Кіріспе

2003 жылғы бейне ойын

Freelancer – Digital Anvil әзірлеген және Microsoft Game Studios басып шығарған ғарыш саудасы және ұрыс симуляциясы бейне ойыны. Бұл 2000 жылы шыққан Digital Anvil-дің Starlancer ұрыс ұшу симуляторының хронологиялық жалғасы. Ойынды алғаш рет 1999 жылы Крис Робертс жариялаған, ал көптеген өндіріс кестесіндегі қиындықтар мен Microsoft компаниясының Digital Anvil компаниясын сатып алуынан кейін 2003 жылдың наурыз айында жарық көрді. Ойында ойыншылар ғарыш кемелерінің ұшқыштары рөлін ойнайды. Бұл кейіпкерлер бір орындық кемелерде ұшып, 48 белгілі жұлдыз жүйелеріндегі планеталар мен ғарыш станцияларын зерттейді. Олар сондай-ақ саудагерлерді қорғау үшін немесе өздері пираттықпен айналысу үшін басқа ұшқыштармен (ойыншы және компьютер басқаруымен) шайқасады. Ойыншылардың басқа да мүмкіндіктеріне сыйлық іздеу, тауар саудасы және пайдалы қазбаларды өндіру кіреді. Ойынның бір ойыншы режимінде ойыншы Эдисон Трент рөлінде Сириус секторiн құпия жаудан құтқару үшін бірқатар миссияларды орындайды. Көп ойыншы режимінде ойыншылар кез келген рөлді таңдап, бастапқыда-ақ кез келген жерді зерттеуге құқылы.

Ойын процесі

Ойыншылар бір орындықты ғарыш кемесін басқаратын, ғарыш станциялары мен планеталардағы саудагерлермен сауда жасап, басқа кемелермен күресетін ұшқыштар рөліне кіреді. Жұлдыздық жүйедегі кішкентай ғарыш кемесімен бастап, ойыншы кейіпкері аймақты зерттейді, жаңа жүйелерді ашып, одан әрі оқиғаларға жол ашады. Әрбір жүйе ұшқыштың байлығын арттыру мүмкіндігін береді: жүк тасымалдау және сыйлықтарды іздеу сияқты тапсырмаларды орындаудан бөлек, ойыншы кейіпкері саудамен де айналыса алады. Ойынның басты мақсаты – кемесін жаңарту үшін, жаңа қару-жарақ пен жабдық сатып алу үшін ақша жинау. Ойын негізінен тышқанмен "көрсетіп, басу" және бірнеше пернетақта командалары арқылы ойналады. Бұл жүйе ғарыш кемесін басқару үшін де қолданылады, бұл ғарыш ұшу симуляторларындағы джойстиктерді дәстүрлі түрде пайдаланудан ерекшеленеді. Ойыншылар өздерінің ғарыш кемелерін арт жағынан көріп, тышқанды қалаған бағытта жылжыту арқылы кемелерін басқарады. Freelancers ғарыш кемелерінің ұшу динамикасы қарапайым, бірақ реализм үшін кемелерге қозғалтқыштарының қуатын азайтуға және бастапқы бағыты бойынша инерция сақталғанда кез келген бағытқа бұруға мүмкіндік беріледі. Ұшқыш ғарыш станциясына қонған немесе планетаға түскен кезде экран мен интерфейсі ол барған аймақтың бейнесіне өзгереді. Ойыншы ұшқышты әртүрлі орындарға жылжытып, графикалық бейнелерін басу арқылы хабарландыру тақтасын оқу, басқа кейіпкерлермен сөйлесу сияқты әрекеттермен өзара әрекеттеседі. Freelancers экономикасы ғарыш кемелерін, олардың қару-жарақтары мен бөліктерін, сондай-ақ тауарларды сатып алу және сатудан тұрады. Кейбір жүйелердегі белгілі бір тауарлар контрабандалық деп есептеледі және оларды полиция патрульдерінен жасырып, сатып алушыларға жеткізу қажет. Компьютермен басқарылатын кейіпкерлер (ойыншы емес кейіпкерлер немесе NPC) планеталардағы немесе станциялардағы белгілі бір орындарда тапсырмалар мен жұмыстар ұсынады. Көп ойыншылы ойындар ойын серверлерінде өткізіледі, ал ойынның талаптарына сай келетін жеке компьютерлер сервер ретінде жұмыс істей алады. Ойын процесі бір ойыншы режиміне ұқсас, бірақ сюжеттік квесттер жоқ. Сервер ойыншылардың прогресін жеке тіркейді және олар келесі кіргенде ойынды жалғастыра алады. Осылайша, олар үшін тұрақты виртуалды галактика сақталады.

