Кіріспе

Польшадағы христиан діни қозғалысын негіздеуші Феликса Магдалена Козловская ( ), Мария Франциска атымен және "Матечка" лақабымен белгілі, поляк діни қарындасы, христиан мистигі және болашақты көруші. Ол Польшаның Ресей бөлігінде Рим-католик шіркеуінде жаңару қозғалысын құрды. Бұл қозғалыстың мақсаты Исаның анасы Мәриямның қарапайым өмір салтын үлгі етіп алу болды. 20 ғасырдың басында ол және оның қозғалысы шіркеуден қуылды және Голландияның Ескі католик шіркеуімен байланыста дербес шіркеуге айналды. 1935 жылы ол екіге бөлініп, Ескі католик Мариявит шіркеуі мен Католик Мариявит шіркеуіне айналды. Екі конфессия да 1906 жылы еретик деп жариялаған Католик шіркеуінен болған жалғыз жарылыстың бір бөлігі болды.

Ерте өмір

Феликса Козловская Величка қаласында, Венгров маңындағы кедей шляхта отбасында дүниеге келді, олар Налеч елтаңбасын алып жүрді. Оның әкесі Якуб қаңтар көтерілісінде қаза тапқанда оған сегіз ай толған еді. Оны анасы мен әкесінің әке-шешесі, Пуласки аталғандар тәрбиеледі. Олар сол туыстарымен бірге алдымен Червонка-Венгровскада, кейіннен Бачкиде тұрды. Үйде білім алғаннан кейін Варшавадағы гимназияны бітіріп, орыс, ағылшын және француз тілдерін мүжілді. Оның алғашқы жұмысы генерал отбасында тәрбиеші болып жұмыс істеу болды. Баршаның айтуынша, ол тартымды және қабілетті әйел болған, кем дегенде бір неке ұсынысын қабылдамаған. Оның орнына Варшавадағы Visitation Sisters қауымына қосылуды жоспарлаған. Алайда, патша үкіметінің діни ордендерге қатысты ережелеріне байланысты, бұл мүмкін болмады. Он тоғыз жасында ол жаңа құрылған, Онорат Козьминьский негіздеген Францискандық Кедейлер қауымына кірді, олардың мақсаты ауруларға күтім көрсету болды. Үш жылдан кейін, оған көбірек ойлану және тыныш орта қажет екені анық болды. Козьминьскийдің рұхсатымен ол Францискандық қауымнан шықты. 1887 жылдың 8 қыркүйегінде Козьминьскийдің кеңесі бойынша ол тағы бес әйелмен бірге ежелгі Плоцк қаласында құпия діни қауым құрып, олармен бірге тұруға кетті. Олар Францискандық руханилықты ұстанды және шіркеу киімдерін тігіп, өздерін асырады. Кіріс өте аз болғандықтан, ет пен балықтан толығымен бас тартатын қатаң тәртіп орнатылды. Ол жаңа қауымның басшысы болды, ол Әйелі Қайырлы Клараның Кедей әйелдер қауымы деп аталды және Мария Франциска діни есімін алды. Қауым Әйелі Францисканың ережесін ұстанды және дәстүрлі үш серттен өзге төртінші серт қосты. Бұл - қасиетті Евхаристияға мәңгілік құлшылық ету уәдесі болды. Уақыт өте келе, тігіншілік жұмысы бай клиенттерден тапсырыстар алып келді, бұл әйелдердің материалдық жағдайын жақсартты, ал Козловская олардың рухани дамуын ынталандырды. 1890 жылы оның жесір анасы Анна Козловская Варшавадағы мүлігін сатып, Плоцкке көшіп, қызымен бірге тұруды шешті. Бастапқыда Анна жалғыз қызының монах болуына қарсы болды, өйткені ол оған некеде жақсы болашақ күтеді, ал монастырьдағы кедейлікпен күресу одан жақсы емес деп ойлады. Ақырында ол қарсылығын тоқтатты және қызының қауымына қосылуға шешім қабылдады. 1903 жылы Мария Хортулана есімін қабылдап, діни сертін қабылдады.

Козьминьскимен ажырым және Мариявистік қозғалыстың басталуы

Бастапқыда п. Козьмински Францисканың рухани дамуына өте қуанған еді. Дегенмен, 1902 жылы, оған қырық жас толғанда, оның ұстазымен арадағы қарым-қатынас қайта қалпына келмейтіндей үзілді. Мұның себебі, ол білімді де, ізгі ниетті болғанымен, оның сиқырына түсіп, әйелден рухани кеңес алған кейбір дін қызметкерлерінің көзқарасын мақұлдамады. Тағы бір қиындық – ол оның рұқсатынсыз белгілі бір діни амалдарды енгізгені болды. 1893 жылы Козловская діни көріністер көргенін хабарлады. Алғашқы көріністе оған Қасиетті Жұбаны құрметтеу және Мәңгілік жәрдемші Әміремізге құлшылық етуді таратуды мақсат ететін жаңа діни орден құруға бұйырылды. Олар Мәриямның өмірін үлгі етіп алып, «Мариявиттер» деп аталды. Топ алғашқы он жылда кеңінен танылды, ал 1903 жылы Католик шіркеуі ішінде канондық мәртебе алуға тырысты. 1901 жылғы Рождествода онымен алғаш рет кездескен Ян Ковальский әкесі, жаңа қабылданған діни есімімен – Мария Михал Ковальский, делегацияны басқарып келді. Козловская шіркеу басшыларымен келіспеушіліктерді болдырмау үшін көпшілік назарынан шетте тұрып, қозғалыстың құрылымдық және саяси мәселелерін басқаларға, әсіресе Ковальскиге қалдырды.

