Кіріспе

Натханиел Хоторнның романы Fanshawe – американдық жазушы Натханиел Хоторнның романы. Ол 1828 жылы анонимді түрде жарық көрген, оның алғашқы жарияланған туындысы.

Өмірбаян

Хоторн Боудин колледжінде студент кезінде-ақ романға кіріскен. Оның алғашқы жарияланған романы – «Фаншау», ол осы кітап болған да, болмаған да мүмкін. «Фаншау: А Tale» 1828 жылғы қазан айында Бостон қаласындағы Марш пен Капен баспасынан анонимді түрде жарық көрді. Оны басып шығаруға автордың өзі 100 доллар жұмсады. Кітап Хоторнның 1820-жылдардың басында Боудин колледжінің студенті болған кезіндегі өмірінен алынған оқиғаларға негізделген. «Фаншау» романы көбінесе жағымды пікірлер алды. Джон Нилдің «Янки» журналындағы алғашқы сын авторын «күшті және қайғылы» деп сипаттап, оның болашақта табысқа жететініне үміттендірді. Сара Жозефа Хейл, сол кездегі «Ladies' Magazine» журналының редакторы, болашақ оқырмандарға кітапты кітапханадан іздеудің орнына сатып алуға кеңес берді. Ол былай деп жазды: «Сатып ал, оқырман. Бір ғана том бар, және мен сеніңіз, ол сіздің кітапханаңызда болуға лайық». Уильям Леггет жас авторда одан да зор әлеуетті көріп тұрды: «Осы кішкентай, қызықты томды жазған ой-қиялы біздің ұлттық әдебиетіне үлкен және құнды үлестер қосуға қабілетті». Алайда кітап жақсы сатылмады. Коммерциялық сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Хоторн сатылмаған көшірмелерін өртеп жіберді: «Соңынан қолға түскен барлық көшірмелер жойылды. Оның өлімінен он екі жыл өткен соң бір данасы табылып, Джеймс O & Co. баспасынан қайта жарық көрді» (цитата Н. Э. Браун, «Натаниэль Хоторнның кітапханасы», Бостон және Нью-Йорк, 1905). Роман соншалықты сирек болғандықтан және Хоторн алғашқы романы туралы өте құпия сақтағандықтан, оның қайтыс болғаннан кейін әйелі София күйеуінің ешқашан осы атпен роман жазбағанын, тіпті оның көшірмесін көрсеткеніне қарамастан, мойынсоқтап айтты.

Қорытынды

Доктор Мелмот, ойдан шығарылған Харли колледжінің президенті, өз қамқорлығына Элен Лэнгтонды алады, ол теңізде жүрген досы Лэнгтон мырзаның қызы. Элен жас, әдемі қыз және колледж жігіттерінің назарын өзіне аударады, әсіресе Эдвард Уолкотт, денелі, бірақ толыққанды жетілмеген студент және Фаншау, оңаша, қарапайым мінезді зиялы. Олар серуендеп жүргенде үш жас жігіт "балықшы" деп аталатын есімсіз адаммен кездеседі, ол шебер балықшы екенін көрсетеді. Балықшы Эленмен сөйлесуді сұрайды, оған құпия бір нәрсе айтады және оны алаңдатады. Уолкотт пен Фаншау оның ниетіне күдікпен қарай бастайды. Біз балықшының бұрынғы мейрамхана иесі Хью Кромбидің ескі досы екенін білеміз. Екеуі бірге теңізде болған, онда Лэнгтон мырза балықшыға кеңесші және қамқор болған. Алайда Лэнгтон мен балықшы арасында келіспеушілік туындайды, содан кейін Лэнгтон теңізде қаза тапты деп ойлап, балықшы оның әкесінің көп байлығын мұраға алу үшін Эленге үйленуді көздейді. Сондықтан құпия кездесуде балықшы Эленге Мелмоттың үйінен жасырын шығып, оның соңынан еріп келуін бұйырады, оған әкесінің қайда екенін білетінін айтады. Бірақ оның нағыз мақсаты – оны ұрлап әкелу, әкесінің қайтыс болғанын айту және оны өзіне үйлендіру. Әр түрлі ер адамдар (Мелмот, Эдвард, Фаншау) оның бөлмесінде болмағанын білгенде, оны іздеуге шығады. Іздеу барысында олардың мінез-құлқы ашылады: дене еңбегіне бейім емес қарт ғалым Мелмот, ең тәжірибелі шабандоз және балықшымен күресуге қабілетті Уолкотттың көмегін сұрайды. Оның нашар денсаулығы мен баяу атының кесірінен іздеуден қалып қойған Фаншауға, кабинадағы қарт әйел (балықшының анасы, жесір Бэтлер жаңа ғана қайтыс болған) ақпарат береді, ол оған балықшы мен Эленге бірінші болып жетуге мүмкіндік береді. Балықшы Эленді тік жар мен үңгірге алып барып, оны тұтқынға алуды жоспарлайды. Элен, соңғы кезде балықшының ниетін түсінеді. Фаншау келгенде, ол олардың үстінде тұрып, жардың шетінен қарайды. Балықшы Фаншаумен күресу үшін жарға көтеріле бастайды, бірақ өзін ұстауға жеткіліксіз келетін әлсіз бұтақты ұстап алады және құлайды. Фаншау Эленді есінен танып оятады, екеуі бірге қалаға оралады. Фаншау Эленді жақсы көреді, бірақ өмір салтының кесірінен жасқа дейін өлетінін біледі. Лэнгтон Эленнің қолын Фаншауға беруді ұсынады, оның Эленді құтқаруы үшін, бірақ ол одан бас тартады, оны жесірлікке ұшыратпау үшін бақытын құрбан етеді. Ол сондай-ақ Эленнің Уолкотқа деген сезімі бар екенін біледі. Фаншау 20 жасында қайтыс болады. Элен мен Уолкотт төрт жылдан кейін үйленеді. Баяндаушы Уолкотттың балалық әдеттерінен (маскүнемдік, импульсивтілік, жасөспірімдермен қарым-қатынас) арылып, Эленмен бақытты екенін айтады. Олар, баяндаушының сөзіне сүйенсек, бақытты, бірақ кітап екіұшты нотамен аяқталады, олар бала туғызбағанын мәлімдейді.