Көне Грек соғысы: Коринф соғысы (б.з.д. 395–387 жж.)

Кіріспе

Көне грек соғысы (б.з.д. 395–387)

Коринф соғысы (б.з.д. 395–387) – ежелгі Грекиядағы қақтығыс. Бұл соғыста Спарта Теба, Афина, Коринф және Аргос қалаларынан құралған қала-мемлекеттер коалициясына қарсы тұрды. Соғысқа Пелопоннес соғысынан (б.з.д. 431–404) кейін Спарта империализміне наразылық себеп болды. Бұл наразылық Афинадан, сол қақтығыста жеңілген тараптан, сондай-ақ Спартаның бұрынғы одақтастары Коринф пен Тебадан туды, олар лайықты сыйлық алмаған еді. Спарта патшасы Агесила II Азияда Ахеменид империясына қарсы жорыққа кеткен кезде Теба, Афина, Коринф және Аргос б.з.д. 395 жылы Грекиядағы Спартаның гегемониясын тоқтату мақсатымен одақ құрды. Одақтастардың соғыс кеңесі Коринфте орналасқан, соның арқасында соғыс осы қаланың атымен аталады. Соғыстың соңында одақтастар Спартаның Грекиядағы гегемониясын тоқтатуға қол жеткізе алмады, бірақ соғыс Спартаны әлсіретті. Алғашқыда спарталықтар бірнеше шайқаста жеңіске жетті (Немея және Коронеяда), бірақ олардың флоты парсы флотына қарсы Книд теңіз шайқасында жойылғаннан кейін артықшылықтарын жоғалтты, бұл Спартаның теңіз күшіне айналу әрекеттерін тоқтатты. Осының салдарынан Афина соғыстың кейінгі жылдарында бірнеше теңіз жорығын бастады және б.з.д. 5 ғасырында Делос лигасының құрамына кірген бірқатар аралдарды қайта басып алды. Афинаның осы табыстарынан алаңдаған парсылар одақтастарды қолдауын тоқтатып, Спартаны қолдауға кірісті. Бұл одақтастарды бейбітшілік іздеуге мәжбүр етті. Ахеменид патшасы Артаксеркс II б.з.д. 387 жылы «Патшаның бейбітшілігі», сондай-ақ «Анталкид бейбітшілігі» деп белгіленген келісімді қабылдады, осымен соғыс аяқталды. Бұл келісім бойынша Парсы Ионияның барлық аймағын бақылайтын болды, ал қалған грек қалалары «автономиялы» болып жарияланды, бұл оларға лигалар, одақтар немесе коалициялар құруға тыйым салды. Спарта бейбітшілікті сақтаушы болып тағайындалды және оның шарттарын орындауға толық құқық берілді. Соғыстың салдары Парсының грек саясатына сәтті араласу мүмкіндігін, грек қала-мемлекеттерін бөліп-жаруын және Спартаның грек саяси жүйесіндегі гегемониялық позициясын бекіту болды. Теба соғыстың басты жеңілгені болды, өйткені Боэотия лигасы таратылды және олардың қалалары Спарта гарнизонымен қамтылды. Бірақ бейбітшілік ұзаққа созылмады: Спарта мен наразы Теба арасындағы соғыс б.з.д. 378 жылы қайта басталды, бұл ақырында б.з.д. 371 жылы Леуктра шайқасында Спарта гегемониясының құлауына әкелді.

The Corinthian War (395–387 BC) was a conflict in ancient Greece which pitted Sparta against a coalition of city states comprising Thebes, Athens, Corinth and Argos, backed by the Achaemenid Empire. The war was caused by dissatisfaction with Spartan imperialism in the aftermath of the Peloponnesian War (431–404 BC), both from Athens, the defeated side in that conflict, and from Sparta's former allies, Corinth and Thebes, who had not been properly rewarded. Taking advantage of the fact that the Spartan king Agesilaus II was away campaigning in Asia against the Achaemenid Empire, Thebes, Athens, Corinth and Argos forged an alliance in 395 BC with the goal of ending Spartan hegemony over Greece; the allies' war council was located in Corinth, which gave its name to the war. By the end of the conflict, the allies had failed to end Spartan hegemony over Greece, although Sparta was durably weakened by the war. At first, the Spartans achieved several successes in pitched battles (at Nemea and Coroneia), but lost their advantage after their fleet was destroyed at the naval Battle of Cnidus against the Persian fleet, which effectively ended Sparta's attempts to become a naval power. As a result, Athens launched several naval campaigns in the later years of the war, recapturing a number of islands that had been part of the original Delian League during the 5th century BC. Alarmed by these Athenian successes, the Persians stopped backing the allies and began supporting Sparta. This defection forced the allies to seek peace. The King's Peace, also known as the Peace of Antalcidas, was dictated by the Achaemenid King Artaxerxes II in 387 BC, ending the war. This treaty declared that Persia would control all of Ionia, and that all other Greek cities would be "autonomous", in effect prohibiting them from forming leagues, alliances or coalitions. Sparta was to be the guardian of the peace, with the power to enforce its clauses. The effects of the war, therefore, were to establish Persia's ability to interfere successfully in Greek politics, to atomize and isolate from one another Greek city states, and to affirm Sparta's hegemonic position in the Greek political system. Thebes was the main loser of the war, as the Boeotian League was disbanded and their cities were garrisoned by Sparta. Peace did not last long: war between Sparta and a resentful Thebes resumed in 378 BC, which finally led to the destruction of Spartan hegemony at the Battle of Leuctra in 371 BC.

