Эмили Уайлдинг Дэвисон: Сайлау құқығы үшін күрескен суфражистка

Кіріспе

Ағылшын суфражисткасы (1872–1913)

Эмили Уайлинг Дэвисон (11 қазан 1872 – 8 маусым 1913) – ХХ ғасырдың басында Ұлыбританияда әйелдерге дауыс құқығы үшін күрескен ағылшын суфражисткасы. Әйелдер әлеуметтік және саяси одағының (WSPU) мүшесі және өзінің ісіне адал жақтас болған ол тоғыз рет тұтқындалды, жеті рет аштық жариялады және қырық тоғыз рет күшпен тамақтандырылды. 1913 жылғы Дерби жарысында трассаға шығып, король Георг V-нің Анмер атты соққысына ұшырап қайтыс болды. Дэвисон орта таптық отбасында өскен, Лондондағы Корольдік Холлоуэй колледжінде және Оксфордтағы Сент-Хью колледжінде білім алған, кейін мұғалім және үй шаруашылығын жүргізуші болып жұмыс істеген. 1906 жылғы қарашада WSPU-ге қосылып, ұйымның офицері және шерулерде бас стюард қызметін атқарды. Ұйым ішінде белсенді әрекеттерімен танылды; оның тактикасына терезелерді сындыру, тас лақтыру, пошта жәшіктерін өртеп жіберу, бомбалар қою және үш рет Вестминстер сарайында түнде жасырыну кірді, соның ішінде 1911 жылғы халық санауы түнінде. Оның 1913 жылғы 14 маусымдағы жерлеу рәсімін WSPU ұйымдастырды. 5000 суфражистка мен олардың қолдаушылары оның табытын сүйемелдеді, ал Лондон көшелерінде 50 000 адам қатар тұрды; содан кейін оның табыты пойызбен Нортумберлендтегі Морпеттегі отбасылық жерлеу орнына жеткізілді. Дэвисон – бейшара феминист және ынталы христиан, социализмді жақсылыққа бағытталған моральдық және саяси күш деп есептеді. Оның өмірінің көп бөлігі оның өлімі арқылы түсіндіріледі. Ол Дербиде не істеу жоспарлап отырғаны туралы бұрыннан хабарламаған, оның ниеттері мен мақсаттарының белгісіздігі тарихтың оны қалай бағалауына әсер етті. Көптеген теориялар айтылды, олардың ішінде жазатайым оқиға, өзіне-өзі қол салу немесе патшаның атына суфражист туын ілуге тырысу болды.

Ерте өмір және білім

Эмили Уайлидинг Дэвисон 1872 жылғы 11 қазанда Лондонның оңтүстік-шығысындағы Гринвичтегі Роксбург үйінде дүниеге келді. Оның ата-анасы – зейнеткер саудагер Чарльз Дэвисон және Маргарет Кейсли, екеуі де Нортумберлендтегі Морпеттен шыққан. Чарльз 1868 жылы Маргаретке үйленген кезде 45 жаста болса, Маргарет 19 жаста еді. Эмили – олардың төрт баласының үшіншісі; оның кіші әпкесі 1880 жылы алты жасында дифтериядан қайтыс болды. Маргаретпен неке – Чарльздың екінші некесі болды; оның бірінші некесінен 1866 жылы әйелі қайтыс болғанға дейін тоғыз бала дүниеге келді. Дэвисон әлі нәресте болғанда отбасы Хертфордширдегі Саубриджвортқа көшіп кетті; ол 11 жасқа дейін үйде оқыды. Ата-анасы отбасын Лондонға қайтарғаннан кейін ол күндізгі мектепке барып, содан кейін Францияның Дюнкерк қаласында бір жыл оқыды. 13 жасында Кенсингтон орта мектебіне қабылданды, ал 1891 жылы әдебиетті оқу үшін Корольдік Холлоуэй колледжіне стипендия жеңіп алды. 1893 жылдың басында әкесі қайтыс болды, ал анасының бір семестрлік оқу ақысын – 20 фунт стерлингті төлейтін күші болмағандықтан, оқуын аяқтауға мәжбүр болды. Холлоуэйден кеткеннен кейін Дэвисон үй шаруашылығында гувернантка болып жұмыс істеді және кешкі уақытта оқуын жалғастырды. Ол Оксфордтағы Сент-Хью колледжіне бір семестрге түсу үшін жеткілікті ақша жинады, финалдық емтиханды тапсырды; ол ағылшын тілінен бірінші сыныптық диплом алды, бірақ Оксфордтағы дипломдар әйелдерге жабық болғандықтан бітіре алмады. 1895 және 1896 жылдар аралығында Эджбастондағы шіркеу мектебінде қысқа уақыт жұмыс істеді, бірақ ол қиындыққа тап болды және Вортингтегі жеке мектеп – Сейбериге көшіп барды, онда ол көбірек бейімделді; ол 1898 жылы қаладан кетіп, Нортгемптонширдегі бір отбасыға жеке репетитор және гувернантка болды. 1902 жылы ол Лондон университетінде білім алу үшін оқуға түсті; 1908 жылы үшінші сыныптық дипломмен бітірді.