Танылуға тырысу

Католик шіркеуінің ішіндегі қозғалысты реттеу үшін, топ жергілікті Плок епископына – Козловскаяның епархиясында тұрған – және екі жетекші архиепископқа құжаттар тапсырды. Екеуі де бұл идеяны бірден қабылдамады, бірақ Плок билігі қозғалысқа қатысты Канондық тергеуді (Инквизицияны) бастады. Істі жылдамдату үшін Ковальски 1903 жылы Мариявиттер делегациясын Ватиканға алып барды, бірақ Конклав оларды кешіктірді. Ақырында, 1904 жылы олар Папа Пий X-пен кездесті. Ковальски және оның Мариявиттерлері 1904 жылдың тамызында Римдік және Жалпы Инквизиция Конгрегациясы (CRUI) Козловскаяның «көріністерінің» қарапайым галлюцинациялар екенін мәлімдегенде қатты көңілі қалды. 1906 жылдың сәуір айында Пий X «Tribus circiter» энцикликасын жариялады, онда Козловская және оның ізбасарлары қауымнан шығарылды. Сондай-ақ, ол оның ізбасарларын оны тірі қасиетті адам ретінде және Құдай анамен теңестіргені үшін қатты сынады. 1906 жылдың желтоқсан айында CRUI (Римдік және Жалпы Инквизиция Конгрегациясы) Козловская мен Ковальскиді аты-жөнімен, сондай-ақ олардың жақтастарын және қолдаушыларын қауымнан шығарды. Бұл тарихтағы бірінші рет болды, онда жеке әйел еретик ретінде атымен қауымнан шығарылды, бұрын әйелдер еретик деп танылған топқа мүше болғандықтары үшін ғана қауымнан шығарылатын.

Тәуелсіздік

1906 жылдың қарашасында, католик шіркеуінен айырылуға бір ай қалғанда, Ресей үкіметі Польшаның өзі басқаратын бөлігіндегі қозғалысқа ресми мәртебе берді. Поляк Рим-католик шіркеуінің бөлінуі, поляк ұлтшылдығының да бөлінуіне әкелуі мүмкін деген ой болды. Бұрыннан-ақ Утрехттегі Ескі Католик шіркеулері одағымен байланыста болғандықтан, Мариявиттер 1909 жылы Утрехтте өткен құрылтайға шақырылды, онда Ковальски епископ қызметіне көтеріліп, апостолдық мұрагерлік құқығына ие болды. 1912 жылы Мариявиттер шіркеуі Польшаның Ресей бөлігінде заңды дін ретінде толық мойындалды. Олар Плоцк қаласында өздерінің соборын, яғни Мейірім мен Ырысқы ғибадатханасын салуға кірісті. Олардың он алты приходта 50 000-60 000-ға жуық жатағы болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде одан да өсті. 1917 жылы шіркеудің өркендеген шағында 160 000-ға дейін жатағы болуы мүмкін. 1918 жылы Козловская соңғы көрінісінің мазмұнын жариялады. Келесі жылы, қайтыс болғанға дейін екі жыл бұрын, Мариявиттер Ескі Католик Мариявиттер шіркеуі деген атауды қабылдады.

Мұра және миф

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Екінші Польша Республикасы құрылды. Жаңа үкімет тарапынан оларға деген қарым-қатынастың нашарлауы Мариявиттердің ықпалының төмендеуіне және мүшелерінің азаюына себеп болды, көптегендері католицизмге қайта оралды. Бұл тенденция 1921 жылы Козловская қайтыс болғаннан кейін және Ковальски оның орнын басып, шіркеудің рухани жетекшісі және ресми басшысы болғаннан кейін күшейді. Ковальски Козловскаяның өмірбаянын және оның көріп білгендерінің жинағын жариялады, оның естелігін жақтастарының санасында сақтап қалуға тырысып, сонымен бірге оның жақтастарына қатысты билігін өзіне жүктеді. Бұл еңбектің қасиеттілік сипаты және Козловскаяның мәртебесі, егер Киелі Рухпен теңелмесе, онда Қасиетті Мариямен бірдей деңгейге көтерілуі, тіпті көптеген Мариявиттер үшін де артық болды. Бұл Ковальскидің жақтастары арасындағы беделін төмендетіп, қозғалыстың ажырауына әкеп соқты. Козловскаяның өміріне қатысты көптеген фактілер нақты болмай қалды, ал онымен байланысты кейбір мифтер Ковальски тарапынан одан әрі таратылды.