Соғысқа әкелген оқиғалар

Б.з.б. 404 жылы аяқталған Пелопоннес соғысында Спартаға құрлықтағы дерлік барлық грек мемлекеттері мен Ахеменид империясы қолдау көрсетті. Соғыстан кейінгі айлар мен жылдары Эгей теңізіндегі бірқатар арал мемлекеттері оның бақылауына көшті. Алайда, бұл берік қолдау соғыстан кейінгі жылдары шашырап кетті. Жеңістің бірлескен сипатына қарамастан, Спарта жеңілген мемлекеттерден алынған олжаны және бұрынғы Афина империясынан түскен салықтарды өзі ғана алды. Спартаның одақтастары б.з.б. 402 жылы Спарта Пелопоннес соғысы барысында спартандықтарды ашуландырған Пелопоннес лигасының мүшесі Элиске шабуыл жасап, бағындырған кезде одан әрі көңілі қалды. Коринф пен Фива Спартаның Элиске қарсы жорығына көмектесу үшін әскер жіберуден бас тартты. Фива, Коринф және Афина да 398 жылы Ионияға Спарта экспедициясына қатысудан бас тартты, тіпті фивандықтар Спарта патшасы Агесиланың өз аумағында аттанмас бұрын жасауға тырысқан құрбандығын тоқтатып, кедергі келтірді. Бұл мемлекеттердің қатыспауына қарамастан, Агесила Лидиядағы парсыларға қарсы тиімді шабуылдар жасап, Сардисқа дейін жетті. Агесиланы тоқтатуға сәтсіз болғаны үшін сатрап Тиссафрен өлтірілді, ал оның орнына келген Титрауст спартандықтарға пара беріп, оларды солтүстікке, Фарнабаздың сатрапиясына, Геллеспонт Фригиясына көшірді. Агесила бұл әрекетті жасағанмен, бірқатар үлкен кемелерден тұратын флотты дайындауды қолға алды. Агесиланың әскерін жеңе алмаған Фарнабаз, грек құрлығында дүрлік тудырып, оны кері шегінуге мәжбүрлеуді шешті. Ол Азиялық грек Тимократты Родостан құрлықтағы ірі қалаларға он мың алтын дархи таратқан және оларды Спартаға қарсы әрекет етуге итермелеген жіберді. Тимократ Афина, Фива, Коринф және Аргосқа сапар шекті және сол мемлекеттердің әрқайсысындағы ықпалды топтарды спартаға қарсы саясатты ұстануға көндірді. Плутархтың сөзінше, Спарта патшасы Агесила Азияны тастап кетер алдында: «Менді 10 000 парсы садақшылары қуды» деген. Бұл «Садақшылар» (Токсотай) гректердің дархилерге берген лақап аты, себебі Афина мен Фивадағы саясаткерлерге Спартаға қарсы соғыс бастау үшін осылайша көп ақша төленген. Бұрын Спартаға қарсы көңілі толмаған фивандықтар соғыс бастауға бел буды.

In the Peloponnesian War, which had ended in 404 BC, Sparta had enjoyed the support of nearly every mainland Greek state and the Achaemenid Empire, and in the months and years following that war, a number of the island states of the Aegean had come under its control. This solid base of support, however, was fragmented in the years following the war. Despite the collaborative nature of the victory, Sparta alone received the plunder taken from the defeated states and the tribute payments from the former Athenian Empire. Sparta's allies were further alienated when, in 402 BC, Sparta attacked and subdued Elis, a member of the Peloponnesian League that had angered the Spartans during the course of the Peloponnesian War. Corinth and Thebes refused to send troops to assist Sparta in its campaign against Elis. Thebes, Corinth and Athens also refused to participate in a Spartan expedition to Ionia in 398 BC, with the Thebans going so far as to disrupt a sacrifice that the Spartan king Agesilaus attempted to perform in their territory before his departure. Despite the absence of these states, Agesilaus campaigned effectively against the Persians in Lydia, advancing as far inland as Sardis. The satrap Tissaphernes was executed for his failure to contain Agesilaus, and his replacement, Tithraustes, bribed the Spartans to move north, into the satrapy of Pharnabazus, Hellespontine Phrygia. Agesilaus did so, but simultaneously began preparing a sizable navy. Unable to defeat Agesilaus' army, Pharnabazus decided to force Agesilaus to withdraw by stirring up trouble on the Greek mainland. He dispatched Timocrates of Rhodes, an Asiatic Greek, to distribute ten thousand gold darics in the major cities of the mainland and incite them to act against Sparta. Timocrates visited Athens, Thebes, Corinth, and Argos, and succeeded in persuading powerful factions in each of those states to pursue an anti Spartan policy. According to Plutarch, Agesilaus, the Spartan king, said upon leaving Asia "I have been driven out by 10,000 Persian archers", a reference to "Archers" (Toxotai) the Greek nickname for the Darics from their obverse design, because that much money had been paid to politicians in Athens and Thebes in order to start a war against Sparta. The Thebans, who had previously demonstrated their antipathy towards Sparta, undertook to bring about a war.