Сюжеті мен орнын

"Freelancer" ойынының оқиғалары Starlancer (2000) видео ойынынан кейін 800 жыл өткен соң орын алады. Күн жүйесі Батыс Альянсы мен Шығыс Коалициясы арасында азамат соғысына ұшырады. Жеңіліске шалдыққан Альянс өз халқын стазиске орналастырып, оларды Сириус жүйесіне жіберді, онда олар қоныстанды және айналасындағы кеңістікті (Сириус секторын) саяси интригалар мен мүмкіндіктерге толы аймаққа айналдырды. Сектордың билігі көбінесе төрт үйге бөлінген, олардың әрқайсысы оларды осы жүйеге жеткізген ұйықтағы кемелердің атымен аталады. Әр үй өздерінің жер бетіндегі ата-бабаларының мәдениетін көрсетеді: 1920-ші жылдардағы АҚШ-тың Либерти, Виктория дәуіріндегі Ұлыбританияның Бретониясы, Шогунат дәуіріндегі Жапонияның Кусари және Германияның екінші өнеркәсіптік революциясының Рейнланды. "Freelancer" планеталық денелері мен ғарыш станциялары әр жүйеде бір жазықтыққа жақын орналасқан, бірақ кейбіреулері осы жазықтықтың үстінде немесе астында болады, ал кемелер жазықтықтан шығып жүре алады. Ғарыш кемелері бір жүйеден екіншісіне секіру қақпалары арқылы өте алады. Жүйе ішінде ғарыш кемелері сауда жолдарында – "ғарыш магистралі" құру үшін байланысқан қақпалар тізбегінде – планеталар, ғарыш станциялары және кен өндіру операциялары сияқты қызықты орындарға жылдам жету үшін жүре алады. Кейбір жүйелерде астероидтар мен қиындылар кездеседі, ал сауда кемелері жүктерді жүйеден жүйеге тасымалдайтын сауда жолдарымен жүреді және кейде қарақшылардың шабуылына ұшырайды. Полиция және әскерилер әдетте осы аймақтарды патрульдейді, ал ірі әскери кемелерді кейбір ірі орталықтардың жанынан табуға болады.

Кейіпкерлер

Ойыншы Edison Trent, "жалдамалы қаскөй" рөлін бір ойыншы режимінде қабылдайды. Тренттің өткеліне қарамастан, ойыншы оны саудагер, қарақшы немесе сыйлық іздеуші сияқты әртүрлі рөлдерде ойнай алады. Оқиға сызықты құрылымға ие – ойыншы басқа оқиға желісін өзгерте алмайды – және кезеңдерге бөлінген. Киносахналар ойыншыларға оқиғаның арқа жағы мен кезеңдегі мақсаттар туралы хабар береді. Көптеген кезеңдерді аяқтау үшін уақыт шегі жоқ, және ойыншылар негізгі оқиғаны тоқтата тұрып, маңызды емес тапсырмаларды (жұмыстарды) орындай алады. Ол таинсты түрде LSF-ке алып кетеді. Кейін оның қазасы туралы хабар тарайды, содан кейін Трентке бір ұры хабарласып, құпия топтың иелігіндегі артефактты алу үшін Freeport 7-ді жойғанын айтады. LSF офицері ұрыны өлтіреді, бірақ офицерді Зейне өзін қорғау үшін атқылайды. Зейне мен Трент бостандық кеңістігінен қашуға мәжбүр болады, қашқанда Freelancer әлемінің шамамен жартысын шарлайды. Трент ксеноархеология саласындағы сарапшы доктор Квинтайнды іздеп барып, артефакт туралы көбірек білуге тырысады. Зерттеу үшін қосымша материалдарды іздеу кезінде, олар Сириус секторының бұрынғы тұрғындары – Дом'Кавошқа тиесілі империяның қамқорлары болып табылатын Номад жаратылыстарын ашады. Номадтар адамдардың санасын басып ала алады және осылайша төрт үйге кіріп, адамдарды жою үшін азамат соғысын қоздыруды жоспарлап отыр. Трент Номадтармен күресу үшін құрылған құпия ұйым – Орденге қосылады және шетелдіктерден Либерти президентін құтқаруға көмектеседі. Квинтайнның зерттеулері артефакттың карта екенін және Дом'Кавош гипер қақпасының кілті екенін көрсетеді, ол қазіргі уақытта Номадтардың қуат көзі ретінде қызмет етеді. Орден Номадтардың туған жері деп санайтын жерге шабуыл жасайды, гипер қақпаларды іске қосып, Номадтардың қуат көзін тоқтатуды мақсат етеді. Іске қосылған қақпалар Номадтарды белгісіз жерге жұтып алады, ал Орден олардың қайта оралуын күтіп қақпаларды бақылайды. Номадтардың жеңілісімен, Freelancer әлеміндегі оқиғалар қалыпқа келеді. Трент пен Зейнеге үкіметтер толық кешірім жасайды, ал Трентке Орден бостандық кеңістігінде олардың көзі мен құлағы болуды сұрайды, бұл ойыншыға оқиғалық элементтерсіз ойынды жалғастыруға мүмкіндік береді.

