Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс зымыран инженері (1906–1996)
German rocket engineer (1906–1996)
Артур Луис Хьюго Рудольф (9 қараша 1906 – 1 қаңтар 1996) – нацистік Германия үшін V-2 зымыранын жасауға жетекшілік еткен неміс зымыран инженері. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ үкіметінің Стратегиялық қызметтер бюросы (OSS) оны құпия операция «Paperclip» аясында АҚШ-қа әкелді, онда ол АҚШ ғарыш бағдарламасын дамытушылардың бірі болды. Ол АҚШ армиясы мен NASA-да жұмыс істеді, онда Pershing зымыраны және Сатурн V Ай зымыраны сияқты бірнеше жүйелерді әзірлеуді басқарды. 1984 жылы АҚШ үкіметі оны соғыс қылмыстары бойынша тергеді, ол қудаланбау шартымен АҚШ азаматтығынан бас тартып, елден кетуге келісті.
Arthur Louis Hugo Rudolph (November 9, 1906 – January 1, 1996) was a German rocket engineer who was a leader of the effort to develop the V 2 rocket for Nazi Germany. After World War II, the United States government's Office of Strategic Services (OSS) brought him to the U. S. as part of the clandestine Operation Paperclip, where he became one of the main developers of the U. S. space program. He worked within the U. S. Army and NASA, where he managed the development of several systems, including the Pershing missile and the Saturn V Moon rocket. In 1984, the U. S. government investigated him for war crimes, and he agreed to renounce his United States citizenship and leave the U. S. in return for not being prosecuted.
Ерте өмір
Рудольф 1906 жылы Германияның Майнинген қаласындағы Штепферсхаузенде дүниеге келді. Оның отбасы бұл аймақта ұзақ тарихы бар шаруалар болған. Оның әкесі Густав 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысында қызмет етіп жүргенде қайтыс болды. Ида анасы жас Артурдың механикаға қабілетті екенін байқап, оны техникалық білім алуға жіберуді шешті. Уолтер отбасының шаруашылығын мұра етті. 1921 жылдан бастап Рудольф үш жыл Шмалкальдендегі техникалық мектепке қатысты. 1924 жылы ол Бремен қаласындағы күміс заттар фабрикасында жұмысқа орналасты.
Rudolph was born in Stepfershausen, Meiningen, Germany, in 1906. His family were farmers, with a long tradition in the area. His father Gustav died in 1915 while serving in World War I. Arthur and his younger brother Walter were raised by their mother, Ida. When Ida noticed young Arthur had a mechanical gift, she decided he should attend technical training. Walter inherited the family farm. From 1921 on, Rudolph attended the technical school in Schmalkalden for three years. In 1924 he found employment at a silver goods factory in Bremen.
Ракеталық қозғалтқыштардың бастапқы жұмыстары
1927 жылдың тамызында Рудольф Берлиндегі Stock & Co. фирмасына жұмысқа орналасты. Бірнеше айдан кейін ол Fritz Werner компаниясында құрал жасаушы болды. 1928 жылы ол Берлин техникалық колледжіне түсті – қазір Берлин техникалық университеті – және 1930 жылы механикалық инженер мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1930 жылдың 1 мамырында Рудольф Берлиндегі Heylandt зауытында жұмыс істей бастады, онда ол ракеталар саласындағы пионер Макс Валиермен танысты. Валиер зауыт аумағын ракеталық тәжірибелері үшін пайдаланды, ал Рудольф оған қызығушылық танытып, Валиермен және Вальтер Ридельмен бірге бос уақытында жұмыс істеді. Рудольфтың ракеталарға деген қызығушылығы бар еді, ол Герман Оберттің "Wege zur Raumschiffahrt" ("Ғарышқа қатысты жолдар") кітабын оқыған және 1929 жылғы "Айдағы әйел" фильмін көрген болатын. 17 мамырда сынақ қозғалтқышы жарылып, Валиер қаза тапты. Доктор Паулюс Хейландт ракета зерттеулерін тоқтатуға бұйрық берді, бірақ Рудольф Ридель мен Альфонс Пиetschпен бірге жасырын түрде жұмысын жалғастырды. Рудольф Валиердің қозғалтқышының жақсартылған және қауіпсіз үлгісін жасады, ал Пиetsch ракеталық автомобильді жобалады. Доктор Хейландт жобаны қолдауға келісті, соның нәтижесінде "Heylandt Rocket Car" пайда болды және ол Темпельхоф әуежайында көрсетілді. Бұл техникалық тұрғыдан сәтті болғанымен, жанармал құны билеттерден түскен кірістен асып түсті, сондықтан көрсетулер тоқтатылды. Рудольф 1931 жылы нацистік партияға, кейіннен СА-ға қосылды. Рудольф Вернер фон Браунмен алғаш рет Verein für Raumschiffahrt (VfR, "Ғарышқа қатысты қоғам") жиналысына қатысқанда танысты. 