Алғашқы шайқастар: Халиартус шайқасы (б.з.д. 395)

Ксенофонт Спартаға тікелей қарсы тұруға ниеті болмаған тебандықтардың соғыс тудыру үшін одақтастары локристерді Локрис және Фокис дауыталаған жерлерден салық жинауға итермелегенін айтады. Жауап ретінде фокиялықтар Локриске шапқындап, локриялықтардың жерін тонады. Локриялықтар Фивадан көмек сұрады, ал тебандықтар фокиялықтардың жерін басып алды; фокиялықтар өз кезегінде одақтасы Спартаға жүгінді, ал спартандықтар тебандықтарды жазалауға мүмкіндік алғанын қуанышпен қабылдап, жалпы жұмылдыруға бұйрық берді. Теба елшілігі Афинаға қолдау сұрау үшін жіберілді; афиналықтар Тебаға көмектесуге дауыс берді және Афина мен Боэотия конфедерациясы арасында мәңгілік одақ жасалды. Спартаның жоспары бойынша екі әскер – Лисандр мен Паузания басқаратын әскерлер Боэотиядағы Халиартус қаласына жиналып, шабуыл жасауы керек еді. Лисандр Паузаниядан бұрын келді, Орхомен қаласын Боэотия конфедерациясынан бөлінуге көндірді және әскерімен, сондай-ақ орхомендіктермен бірге Халиартусқа бет алды. Ол сол жерде Халиартус шайқасында қаза тапты, өйткені әскерін қала қабырғаларына тым жақын әкелді; шайқас шешімсіз аяқталды, спартандықтар алғашқыда шығынға ұшырады, бірақ кейін спартандықтарды қиын жерге қуған тебандықтардың тобын жеңді, онда олар артықшылыққа ие болған жоқ. Паузанияс бір күннен кейін келді, соғыста қаза тапқан спартандықтардың денелерін алып, Спартаға қайтты. Ол онда Лисандрға уақытында келіп, көмектеспегені үшін сотқа тартылды. Сот үкімі шығар алдында ол Тегеяға қашып кетті.

Спартаға қарсы одақ кеңейеді

Осы оқиғалардан кейін спартандықтар да, олардың қарсыластары да одан да қатыгез шайқасқа дайындалды. Б.з.д. 395 жылдың соңында Коринф және Аргос Афина мен Фивамен бірге соғысқа қатысты. Осы одақтың істерін басқару үшін Коринфте кеңес құрылды. Одақтастар бірнеше кіші мемлекеттерге елшілер жіберіп, көптеген мемлекеттердің қолдауын алды. Олардың арасында шығыс Локрис, Фессалия, Леукас, Акарнания, Амбракия, Халкид Тракиясы, Эвбея, Атамания және Эйн мемлекеттері тағайындалды. Сонымен қатар, Бойотиялықтар мен Аргивтер Гераклея Трахинияны басып алды. Орталық Грекияда тек Фокис пен Орхомен ғана Спартаға адал қалды. Осы жағдайлар спартандықтарды алаңдатты, олар жаңа одаққа қарсы әскер жіберуге дайындалды және Агесилаға хабаршы жіберіп, Грекияға қайтуға бұйрық берді. Бұл бұйрық Агесилаға көңіл көшін тудырды, өйткені ол табысты науқанды жалғастыруды күткен. Ол қынжырлы түрде, егер он мың парсы "мергені" болмағанда, бүкіл Азияны жеңіп алғанын айтты. Осылайша ол әскерімен Геллеспонтты кешіп, Тракия арқылы батысқа қарай жол тартты.

