Кіріспе
Үндістандық орнитолог және биолог Хумаюн Абдуллали (19 мамыр 1914, Кобе, Жапония – 3 маусым 2001, Мумбаи, Үндістан) – "Үндістанның құс адамы" Салим Алидің туысы болған үндістандық орнитолог және биолог. Өз кезеңінің басқа табиғат зерттеушілері сияқты, ол бастапқыда шикар (аң аулау) саласына қызығушылық танытты. Салим Алиден ерекшелігі, оның ең маңызды еңбектері көбінесе құс коллекцияларына негізделген, емес алаң зерттеулеріне, әсіресе ол өмірінің көп бөлігін жұмыс істеген Бомбей табиғи тарих қоғамында.
Humayun Abdulali (19 May 1914, Kobe, Japan 3 June 2001, Mumbai, India) was an Indian ornithologist and biologist who was also a cousin of the "birdman of India", Salim Ali. Like other naturalists of his period, he took an initial interest in shikar (hunting). Unlike Sálim Ali, his main contributions were less field oriented and based more on bird collections, particularly those at the Bombay Natural History Society where he worked for most of his life.
Алғашқы жылдар және білім
Хумаюн Абдуллали 1914 жылы Кобе қаласында Сүлеймен Бохра Исмаили отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Лулу мен Наджмуддин Файзалхұсайн Абдуллали, Үндістаннан шикі мақта мен қауіпсіз оттықтарды импорттаған кәсіпкер. Ол өзінің аяқталмаған автобиографиясында (өлімінен кейін «Хумаян Абдуллали – табиғатты зерттеушінің портреті және құрмет» кітабында жарияланған) табиғат тарихына деген қызығушылығы Кобедегі ағылшын миссионерлік мектебінде, американдық ковбойлар мен жабайы Батыс туралы оқиғаларды оқыған кезде ерте жасында қалыптасқан болуы мүмкін деп жазды. 1924 жылы Абдуллалилер отбасы Үндістанның Мумбай қаласына (сол кездегі Бомбей) көшті. Хумаюн бастауыш мектепті Сент-Ксавьер орта мектебінде оқыды, кейіннен 1936 жылы Мумбай қаласындағы Сент-Ксавьер колледжін Бакалавр (Курметті диплом) дәрежесімен бітірді және сонымен қатар Нараян Васудев жүлдесін алды. 1932 жылы Сент-Ксавьер колледжінде зоологияны оқып жүргенде ол құстарды жинауды бастады. Бітіргеннен кейін бір жыл бойы әкесінің «Фаиз және Компания» фирмасында Жапонияға металл шығындарын экспорттау ісінде жұмыс істеді. Бомбей және оның төңірегінде кеңінен саяхаттау үшін 10/12 ат күші бар Harley Davidson мотоциклін сатып алды. Сонымен қатар, ол бірнеше ай пайдаланған ескі Lancia Tourer көлігін де сатып алды. 1938 жылы ол досы Боман Патукпен бірге мотоцикл апатына ұшырап, ауыр жарақат алды. Олармен бірге жолға шыққан полицей апатта қаза тапты. Хумаюнға асығыс және салқылықсыз жүргізу айыбы тағылды, бірақ Бомбей соты оны ақтады. 1939 жылы ол мотоциклдің орнына Morris Minor көлігін сатып алды және оны өмірінің соңына дейін пайдаланды. Ол табиғатты зерттеуші достары мен туысы Сәлім Әлимен бірге жануарлар дүниесін бақылау және аң аулау мақсатымен көптеген саяхаттар жасады. Бұл сапарлар оны Талегаон, Нашик, Солтүстік Канара, Траванкор, Баратпур, Ассам (Манас және Казиранга), Аурангабад, Батыс Гаттар және Канхери үңгірлеріне жеткізді. Ол аяқталмаған автобиографиясында Бомбей және оның төңірегінде қаз, бөдене, жолбарыс атып, түрлі құстар, жануарлар, жорғалаушылар мен екімекенділерді байқағанын сипаттады.
