Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық туған Родезия саясаткері
British born Rhodesian politician
Клиффорд Уолтер Дюпонт (6 желтоқсан 1905 – 28 маусым 1978) – британдық туған Родезия саясаткері, халықаралық деңгейде мойындалмаған үкіметті басқарушы офицер (1965 жылдан 1970 жылға дейін) және президент (1970 жылдан 1975 жылға дейін) қызметтерін атқарған. Лондонда туып, заңгер дипломын алған Дюпонт Екінші дүниежүзілік соғыста Солтүстік Африкада Британдық Корольдік артиллериясының офицері болып қызмет еткен. 1947 жылы алғаш рет Оңтүстік Родезияға сапар шекті, бір жылдан кейін елге оралып, ранчо құрып, 1950 жылдардың басында толық көшіп кетті. Сол кезде ел Родезия және Ньясаленд Федерациясының құрамына кірген. 1965 жылдың 11 қарашасында Родезия үкіметі Иан Смит басшылығымен Ұлыбританиядан тәуелсіздік туралы бір жақты декларация жариялағанда, Дюпонт вице-премьер ретінде екінші болып қол қойды. Смит Дюпонтты британдықтар тағайындаған генерал-губернатор Хамфри Гиббстің орнына генерал-губернатор етіп тағайындауға тырысты, бірақ сәтсіз болғандықтан, оны үкіметті басқарушы офицер етіп тағайындады. Дюпонт 1905 жылдың 6 желтоқсанында Лондонда Альфред Уолтер мен Уинифред Мэри Дюпон отбасында дүниеге келді. Оның әкесі негізінен "текстиль саудасымен" айналысатын коммерциялық фирма құрды. Дюпонт өзі Бишоп Стортфорд колледжінде және Кембридж университетінің Клэр колледжінде заң оқыды. 1929 жылы заңгер болып жұмыс істеуге лицензия алды және 1933 жылы жеке фирмасын ашты. 1944 жылы Еуропаны азат ету кезінде Корольдік артиллерияда қызмет еткеннен кейін, соғысты Соғыс министрлігінің қызметкері ретінде аяқтады.
Clifford Walter Dupont (6 December 190528 June 1978) was a British born Rhodesian politician who served in the internationally unrecognised positions of officer administrating the government (from 1965 until 1970) and president (from 1970 to 1975). Born in London and qualifying as a solicitor, Dupont served during the Second World War as an officer of the British Royal Artillery in North Africa before first visiting Southern Rhodesia in 1947. He returned a year later, started a ranch and emigrated full time during the early 1950s, by which time the country had become a territory of the Federation of Rhodesia and Nyasaland. When Rhodesia's government under Ian Smith issued the Unilateral Declaration of Independence from Britain on 11 November 1965, Dupont, as Deputy Prime Minister, was the second to sign. Smith attempted to have Dupont named as Governor General in place of the British appointed Governor, Humphrey Gibbs, but failing this instead made him Officer Administering the Government. Dupont was born in London on 6 December 1905, to Alfred Walter and Winifred Mary Dupont His father founded a commercial firm dealing largely in the "rag trade". Dupont himself was educated at Bishop's Stortford College and Clare College, Cambridge where he read law. He qualified as a solicitor in 1929 and set up his own firm in 1933. Having served in the Royal Artillery during the liberation of Europe in 1944; he ended the war as a War Office official.