Белсенділік

Дэвисон 1906 жылғы қарашада Әйелдер әлеуметтік және саяси одағына (WSPU) қосылды. 1903 жылы Эммелин Панкхерст құрған WSPU әйелдердің сайлау құқығын алу мақсатына жету үшін белсенді, қарсыласу тактикасы қажет деп ойлағандарды біріктірді. Дэвисон WSPU-ның науқанына қатысты және ұйымның кеңсе қызметкері, шерулерде бас стюард болды. 1908 немесе 1909 жылы ол мұғалімдік жұмысын тастап, өзін толық уақыт одаққа арнады. Ол күшейіп бара жатқан қарсыласу әрекеттеріне кірісті, бұл Сильвия Панкхерстті – Эммелиннің қызы және WSPU-ның толық уақытты мүшесі – оны «соғысшылардың ең батыл және бейсақтығымен көзге түсетінінің бірі» деп сипаттауға итермеледі. 1909 жылғы наурыз айында ол алғаш рет тұтқындалды; ол премьер-министр Х.Х. Асквитті көру үшін Кэкстон-холлдан шеру жасаған 21 әйелдің делегациясының бір бөлігі болды. Шеру полициямен қақтығысқа ұласты және ол «қызметін атқару кезінде полицияға шабуыл жасағаны» үшін тұтқындалды. Ол бір айға түрмеге қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол WSPU газеті «Әйелдер үшін дауыс» газетіне былай деп жазды: «Бұл ең асыл мақсаттағы жұмысым арқылы мен бұрын ешқашан сезінбеген жұмысқа және өмірге деген қызығушылыққа ие болдым». 1909 жылғы шілдеде Дэвисон Мэри Ли және Элис Полмен бірге әйелдерге тыйым салынған қоғамдық жиналысты тоқтатып, тұтқындалды. Ол аштық жариялап, бес жарым күннен кейін босатылды, ол осы уақыт ішінде жоғалтты; ол нәтижесінде өзін «өте әлсіз сезінгенін» айтты. Сол жылдың қыркүйек айында саяси жиналыста терезелерді сындырып тастағаны үшін тағы да тұтқындалды; 1909 жылғы бюджетке наразылық білдіру үшін өткізілген жиналысқа тек ер адамдар ғана қатыса алатын. Ол екі айға Стрейнджвейс түрмесіне жіберілді. Ол қайтадан аштық жариялап, екі жарым күннен кейін босатылды. Кейін ол «Манчестер Гардиан» газетіне тас лақтыру әрекеті «келісі министрлердің кездесулеріне барғанда болашақта жеке тәуекелге ұшырайтынын ескерту үшін жасалды» деп жазды. Ол бұған «Кабинет министрлерінің көпшілікке арнап өткізілетін «көпшілік жиналыстардан» сөз сөйлеуі конституцияға қайшы әрекет жасағаны» себепті негіз болатынын жазды. Дэвисон 1909 жылғы қазан айының басында министр Сэр Уолтер Рансиманға тас лақтыруға дайындалған кезде тағы да тұтқындалды; ол ол саяхаттаған машинада Ллойд Джордж бар деген қате пікірде әрекет етті. Полиция араласуға үлгермей тұрып, суфражистка әріптесі Констанс Литон бірінші болып өз ойын айтты. Дэвисонға шабуыл жасауға тырысуы үшін айып тағылды, бірақ босатылды; Лайтон бір айға қамалды. Дэвисон өзінің сот отырыстарында сөйлеген сөздерін пайдаланды; олардың үзінділері мен цитаталары газеттерде жарияланды. Екі аптадан кейін ол үлкен Манчестердегі Рэдклиффте өткен саяси кездесуде Рунсиманға тас лақтырып, тұтқындалып, бір аптаға ауыр еңбекке сотталды. Ол қайтадан аштық жариялады, бірақ үкімет тұтқындарды күшпен тамақтандыруға рұқсат берді. Тарихшы Гей Гулликсон бұл тактиканы «өте ауыр, психологиялық жағынан қиын, түрмеде дәрігердің қателігі немесе ресми қателігінен өлу мүмкіндігін туғызатын» деп сипаттады. Дэвисон бұл оқиғаның «өмір бойы мені қорқынышпен қорғайтынын және оны сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес екенін» айтты. Азаптаулар қатал болды». Мәжбүрлеп тамақтандырудың алғашқы оқиғасынан кейін және тәжірибе қайталанбасын деп, Дэвисон өзінің төсегі мен табуреті арқылы өз камерасына бөгеліп, түрме басшыларына кіруге рұқсат бермеді. Олар камераның терезелерінің бірін сындырып, есікті қатаң ашуға тырысқанда, оған 15 минут бойы өрт сөндіру шлангісін бұраған. Есікті ашқан кезде камера алты сантиметр тереңдікте су астында қалған. Оны түрме ауруханасына алып барып, ыстық су құйылған бөтелкелермен жылытатын болды. Көп ұзамай оны күшпен тамақтандыруға мәжбүрлеп, сегіз күннен кейін босатты. Дэвисонның емделуі лейбористік партияның депутаты Кир Хардиді «Стрейнджвейстегі әйел тұтқынға жасалған шабуыл» туралы Қоғамдық палатада сұрақ қоюға мәжбүр етті; Дэвисон түрме басшыларын шлангты қолданғаны үшін сотқа берді және 1910 жылы қаңтарда оған 40 шиллинг шығынды өтеуге берілді. 