Мансап
Салим Али Хумаюнды Бомбейдің Табиғи тарих қоғамына (БНХС) таныстырды. Ол 1931 жылы қоғамның мүшесі болды, сол жылы оның "Қарағай ұясындағы он бір коэль жұмыртқасы" атты алғашқы жазбасы Бомбейдің табиғи тарих қоғамының журналында (JBNHS) жарияланды. 1934 жылы журналға жарияланған екінші жазбасы оған тағы да танымалдылық әкелді. Өмірінде 356 жазба жариялады, олардың ішінде құстар, жыландар, бақалар және басқа да жануарлар дүниесі қамтылған. Ол 270 ғылыми мақала мен 50 кітапқа шолу жасаған. Салим Алимен бірге жазған, Сейнт Ксавьер колледжінде және Бомбей мен оның айналасындағы құстардан жинаған үлгілеріне негізделген алты бөлімді "Бомбей мен Салсет құстары" атты сериясы 1936-1938 жылдары Бомбейдің табиғи тарих қоғамының журналында жарияланды. Кейіннен екеуі осы аймақтарда байқалған құстарды өздерінің бақылауларын журналға жазып қалдырды. БНХС-тің көмекші кураторы Чарльз Макканн Хұмаюнға экскурсия кезінде жинаған үлгілерді анықтауға көмектесті. Осылайша олар жақын дос болды. Макканн қайтыс болғаннан кейін, Хумаюн далалық зерттеулерді насихаттау үшін BNHS құрған Чарльз Макканн омыртқалы жануарлар далалық жұмыс қорына ақша берді. 1942 жылы БНХС-тің атқарушы комитетіне сайланды. 1949 жылы Салим Әлимен бірге БНХС-тің Құрметті бірлескен хатшысы болып сайланды. БНХС-те Құрметті хатшы болған кезінде (1949-62) үш маңызды жетістікке қол жеткізілді: 1951 жылғы Бомбей жабайы жануарлар мен жабайы құстарды қорғау туралы заң жобасын әзірлеуге ықпал етті. Бұл заңның мақсаты - 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін басталған аң аулауды және жабайы жануарларды жоюды тоқтату. Ол Уэльс принсі мұражайынан BNHS-ті оның үй-жайларында орналастыруға рұқсат алды. Ол БНХС ғимараты үшін Орталық үкіметтен 3.5 миллион (350,000) рупия грант алу туралы келіссөздер жүргізді. Ол БНХС-тің коллекциясын каталогтады, қазір ол БНХС-тің құс бөлмесінде сақталуда. Ол Махараштра үкіметінен мұражайдың құрылысына және күтіп-ұстауына грант алуда маңызды рөл атқарды. 1962 жылы Құрметті хатшы лауазымынан шыққаннан кейін, ол БНХС-тегі жинақты қайта қарауға және қайта құрылымдауға көңіл бөлді. Оның зерттеулері нәтижесінде 18 жаңа түр анықталды. Хумаюн аталмыш аралдардың, әсіресе Баррен, Наркодам және Баттие-Мальве аралдарының орман мен биологиялық әртүрлілігін сақтау қажеттігіне назар аударды. Үндістан әскери-теңіз флоты Никобар көгершінінің ұя салатын жері - Баттие-Мальведегі атыс жаттығуларын тоқтатты, Хумаюн теңіз флотына бірнеше сапар барысында ұсынғаннан кейін. Ол сондай-ақ 1972 жылғы "Жабайы табиғатты қорғау туралы" заңның кемшіліктері мен тұзақтарын атап өтті. Бұл кемшіліктер зерттеу үшін аралдардан үлгілер жинау үшін рұқсат алуда қиындықтарға әкелді. Екінші жағынан, заңсыз түрде жануарларды өлтіру мен браконьерлік Адамандар мен Никобар аралдарында және елдің басқа жерлерінде жалғасып келеді.
He was instrumental in drafting the Bombay Wild Animals and Wild Birds Protection Act of 1951. The law aimed to curb the rampant poaching and subsequent destruction of wildlife that started after India gained independence in 1947. He obtained permission from the Prince of Wales Museum to house the BNHS in its premises. He negotiated a grant of 3.5 lakh (350,000) rupees from the Central Government for the BNHS building. He catalogued the specimens in the collection of the BNHS. now at the Bird Room of the BNHS. He played a crucial role in obtaining a grant for the housing and maintenance of the collection from the government of Maharashtra. After Humayun's tenure as the Honorary Secretary ended in 1962, he focused on re examining and re structuring the collection at BNHS. His studies resulted in the identification of 18 new sub species. Humayun drew attention to the need to conserve the forests and biodiversity at the Andaman and Nicobar islands, particularly Barren Island, Narcondam Island and the Battye Malve Island. The Indian Navy ceased shooting practice at the Battye Malve, a nesting place of the Nicobar Pigeon, after Humayun made a representation to the navy during one of the trips. He also highlighted the flaws and pitfalls in the Wildlife (Protection) Act, 1972. These lacunae led to difficulties in obtaining permissions for gathering specimens at the islands for research. On the other hand, illegal killing and poaching of the animals protected by the Act continued to happen at the Andaman and Nicobar archipelago and elsewhere in the country.