Родезияға көшу
1947 жылы Дюпон қысқа мерзімге Оңтүстік Родезияға сапар шегіп, 1948 жылы қайта оралды. Ол Солсберидің (қазіргі Хараре) оңтүстігіндегі Федерстоун жерін сатып алып, оны табысты мал шаруашылығына айналдырды. 1950 жылдардың басында ол толық көшіп кетті – сол кезде Родезия және Ньясаленд Федерациясы құрылды, оның құрамында Оңтүстік Родезия да болды, бірақ бастапқыда саясатқа қатыспады. Оныншы жылдықтың соңында оны бірнеше қайғылы жағдайлар қамтыды: 1957 жылы екінші әйелі қайтыс болды, ал 1958 жылы ұлы мен қызы авиакатастрофада қаза тапты. Алайда, Дюпон премьер-министр Уинстон Филдтің жұмысына наразы болды. Филд 1963 жылы Орталық Африка Федерациясы тарағаннан кейін Ұлыбританиядан тәуелсіздік алуға жетпеген соң, ол және "каубойлар" деп аталған Десмонд Ларднер Бёрк бірігіп, Филдті құлатып, Иан Смитті премьер-министр етіп тағайындады. 1964 жылдың қазанында Дюпон сэр Рой Уэленскидің Федерация тарағаннан кейін Родезия саясатына қайта оралу әрекетін тоқтатты. Уэленски оппозициялық UFP партиясының (оның атын Родезия партиясы деп өзгертті) жетекшісі болды және Арунделдегі қосымша сайлауға қатысты, бірақ Дюпон оған қарсы шығу үшін Шарттағы сайлау округінен әдейі бас тартты. Дюпон 1079 дауыспен 633 дауысқа қарсы Уэленскиді жеңіп шықты. 1964 жылы Дюпон өсіп келе жатқан РФ саясаткері Иан Смитпен жақын қарым-қатынас орнатып, оның премьер-министр болуына көмектесті және осының нәтижесінде Смиттің орынбасары болды. Родезияның вице-премьері ретінде ол Сыртқы істер министрлігін басқарды және 1965 жылдың маусымында Қорғаныс министрлігін қосты.
In 1947 Dupont briefly visited Southern Rhodesia, returning in 1948. He bought land at Featherstone, south of Salisbury (now Harare), which he turned into a successful cattle ranch. He emigrated full time in the early 1950s – by which time the Federation of Rhodesia and Nyasaland had come into being, including Southern Rhodesia as a territory – but was not initially involved in politics. Tragedy struck him several times later in the decade: in 1957 his second wife died, and in 1958 his son and daughter were both killed in an air crash. However, Dupont was not pleased with the performance of the Prime Minister, Winston Field, and after Field's failure to win independence from the United Kingdom in 1963 following the dissolution of the Central African Federation, he and Desmond Lardner Burke, known as "the cowboys", joined forces to overthrow Field and install Ian Smith as prime minister. In October 1964, Dupont thwarted Sir Roy Welensky's attempt to re enter politics in Rhodesia following the break up of the Federation. Welensky had assumed the leadership of the opposition UFP (which he renamed the Rhodesia Party), and was contesting a by election in Arundel, but Dupont deliberately resigned his constituency in Charter to oppose him. Dupont soundly defeated Welensky by 1079 votes to 633. Forming a close relationship with the rising RF politician Ian Smith, Dupont assisted in the latter's becoming prime minister in 1964 and was consequently promoted to become Smith's deputy. As Deputy Prime Minister of Rhodesia, he held the portfolio of External Affairs, and added Defence in June 1965.