1932 жылдың мамырында Рудольф жұмысынан босатылып, жұмыс іздеп жүргенде Пиetschпен кездесті. Олар серіктестік құрғаннан кейін Рудольф жаңа қозғалтқышты жобалауға кірісті, ал Пиetsch қаржы табуға тырысты. Пиetsch Германияның қару-жарақ департаментіне ракеталық қару жүйесін әзірлеуді тапсырған және VfR-ға қызығушылық танытқан Вальтер Дорнбергермен кездесті. Рудольф Дорнбергерге жаңа қозғалтқышты көрсеткеннен кейін Ридельмен бірге Кумерсдорфқа көшіп, фон Браунның жетекшілігімен жұмыс істей бастады. Рудольфтің қозғалтқышы Aggregat сериялы ракеталарында қолданылды. 1934 жылдың желтоқсанында фон Браун тобы Боркум аралынан екі А 2 ракетасын сәтті ұшырды. А 3 қозғалтқыштарының сынақтары 1936 жылдың соңында Кумерсдорфта басталды және оларды неміс армиясының бас қолбасшысы генерал Вернер фон Фрич бақылады. Кумерсдорфтың мүмкіндіктері жеткіліксіз болғандықтан, фон Браун тобы 1937 жылдың мамырында Пенемендеге көшірілді, онда Рудольфқа А 3 сынақ стендін салу тапсырылды. Рудольфтар жақын маңдағы Зиновцитте тұрды, олардың қызы Марианна Эрика 1937 жылдың 26 қарашасында дүниеге келді. А 3 сериясы бағыттау мәселелеріне тап болды және сәтті аяқталған жоқ. 1938 жылдың басында Дорнбергер Рудольфке А 4 сериясы үшін Пенемендеде салынатын жаңа өндіріс орнатылысының жобасын тапсырды, кейіннен ол V 2 (Vergeltungswaffe 2, "Қайтар шабуыл қаруы 2") деп аталды.
In August 1927 Rudolph accepted a job at Stock & Co. in Berlin. After a few months, he became a toolmaker at Fritz Werner. In 1928 he attended the Technical College of Berlin— now the Technical University of Berlin —graduating in 1930 with the equivalent of a Bachelor of Science degree in mechanical engineering. On May 1, 1930, Rudolph began working for the Heylandt Works in Berlin where he met rocketry pioneer Max Valier. Valier had use of the factory grounds for his experiments in rocketry and Rudolph became interested, working with Valier in his spare time along with Walter Riedel. Rudolph already had some interest in rocketry, having read Wege zur Raumschiffahrt (Ways to Spaceflight) by Hermann Oberth and having seen the 1929 film Woman in the Moon. On May 17, an experimental engine exploded and killed Valier. Dr. Paulus Heylandt forbade further rocket research, but Rudolph continued secretly with Riedel and Alfons Pietsch. Rudolph then developed an improved and safer version of Valier's engine while Pietsch designed a rocket car. Dr. Heylandt conceded to back the project, and the "Heylandt Rocket Car" was born and was exhibited at Tempelhof Aerodrome. While it was a technical success, the fuel costs were greater than the admissions received and performances were discontinued. Rudolph joined the Nazi Party in 1931, then later the SA. Rudolph first met Wernher von Braun when he visited a meeting of the Verein für Raumschiffahrt (VfR, the "Spaceflight Society"). In May 1932 Rudolph was laid off and looking for work when he encountered Pietsch. After forming a partnership Rudolph began design on a new engine, while Pietsch looked for a backer. Pietsch met with Walter Dornberger, who had been tasked by the German Ordnance Department to develop a rocket weapons system and had become interested in the VfR. After demonstrating the new engine to Dornberger, Rudolph moved to the proving grounds at Kummersdorf along with Riedel, and began working under von Braun. Rudolph's engine was used in the Aggregat series of rockets. In December 1934, the von Braun team successfully launched two A 2 rockets from the island of Borkum. Static testing on the A 3 engines began in Kummersdorf in late 1936 and were observed by General Werner von Fritsch, the commander in chief of the German Army High Command. The Kummersdorf facilities were inadequate for continued operations, so the von Braun team was moved to Peenemünde in May 1937 where Rudolph was tasked with the building of the A 3 test stand. The Rudolphs lived in nearby Zinnowitz, where their daughter, Marianne Erika, was born on November 26, 1937. The A 3 series was plagued with guidance problems and never proved successful. In early 1938, Dornberger put Rudolph in charge of the design for the new production plant to be built at Peenemünde for the A 4 series, later renamed the V 2 (Vergeltungswaffe Reprisal Weapon 2).
