Оңтүстік Орегонның ірі көлі – Верхний Кламат көлі

Кіріспе

Оңтүстік Орегон штатындағы, АҚШ-тағы ірі көл.

20 ғасырдың басында көлдің айналасындағы батпақты жерлер мен ылғалды топырақтардың көп бөлігі ауыл шаруашылығы үшін кептіріліп, кеңінен таралған ортаға зиян келтірді. Көл суы жергілікті фермерлердің суаруға пайдалануы үшін бір ғасырдан бері федералдық Klamath жобасын қолдауға жұмсалып келеді. Көлдің тереңдігі сумен жабдықталуын реттеуге байланысты өзгереді, орташа тереңдігі шамамен белгілі бір деңгейде. Көлдің деңгейі теңіз деңгейінен белгілі бір биіктікте ұсталып тұрады, бұл көлде өнімді балық шаруашылығын қамтамасыз ету және көл төменгі ағысындағы Кламат өзеніндегі кохо лососін қорғау үшін жасалады. Жоғарғы Кламат көліне Уильямсон және Вуд өзендері сияқты су жинау алабы арқылы су жеткізіледі және Кламат өзені (мұнда Линк өзені деп аталады) арқылы су шығарылады, ол көлдің оңтүстік жағынан бастау алады. Көл солтүстікке қарай орналасқан кішігірім Агенттік көлімен қысқа канал арқылы байланысты. Көлдің солтүстік жағалауындағы жерлерде табиғи ортаны сақтау мақсатында Жоғарғы Кламат Ұлттық жануарлар қорығы құрылған.

Геология

Жоғарғы Кламат көлі – Модок көлінің қалдығының ең ірі бөлігі, бұл аймақта шамамен 10 000 жыл бұрын болған алып жауын-шашын көлі. Ең үлкен кезеңінде Модок көлі , Жоғарғы Кламат, Төменгі Кламат және Туле көлдерін, сондай-ақ Жоғарғы Кламат өзенінің бассейніндегі барлық маңызды ылғалды жерлерді біріктіріп, біртұтас су кеңістігін құрады. Бұл көл қазіргі Жоғарғы Кламат көлінен он еседен астам үлкен болған және теңіз деңгейінен шамамен 30 метр жоғары орналасқан. Модок көлі Плейстоценнің соңында климаттың жылынуы мен құрғауы салдарынан жойылды.

Тарих

Жоғары Кламат көлі және көлдің солтүстігіндегі Уильямсон, Спраг және Вуд өзендері аймағы бастапқыда Кламат халқының қоныс екендігі белгілі. Модок халқы Жоғары Кламат көлінің оңтүстігінде, Төменгі Кламат және Тул көлдері маңындағы жерлерде тұрған. Жоғары Кламат көліне еуропалықтардан алғаш рет 1826 жылдың желтоқсанында Питер Скин Огден басқарған «Гудзон Бэй» компаниясының тері аулаушылар тобы келді. Огден көлді «Иттер көлі» деп атады, себебі жергілікті кламаттардан тамақ үшін тоғыз ит алған еді. Олар көлді және Кламат өзенінің бастауын, жергілікті жетекшілердің көмегімен зерттеді. Бірақ олар ұзақ уақыт сол аймақта қалмады, керісінше, бобр іздеу үшін Кламат өзенінің салаларына қарай оңтүстікке жылжыды. Америкалық иммигранттар мен үндістер арасындағы араздық қарулы қақтығыстарға әкелді. 1846 жылы Джон С. Фремонт пен Кит Карсон басқарған әскери экспедицияға Жоғары Кламат көліне жақын жерде үндістер шабуыл жасады. Жауап ретінде Фремонт пен Карсонның тобы жергілікті ауылға шабуыл жасап, он төрт адамды өлтірді. Аймаққа көшіп келгендердің саны артқан сайын, Модок халқы Оңтүстік көшпелі жолындағы шабуылдар арқылы қарсылық көрсетті, ол Жоғары Кламат көлінің оңтүстігінде Кламат өзені аңғарынан өтетін еді. 1873 жылы Модок соғысында үндістер жеңіліске ұшырады және көлдің солтүстік жағындағы резервацияға көшірілді. Көл табиғатынан эвтрофтық болғандықтан, ерте заманнан-ақ су сапасының нашар екені белгілі. Фремонт көлдегі «жиі жағымсыз иіс шығаратын суларды» атап өтті, ал Апплегейт жолы осы судың «осылай нашар болғандықтан, маусым соңында малға ішу қауіпті болуы мүмкін» деген себеппен көлден әдейі алыс жүргізілді. 1800 жылдардың ортасынан бастап Жоғары Кламаттың солтүстігіндегі және оңтүстігіндегі аңғарлар қоныстанды және ауыл шаруашылығы үшін дамытылды. 1917 жылдан бері көлдегі су деңгейі АҚШ-тың Суды қалпына келтіру бюросының (BOR) Кламат суды қалпына келтіру жобасының бөлігі ретінде, Кламат бассейнінің жоғарғы бөлігіндегі ауыл шаруашылығын қолдау үшін суландыру суларын жеткізу мақсатында реттеледі. Алғашқы ағаш бөгет 1921 жылы тұрақты бетон құрылыспен ауыстырылды.