UDI рөлі
1964 жылдың тамызынан бастап Дюпон Родезияның премьер-министрінің орынбасары болды және Смиттің сыртқы істер министрі қызметін атқарды (кейіннен 1965 жылдың маусымынан бастап Қорғаныс саласын да қосты). Смит 1965 жылдың 11 қарашасында Біржақты тәуелсіздік декларациясын жариялағанда, Дюпон UDI құжатына екінші болып қол қойды. Смит үкіметі бастапқыда Елизавета II-ге адалдығын сақтады. Сәйкесінше, ол Елизаветаны мемлекет басшысы ретінде мойындады және «Ең Көкемсіз Королева Елизавета, Родезия Королевасы, оның мұрагерлері мен ізбасарларына» адалдық ант берді. Сонымен қатар, Смит үкіметі оның заңды өкілі, губернатор сэр Хамфри Гиббстің билігін мойындауды тоқтатты. Гиббс Уайтхоллдан алынған бұйрық бойынша Смит пен оның бүкіл кабинетін ресми түрде қызметтен босатып жібергенде, Смит Гиббстің үкіметті қызметтен босатуға берілген құқығының енді жоқ деп мәлімдеді. Оның орнына, 17 қарашада Дюпон «Үкіметті басқарушы уақытша лауазым иесі» қызметіне тағайындалды. UDI-ді заңсыз деп есептеген, Заңнамалық жиналыстың тәуелсіз депутаты Арно Палли сияқты оның лауазымын мойындамаған оппозициялық саясаткерлер, Дюпон Тақтан сөз сөйлеу үшін келгенде Парламент ашылуынан шығып кетті. 1965 жылдың 2 желтоқсанында Смит Родезияның генерал-губернаторы ретінде Дюпонды қабылдауын сұрап, Патшайымға жеке хат жолдады. Бұған жауап ретінде Бэкингем сарайы: «Ең Көкемсіз Королева мұндай кеңеске келісе алмайды және осыған байланысты ешқандай шара қолданылмауына бұйрық берді» деп мәлімдеді. Смит Родезияның премьер-министрі ретінде өзінің құқықтарын бекітуге тырысты. Алайда, Ұлыбритания халықаралық қауымдастықтың басым көпшілігінің қолдауымен Гиббс патшайымның Оңтүстік Родезия колониясы деп санайтын аймақтағы жалғыз заңды өкілі екенін және осылайша аймақтағы жалғыз заңды билік екенін мәлімдеді. 1965 жылғы Конституцияға сәйкес, егер Патшайым премьер-министрдің ұсынысынан кейін он төрт күн ішінде генерал-губернаторды тағайындамаса, регент тағайындалуы керек еді. Алайда, 16 желтоқсанда Смит өзінің бастапқы жоспарын өзгертті және Дюпон үкіметті басқарушы лауазым иесі ретінде тағайындалды. Ол 1970 жылы республика жарияланғанға дейін бұл атауды сақтап қалды. 1969 жылдың 24 маусымында өткен референдумда басым көпшілігі ақ нәсілді сайлаушылар Родезияны республика етіп жасайтын және президенттің салтанатты мемлекет басшысы болатын жаңа Конституцияны мақұлдады. Осы мақсаттағы заң жобасы 17 қарашада Заңнамалық жиналыста қабылданды және 27 қарашада Дюпон заңға қол қойды. Дюпонның үкіметті басқарушы лауазым иесі ретіндегі соңғы міндеті 1970 жылдың 2 наурызында республика жариялау туралы жарлыққа қол қою болды.
From August 1964 Dupont was deputy prime minister of Rhodesia, and served as Smith's minister of external affairs (adding also the Defence portfolio from June 1965). When Smith issued the Unilateral Declaration of Independence on 11 November 1965, Dupont was the second signatory to the UDI document. Smith's government initially continued to profess loyalty to Queen Elizabeth II. Accordingly, it continued to recognise Elizabeth as head of state, with oaths of allegiance to "Her Majesty the Queen Elizabeth, Queen of Rhodesia, her heirs and successors". At the same time, Smith's government ceased to recognise the authority of her de jure representative, the Governor Sir Humphrey Gibbs. When Gibbs formally dismissed Smith and his entire cabinet on orders from Whitehall, Smith maintained that Gibbs' reserve power to sack the government no longer existed. Instead, on 17 November, it appointed Dupont to the post of "Acting Officer Administering the Government". Opponents of UDI who considered it an illegal move, such as the independent member of the Legislative Assembly Ahrn Palley, refused to recognise Dupont's office, and walked out of the opening of Parliament when Dupont came to deliver the Speech from the Throne. On 2 December 1965, Smith wrote a personal letter to the Queen asking her to accept Dupont as Governor General of Rhodesia. In response, Buckingham Palace replied, "Her Majesty is not able to entertain purported advice of this kind, and has therefore been pleased to direct that no action shall be taken upon it". Smith was attempting to assert his claimed prerogatives as Her Majesty's Rhodesian prime minister. However, the UK, with the near unanimous support of the international community, maintained that Gibbs was the Queen's only legitimate representative in what it still considered to be the colony of Southern Rhodesia, and hence the only lawful authority in the area. Under the 1965 Constitution, if the Queen did not appoint a governor general within fourteen days of advice being tendered by the prime minister, a regent was to be appointed. In deference to the royal family, however, on 16 December, Smith amended his original plan and Dupont was appointed as officer administering the government. He would continue to use the title until the declaration of a republic in 1970. In a referendum held on 24 June 1969, the predominantly white electorate approved a new constitution making Rhodesia a republic, with the president as ceremonial head of state. A bill to that effect was passed by the Legislative Assembly on 17 November, and was signed into law by Dupont on 27 November. Dupont's last duty as officer administrating the government was to sign the proclamation of a republic on 2 March 1970.