Немея

Фив және Фокис арасындағы қысқаша шайқастан кейін, Фив жеңіске жетті, ал одақтастар Коринфте үлкен әскер жинады. Спартадан осы әскерге қарсы маңызды күш жіберілді. Әскерлер Коринф аумағындағы Немея өзенінің құрғақ арнасында кездесті, онда спарталықтар шешуші жеңіске жетті. Гоплит шайқастарында жиі болатындай, әр әскердің оң жақ қанаты жеңіске жетті – спарталықтар афиналықтарды жеңді, ал фивтіктер, аргивтіктер және коринфтіктер өздерінің қарсыласы болған Пелопоннес азаматтарын жеңді; содан кейін спарталықтар жеңілген пелопоннесиялықтарды қуғаннан кейін қайтып келген бірнеше аргивтіктерді, коринфтіктерді және фивтіктерді шабуылдап өлтірді. Одақтас әскер 2800 адамды жоғалтты, ал спарталықтар мен олардың одақтастары тек 1100 адамды жоғалтты.

Книд

Соғыстың келесі маңызды шарасы теңізде болды, онда парсылар да, спартандықтар да Агесиланың Азиядағы жорығы кезінде үлкен флоттар жинаған еді. Агезилай өзінің бақылауындағы Эгей мемлекеттерінен кемелерді жинап, 120 триремадан тұратын күш құрды, оларды бұрын мұндай міндет атқармаған күйеу інісі Пейсандрге тапсырды. Парсылар, осы уақытқа дейін Ахеменид сатрабы Фарнабаз II және тәжірибелі афиналық адмирал Кононның бірлескен басшылығымен финикиялық, киликиялық және кипрлік флотты жинады. Конон бұрынғыда жеңіліске ұшырағаннан кейін Ахеменидтер қызметінде болған және өз еркімен шеттетілген еді. Флот б.з.д. 396 жылы Родос қаласын спартандықтардың билігінен тартып алған болатын. Бұл екі флот б.з.д. 394 жылы Книд түбегінің жанында кездесті. Спартандықтар, әсіресе Пейсандрдің кемесі маңында, ерлікпен шайқасты, бірақ соңында жеңіліске ұшырады; көптеген кемелер батып не тұтқындалды, спартандық флот іс жүзінде теңізден құрылды. Осы жеңістен кейін Конон мен Фарнабаз Иония жағалауымен жүзіп, Кос, Нисирос, Телос, Хиос, Митилен, Ефес, Эритрея қалаларынан спартандық губернаторларды және гарнизондарын қуды, бірақ Дерцилида басқаратын Абидос пен Сестостағы спартандық бекіністерін, сондай-ақ Айгай мен Темностағы шағын бекіністерін алуға қол жеткізе алмады. Митиленнен басқа, Лесбос та спартандықтардың жағында қалды. Нумизматикалық мәліметтерге сүйенсек, Родос, Ясос, Книдос, Ефес, Самос, Византия, Кизикос және Лампсакос қалалары Книд шайқасынан кейін Спартаға қарсы одақ құрған болуы мүмкін.

Корона

Осы уақытқа қарай Агисиланың әскері, сол аймақтан өте келе тесалиялықтардың шабуылдарын тойтарыс бергеннен кейін Беотияға жетті, онда оны Спартаға қарсы одақтас мемлекеттерден жиналған әскер күтіп алды. Агисиланың Азиядан келген әскері, көбінесе босатылған гелоттар мен Он Мыңдықтардың тәжірибелі жалдамалы әскерлерінен құралған, Орхоменнен келген жартылай спартан полкімен және Коринф шығанағы арқылы жеткізілген тағы бір жартылай полкпен күшейтілді. Бұл әскерлер Теба жеріндегі Коронеяда кездесті. Немеяда болғандай, екі жақтан да оң қанаттар жеңіске жетті, тебандықтар шабуылға шығып, ал қалған одақтастар жеңіліске ұшырады. Қалған күштерінің жеңілгенін көрген тебандықтар лагерьлеріне қайта бұзылуға дайындалды. Агисила олардың күштеріне тікелей шабуыл жасады, ал одан кейін болған шайқаста көптеген тебандықтар қаза тапты, қалғандары одақтастарымен қайта қосыла алмай қалды. Осы жеңістен кейін Агисила әскерімен Коринф шығанағын кесіп өтіп, Спартаға қайтып келді.

Кейінгі оқиғалар (б.з.б. 393 388 ж.

394 жылғы оқиғалар Спартаны құрлықта үстемдікке жеткізді, бірақ теңізде әлсіз қалдырды. Коалиция құраған мемлекеттер Спарта фалангасын шайқаста жеңе алмады, бірақ одақтастығын сақтап, Спартаның Грекияның орталық аймақтарында еркін қимылдауына кедергі келтірді. Спарталықтар келесі бірнеше жыл бойы Коринфті немесе Аргосты соғыстан шығаруға тырысатын болды; ал Спартаға қарсы одақтастар біртұтас майданды сақтап қалуға ұмтылыс жасады, сонымен қатар Афина мен Фива Спартаның алаңдауынан пайдаланып, дәстүрлі түрде бақылап келген аймақтардағы өздерінің ықпалын күшейтті.