The region around Upper Klamath Lake and the Williamson, Sprague and Wood rivers to the north of the lake were originally inhabited by the Klamath people. The Modoc people inhabited the lands to the south of Upper Klamath Lake, around the Lower Klamath and Tule lakes. The first recorded persons of European descent to visit Upper Klamath Lake were a party of Hudson's Bay Company fur trappers commanded by Peter Skene Ogden in December 1826. Ogden called the lake "Dog Lake", after obtaining nine dogs from the local Klamaths for food. They explored the lake and the Klamath River headwaters, helped by native guides. However, they did not stay in the area for long, instead moving south to tributaries of the Klamath River in search of beaver. Animosity between American immigrants and Native Americans led to armed conflicts. In 1846, a military expedition led by John C. Frémont and Kit Carson were attacked by Native American warriors near Upper Klamath Lake. In revenge, Frémont and Carson's party attacked a local village, killing fourteen people. As more settlers entered the region, the Modoc people resisted by raiding parties along the South Emigrant Trail, which passed through the Klamath River Valley south of Upper Klamath Lake. In 1873, the Native Americans were defeated in the Modoc War, and were relocated to a reservation on the north side of the lake. Being naturally eutrophic, the lake has been known since early times for its poor water quality. Frémont noted the "often foul smelling waters" of the lake, and the Applegate Trail was purposely routed away from the lake because the water was "so bad that it might be too dangerous for livestock to drink late in the season". Starting in the mid 1800s, the valleys both north and south of Upper Klamath were settled and developed for agriculture. Since 1917, the water level in the lake has been regulated by the United States Bureau of Reclamation (BOR)'s Link River Dam as part of the Klamath Reclamation Project, to supply irrigation waters to support agriculture in the upper Klamath Basin. The original timber crib dam was replaced by a more permanent concrete structure in 1921.

