Кіріспе
Самариялық еврей (ʿ) – самариялықтардың діни обрядтарында қолданылатын, ежелгі еврей тіліндегі Самариялық Бесқұтабын оқу дәстүрі. Яһудилер арасындағы Тиберия еврейінен өзгеше. Самариялықтар үшін ежелгі еврей тілі күнделікті қолданыстан шығып, оның орнын самариялық арамей тілі басты. Бұл тіл де 10-12 ғасырлар аралығында сөйлеуден тоқтады да, араб тілі (нақтырақ айтқанда, самариялық палестиналық араб тілі) оны ығыстырды. Самариялық еврей тілінің дыбысталу ережелері самариялық араб тіліне өте ұқсас, және самариялықтар оны дұға жасағанда пайдаланады. Бүгінде самариялықтардың арасында қолданылатын күнделікті тіл қазіргі израильдік еврей тілі мен палестиналық араб тілі арасында теңдей бөлінген, олар Холон қаласында (Израиль) немесе Шехемде (яғни, Палестинаның А аймағындағы Наблус) тұрғандарына байланысты.
the language with ISO code sam
Samaritan Hebrew ( ʿ) is a reading tradition used liturgically by the Samaritans for reading the Ancient Hebrew language of the Samaritan Pentateuch, in contrast to Tiberian Hebrew among the Jewish people. For the Samaritans, Ancient Hebrew ceased to be a spoken everyday language and was succeeded by Samaritan Aramaic, which itself ceased to be a spoken language some time between the 10th and 12th centuries and was succeeded by Arabic (or more specifically Samaritan Palestinian Arabic). The phonology of Samaritan Hebrew is very similar to that of Samaritan Arabic, and is used by the Samaritans in prayer. Today, the spoken vernacular among Samaritans is evenly split between Modern Israeli Hebrew and Palestinian Arabic, depending on whether they reside in Holon (Israel) or in Shechem (i. e. Nablus, in Palestine's Area A).
Тарих және ашылу
1631 жылы Жан Мориннің самариялық Пятикнигінің қолжазбасын жариялағаннан кейін самариялық тілі батыс әлеміне егжей-тегжейлі танылды. 1616 жылы саяхатшы Пьетро делла Валле Дамаскіден осы мәтіннің бір данасын сатып алды, және бұл қолжазба, қазір Codex B деп белгілі, париждік кітапханаға сақталды. 1957 мен 1977 жылдар аралығында Зеев Бен Хайм самариялықтардың еврей және арамей дәстүрлері туралы бес томдық монументалды еврей еңбегін жариялады. Бен Хаймнің көзқарастары бүгінгі күнге дейін басым, ол қазіргі самариялық еврей тілінің Екінші ғибадатхана самариялық тілінен көп ерекшеленбейтінін, ал бұл тіл арамей тіліне ықпал етуге дейін аймақтың басқа тұрғындарымен ортақ болғанын дәлелдеді.
Орфографиялық
Самариялық еврей тілі самариялық әліпбиде жазылады, ол палеоивриттік әліпбидің тікелей ұрпағы болып табылады, ал ол өз кезегінде ертерек протосинайлық жазудың бір түрі. Самариялық әліпби көптеген ежелгі еврей монеталарында және жазуларында кездесетін жазуға өте жақын. Керісінше, еврейлер жазатын еврей тілінің басқа барлық түрлері кейінірек пайда болған квадрат еврей әліпбиін қолданады, ол шындығында еврейлердің б.з.д. 6 ғасырында Яһуда патшалығының жер аударылғаннан кейін Вавилон тұтқындығында қолдана бастаған арам әліпбиінің бір түрі. Б.з.д. 3 ғасырында еврейлер Ахеменид империясының императорлық арамей тілі үшін қолданған, оның кеңселік жазуының стильді "квадрат" пішінін қолдана бастады, ал самариялықтар палеоивриттік әліпбиді қолдануын жалғастырды, ол самариялық әліпбиіне айналды. Қазіргі заманда жеке заттарда самариялық әліпбиінің ағымдық түрі қолданылады.