1910 жылы сәуірде Дэвисон Асквиттан әйелдерге дауыс беру туралы сұрауға Апайлар Палатасының төрелігіне кіруді шешті. Ол Вестминстер сарайына басқа адамдармен бірге кірді және жылыту жүйесіне кірді, онда ол түнде жасырылды. Су іздеп жасырынған жерінен шыққанда, оны полиция қызметкері тұтқындады, бірақ соттамады. Сол айда ол WSPU қызметкері болып, «Әйелдер үшін дауыс» журналына жаза бастады. Екі партиялық депутаттар тобы 1910 жылдың басында Келісім комитетін құрды және мүлік иесі болған миллиондаған әйелдерге дауыс беруге мүмкіндік беретін Келісім заң жобасын ұсынды. Заң жобасы талқыланған кезде WSPU уақытша әрекеттерді тоқтатты. Асквиттің Либералдық үкіметі заң жобасын талқылауға парламенттік уақыт беру туралы уәдесінен бас тартқанда қарашада заң жобасы сәтсіз аяқталды. WSPU делегациясы шамамен 300 әйелден тұрды, олар оған петиция тапсыруға тырысты, бірақ полицияның агрессивті әрекетіне байланысты мұндай мүмкіндік болмады; суфражисткалар, бұл күнді «Қара жұма» деп атады, шабуылға шағымданды, оның көп бөлігі жыныстық сипатта болды. Дэвисон 122 адамның бірі болған жоқ, бірақ делегацияға жасалған қатысты наразылық білдірді; ертесі күні ол парламенттегі Корона кеңсесінің бірнеше терезелерін сындырды. Ол тұтқындалып, бір айға түрмеге сотталды. Ол қайтадан аштық жариялады және босатылар алдында сегіз күн бойы күшпен тамақтандырылды. 1911 жылғы халық санауының түні, 2 сәуірде Дэвисон Вестминстер сарайының капелласы – Сент-Мэри Андеркрофттың шкафында жасырынып алды. Ол мемлекеттік тізімге енбеу үшін түн бойы жасырынып қалды; бұл әрекет суфражисткалардың мемлекеттік тізімге енбеуге бағытталған кең ауқымды әрекеттерінің бір бөлігі болды. Оны тазалаушы тапты және оның қатысуын хабарлады; Дэвисон тұтқындалды, бірақ айыпталмады. Ұлыбритания парламентінің жұмыс жөндеушісі Дэвисонды тізімге енгізу үшін халық санау формасын толтырды. Ол екі рет тізімге енгізілді, өйткені оның үй иесі де оның тұрақты мекенжайында бар екенін тізімге енгізді. Дэвисон WSPU позициясын бейбіт тәсілмен жеткізу үшін баспасөзге үнемі хаттар жазды – 1909 мен 1911 жылдар арасында «Манчестер Гардиан» газетінде 12 хаты жарияланды – және 1911 мен 1913 жылдар арасында 50-ден астам газетке шамамен 200 хат жазды. Оның көптеген хаттары жарияланды, оның ішінде 1910 жылдың қыркүйегінен 1912 жылға дейін «The Sunday Times» газетінде шамамен 26 хаты жарияланды. Дэвисон 1911 жылғы желтоқсанда пошта жәшіктерін өртеудің жаңа тактикасын жасады. Ол парламенттің сыртындағы пошта жәшігін өртеуі үшін тұтқындалды және тағы екі жәшікті өртегенін мойындады. Холлоуэй түрмесіне алты айға сотталған ол бастапқыда аштық жарияламады, бірақ 1912 жылдың 29 ақпаны мен 7 наурызы аралығында оның денсаулығы мен аштығы нашарлап бара жатқанын ескере отырып, күшпен тамақтандыру қажет болды. Маусым айында ол және басқа суфражисткалар түрмедегі камераларына жабылып, аштық жариялады; түрме басшылары камера есіктерін бұзып, аштық жариялағандарды күшпен тамақтандырды. Күшпен тамақтандырудан кейін Дэвисон «осы қатал азапты тоқтату үшін жасалған соңғы шара» деп сипаттаған нәрсені жасады және түрменің ішкі балконынан секірді. Кейін ол былай деп жазды:

Davison joined the Women's Social and Political Union (WSPU) in November 1906. Formed in 1903 by Emmeline Pankhurst, the WSPU brought together those who thought that militant, confrontational tactics were needed to achieve their ultimate goal of women's suffrage. Davison joined in the WSPU's campaigning and became an officer of the organisation and a chief steward during marches. In 1908 or 1909 she left her job teaching and dedicated herself full time to the union. She began taking increasingly confrontational actions, which prompted Sylvia Pankhurst—the daughter of Emmeline and a full time member of the WSPU—to describe her as "one of the most daring and reckless of the militants". In March 1909 she was arrested for the first time; she had been part of a deputation of 21 women who marched from Caxton Hall to see the prime minister, H. H. Asquith, the march ended in a fracas with police and she was arrested for "assaulting the police in the execution of their duty". She was sentenced to a month in prison. After her release she wrote to Votes for Women, the WSPU's newspaper, saying that "Through my humble work in this noblest of all causes I have come into a fullness of job and an interest in living which I never before experienced". In July 1909 Davison was arrested with fellow suffragettes Mary Leigh and Alice Paul for interrupting a public meeting from which women were barred, held by the Chancellor of the Exchequer, David Lloyd George; she was sentenced to two months for obstruction. She went on hunger strike and was released after five and a half days, during which time she lost ; she stated that she "felt very weak" as a result. She was arrested again in September the same year for throwing stones to break windows at a political meeting; the assembly, which was to protest at the 1909 budget, was only open to men. She was sent to Strangeways prison for two months. She again went on hunger strike and was released after two and a half days. She subsequently wrote to The Manchester Guardian to justify her action of throwing stones as one "which was meant as a warning to the general public of the personal risk they run in future if they go to Cabinet Ministers' meetings anywhere". She went on to write that this was justified because of the "unconstitutional action of Cabinet Ministers in addressing 'public meetings' from which a large section of the public is excluded". Davison was arrested again in early October 1909, while preparing to throw a stone at the cabinet minister Sir Walter Runciman; she acted in the mistaken belief the car in which he travelled contained Lloyd George. A suffragette colleague—Constance Lytton—threw hers first, before the police managed to intervene. Davison was charged with attempted assault, but released; Lytton was imprisoned for a month. Davison used her court appearances to give speeches; excerpts and quotes from these were published in the newspapers. Two weeks later she threw stones at Runciman at a political meeting in Radcliffe, Greater Manchester; she was arrested and sentenced to a week's hard labour. She again went on hunger strike, but the government had authorised the use of force feeding on prisoners. The historian Gay Gullickson describes the tactic as "extremely painful, psychologically harrowing, and raised the possibility of dying in jail from medical error or official misjudgment". Davison said that the experience "will haunt me with its horror all my life, and is almost indescribable. The torture was barbaric". Following the first episode of forced feeding, and to prevent a repeat of the experience, Davison barricaded herself in her cell using her bed and a stool and refused to allow the prison authorities to enter. They broke one of the window panes to the cell and turned a fire hose on her for 15 