Кіріспе

5 ғасыр б.з.д. грек риторигі

Полус (грекше: Πῶλος, "күлте"; шамамен 5 ғасыр б.з.д.) – Платонның еңбектерінде бейнеленген ежелгі грек философы. Ол әйгілі оратор Горгияның шәкірті және Сицилиядағы Акрагас қаласынан шыққан ораторлық шебері болды.

Көзқарастар

Полюс туралы белгілі болған барлық нәрсе Платонның Сократ диалогтарынан алынған. Ол риториканың мәні туралы диалог болған «Горгий» еңбегінде маңызды орын алады. Полюс «Федр» және «Теаг» еңбектерінде де кездеседі. Платонның еңбектерінен басқа, ол Аристотельдің «Метафизика» кітабының бірінші кітабында да айтылады. Полюс туралы көп нәрсе Платонның «Горгий» еңбегінен білеміз. Бұл мәтіннен Полюс риторикаға қалай қарағанын көреміз. Полюс риториканы басқаларды басып, қылмыстары үшін жазадан құтылатын тиран өміріне жедел жол деп жарнамалаған. Полюс риториканы барлық адамдық өнердің ең жоғарысы деп санайды және жақсы өмір сүру үшін қажетті жалғыз білім – риторика деп ойлайды. Полюс риторикалық білімді өнер емес, тәжірибе арқылы келетін нәрсе деп қарастырған. Полюс тәжірибе өмірімізді өнерге сәйкес жүргізеді, ал тәжірібесіздік – жай ғана кездейсоқтыққа дейін жеткізеді деп сендірген. «Горгий» еңбегін терең зерттегенде, Полюс пен Сократтың жиі келіспейтінін, Сократтың риториканы әдейі сынға алып, Полюстың риториканы ұятсыз қорғауына себеп болғанын көреміз. Сондай-ақ, Полюс риториканың әділетсіздікке қабілеттілігіне назар аударған. Полюс Сократтың көзқарасымен толық келіспейтін көптеген философиялық пікірлерге ие болған. Полюс риторикалық білімді тәжірибеден туатын нәрсе деп есептеген, ал риториканы зұлымдыққа пайдаланылатын және адамның өміріндегі қатыгездікке қызмет ететін құрал деп қарастырған.