Кіріспе

Голландия суретшісі (шамамен 1595–1624 жж.)

Дирк Ясперс ван Бабурен (шамамен 1595 – 21 ақпан 1624) – голландиялық суретші және Утрехт Каравагистерінің бірі.

Өмірбаян

Дирк ван Бабурен, мүмкін, Вийк-би-Дурстеде қаласында дүниеге келген, бірақ отбасысы оның әлі жас кезінде Утрехтке көшіп кеткен. Ол Теодор ван Бабурен және Теодор Бабурен деп те аталған. Суретші туралы ең алғашқы мәліметтер 1611 жылы Паулюс Морельстің шәкірті ретінде Санкт-Луканың Утрехт гильдиясының тізімінде кездеседі. 1612-1615 жылдар аралығында ол Римге сапар шекті. Ол жерде ол отандасы Дэвид де Хаенмен бірлесіп жұмыс істеді және Караваджоның жақын ізбасары Бартоломео Манфредимен дос болды. Бабурен сондай-ақ өнер коллекционерлері мен демеушілері Винченцо Джустиниани мен кардинал Сципионе Боргезеге де белгілі болды, және мүмкін, олардың ықпалымен 1617 жыл шамасында Монториодағы Сан-Пьетро шіркеуіндегі Пиета капелласы үшін "Қоршау" алталық суретін салуға тапсырыс алды. Бабурен XVII ғасырда Римде белсенді голланд тілінде сөйлейтін суретшілер тобының, "Бентвугельс" ("Құстар қауымы") деп аталған тобының алғашқы мүшелерінің бірі болды; оның лақап аты "Биерфлиг" ("Сыра шыбығы", яки көп ішетін адам) еді. 1620 жылдың соңында Бабурен Утрехтке оралды, онда ол жанрлық көріністерді салуды бастады. Өліміне дейін, 1624 жылға дейін, суретші Хендрик тер Брюгген және Жерард ван Хонторстпен бірге қазіргі Утрехт Каравагистер мектебі деп танылатын стильдік және тақырыптық жаңалықтарды қалыптастыруға көмектесті. Ол 1624 жылдың 28 ақпанында қазіргі Музей Спеелклокқа айналған Бууркерк ортағасырлық шіркеуіне жерленді. 1629 жыл шамасында Константин Гюйгенс Бабуренды XVII ғасырдың басындағы белгілі голланд суретшілерінің бірі деп атады.

Мансап

Дирк ван Бабуреннің мансабы қысқа болды, және оның бүгінге дейін белгілі болған суреттерінің саны аз. Ол көбінесе Римде діни тақырыптарды суреттеді, соның ішінде Сан-Пьетро Монториодағы Қорқыныш (Ватикан мұражайларындағы Караваджоның осы тақырыптағы туындысына ұқсас). Бабурен Сципионе Боргезе үшін «Мәсіхтің тұтқындалуы» (Боргезе галереясы) және Винченцо Джустиниани үшін «Апостолдардың аяқтарын жуу» (Гемалдегалерея, Берлин) суреттерін де салған. Бабуреннің мансабының соңғы жылдары, 1621-1624 жылдар аралығында Утрехтта жасалған туындылары, Караваджо мен Манфредиден алған көрнекі ерекшеліктерді жанрлық, мифологиялық және тарихи суреттерге біріктірді. Мысалы, «Вулканның Прометейді тізбектеуі» (Риксмузей, Амстердам) суреті, Караваджоның «Павлдің назар аударуы» (Санта-Мария-дель-Пополо, Рим) картинасындағы басқа төңкерілген Киелі Павл бейнесін, құдайлардан от ұрлап, оны адамдарға бергені үшін жазаланған Прометейдің бейнесі ретінде пайдаланады. Ол музыканттар мен карта ойнаушылар сияқты жанрлық тақырыптарды қолданған алғашқы суретшілердің бірі болды. Оның ең танымал туындыларының бірі – «Жасырын қызметкер» (Матур өнер мұражайы, Бостон). Онда бір ер адам лютняда ойнаған әйелге сыйлық ретінде ақша ұсынады, ал оның ақшасын әйелдің жасы үлкен әпкесі тексеріп отыр. Бұл сурет (немесе оның көшірмесі) Иоганн Вермеердің енесіне тиесілі болған және осы суретшінің екі туындысында – «Концерт» (Изабелла Стюарт Гарднер мұражайынан, Бостоннан ұрланған) және «Виргиналда отырған әйел» (Ұлттық галерея, Лондон) – кездеседі. Хан ван Мигерен осы туындының көшірмесін жасаған, және оны Вермеердің жасалмаларын жасау үшін керек-жарақ ретінде пайдалануды жоспарлаған болуы мүмкін.