Даму

1997 жылы Крис Робертс «Күсбел командирді» ойлап тапқан сәттен бері армандаған жобасын жүзеге асыруға кірісті. Ол ойыншылардың қатысуына қарамастан, өз бағдарламаларын орындайтын виртуалды галактика құруды қалады; қалалар көлік құралдарымен қыжылдап, әр әлемнің ауа райы өз уақытында өзгеріп отырады. Әрбір жұлдыздық жүйедегі тауар бағасы, тауарларды импорттау және экспорттаумен айналысатын компьютерлік бақылаудағы саудагерлердің әрекеттеріне байланысты ауытқиды. Робертс мыңдаған ойыншылардың бір мезгілде осы әлеммен өзара әрекеттесіп, оған әсер етуін, бұрын ешбір ойында кездеспеген ерекше және интуитивті интерфейс арқылы көріп тұрды. Әр ойыншы өз кейіпкеріне арналған тапсырманы орындай алады және ойыннан шығып, жаңа ойын режимін бастау қажеттілігі болмай, басқа ойыншылармен бірігіп, басқа миссияларды орындауға тырысады. Жасанды интеллект ойыншылардың ғарыш кемесін басқарады, олардың назарын ұрыс немесе басқа да міндеттерге шоғырландыруға мүмкіндік береді. Робертс кескіндер мен ойын процесінің сапасы бірдей болуын қалады, сонда ойыншылар екеуін ажырата алмайды. 1997 жылдың соңында «Freelancer» жобасы екі жарым жылдық даму кестесінің бастапқы кезеңдерінде екені ресми түрде жарияланды. Екі жыл өткен соң, жоба Microsoft ойындарының бұқаралық ақпарат құралдарына жыл сайынғы көрсетілімінде – GameStock-та таныстырылды. Бұқаралық ақпарат құралдары оқиғаны жариялады, назарларын осы ойынға уәделенген мүмкіндіктерге аударды. Графиканың жағдайы және динамикалық экономиканың уәдесіне қатысты алаңдаушылықтар болды, бірақ GameSpot ойын сайты Робертс пен оның Digital Anvil компаниясына күмәнсіз сенім арқалады. 1999 жылы Робертс ойынның 2000 жылдың күзінде сатуға түсетінін хабарлады. Келісім аяқталғаннан кейін Робертс компаниядан кетіп, бірақ «Freelancer» шығарылғанға дейін шығармашылық кеңесші рөлін атқарды. Microsoft Digital Anvil компаниясына жобаның мақсаттарын азайтып, мүмкіндігінше және команданың күшті жақтарына сүйене отырып, ойынды аяқтауды тапсырды. Digital Anvil 2002 жылдың қазанына дейін ойынға жоспарланған барлық мазмұнды қосты. 500-ге жуық тестілеушілермен бета-тестілеу жүргізілді, кейіннен Yahoo-ның Game on Demand қызметі арқылы онлайн режимінде қолжетімді болды. Digital Anvil-дің «Freelancer» жобасындағы рөлі 2003 жылдың 6 маусымында аяқталды, олар сервердегі мәселелерді және алдауды жоюға арналған бағдарламалық жаңартуды тапсырды; қызметкерлер Microsoft-тың басқа бөлімдеріне қайта орналастырылды. Бағдарламалық жасақтамаға бес жылдық қолдау көрсету саясатына сәйкес, Microsoft 2008 жылдың 8 сәуірінде ойынды қолдауды тоқтатты және көп ойыншылық серверлердің тізімін және ойыншылардың оларға қосылуын басқаратын жаһандық серверді жапты. «Freelancer» саундтрегі Sumthing Else Music Works компаниясымен 2003 жылдың 18 қарашасында шығарылды. Бұл саундтрек жүлделі композитор Джеймс Ханниган, музыкалық топ Visual Music Incorporated және Digital Anvil музыканты және бағдарламашысы Эндрю Сеганың туындысы. Оған ойынның альтернативті кіріспе фильмдері, тұжырымдамалық суреттер, сценарийлер және өшірілген мазмұны бар бонус DVD қосылды. «Freelancer» ойыншыларының қауымдастықтары ойынның өзгертілген нұсқаларын жасау үшін бірікті. Олардың бағдарламалық өзгертулері ойыншыларға ұшуға арналған жаңа кемелерді, соның ішінде үлкен капиталдық кемелерді, және оларға қосылуға болатын жаңа фракцияларды қосуға мүмкіндік берді. Кейбір өзгертулер ойыншыларға бір франшизаның кемелерін екіншісіне қарсы ұшуға мүмкіндік берді, мысалы, «Жұлдызды соғыстар» мен «Күсбел командир». Қауымдастықтар жаһандық сервердің жоғалуымен де күресті, ойыншыларға өзгертілген ойындарды өз серверлерінде орналастыруға және «Freelancer» көп ойыншылық онлайн ойын әлемін жалғастыруға мүмкіндік берді.

