Кіріспе

Борнхолм ауруы, сондай-ақ эпидемиялық плевродиния деп те аталады, Коксаки B вирусы немесе басқа вирустардың әсерінен құрсақ немесе кеуде аймағындағы миозитпен сипатталатын жағдай. Миозит бұлшық еттердегі қайталама, өткір ауырсық ретінде көрінеді және көбінесе балалар мен жасөспірімдерде кездеседі. Бұл ауру Балтық теңізіндегі Борнхольм аралының атымен аталады, онда осы аурудың алғашқы жарылысы тіркелген.

Белгілері мен симптомдары

Борнхолм ауруының күтілетін белгілеріне қызба, плевриттік кеуде ауыруы немесе жиі спазмоздық эпигастриялық іш ауыруы жатады. Борнхолммен байланысты кеуде ауыруы көкіректің төменгі бөлігіндегі, көбінесе оң жақта болатын қатты ауыру ұстамаларымен сипатталады. Алдыңғы зерттеулерде бұл ұстамалар бес-он минутқа созылып, содан кейін отыз минутқа басылатыны көрсетілген. Ауырсыну қозғалыс кезінде күшейеді, жүру мен тыныс алуды қиындатады. Науқастар қысқа мерзімге жатып тынышқанда ауырсынудан жеңіліс табады. Қабырғалардың ең кішкентай қозғалысы да ауырсынудың күрт өсуіне себеп болады, бұл тыныс алуды қиындатады, бірақ көбінесе нақты зиян келмей өтеді. Ұстамалар күтпеген жерден, «көкіден» пайда болып, қабырғаны темірдей қысып тұрғандай сезім тудырады. Аурудың халық арасындағы атаулары, мысалы, «шайтанның қысымы» (төмендегі «басқа атауларын» қараңыз), осы белгіні көрсетеді. Бұл тұжырымдар плевродиниямен ауыратын адамдардың сарысуындағы IgM антиденелік жауаптарды зерттеу арқылы келесі зерттеулермен расталды. Энтеровирустар отбасының басқа вирустары, соның ішінде эховирус және Коксаки А вирусы, плевродиниямен азырақ байланысты. 1, 6, 8, 9 және 19 типтегі эховирустар және 4, 6, 9 және 10 типтегі Коксаки А вирустары Борнхолм ауруымен байланысты. Борнхолм ауруын тудыратын ең көп таралған штаммдар – Коксаки В3 және А9. Вирустың кеуде қабырғасының, диафрагма мен іштің бұлшық еттерінде көбейеді деп есептеледі, бұл аурудың ерекше белгілеріне әсер етеді.

Эпидемиология

Борнхолм ауруының ең көп таралған себебі – Коксаки В вирусы, жұқтырған адамның нәжісімен көп мөлшерде шығарылады және негізінен нәжіс-ауыз жолы арқылы таралады. Тыныс жолдарының секреттері және ауыздан-ауызға берілу жолдары да жұқтырудың мүмкін жолдары болып табылады. Бұрынғы жағдайларда ауру ішімдік ыдыстарын ортақ пайдалану арқылы тараған, сондай-ақ вирусты зертханада зерттеген қызметкерлерге жұққан. Алғашқы эпизодтан кейінгі апталарда рецидивтер осы аурудың ерекше белгісі болып табылады. Борнхолм ауруы әдетте бір күннен бір аптаға дейін сағады, ал аурудың орташа ұзақтығы төрт күн. Зерттелген жағдайлардың 20%-ында ауру бір-екі аптаға созылған. Балалардағы аурудың ұзақтығы ересектерге қарағанда қысқа екені анықталды. Пациенттер көбінесе қолдаушы күтіммен толық жазылып кетеді. Борнхолм ауруынан жазылу күтіледі, бірақ сирек кездесетін асқынулардың қатарында миокардит, тыныс жетіспеуі, гепатонекроз, коагулопатия және тараған интраваскулярлы коагуляция (ТИК) бар. Асептикалық менингит, перикардит және плеврит те Борнхолм ауруының болуы мүмкін асқынулары болып табылады.

Дифференциалдық диагноздар

Ауыр аппендицит, холецистит, панкреатит, өкпе эмболиясы, жедел коронарлық синдром, қабырға аралық қабыну, және тағы басқалары. 1933 жылы Эйнар Сильвест «Борнхольм ауруы – эпидемиялық миалгия» деген тақырыпта Борнхолм аралында осы аурудың Даниядағы жарылысын сипаттаған докторлық диссертациясын қорғады, және осы атау қалыптасты. 1949 жылы Коксаки B вирусы бөлініп алынып, Борнхольм ауруының этиологиялық себебі ретінде анықталды.

Басқа атаулары

Борнхолм ауруы сондай-ақ Бамбл ауруы, "шайтанның қысымы", "шайтанның тұмауы", эпидемиялық миалгия, эпидемиялық плевродиния деп те аталады.