көшіп келді. 1830-жылдардың ортасында Mission San Jose ауыл шаруашылығы коммуны ретінде жабылған кезде, Plains Miwok оның неофит үнді халқының арасында басым тіл болды. Миссияның алғашқы тұрақты адобе шіркеуі 1809 жылдың 22 сәуірінде салтанатты түрде ашылды. Киім-кешек, киелі ыдыстар, діни мүсіндер және суреттер сияқты құнды сыйлықтар, Миссияның Бей Аймағындағы және шетелдегі достарының жомарттығын көрсетеді. Қазіргі коллекциядағы киімдердің көпшілігі 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында жасалған. Жібек маталар мен кестелер Испания империясының түрлі тоқыма орталықтарының өнімдері болды, олардың жеткізушілері Еуропадан Азияға дейін созылды. Сан-Хосе миссиясы өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының орталығы болды. Бұл жер су, құнарлы топырақ, тастар және құрылысқа жарамды қыш топырақ сияқты табиғи ресурстардың көптігіне байланысты таңдалды. Миссияның маңында мыңдаған ірі қара мал жүрді, ал бидай және басқа да дақылдар ата-бабалардың басшылығымен егіліп, жиналды. 1868 жылы 4070 бушель (110 тонна) бидай және жүзім, зәйтүн, інжір сияқты көптеген өнімдер өндірілді. 1832 жылы Миссияның 12000 ірі қарасы, 13000 жылқысы және 12000 қойы қазіргі Оклендтен Сан-Хосеге дейін миссиялық жерлерде мал жайды. Сан-Хосе Калифорнияның барлық миссиялардың ішіндегі ең гүлденгендерінің бірі болды. 1833 жылы Хосе Гонсалес Рубио дайындаған тізімде шіркеу, монастырь, күзет үйі, қонақ үй және әйелдер жатақханасы, сонымен қатар мыңдаған гектар егістік жерлер мен жайылымдар тізілген. Бірақ бұл өркендеу ұзаққа созылмады. Сол жылдың 17 тамызында Мексика Конгресі Калифорния миссияларын секуляризациялау туралы акт қабылдады.
The original site considered by Juan Crespí in 1772 for what was to become Mission San José was in what is today known as the San Ramon Valley. However, the Native Americans living in that area were very hostile towards the Spanish, so it was decided to locate the Mission further south, in an area that is now part of Fremont, California. Work on the site of Mission San Jose commenced in May 1797, many years after Crespí's death, by Native American people from Mission Santa Clara, 13 miles to the south, under the direction of Franciscan missionaries and secular Hispanic overseers. The location, on slopes overlooking the Fremont plain on the east side of San Francisco Bay, had been inhabited for countless generations by Indians who spoke the San Francisco Bay Ohlone language. The Ohlone lived a hunting and wild plant harvesting lifestyle. Their food included seeds, roots, berries, the flour from acorns, small game, deer, fish, and shellfish. In 1797 most of the Indians, from the immediate vicinity of the mission site had already been baptized at Mission Santa Clara during the 1780s and early 1790s. It was these people who returned home to form the founding population of the new community. Mission San José's walls were 5 ft thick. The church is 126 feet long, 30 feet wide, 24 feet high; made of adobe and redwood, the floor and the wall are made of tiles. By the end of 1800, the neophyte population had risen to 277, including both Ohlone and Bay Miwok speakers. By the end of 1805, all Indians of the East Bay south of Carquinez Strait were at the missions. After a devastating measles epidemic that reduced the mission population by one quarter in 1806, people from more distant areas and new language groups began to join the Mission San Jose community. The first such language group was the Yokuts or Yokutsan, whose speakers began to move to Mission San José from the San Joaquin Valley in 1810. Members of two more language groups, the Coast Miwok from present Sonoma County and Patwin from present Napa and Solano counties, moved down to Mission San Jose in the 1812–1818 period, but in smaller numbers than the Yokuts. By 1825 Delta Yokuts was the dominant language in the multi lingual community of 1,796 people. Over the next few years speakers of yet another language group, Plains Miwok, moved to the mission from the north side of the Sacramento San Joaquin River Delta. By the time Mission San Jose was closed as an agricultural commune in the mid 1830s, Plains Miwok was the predominant native language among its neophyte Indian people. The Mission's first permanent Adobe church was dedicated with great ceremony on April 22, 1809. Valuable gifts of vestments, sacred vessels, religious statues, and paintings attest to the generosity of friends of the Mission in the Bay Area and abroad. The majority of vestments in the modern collection date from the late 18th and early 19th centuries. The silken fabrics and embroideries were products of various textile centers of the Spanish Empire, whose suppliers extended from Europe to Asia. Mission San José was the center of industry and agriculture. The site was chosen for the abundance of natural resources of the area including water, fertile ground, stones, and adobe soil suitable for building. Thousands of cattle roamed the Mission ranges, and acres of wheat and other crops were planted and harvested under the direction of the Padres. In 1868, it produced 4,070 bushels (110 metric tons) of wheat and much produce, including grapes, olives, and figs. In 1832, the Mission's 12,000 cattle, 13,000 horses, and 12,000 sheep roamed Mission lands from present day Oakland to San Jose. San José was one of the most prosperous of all of the California missions. An 1833 inventory prepared by Father José González Rubio lists a church, monastery, guardhouse, guest house, and a women's dormitory, in addition to the thousands of acres of crops and grazing land. This prosperity was not to last long, however. On August 17 of that year, the Mexican Congress passed An Act for the Secularization of the Missions of California.