Сатылымдар

Ұлыбританияда 2003 жылдың бірінші жартысында Freelancer ойыны шамамен 20 000 дана сатылды. GamesIndustry.biz сайтынан Кристан Рид бұл көрсеткіштерді "жетістікке жеткендікке ұқсамайды" деп бағалады.

Сын-пикірлер мен марапаттар

Крис Робертс өзінің сәтті Wing Commander франшизасы арқасында ғарыш ұшу және ұрыс симуляторлары саласында жоғары құрметке ие. Кестедегі кешігулер мен Microsoft компаниясының Digital Anvil компаниясын сатып алуы Робертстің ең көп уәде берген мүмкіндігі – динамикалық әлем – қысқартылуы мүмкін деген күмәнді тудырды. Бұл алаңдаушылықтың бір бөлігі расталды; мүмкіндіктер кесілмегенімен, азайтылды, нәтижесінде Freelancer индустрияның күткендей виртуалды әлемге ие болмады. Ол өзгермейтін галактиканы ұсынды, онда түрлі фракциялардың территориялары топтардың бір-біріне жиі шабуылдауына қарамастан өспейді, ал олардың қайталануы сыншылар үшін жалықтыратын жұмысқа айналды. Сюжеттік желісіне келсек, сыншылар Иан Зиринг сияқты кәсіби актерлердің өз рөлдерін жақсы орындағанын мойындады. Computer Gaming World журналының редакторлары Freelancer-ді 2003 жылғы "Жылдың шутеры" сыйлығына ұсынды, бірақ ол ақырында Call of Duty-ге бұйырды. Олар былай деп жазды: "Freelancer бізді өте тартымды жұлдызаралық әлеммен, қарқынды шайқастармен және амбициялық ашық дизайнымен таң қалдырды, бірақ ол Еуропа соғысының кинолық көрінісімен бәсекелесе алмайды".

Жалғасы

Digital Anvil және Microsoft Game Studios 2006 жылы Digital Anvil тарағанға дейін Xbox 360 платформасы үшін «Project Lonestar» деп аталатын «Freelancer» ойынының жалғасын жасап келгендігі туралы хабарлар тарады.