Қосындылар
+ Самариялық еврей тіліндегі дауыссыз дыбыстар Лабиалды Альвеолярлы Палаталды Велярлы~Увулярлы Фарингеалды Глоттальды Жай ырғакты Қарапайым ырғакты Назалды Тоқтау дауыссызды Дауысты Фрикатив дауыссызды Дауысты Жұмсартуды Дірілді Самариялық еврей тілі Киелі кітаптағы еврей тілінен келесі дауыссыз дыбыстар бойынша айырмашылықтарды көрсетеді: Бастапқы фонемалар спирантизацияланған аллофондарға ие емес, бірақ кем дегенде біреуі бастапқыда Самариялық еврей тілінде болған (бұл "ішінде" немесе "де" сөздеріндегі ב немесе байқалады). дыбысы дыбысына ауысқан (кейде ғана), ал дыбысы барлық жерде дыбысына ауысқан, бірақ қосымша сөз ו 'және' болғанда дыбысы ретінде айтылады. Бұл, басқа барлық қазіргі еврей дәстүрлерінен айырмашылығы, онда ол дыбысы ретінде айтылады. Көмекейлік дыбыстар дыбысына айналған немесе жойылған, бірақ алдында кейде дыбысына айналады. дыбысы кейде дыбысы ретінде айтылады, бірақ бұл Пятикниже оқылысында болмайды, Самариялық араб тілінің әсерінен туындаған. дыбысы да дыбысы ретінде айтылуы мүмкін, бірақ бұл сирек кездеседі және еркін оқығанда ғана болады. Ұзын дауыстылар көбінесе көмекейлік дауыссыз дыбыстардың ығысуынан пайда болады. Басқа жағдайларда, басылған дыбысы сол буын енді басылмағанда дыбысына ауысады, мысалы דברתי бірақ דברתמה. Басқа орталарда, дыбысы жабық буындарда, ал дыбысы ашық буындарда пайда болады, мысалы דור דורות.
Samaritan Hebrew shows the following consonantal differences from Biblical Hebrew: The original phonemes do not have spirantized allophones, though at least some did originally in Samaritan Hebrew (evidenced in the preposition "in" ב or ). has shifted to (except occasionally > ). has shifted to everywhere except in the conjunction ו 'and' where it is pronounced as has merged with , unlike in all other contemporary Hebrew traditions in which it is pronounced The laryngeals have become or null everywhere, except before where sometimes become is sometimes pronounced as , though not in Pentateuch reading, as a result of influence from Samaritan Arabic. may also be pronounced as , but this occurs only rarely and in fluent reading. Long vowels are usually the result of the elision of guttural consonants. In other cases, stressed shifts to when that syllable is no longer stressed, e. g. דברתי but דברתמה In other environments, appears in closed syllables and in open syllables, e. g. דור דורות .
Стресс
Стресс көбінесе басқа үлгілерден өзгешеленеді, әдетте соңғы буыннан бұрынғы және кейде соңғы буында кездеседі.
Көрсеткіш
осы, сонысы ересек ер адамдар үшін ࠆࠄ zē alaz (басында he әріпімен жазылады). ересек әйелдер үшін ࠆࠀࠕ zē'ot. көпше түрі ࠀࠋࠄ illa.
Қарым-қатынас
Кім, қайсы: еšar.
Сұрау салу
Кім? = mī. Не? = mā̊.
Есімдік
Соңғы буындағы ê және ô әріптері жұрнақтар қосылғанда î және û әріптеріне айналуы мүмкін: bôr (иудейше bohr) "ұңғыма" > búrôt "ұңғымалар". Сондай-ақ, af "ашу" > éppa "оның ашуы" мысалын қарастырыңыз. Сеголаттар басқа еврей тілдеріндегідей болады: beţen "асқазан" > báţnek "сенің асқазаның", ke′seph "күміс" > ke′sefánu (иудей тілінде kaspeʹnu) "біздің күмісіміз", dérek > dirkakimma "сіздердің (ер. көпше) жолыңыз", бірақ áreş (иудей тілінде: e'rets) "жер" > árşak (иудей тілінде arts ekha) "сенің жерің".
Мақала
Анықталған артикль a немесе e болып табылады және егер ол таңдай дыбысы болмаса, келесі дауыссызды екі еселеуге себеп болады; ол "һ" әрпімен жазылады, бірақ әдеттегідей, "һ" дыбысы оқылмайды. Мысалы: énnar / ánnar = "жас жігіт"; ellêm = "ет"; a'émor = "есек".