Кіріспе
Венгр ақыны Аттила Йожеф (11 сәуір 1905 – 3 желтоқсан 1937) – 20 ғасырдың ең белгілі венгр ақындарының бірі. Өмір кезеңінде кеңінен танылмаған Йожеф 1950-ші жылдардағы коммунистік кезеңде Венгрияның ұлы "пролетар ақыны" деп жарияланып, бүгінде халықаралық аренада қазіргі венгр поэзиясының ең танымал өкіліне айналды.
Attila József (; 11 April 1905 – 3 December 1937) was one of the most famous Hungarian poets of the 20th century. Generally not recognized during his lifetime, József was hailed during the communist era of the 1950s as Hungary's great "proletarian poet" and he has become the best known of the modern Hungarian poets internationally.
Өмірбаян
Аттила Йожеф 1905 жылы Будапешттің Ференцварос деген кедей ауданында, Банаттан шыққан, секель және румын текті самын фабрикасының жұмысшысы Арон Йожеф пен куман тайпасынан тараған венгр шаруа қызы Борбала Пёце отбасында дүниеге келді; оның Ета және Жолан деген екі үлкен қарындасы болды. Йожеф үш жасқа толғанда, әкесі отбасын тастап кетіп, анасы ауырған соң, оны асырап алушыларға жіберді. Ол туған кезде Аттила есімі көп таныс емес еді, сондықтан асырап алушылары оны Штепанның венгрше нұсқасы – Писта деп атады. Ол ешқашан үйленбеді және көп емес қарым-қатынаста болды, бірақ оны күтіммен қараған әйелдерге жиі ғашық болды. Йожеф 1937 жылдың 3 желтоқсанында Балатонсарзода 32 жасында қайтыс болды. Ол сол кезде әпкесі мен күйеуінің үйінде болды. Ол теміржол бойымен жүріп келе жатып, пойыздың астына түсіп қайтыс болды. Ол қайтыс болған жерге жақын оған арналған ескерткіш орнатылған. Көпшілік пікір бойынша, ол өзіне-өзі қол жұмсаған, бұрын да осыған тырысқан; ол сол күні бес қоштасу хаты жазды.
Поэзия
Жозеф өзінің алғашқы өлеңдер жинағын «A szépség koldusa» (Сұлулық тілеушісі) деген атпен 1922 жылы жариялады; оны жариялаған кезде ол он жеті жаста және әлі мектепте оқыды. 1925 жылы Жозеф өзінің екінші өлеңдер жинағын «Nem én kiáltok» (Мен емес айқайлаймын) деп жариялады. Жозефтің еңбектерін халықаралық деңгейде танымал венгр зерттеушілері мен сыншылары, Béla Balázs және György Lukács жоғары бағалады. 1927 жылы бірнеше француз журналдары Жозефтің өлеңдерін жариялады. Жозефтің үшінші өлеңдер жинағы «Nincsen apám se anyám» (1929) («Әкем де, шешем де жоқ») француз сюрреализмі мен венгр ақындары Эндре Ади, Гюла Юхаш және Лайос Кассактың ықпалында жазылған. 1930 жылдары Жозеф сұлулықты іздеуден жұмысшы табының қиын жағдайына назар аударып, коммунизмге деген қызығушылығын көрсетті. Жозефтің саяси мақалалары кейіннен оның жинақталған шығармаларының 3-томына енгізілді (1958).
Құрметтеулер
"Ешқаймаймын" / "Nem kiáltok!" ("Мен айқайламаймын") суреттер көрмесі, Тибо Бутериннің Юзефтің "Nem én kiáltok" ("Менің айқайым жоқ") өлеңіне жасаған құрметі және SGG-ге арналған, Фэхерварцсуродағы (Мажарстан) Кароли Қорында 2007 жылдың тамыз-қараша айларында өтті. 2004 жылы американдық The Party тобы Питер Харгитайдың "Tiszta szívvel" ("Бар жүрегіммен") өлеңінің ағылшын тіліне аудармасын халықтық стильде орындады. Мажарстан оның құрметіне 1947 жылдың 15 наурызында, 1955 жылдың 28 шілдесінде, 1980 жылдың 11 сәуірінде және 2005 жылдың 11 сәуірінде пошта маркаларын шығарды.