Иониядағы теңіз шабуылдары

Парнабаз Книдтегі жеңісінен кейін Иониядағы бірнеше спарталық одақтас қалаларды жаулап алып, афиналық және демократиялық қозғалыстарды күшейтті. Абидус және Сестус қалалары Фарнабаздың оларға соғыс жариялау туралы айтқан қауесеттеріне қарамастан, лакедемондықтарды қуудан бас тартты. Ол оларды бағындыру үшін айналағы жерді тонады, бірақ бұл бекер болды. Сондықтан ол Кононға Геллеспонттағы қалаларды өз ықпалына алуды тапсырды.

Пелопоннес жағалауына жасалған теңіз шабуылдары

393 жыл б.з.д. Фарнабаз II және Конон өз флотымен Эгей теңізіндегі Мелос аралына барып, онда база құрды. Бұл грек-парсы соғыстарынан бері 90 жылдың ішінде Ахеменид флотының осылай батысқа қарай алғашқы сапары еді. Афинаға жақын күштердің әскери басып алуы бірнеше демократиялық төңкерістерге және аралдарда Афинамен жаңа одақтар құруға әкелді. Флота одан әрі батысқа қарай Лакедемон территориясына басып кіріп, спарталықтардан кек алу үшін Ферайды қиратты және Мессен жағалауын тонады. Олардың мақсаты, болжам бойынша, Мессен гелоттарының Спартаға қарсы көтерілісін қозғау еді. Бірақ аймақтағы жеткіліксіз ресурстар мен Ахеменид флоты үшін аз порттардың болуы, сондай-ақ Лакедемонның күш жіберу мүмкіндігіне байланысты олар кетеді. Олар Лакония жағалауына шабуыл жасап, Китера аралын басып алды, онда Спартаның шабуылдық әскери күшін әлсірету үшін гарнизон мен афиналық басшы қалдырды. Китера, тиімді алғанда, Ахеменид аймағына айналды. Китераны басып алу Пелопоннес пен Египет арасындағы стратегиялық жолды кесіп, Спарта мен Египет арасындағы ықпалдастықтың алдын алып, сонымен қатар Спарта порты Таэнарумға тікелей қауіп төндірді. Бұл Спартаға қауіп төндіру стратегиясы б.з.д. 480 жылы қуылған спарталық Демараттың І Ксеркске бекер ұсынған кеңесі еді. Фарнабаз II өзінің флотының бір бөлігін Китерада қалдырып, Коринфке барып, Спартаның қарсыластарына лакедемондықтарға қарсы күшті күшейту үшін қаржы берді. Ол сондай-ақ спарталықтарға қарсы тұру үшін Коринф флотын қайта құруға қаржы жұмсады.

Қорынттағы азаматтық қақтығыс

Осы шамада Қорынтта демократиялық партия мен олигархиялық партия арасында азаматтық дау-жанжал басталды. Аргивтердің қолдауымен демократтар қарсыластарына шабуыл жасап, олигархтар қаладан қуылып шықты. Осы жер аударылғандар қолдау үшін Спарталықтарға, олар осы кезде Сиционда орналасқан болатын, жүгінді, ал афинялықтар мен боеотиялықтар демократтарды қолдауға келді. Түнгі шабуылда Спарталықтар мен жер аударылғандар Коринф шығанағындағы Коринф порты – Лехеумды басып алып, ертесі күні оларға қарсы шыққан әскерді жеңіске жеткізді. Спарталықтарға қарсы одақтастар Лехеумды қоршауға тырысты, бірақ Спарталықтар шабуылдап, оларды кері шегіндірді.

Бейбітшілік конференциясы бұзылады

392 жылы спарталықтар афиналық империяны қайта құру үшін парсы флотын Конон пайдаланғанын хабарлап, парсыларды одақтастарға қарсы қоюды үміттене отырып, сатрап Тирибазусқа Анталкидас атты елші жіберді. Афиналықтар мұны біліп, Конон мен басқа бірнеше адамды парсыларға өз жағдайларын баяндауға жіберді; сондай-ақ олар өз одақтастарына хабарлап, Аргос, Коринф және Фива Тирибазусқа елшіліктерімен келді. Нәтижесінде өткен кеңесте спарталықтар барлық мемлекеттердің тәуелсіздігіне негізделген бейбітшілік ұсынды; бірақ одақтастар бұған келіспеді, себебі Афина Эгей теңізінде қол жеткізген табыстарын сақтап қалуды қалады, Фива Боэотия лигасына бақылауын ұстағысы келді, ал Аргос Коринфті өз мемлекетіне қосып алуды жоспарлап отырды. Осылайша кеңес сәтсіз аяқталды, бірақ Кононның іс-әрекеттерінен алаңдаған Тирибаз оны тұтқындады және спарталықтарға флотты жарақтандыру үшін құпия түрде ақша берді. Конон тез қашып құтылды, бірақ көп ұзамай қайтыс болды. Персиядағы сәтсіз кеңестен кейін Тирибаз оқиғалар туралы есеп беру үшін Сузаға оралды, ал жаңа генерал Струт басшылыққа жіберілді. Струт спарталықтарға қарсы саясат ұстанды, бұл спарталықтарды аймақтағы қолбасшысы Тибронға оған шабуыл жасауға бұйырды. Тиброн парсы жерін біраз уақыт бойы тонады, бірақ Струт оның нашар ұйымдастырылған шабуылдарының бірін тосқауылға алғанда, көптеген әскерлерімен бірге қаза тапты. Кейін Тибронның орнына Дифридас келді, ол бірнеше шағын жеңістерге қол жеткізіп, тіпті Струттың күйеу баласын тұтқындады, бірақ айтарлықтай нәтижелерге жете алмады.