Ранчо кезеңі (18361853)
Толық секуляризацияға көшу кезінде Хосе Гонсалес Рубио әкесі шіркеудің бас әкімшісі ретінде Миссияда қалды, ал Хосе де Хесус Вальехо (генерал Мариано Г. Вальехоның інісі) азаматтық әкімші болып тағайындалды. Миссия жерлері жеке меншік иелеріне біртіндеп бөлінді. 1842 жылы Гонсалес Рубио әкесі Санта-Барбара миссиясына ауыстырылды. Жергілікті халық қашып кетті, бірақ бұрынғы тіршілік салтына қайта бейімделе алмады; көптегендері кейін аурудан және аштықтан қайтыс болды. Миссия ғимараттары, астық қоймалары, жеміс бақтары мен бау-бақшалары күйреуге ұшырады, ал мал басы шашырап кетті. Мексика губернаторы Пио Пико 1845 жылы Миссия мүлігін жеке тұлғаларға 12 000 долларға сатты. 1848 жылғы Калифорния алтын асығы кезінде Х. Смит Миссияны дүкенге, салонға және қонақ үйге айналдырды. Миссия Сан-Хосе қаласы Оңтүстік кендерге қарайтын есік қақпасында дамыған жабдықтау орталығына айналды. Калифорния тарихының алғашқы кезеңдерінде танымал болған Ливермор, Пералта және Альвизо сияқты көптеген ізашар отбасылардың есімдері Миссиямен тығыз байланысты болды.
During the transition to full secularization, Father José González Rubio remained at the Mission as chief administrator for the church, while José de Jesús Vallejo (brother of General Mariano G. Vallejo) was appointed a civil administrator. The Mission lands were gradually parceled out to private landowners. In 1842, Father González Rubio was transferred to Mission Santa Barbara. The native people fled but found themselves unable to readjust to their former way of life; many subsequently died of disease and starvation. The Mission buildings, granaries, orchards, and gardens were allowed to decay, and the great herds scattered. Mexican Governor Pío Pico sold the Mission property to private interests in 1845 for $12,000. During the 1848 California Gold Rush, H. C. Smith converted the Mission to a general store, saloon, and hotel. The town of Mission San José became a thriving provision center at the gateway to the Southern Mines. The names of many pioneer families prominent in early California history, including Livermore, Peralta, and Alviso, were closely linked to the Mission.
Калифорния штаты (1850 1980)
Ранчо кезеңі Калифорнияның Гвадалупе-Идальго шарты бойынша АҚШ-қа өткенімен және 1850 жылы штат ретінде құрылуымен аяқталды. Кейбір бастапқы сыртқы кірпіштен жасалған тіреулер шіркеу пастырының бұйрығымен алынып тасталды. 1865 жылдың 18 наурызында президент Авраам Линкольн Калифорния миссияларын католик шіркеуіне қайтарды. 1868 жылдың 21 қазанында Миссия аумағынан өтетін Хейвард жарығында 6,3–6,7 магнитудалы жер сілкінісі Миссия шіркеуінің қабырғаларын қиратты және шатырын бұзды. Тиенда, пастырдың жатақханасы және Миссияның өзі сияқты басқа да Миссия ғимараттары да жер сілкінісінен зардап шекті. Орын тазаланып, түпнұсқа қызыл плиткалы Миссия еденінің үстіне ағаштан жасалған готикалық стильдегі шіркеу салынды. 1890 жылы Миссия дәуірінде әкімшілік ғимарат қызметін атқарған және падарларды (missionaries) орналастырған кірпіштен жасалған қанаттың бір бөлігі орналасқан жерде Виктория стиліндегі пасторлық үй (ректория) салынды.