Экология

20 ғасырға дейін көл кең таралған батпақтармен және ылғалды жерлермен қоршалған, олар балық, құстар мен жануарларға жайлы орта болған, сондай-ақ көлдегі судың сапасын сақтаған. Осы маңызды мекендердің көпшілігі егістікке айналдыру үшін кептірілді, себебі фермерлер ылғалды жерлердің қоршаған орта үшін қаншалықты құнды екенін түсінбеді. Көл табиғи түрде эвтрофиялық, себебі онда қоректік заттардың концентрациясы жоғары. 20 ғасырда, айналасындағы шаруашылық алқаптардан ағып келген қоректік заттардың артуы көлдің гиперевтрофиялық болуына алып келді, нәтижесінде көлде көк жасыл балдырлар гүлдеді (көбінесе Aphanizomenon flos aquae). Балдырлардың гүлдеуі жазда суды түссіз жасыл түске айналдырады және көлді демалыс мақсатында пайдалану мүмкіндігін шектейді. Ерітілген оттегіге қатысты мемлекеттік стандарттар үнемі бұзылады, яғни балықтардың өміріне қауіп төнеді. Көл әлі де Тынық мұхитының көшпелі жолындағы су құстары үшін маңызды тоқтау орны болып табылады және көкжаңбырлы алабұға балықтарымен әйгілі. АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі (FWS) көлдегі сорғыш балықтар популяциясын қорғау және сақтауға жауапты. 1988 жылы FWS Жоғалған өзен сорғышын және қысқа мұрынды сорғышты (Catostomidae) федералдық түрлердің жойылу қаупіндегі тізіміне енгізді; бұрын Upper Klamath көлінде көптеп кездесетін осы екі балық түрінің саны су сапасының нашарлауына байланысты күрт азайды. Осының салдарынан, үкімет су сапасына одан да зиян келтіретін жоспарланған тереңдету жобасын тоқтатты. Жоба көлдің бір шетінен екінші шетіне дейін терең навигациялық арнаны қазуды көздеген, ол бірнеше мемлекеттік агенттіктер мен Aqua Farm's Inc арасында жоспарланған. 2001 жылғы жазғы құрғақшылық көлге қатысты экологиялық алаңдаушылықты күшейтті. BOR суару жүйесі үшін су беруді тоқтатты, сорғыш балықтар популяциясын қорғау мақсатында. Фермерлер наразылық білдірді, өйткені олардың шаруашылықтарына көл суы қажет болды. 2003 жылдан бастап FWS су тапшылығына байланысты көлді үнемі бақылап отырды, бұл көлдегі балықтар мен Кламат өзеніндегі лососьқа қауіп төндірді. Кламат көлінің болашақ пайдалануы ұлттық мүддеге жатады, себебі фермерлердің меншік құқықтары (федералдық субсидиялар мен бағдарламалармен қолдау көрсетіледі) мен кең ауқымды экологиялық мақсаттар арасында бәсекелестік бар.

Prior to the 20th century, the lake was surrounded by widespread marshes and wetlands, which supported fish, birds and wildlife, as well as protecting water quality in the lake. Much of these important habitats were drained to be converted to cultivated farmland, as farmers did not understand the value of the wetlands for the environment. The lake is naturally eutrophic, due to a high concentration of nutrients. In the 20th century, the augmentation of nutrients by agricultural runoff from the surrounding farming valley has caused the lake to become hypereutrophic, resulting in blue green algae blooms over the lake (largely Aphanizomenon flos aquae). The algae blooms turn the water an opaque green in the summer and reduce the opportunity for recreational uses of the lake. State standards for dissolved oxygen are routinely violated, meaning that fish are endangered. The lake is still a vital stop for waterfowl along the Pacific Flyway, and is known for its rainbow trout fishery. The US Fish and Wildlife Service (FWS) is responsible for protecting and maintaining sucker populations in the lake. In 1988, the FWS placed the Lost River sucker and the shortnose sucker (Catostomidae) on the federal endangered species list; the numbers of the two formerly abundant Upper Klamath Lake fish species had sharply fallen due to the decline in water quality. As a result, the government abandoned a planned dredging project, which would have further damaged the water quality. The project was to dredge a deeper navigation channel from one end of the lake to the other; it was planned between several government agencies and Aqua Farm's Inc.

A drought in the summer of 2001 heightened environmental concerns about the lake. The BOR stopped withdrawing irrigation water for the Klamath Project in order to protect the sucker population. The farming community protested, as they depended on a supply of lake waters for their operations. As of 2003, the FWS was monitoring the lake regularly due to water shortfalls, which endangered both fish in the lake and salmon in the Klamath River. The future uses of Klamath Lake are of national interest because of competing claims between farmers' property rights (supported by federal subsidies and programs) and larger environmental goals.