Лехеум және Қорынттың басып алынуы

Қорынтта демократиялық партия қаланы өз бақылауында ұстады, ал шеттетілгендер мен олардың спарталық қолдаушылары Лехеумды басып алды, одан Қорынт аймағына шабуылдар жасады. 391 жылы Агесила осы аймақта жорық жүргізіп, көптеген бекіністерді, көптеген тұтқындарды және көптеген олжаны жаулап алды. Агесила лагерде олжасын сатуға дайындалып жатқанда, афиналық генерал Ификрат, көбінесе жеңіл қаруланған әскерлер мен пельтастардан (жартас лақтырушылардан) құралған күшпен, Лехеум шайқасында Лехеумда орналасқан спарталық полкіне қарсы шешуші жеңіске жетті. Шайқас барысында Ификрат спарталықтардың пельтастардың жетіспеушілігін пайдаланып, полкке қарсы шабуылдар мен кері шегінулерді қайталап жасады, спарталықтарды олардың қатары бұзылып, қашқанша шаршатып, сол кезде олардың көпшілігі қырғынға ұшырады. Агесила осы оқиғалардан кейін көп ұзамай үйіне қайтты, бірақ Ификрат Қорынт маңындағы жорықтарды жалғастырып, спарталықтар бұрын басып алған көптеген бекіністерді қайтарып алды, бірақ Лехеумды қайта басып алуға қол жеткізе алмады. Ол сондай-ақ Флиус пен Аркадияға қарсы жорықтар жасап, флиазиандарды жеңіп, өз әскерлерімен шайқасудан бас тартқан аркадиялықтардың аумағын тонады. Осы жеңістен кейін аргивтік әскер Қорынтқа келді, акропольді басып алып, Аргос пен Қорынттың бірігуіне қол жеткізді. Аргос пен Қорынт арасындағы шекара тастары бұзылып, екі қаланың азаматтары біріктірілді. Афина Ұлттық Археологиялық мұражайы, № 2744. Ификраттың Қорынт маңындағы жеңістерінен кейін бұл аймақта ірі құрлықтағы жорықтар жүргізілмеді. Пелопоннес және солтүстік-батыста жорықтар жалғасты. Агесила 391 жылы аргивтік аумағында сәтті жорық жүргізді және соғыс аяқталғанға дейін тағы екі ірі экспедиция ұйымдастырды. Біріншісінде, 389 жылы, спарталық экспедициялық күштері Коринф шығанағын кесіп өтіп, Спартаға қарсы коалицияның одақтасы Акарнанияға шабуыл жасады. Акарнаниялықтармен күресудегі бастапқы қиындықтардан кейін, олар тауларға шегініп, тікелей шайқастан аулақ болды, Агесила оларды ашық майдан шайқасына тарта алды, онда акарнаниялықтар жеңіліп, көптеген адамдарынан айырылды. Содан кейін ол шығанақ арқылы үйіне қайтып келді. Келесі жылы акарнаниялықтар спарталықтармен бейбітшілікке келді, одан әрі шабуылдардан сақтану үшін. 388 жылы Агисиполис спарталық әскерді Аргосқа қарсы бастап кетті. Аргивтік әскер оған қарсы тұрмағандықтан, ол бір уақыт бойы ауылды тонады, содан кейін бірнеше жағымсыз белгілер алғаннан кейін үйіне қайтты.

