Кіріспе

Канада Сенатының спикері – Канада Сенатының төрағасы. Спикер Сенатты ресми шараларда өкілдік етеді, парламенттік процедура және парламенттік иммунитет мәселелері бойынша шешімдер қабылдайды, сондай-ақ палатадағы пікірсайыстар мен дауыс беруге төрағалық етеді. Спикер лауазымын 2023 жылдың 16 мамырынан бері Реймонд Ганье атқарып тұр.

Тағайындау және басымдық

Конвенция бойынша, Сенат спикерін премьер-министрдің ұсынысы бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Сенат спикері Канаданың ресми іс-шаралары тізімінде монархтан, генерал-губернатордан, Канада Корольдік отбасының мүшелерінен, бұрынғы генерал-губернаторлар мен олардың жұбайларынан, премьер-министрден, бұрынғы премьер-министрлерден және Канаданың бас судьясынан кейін ғана жоғарырақ дәрежеде болады.

Баяндамашының тарихы

Сенатта спикердің рөлі бастапқыда Ұлыбританияның лорд-канцлерінен, британдық Лордтар палатасының төрағасы болған тұлғадан бастау алды. Лорд-канцлердің рөліне сәйкес, Сенат спикерінің партиялық көзқарастарға бейім болуы күтілді; Сенат спикерінің әрқашан төрағалықтан бас тартуға, пікірталастарға қатысуға және бастапқы дауыс беруге құқығы болды – бұл Төменгі палата спикерінен өзгеше, ол дауыс беруге тек дауыстар тең болған жағдайда ғана құқылы. Сенат спикері лорд-канцлер сияқты басқа сенаторлармен тең дәрежеде саналды. Төрағаның шешімдері Сенатқа міндетті болмады, егер спикердің шешімімен сенаторлардың көпшілігі келіспесе. Лордтар палатасының қағидаларына ұқсас, спикер басқа сенатор мәселені назарына жеткізбесе, араласпады. Төрағаның шешімдері Сенаттың шағымдануына жатады. Канада соңғы кезде Лордтар палатасының дәстүрінен алшақтады, әсіресе 1991 жылдан бастап Сенат үшін жаңа ережелер қабылданғаннан кейін. Жаңа регламентте Сенат спикерінің Сенат шақырмастан-ақ араласа алатыны нақты көрсетілген. Бұл жаңа ережелер Сенатты Лордтар палатасының өзін-өзі басқару моделінен алшақтатты және Кама палатасының төрағалық ету салтына жақындатты. Бұл лауазымға дейін Канада провинциясының Заңнамалық кеңесінің спикері тағайындалған.

Баяндамашының рөлі

Сенат спикері тарихи тұрғыдан реттік мәселелерді шешуге жауапты, бірақ бұл тек басқа сенатор осы мәселені көтерген жағдайда ғана болатын. Алайда, 1991 жылы Канада Сенатын басқаратын қағидалар мен нұсқауларға енгізілген түзетулерге сәйкес, спикерлер қажет болған жағдайларда, оларға тікелей хабарланбастан, араласу құқығын жиі пайдалана бастады. Сондықтан, спикер жалпы алғанда Сенаттағы тәртіп пен әдептілікті сақтауға жауапты. Сенат спикері – жоғары дәрежелі лауазым иесі болғандықтан, мемлекет басшылары мен үкімет басшыларын қабылдау жиі болады. Бұл рөл тек рәсімдік емес; спикер – Канаданың шетелдегі нақты делегаты және өкілі. Олар халықаралық аренада Канаданы ұсынуға міндетті және кейде Канада үкіметінің тапсырмасымен басқа елдерге сапарлайды. Спикер Сенаттың мүшесі болғанымен, сенатор ретінде ол тағайындалған провинцияның немесе аумақтың өкілі де болып қалады. Өкілдер палатасы спикерінен айырмашылығы, Сенат спикерінің дебаттарға қатысуға құқығы бар. Спикер бастапқы дауыс беруге құқылы және дауыс беру процесін бір мезгілде басқара алады (тек теңдікті бұзу үшін дауыс беруді жүзеге асырмайды). Екі спикердің тағы бір маңызды айырмашылығы – Өкілдер палатасы спикері Палата әкімшілігінде басқарушылық қызмет атқарады және Ішкі экономика жөніндегі кеңестің төрағасы болады. Сенат спикері мұндай қызмет атқармайды, себебі Сенаттың Ішкі экономика, бюджет және әкімшілік жөніндегі тұрақты комитетіне басқа сенатор төрағалық етеді. Спикердің отырыс залында болмаған жағдайында, оның міндеттерін спикер протемпоре атқарады, ол әр сессияның басында Сенат тағайындайтын сенатор. Егер екі төраға да болмаса, кез келген сенатор төрағалық ету үшін шақырылуы мүмкін. Кім төрағалық етсе де, оның қабылдаған шешімдері Сенат спикерінің шешімдерімен бірдей күшке ие болады.

Салтанатты рәсім

Сенат спикері Сенат отырысын ашу салтанатын Қара таяқ көмегімен өткізеді.