The Rancho period ended with the succession of California to the United States in the Treaty of Guadalupe Hidalgo, and the establishment of California as a state in 1850. Some of the original exterior adobe buttresses were removed on orders of the parish priest. On March 18, 1865, President Abraham Lincoln restored the California missions to the Catholic Church. On October 21, 1868, a magnitude 6.3–6.7 earthquake on the Hayward Fault which runs through the grounds of the Mission shattered the walls of the Mission church and broke open the roof. Other Mission buildings, including the Tienda, the Priest's Quarters, and the Mission itself were also damaged by the earthquake. The site was cleared and a wood framed, Gothic style church was erected directly over the original red tiled Mission floor. In 1890, a Victorian style rectory was built over the site of a portion of the adobe wing which housed the Padres and served as the administration building during the Mission Era.
ХХ ғасыр және одан кейінгі кезеңдер (1900 - қазіргі)
Бастапқы миссионерлік кешен 100-ден астам саздан жасалған ғимараттан тұрды. 1915 және 1950 жылдары «Алтын батыстың ұлдары» Миссияның қалған бөлігін сақтап, оны гүлдер мен пальмалардың әдемі ортасында орналасқан мұражайға айналдырды. 1956 жылы Миссия Сан-Хосе қаласы тағы төрт қаламен бірігіп, Фримонт қаласы болды. Сан-Хосе миссиясының шіркеуін қайта құру жоспарлары 1973 жылы басталды. Виктория стиліндегі ректория жақын маңдағы Анза көшесіне көшірілді, ал готика стиліндегі ағаш шіркеу Сан-Матеоға көшірілді, онда ол Англикан шіркеу тобының ғибадат үйі ретінде қалпына келтірілді. Күрделі археологиялық қазбалар мен жоспарлаудан кейін, 1809 жылғы шіркеудің көшірмесін салу 1982 жылы басталды. Жұмыс аяқталып, ғимарат 1985 жылдың 11 маусымында қайта бағышталды. Қабырғаларының қалыңдығы 2 метрге дейін жетеді. Ескі ағаштар мен шикі теріден жасалған шнурлар, құрылысқа темір шегелер болмағандықтан, әулет аталарының тапқырлығын көрсетеді, олардың орнына былғары бауларды қолданған. Сондықтан, қайта құруда қолданылған ағаштар қолмен кескендей етіп жасалған. «Жай және тура» сыртқы көрінісімен Миссия шіркеуі осы арманды іске асырғандардың еңбегіне құрмет көрсетеді. Зәулім безендірілген интерьер 1830 жылдардағы тарихи тізімдердегі сипаттамаларды ұстанады. Кристалл шамдар – шіркеудің ескі тізімдеріндегідей кезеңдік бұйымдардың көшірмелері. Екі жақтағы алтарьда екі түпнұсқа мүсін орнатылған. «Ecce Homo» – қызыл шапан киіп, тікенді тәж киген Мәсіхтің бейнесі, бір жақтағы алтарь үстіндегі балконшада тұр. Ал екінші мүсін – ағаштан ойылып, содан соң боялған Әйіп Бунавентура. Олондықтар қасиетті рәсімдер кезінде қолданған қоңырау дөңгелегі сияқты, бұралған ағаш тұғырға орнатылған, соққымен жасалған мыс шомылдыру тағы шіркеуге қайтарылды. Бас алтарь артындағы рередода Мәсіхтің суреті, Әйіп Жозефтің мүсіні және екі ою-өрнектелген фигура бейнеленген: көгершін – Киелі Рухты, ал жоғарыда алтын сәулелермен оранған Әке Құдай отыр. Альтарь мен хор қоршаулары мұражайда реконструкция кезінде табылған түпнұсқаның көшірмесі болып табылады. Миссия зираты (Камп Санто), онда көптеген миссияның негізін қалаушылары жерленген, шіркеудің жанында орналасқан. Қазба жұмыстары кезінде шіркеудің түпнұсқалық плиткалық еденінен Роберт Ливермордың мәрмәрден жасалған қабір тасы табылды. Ол мұқият жөнделіп, қайта салынған шіркеуге орнатылды. Миссия шіркеуінің еденінде көптеген белгілі испандықтар жерленген, бірақ Ливермордың қабірі ғана белгіленген. Мыңдаған олондықтар миссиядан шамамен бір шақырым қашықтықтағы Вашингтон бульвары бойында орналасқан Олондық зиратында демалып жатыр. Миссияның алғашқы үш қоңырауы қираған саздан жасалған шіркеуден 1869 жылғы ағаш шіркеуге көшірілді, онда олар 1970 жылға дейін ілінді. Төртінші қоңырау Оклендтегі шіркеуге беріліп, қайта құйылды, бірақ қоңырау мұнарасын қайта құру кезінде Миссияға қайтарылды. Енді барлық төрт қоңырау арнайы жағдайларда соғылуға дайын. 1985 жылы Сан-Хосе миссиясын қалпына келтіру комитеті мен Окленд католик епархиясы шіркеуді қалпына келтіруді аяқтады. Ол түпнұсқа шіркеудің дерлік толық көшірмесі болып саналады, бірақ ол жер сілкінісіне төзімділік беретін жасырын болат конструкциялық қаңқаны қамтиды. Миссияның жоғалған әулет аталарының тұрғын үйінің бөлігін қайта құру және сақталған саздан жасалған қанатты қалпына келтіру Миссияның жалпы жоспарларының бір бөлігі болып табылады. Бүгінде Миссияны Сент-Жозеф приходы басқарады, оған Миссия ғимараты мен оның айналасындағы аумақтар, приходтың күнделікті қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қолданылатын қарапайым шіркеу ғимараты және 1-8 сынып оқушыларына қызмет көрсететін мектеп кіреді.