At Corinth, the democratic party continued to hold the city proper, while the exiles and their Spartan supporters held Lechaeum, from where they raided the Corinthian countryside. In 391 BC, Agesilaus campaigned in the area, successfully seizing several fortified points, along with a large number of prisoners and amounts of booty. While Agesilaus was in camp preparing to sell off his spoils, the Athenian general Iphicrates, with a force composed almost entirely of light troops and peltasts (javelin throwers), won a decisive victory against the Spartan regiment that had been stationed at Lechaeum in the Battle of Lechaeum. During the battle, Iphicrates took advantage of the Spartans' lack of peltasts to repeatedly harass the regiment with hit and run attacks, wearing the Spartans down until they broke and ran, at which point a number of them were slaughtered. Agesilaus returned home shortly after these events, but Iphicrates continued to campaign around Corinth, recapturing many of the strong points which the Spartans had previously taken, although he was unable to retake Lechaeum. He also campaigned against Phlius and Arcadia, decisively defeating the Phliasians and plundering the territory of the Arcadians when they refused to engage his troops. After this victory, an Argive army came to Corinth, and, seizing the acropolis, effected the merger of Argos and Corinth. The border stones between Argos and Corinth were torn down, and the citizen bodies of the two cities were merged. Athens National Archaeological Museum, No. 2744]]

After Iphicrates's victories near Corinth, no more major land campaigns were conducted in that region. Campaigning continued in the Peloponnese and the northwest. Agesilaus had campaigned successfully in Argive territory in 391 BC, and he launched two more major expeditions before the end of the war. In the first of these, in 389 BC, a Spartan expeditionary force crossed the Gulf of Corinth to attack Acarnania, an ally of the anti Spartan coalition. After initial difficulties in coming to grips with the Acarnanians, who kept to the mountains and avoided engaging him directly, Agesilaus was eventually able to draw them into a pitched battle, in which the Acarnanians were routed and lost a number of men. He then sailed home across the Gulf. The next year, the Acarnanians made peace with the Spartans to avoid further invasions. In 388 BC, Agesipolis led a Spartan army against Argos. Since no Argive army challenged him, he plundered the countryside for a time, and then, after receiving several unfavorable omens, returned home.

Кейінгі Эгей теңізіндегі жорықтар

Книдте жеңілгеннен кейін спартандықтар флотты қайта құруға кірісті және Коринфпен соғысып, б.з.д. 392 жылы Коринф шығанағын қайтадан бақылауға алды. Б.з.д. 392 жылғы бейбітшілік конференцияларының сәтсіз аяқталуынан кейін спартандықтар Эктик басшылығымен Эгей теңізіне Родостан қуылған олигархтарға көмек көрсету үшін шағын флот жіберді. Эктик Родосқа келгенде демократтардың толық бақылауда екенін және олардың өзінен көп кемелері бар екенін көріп, Книдте күтіп қалды. Спарталықтар көмекке өз флотын, Телеутия басшылығымен жіберді. Самоста қосымша кемелерді жинағаннан кейін, Телеутия Книдте басшылықты қабылдап, Родосқа қарсы әрекеттерге кірісті. Спарта флотының қайта жандануынан алаңдаған афиналықтар Трасибул басшылығымен 40 триремадан тұратын флотты жіберді. Ол, спарталық флоттың болмаған жерінде күш көрсетудің тиімдірек екенін түсініп, тікелей шайқасқа түсуден аулақ болды және Геллеспонтқа бет бұрды. Онде бірнеше маңызды мемлекеттерді афиналықтардың жағына тартты және Византия арқылы өтетін кемелерге салық қойды, бұл афиналықтардың Пелопоннес соғысының соңындағы кірісінің бір көзін қалпына келтірді. Содан кейін ол Лесбосқа жүзіп барды, онда митилендіктердің қолдауымен аралдағы спарталық күштерді жеңіп, бірнеше қалаларды басып алды. Алайда Лесбоста болғанда Трасибулды Аспенд қаласынан келген қарақшылар өлтірді. Осыдан кейін спартандықтар Абидосқа жаңа қолбасшы – Анаксибийді жіберді. Ол Фарнабазға қарсы бірнеше жеңіске жетіп, бірнеше афиналық сауда кемелерін тартып алды. Трасибулдың жетістіктеріне нұқсан келтірілуінен алаңдаған афиналықтар Анаксибийге қарсы күресу үшін Ификратты жіберді. Біраз уақыт екі тарап та бір-бірінің аумағына шабуыл жасады, бірақ ақырында Ификрат Анаксибийдің Антандрусқа қарсы жорықтан оралғанда әскерін қайда жеткізетінін болжады және спарталық күштерге тұзақ қойды. Анаксибий мен оның әскері, жол бойы созылып, Ификрат пен оның адамдары күтіп тұрған таулы-бекейлі жерге енгенде, афиналықтар күтпеген жерден шабуылдап, Анаксибийді және тағы да көптеген жауынгерлерді өлтірді.