Төрағалық
1970 жылы 2 наурызда республика жарияланғаннан кейін Дюпон жаңа конституция бойынша 10 сәуірде өтетін сайлауларға дейін уақытша президент болып тағайындалды. Родезия ресми түрде республика деп жарияланғанда, парламент 14 сәуірде Дюпонды президенттікке сайлады. Өкіметтік өкілеттігінің соңғы кезеңінде ол ұзаққа созылған ауруға шалдығып, 1975 жылы 31 желтоқсанда зейнетке шықты.
Following the declaration of a republic on 2 March 1970, Dupont was made interim president pending the elections under a new constitution on 10 April. When Rhodesia was formally declared a republic, Parliament elected Dupont as president on 14 April. During the latter period of his term he suffered long bouts of ill health, and retired on 31 December 1975.
Жеке өмір
Клиффорд пен Барбара Дюпон 1933 жылы Лондонда үйленді. Екі бала – Хилари мен Грэм дүниеге келгеннен кейін 1942 жылы ажырасты. Грэм 1942 жылы Англияда бала кезінде қайтыс болды. 1946 жылы Кенсингтон тіркеу кеңсесінде екінші әйелі Бетти Вудқа үйленді. Вуд одан он бес жас кіші еді. 1947 жылы олардың Стивен есімді ұлы туды. Бетти 1957 жылы Солсбериде қайтыс болды және Уоррен Хиллсте жерленді. Оның Хилари мен Стивен есімді екі баласы 1958 жылы Бенгази маңында Central African Airways ұшағының құлауынан қаза тапты. 1963 жылдың 23 мамырында ол Корнуоллдық Арменелл Мэри Бетти Беннетке (1929-2000) үйленді, ол Родезия майданының бөлімше ұйымдастырушысы болған. Олардың балалары болмады. Арменелл 2000 жылдың 10 сәуірінде Харареде қайтыс болды. 1978 жылдың 27 маусымында Дюпон рак ауруы деп саналған дертке радиймен емделген кезде қайтыс болды.
Clifford and Barbara Dupont married in London in 1933. They divorced in 1942 after having two children: Hilary and Graham. Graham died in childhood in England in 1942. In 1946, he married his second wife Betty Wood at Kensington Registry Office. Wood was fifteen years his junior. In 1947, they had a son, Stephen. Betty died in 1957 in Salisbury, and was buried in Warren Hills. His two children, Hilary and Stephen, were killed in 1958 when their Central African Airways plane crashed near Benghazi. On 23 May 1963, he married Armenell Mary Betty Bennet (1929 2000), originally from Cornwall, who was a branch organiser for the Rhodesian Front. They had no children. Armenell died on 10 April 2000 in Harare. On 27 June 1978, Dupont died while undergoing radium treatment for what was believed to be cancer.