The original mission complex consisted of over 100 adobe buildings. Restoration efforts by the Native Sons of the Golden West in 1915 and 1950 saved the surviving portion of the Mission wing and converted it into a museum, set in the gracious surroundings of flowers and palm trees. In 1956, the town of Mission San José incorporated with four others to become the City of Fremont. Plans to reconstruct the church of Mission San José were launched in 1973. The Victorian style rectory was relocated to nearby Anza Street and the Gothic style wooden church was moved to San Mateo where it has been restored as a house of worship by an Anglican church group. After extensive archaeological excavations and planning, construction began in 1982 on a replica of the 1809 adobe church. Work was completed and the facility rededicated on June 11, 1985. The walls vary in thickness from 4 to 5 feet (2 m). Old timbers and rawhide thongs demonstrate the practicality of the Padres who, having no iron nails for building, substituted the leather laces. Consequently, the lumber used in the reconstruction has been given a hand hewn appearance. With its "simple and forthright" exterior, the Mission church stands as a tribute to those whose efforts made this dream come true. The richly decorated interior follows the descriptions in the historic inventories of the 1830s. The crystal chandeliers are copies of period pieces similar to ones listed in the old church inventories. Two of the original statues have been placed on the two side altars. Ecce Homo, a figure of Christ clothed in a scarlet robe and crowned with thorns, stands on a balcony above one of the side altars. The other statue of Saint Bonaventure was carved from wood and then painted. The original baptismal font of hammered copper on a turned wood base has been returned to the church, as has the bell wheel used by the Ohlones during the sacred parts of the Mass. The reredos behind the main altar features a painting of Christ, a statue of Saint Joseph, and two carved figures: a dove represents the Holy Spirit, and at the top sits God the Father with detailed golden rays surrounding him. The altar and choir railings were copied from an original piece found in the museum during the reconstruction. The Mission cemetery (camp Santo), where a great number of Mission pioneers are buried, is situated to the side of the church. During the dig, the marble grave marker of Robert Livermore was located in the original tile floor of the church. It was carefully repaired and replaced in the reconstructed church. Many prominent Spaniards are buried in the floor of the Mission church, but only Livermore's grave is marked. Thousands of Ohlones are resting in the Ohlone cemetery located almost a mile away from the mission down Washington Boulevard. Three of the original Mission bells were transferred from the destroyed adobe church to the wooden church of 1869, where they hung until the 1970s. The fourth bell had been given to a church in Oakland and recast, but was returned to the Mission during the reconstruction of the bell tower. Now all four bells are hung, ready to ring on special occasions. In 1985, the restoration of the church was completed by the Committee for the Restoration of the Mission San Jose and the Catholic Diocese of Oakland. It is considered to be a near perfect replica of the original church, though it incorporates a concealed structural steel frame which provides earthquake resistance. Further reconstruction of the missing part of the Padres' living quarters and a restoration of the surviving adobe wing are part of the overall plans for the Mission. Today, the Mission is administered by St. Joseph's parish, which includes the Mission building and the surrounding areas, an ordinary church building used to fulfill the daily needs of the parish, and a school serving students in grades 1–8.