Кіріспе
2 ғасырдағы Киелі кітап мәтіндерін аударған Симмах ("одақтас"; fl. 2 ғасырдың соңы) – Ежелгі өсиетті грек тіліне аударған жазушы. Оның аудармасы Оригеннің "Hexapla" және "Tetrapla" еңбектеріне енгізілді, онда Ежелгі өсиеттің әртүрлі нұсқалары Септуагинтамен қатар салыстырылды. Симмахтың нұсқасының қалдықтары, "Hexapla" еңбегінде сақталған фрагменттері, ғалымдарды Симмахтың грек тіліндегі тазалығы мен көркемдігіне назар аударуға ынталандырады. Ол Иеронимге ұнаған, ол оның еңбегін "Вулгата" аудармасын жасау кезінде пайдаланған.
Symmachus ('/s//ɪ//m//ə//k//ə//s/; "ally"; fl. late 2nd century) was a writer who translated the Old Testament into Greek. His translation was included by Origen in his Hexapla and Tetrapla, which compared various versions of the Old Testament side by side with the Septuagint. Some fragments of Symmachus's version that survive, in what remains of the Hexapla, inspire scholars to remark on the purity and idiomatic elegance of Symmachus' Greek. He was admired by Jerome, who used his work in composing the Vulgate.
Өмір
Евсевий Симмахтың эбионит (Ἐβιωνίτης Σύμμαχος "Эбионит Симмах") болғанын болжады, бірақ қазір бұл сенімсіз деп саналады. Керісінше, ол яһуди дініне өткен самариялық болған болуы мүмкін. Епифанийдің Симмахтың өз халқымен дауласып, содан кейін яһуди дініне кірген самариялық екендігі туралы айтқаны қазірге көбірек сенімге ие, себебі Симмахтың түсіндірме жазбаларында эбионизмге қатысты ешқандай дерек жоқ. Өмірінде бір кезде ол Матай Евангелиясының арамей тіліндегі нұсқасына түсініктеме жазған, ол кезде бұл "Еврейлерге сәйкес" деп белгілі болған.
Симмах бен Жүсіп
Мишна дәуірінде өмір сүрген Симмах бен Жозеф есімді раввиннің кейбіреулер оны Симмах аудармашымен санастырады; ал басқалары бұл пікірді негізсіз деп есептейді. Бірақ Саламис қалалық Эпифаний Симмахты раввин Меирдің заманымен байланыстырып, ол бұрын самариялық болғаннан кейін яһуди дініне өткенін айтады. Раввин Симмах – раввин Меирдің шәкірті болған және оның үйретулері Мишнада Сумкос деген атпен тіркелген.
Оның аудармасы
Брюс М. Метцгердің айтуынша, Симмах Еврей жазбаларын грек тіліне аударғанда, Акиланың теориясы мен әдісіне қарама-қарсы болды: оның мақсаты – көркем грекше аударма жасау. Оның аудармасынан қалған шашыраңқы үзінділерге қарағанда, Симмах еврей тіліндегі түпнұсқаны сипаттау үшін кең сөздер қолданды. Ол еврей тіліндегі құрылым сақталған басқа аудармаларға қарағанда, грек тіліндегі сөз тіркестерін қалауға бейімділік танытты. Сондықтан ол байланыс сөздерімен қосылған екі толық етістіктің біріншісін грек тіліндегі артық сөзбен (participle) ауыстырды. Еврей тілінде жеткілікті түрде көрсетілмейтін қарым-қатынастың нәзік айырмаларын ашып көрсету үшін грек тіліндегі әртүрлі бөлшектерді кеңінен пайдаланды. Бірнеше жерде Симмах еврей мәтініндегі антропоморфтық сипаттамаларды жұмсартты. Дегенмен, Симмах Септуагинтадан гөрі тура мағыналы аударма арқылы еврей тіліндегі түпнұсқасының мағынасын сақтауға тырысты. Әйгілі Иероним оның стилін бағалады, бірақ христиандар үшін маңызды екі мәселеде аудармасында кемшіліктер бар екенін айтты. Ол Ишая кітабының 7:14-ші тарауындағы «партенос» (қыз) сөзін грек тіліндегі «неанис» (әйел) сөзімен алмастырды, ал Симмахтың грекше аудармасы Оригеннің «Hexapla» еңбегінде кездеседі, онда ол еврейше «bareḳet» деп аталатын қымбат тасты «κεραύνιος» (=оникс) деп жазды.
Жоғалған шығармалар
Евсевийдің айтуынша, Симмах сонымен қатар түсіндірмелер жазған, сол кезде әлі сақталған, көрінеу, канондық грек тіліндегі Матай Евангелиясына қарсы жазылған, оның "Hypomnemata" еңбектері; бұл еңбек несториан митрополиті Абдисо Бар Бериканың (1318 ж. қайтыс болған) каталогында айтылған "De distinctione præceptorum" еңбегімен байланысты болуы мүмкін. Евсевий Оригеннің осы және Симмахтың басқа да жазбаларға түсіндірмелерін ол Симмахтың өзінен мұра еткен Юлианадан алғанын жазған (Historia Ecclesiae, VI: xvii); Галатиялық Палладиус (Historia Lausiaca, lxiv) "өте көне" қолжазбада Оригеннің келесі жазбасын тапқанын хабарлайды: "Мен бұл кітапты Сисарияда жасырынып жүргенімде Джулиананың үйінен таптым; ол оны яһудилердің аудармашысы Симмахтан алғанын айтты". Оригеннің Джулианамен болған уақыты шамамен 238-41 жылдарды құрады, бірақ Симмахтың Киелі кітаптардың нұсқасы Оригенге оның ең алғашқы түсіндірмелерін жазған 228 жылға дейін белгілі болған.
Кейінгі дәстүрлер
Кейінгі жазушылардың көптеген еңбектерінен Симмах эбиониттер арасында өте маңызды тұлға болғандығы көрінеді, себебі "симмахтықтар" термині католиктер тарапынан тіпті төртінші ғасырда да назареттіктерге немесе эбиониттерге қатысты қолданылған. Бұл туралы Амвросийдің псевдоэпиграфикалық еліктеушісі – Амвросиастрдың Галатиялықтарға жолданған хатқа жазған кіріспесінен және Августинның еретиктерге қарсы жазған шығармаларынан білуге болады.