Екінші дүниежүзілік соғыс
1943 жылдың тамызында Рудольф V-2 зымыранын өндіруге дайын болған кезде, британдықтар Пенемендеге бомба шабуыл жасады. Пенеменде бомбаланғаннан кейін V-2 өндірісі Нордхаузен қаласына жақын, жер астындағы Mittelwerk нысанына көшірілді. Mittelwerk бастапқыда гипс кені болған, кейін қойма ретінде пайдаланылып, өндіріс орталықтары үшін кеңейтілді. Еңбекшілердің құрамына ақырында Миттелбау-Дора концлагерінде орналастырылған тұтқындар кірді. Рудольф Альбин Саватцкидің жетекшілігімен жабдықтарды Пеенемюндеден Миттельверкке көшіруді ұйымдастырды. Зауыт құрылғаннан кейін Рудольф V-2 зымыраны өндіру жөніндегі операциялық директор болды. Саватцки желтоқсан айында елу дана өндіруді бұйырды. Еңбек және бөлшектерге қатысты мәселелерді ескере отырып, Рудольф кейіннен Пеенемюндеден ақаулы деп қайтарылған төрт зымыранды ғана өндіре алды. Бағалау бойынша, Mittelwerk-те V-2 зымыраларын құрастыру кезінде шамамен 20 000 жұмысшы қаза тапты, бұл V-2 бомбалау салдарынан қаза тапқандардан көп.
In August 1943, as Rudolph was ready to begin production of the V 2, the British bombed Peenemünde. After Peenemünde was bombed, the V 2 production facility was moved to the Mittelwerk facility, which was near Nordhausen and underground. Mittelwerk was originally a gypsum mine that was being used as a storage facility and was being excavated for production facilities. The labor force consisted of prisoners who were eventually housed at the Mittelbau Dora concentration camp. Rudolph was in charge of moving the equipment from Peenemünde to Mittelwerk, working under Albin Sawatzki. After the plant was in place, Rudolph was operations director for V 2 missile production. Sawatzki decreed that fifty were to be produced in December. Given the labor and parts issues, Rudolph was barely able to produce four rockets that were later returned from Peenemünde as defective. There are estimates that approximately 20,000 laborers died while building the V 2 rockets at Mittelwerk, more than the V 2 killed in bombardments.
Танымал мәдениетте
Стивен Бакстердің "Сапар" романындағы Ханс Удет кейіпкері Рудольф негізінде жасалған. Удет Mittelwerk-тегі фон Браунның V-2 командасының жетекші мүшесі және Сатурн V жобасының директоры ретінде суреттеледі. Романның соңында Удет соғыс қылмыстары бойынша айыпталып, өзінің азаматтығынан бас тартып, Германияға қайта оралады. Рудольфтің аты бірнеше құпия теориялармен байланысты, әсіресе НЛО және 51-аймақпен.
The character of Hans Udet in the novel Voyage by Stephen Baxter is based on Rudolph. Udet is described as a senior member of von Braun's V 2 team at the Mittelwerk and as the director of the Saturn V project. Near the end of the novel Udet faces charges on war crimes, renounces his citizenship and returns to Germany. Rudolph's name is linked to several conspiracy theories, particularly UFOs and Area 51.