After their defeat at Cnidus, the Spartans began to rebuild a fleet, and, in fighting with Corinth, had regained control of the Gulf of Corinth by 392 BC. Following the failure of the peace conferences of 392 BC, the Spartans sent a small fleet, under the commander Ecdicus, to the Aegean with orders to assist oligarchs exiled from Rhodes. Ecdicus arrived at Rhodes to find the democrats fully in control, and in possession of more ships than him, and thus waited at Cnidus. The Spartans then dispatched their fleet from the Gulf of Corinth, under Teleutias, to assist. After picking up more ships at Samos, Teleutias took command at Cnidus and commenced operations against Rhodes. Alarmed by this Spartan naval resurgence, the Athenians sent out a fleet of 40 triremes under Thrasybulus. He, judging that he could accomplish more by campaigning where the Spartan fleet was not than by challenging it directly, sailed to the Hellespont. Once there, he won over several major states to the Athenian side and placed a duty on ships sailing past Byzantium, restoring a source of revenue that the Athenians had relied on in the late Peloponnesian War. He then sailed to Lesbos, where, with the support of the Mytileneans, he defeated the Spartan forces on the island and won over a number of cities. While still on Lesbos, however, Thrasybulus was killed by raiders from the city of Aspendus. After this, the Spartans sent out a new commander, Anaxibius, to Abydos. For a time, he enjoyed a number of successes against Pharnabazus, and seized a number of Athenian merchant ships. Worried that Thrasybulus's accomplishments were being undermined, the Athenians sent Iphicrates to the region to confront Anaxibius. For a time, the two forces merely raided each other's territory, but eventually Iphicrates succeeded in guessing where Anaxibius would bring his troops on a return march from a campaign against Antandrus, and ambushed the Spartan force. When Anaxibius and his men, who were strung out in the line of march, had entered the rough, mountainous terrain in which Iphicrates and his men were waiting, the Athenians emerged and ambushed them, killing Anaxibius and many others.

Эгина мен Пирей

389 жылы афинялықтар Аттика жағалауындағы Эгина аралына шабуыл жасады. Спарталықтар афиналық флотты тез арада ығыстырды, бірақ афинялықтар құрлықтағы шабуылдарын жалғастырды. Анталкид басқаруымен спарталық флот шығысқа, Родосқа қарай жол тартты, бірақ Афина аймақтық қолбасшылары оны Абидос қаласының жанында блокадаға алды. Темірде, Эгинадағы афинялықтар шабуылға ұшырап, бірнеше айдан кейін шегінді. Одан кейін Горгопас басқаруымен спарталықтар Афинаға жақын жерде афиналық флотқа тұзақ құрып, бірнеше кемені жаулап алды. Афинялықтар да өздерінің тұзағын жасады; Кипрге бет алған Хабриас әскерін Эгинаға түсіріп, эгинеттіктер мен олардың спарталық одақтастарына шабуыл жасап, Горгопас қоса көптегенін өлтірді. Спарталықтар Телеутияны Эгинаға флотқа қолбасшылық етуге жіберді. Афинялықтар Хабриас жеңісінен кейін қауіпсіздік шараларын әлсіреткенін байқаған ол Пирейге шабуыл жасап, көптеген сауда кемелерін тартып алды.

Салдары

Бейбітшілікке қол қойылғаннан кейінгі жылдары, оның құрылысына жауапты екі мемлекет – Парсы мен Спарта, өздерінің қол жеткізген пайдасын толыққанды пайдаланды. Парсы, Азия провинцияларындағы афиналық және спарталықтың араласуынан құтылып, шығыс Эгей теңізіндегі билігін нығайтып, б.з.д. 380 жылға дейін Мысыр мен Кипрді басып алды. Спарта, жаңадан ресми қалыптасқан Грек саяси жүйесіндегі жетекші орнында, бейбітшілік шартының автономия ережесін пайдаланып, қауіп деп санайтын кез келген одақты бұзуға тырысты. Сенімсіз одақтастарға қатаң жаза берілді – мысалы, Мантинея бес бөлікке бөлінді. Агесила басшылығымен спарталықтар Пелопоннес аймағынан алыс Халкидика түбегіне дейін агрессивті саясат жүргізді. Олардың Грек құрлығындағы үстемдігі Левктра шайқасында жеңіліске ұшырағанға дейін тағы он алты жылға созылды. Бұл соғыс Афинаның Грек әлеміндегі күшті мемлекет ретінде қайта өркендеуінің бастауы болды. Қоршау қабырғалары мен флотын қалпына келтірген афиналықтар енді теңізге бет бұра алды. IV ғасырдың ортасына қарай олар Эгей теңізі мемлекеттерінің ұйымын құрды, ол Екінші Афиналық Лига деп белгілі болды, б.з.д. 404 жылы жеңіліске ұшырағаннан кейін жоғалтқандарының бір бөлігін қайта алды. Иониялық гректердің бостандығы V ғасырдың басынан бері маңызды ұран болды, бірақ Коринф соғысынан кейін құрлықтағы мемлекеттер Персияның аймаққа билік етуіне кедергі келтіруге тырыспады. Бір ғасырдан астам дау-жанжалдар мен күрестен кейін Парсы, соңғы рет Батыс Анатолияны 50 жылдан астам уақыт бойы, Ұлы Александр заманына дейін, кедергісіз басқарды.