Бомбейдің жабайы құстар және жабайы жануарлар туралы заңы, 1951
1947 жылы тәуелсіздік алғанға дейін елдегі 750-ге жуық ханшалық мемлекеттер жергілікті жануарларды қорғап, сақтап келді. Тәуелсіздік алғаннан кейін браконьерлік кеңінен тарады, жануарларды қорғау үшін жаңа заңдар қабылдау шұғыл қажеттілікке айналды. Қажетті заң жобасын сол кездегі БНХС-тың құрметті хатшысы болған Хумаюн Абдуллали және зейнеткер, орман шаруашылығының бас консерваторы Дж. А. Сингх жасады. 1951 жылы Бомбей үкіметі Бомбейдің жабайы құстар мен жабайы жануарлар туралы заңын қабылдады, ол орман ретінде белгіленген және одан тыс жерлерді қамтыды. Заң 1953 жылдың 1 мамырында Бомбейде күшіне енді. Жаңа заң бойынша орманды аумақтарды патрульдеу үшін арнайы жануарларды қорғау офицері және бірнеше құрметті аңшы күзетшілері, полиция өкілеттіктерімен бірге тағайындалды. Мумбайдағы BSES ғимаратының ішіндегі қарағайларға қонған қасқырларды қырып тастағаннан кейін Хумаюн, құрметті күзетші ретінде, BSES бас директорынан айыппұл алды. Заң күшіне енгеннен кейін бірнеше жыл бойы Хумаюн Махараштра штатының құрметті аңшы күзетшісі болды. Кейін оның өкілеттігі Бөкей және Тане қалаларымен шектелді, содан кейін күзетші статусы жойылды. Аңшы күзетшісі ретінде ол браконьерлерді ұстады, полиция қызметкерлеріне алғашқы хабарламалар тіркеуге көмектесті және шакал мен түлкінің құйрықтарын сәндік заттар ретінде сатуды тоқтатуға жәрдемдесті. Кейін бұл заң 1972 жылғы Жабайы табиғатты қорғау туралы заң жобасын жасау үшін өгертілді. Сондай-ақ, Хумаюн Үндістан үкіметінің тыйым салуына көмектесті, ол бақаның аяқтарын экспорттауға қатысты. 1960 жылдардың басында Хумаюн Үндістаннан деликатес ретінде пайдалану үшін бұқа бақасының (Rana tigrina) аяқтарын коммерциялық экспорттау туралы білді. Ол жәндіктерді жеп, зиянкестерді бақылауға көмектесетін бақаны экологиялық тепе-теңдікті сақтау және ДДТ сияқты химиялық пестицидтерді қолданудан аулақ болу үшін жемеу керек деп есептеді. Хумаюн Үндістан үкіметі басып шығарған "Science Reporter" журналының редакторына және мемлекеттік органдарға экспорт салдарынан бұқа бақаларының саны азайып бара жатқанына назар аударуға тырысып хат жазды. 1969 жылы ол мәселені Махараштраның бұрынғы бас министрі Васантрао Найкке жүгінді, ол оны мәселені ресми түрде ұсынуын сұрады, осылайша оны қарауға болады. Алайда, бұл әрекеттері нәтижесіз болды. Бірнеше жылдан кейін ол бақа аяқтарының экспорттау және оның Конкан және басқа жерлердегі ауыл шаруашылығына тигізетін ықтимал әсері туралы Индияның Ауыл шаруашылығы зерттеулер кеңесінің (ICAR) сол кездегі бас директорының көмекшісі Д.Н. Шриваставамен талқылады. Шривастава оған ғылыми зерттеу жүргізуді тапсырды және ғылыми көмекшілеріне ақы төлеуге уәде берді. Хумаюн "Экспорт үшін Rana tigrina және Rana hexadactyla алып тастаудан туындаған ауыл шаруашылығы және көршілес жерлердегі экологиялық бұзылыстарды анықтау" атты үш жылдық зерттеу жобасын бас зерттеуші ретінде бастады. Зерттеу жобасы БНХС арқылы Тане мен Колабаның күріш алқаптарында және Каржат қаласындағы бақа өңдеу зауытында жүргізілді. Бақалардың асқазанынан алынған мазмұндарды зерттеу көрсетті, олардың тамағының тоқсан пайызы күріш егісіне зиян келтіретін шаяндар, жәндіктер және жәндіктердің дернәсілдерінен тұрады. Зерттеу нәтижелері негізінде "Үндістаннан бақа аяқтарын экспорттау туралы" мақала жазылды.
Бұл тыйымға қарсы шыққандар да болды, олар бақалар мен жабындар жәндіктер мен зиянкестердің санына елеулі әсер етпейді деп сенді. Тыйым күшіне енгеннен кейін де Хумаюн тыйым уақытша немесе толығымен алынып тасталуы мүмкін екеніне қадағалап бақылады.
Марапаттар
Азия орнитологиясына ең үлкен үлес қосқаны үшін сыйлық, Бірінші жалқыазиялық орнитологиялық конгресс, Коимбаттур, 1996 ж. Махараштра қорының "Самаджкарья Гаурав" сыйлығы, 1998 ж. (ағылшын тілінде: Махараштра қорының қоғамдық еңбекті құрметтеу сыйлығы)