minutes, while attempting to force the door open. By the time the door was opened, the cell was six inches deep in water. She was taken to the prison hospital where she was warmed with hot water bottles. She was force fed shortly afterwards and released after eight days. Davison's treatment prompted the Labour Party MP Keir Hardie to ask a question in the House of Commons about the "assault committed on a woman prisoner in Strangeways"; Davison sued the prison authorities for the use of the hose and, in January 1910, she was awarded 40 shillings in damages. In April 1910 Davison decided to gain entry to the floor of the House of Commons to ask Asquith about the vote for women. She entered the Palace of Westminster with other members of the public and made her way into the heating system, where she hid overnight. On a trip from her hiding place to find water, she was arrested by a policeman, but not prosecuted. The same month she became an employee of the WSPU and began to write for Votes for Women. A bipartisan group of MPs formed a Conciliation Committee in early 1910 and proposed a Conciliation Bill that would have brought the vote to a million women, so long as they owned property. While the bill was being discussed, the WSPU put in a temporary truce on activity. The bill failed that November when Asquith's Liberal government reneged on a promise to allow parliamentary time to debate the bill. A WSPU delegation of around 300 women tried to present him with a petition, but were prevented from doing so by an aggressive police response; the suffragettes, who called the day Black Friday, complained of assault, much of which was sexual in nature. Davison was not one of the 122 people arrested, but was incensed by the treatment of the delegation; the following day she broke several windows in the Crown Office in parliament. She was arrested and sentenced to a month in prison. She went on hunger strike again and was force fed for eight days before being released. On the night of the 1911 census, 2 April, Davison hid in a cupboard in St Mary Undercroft, the chapel of the Palace of Westminster. She remained hidden overnight to avoid being entered onto the census; the attempt was part of a wider suffragette action to avoid being listed by the state. She was found by a cleaner, who reported her presence; Davison was arrested but not charged. The Clerk of Works at the House of Commons completed a census form to include Davison in the returns. She was included in the census twice, as her landlady also included her as being present at her lodgings. Davison had continually written letters to the press to put forward the WSPU position in a non violent manner—she had 12 published in The Manchester Guardian between 1909 and 1911—and she undertook a campaign between 1911 and 1913 during which she wrote nearly 200 letters to over 50 newspapers. Several of her letters were published, including about 26 in The Sunday Times between September 1910 and 1912. Davison developed the new tactic of setting fire to postboxes in December 1911. She was arrested for arson on the postbox outside parliament and admitted to setting fire to two others. Sentenced to six months in Holloway Prison, she did not go on hunger strike at first, but the authorities required that she be force fed between 29 February and 7 March 1912 because they considered her health and appetite to be in decline. In June she and other suffragette inmates barricaded themselves in their cells and went on hunger strike; the authorities broke down the cell doors and force fed the strikers. Following the force feeding, Davison decided on what she described as a "desperate protest made to put a stop to the hideous torture, which was now our lot" and jumped from one of the interior balconies of the prison. She later wrote:

as soon as I got out I climbed on to the railing and threw myself out to the wire netting, a distance of between 20 and 30 feet. The idea in my mind was "one big tragedy may save many others". I realised that my best means of carrying out my purpose was the iron staircase. When a good moment came, quite deliberately I walked upstairs and threw myself from the top, as I meant, on to the iron staircase. If I had been successful I should undoubtedly have been killed, as it was a clear drop of 30 to 40 feet. But I caught on the edge of the netting. I then threw myself forward on my head with all my might. She cracked two vertebrae and badly injured her head. Shortly afterwards, and despite her injuries, she was again force fed before being released ten days early. She wrote to The Pall Mall Gazette to explain why she "attempted to commit suicide":

I did it deliberately and with all my power, because I felt that by nothing but the sacrifice of human life would the nation be brought to realise the horrible torture our women face! If I had succeeded I am sure that forcible feeding could not in all conscience have been resorted to again. As a result of her action Davison suffered discomfort for the rest of her life. Her arson of postboxes was not authorised by the WSPU leadership and this, together with her other actions, led to her falling out of favour with the organisation; Sylvia Pankhurst later wrote that the WSPU leadership wanted "to discourage [Davison] in such tendencies She was condemned and ostracized as a self willed person who persisted in acting upon her own initiative without waiting for official instructions." A statement Davison wrote on her release from prison for The Suffragette—the second official newspaper of the WSPU—was published by the union after her death. In November 1912 Davison was arrested for a final time, for attacking a Baptist minister with a horsewhip or dogwhip, while on a stationary train in Aberdeen railway station; she had mistaken the man for Lloyd George. She was sentenced to ten days' imprisonment and released early following a four day hunger strike. It was the seventh time she had been on hunger strike, and the forty ninth time she had been force fed.

«Мен шыққаннан кейін, қоршауға тіреліп, сым торға секірдім, арақашықтығы 20-30 фут болды. Менің ойымда «бір үлкен трагедия көптерін сақтап қалуы мүмкін» деген ой болды. Мен мақсатымды іске асырудың ең жақсы жолы – темір баспалдақ екенін түсіндім. Жақсы сәт келгенде, мен әдейі баспалдақпен жоғары көтерілдім…»

Дербиде өлімге әкелген жарақат

4 маусым 1913 жылы Дэвисон WSPU кеңселерінен қызғылт, ақ және жасыл түсті суфражисткалардың туларын алды; содан кейін ол Дербиге қатысу үшін Эпсомға (Сарри) пойызбен барды. Ол өзінің орнын Таттенхэм бұрылысындағы ішкі алаңға қойды, ол үйге дейін соңғы бұрылыс болды. Жарыстың осы тұсында, кейбір жылқылар оны басып өткеннен кейін, ол күзет рельсінің астына тығылып, жарысқа жүгірді; ол қолында суфражисткалардың бір туы болған болуы мүмкін. Ол Герберт Джонс басқан Анмердің (Пан Георг V) атының тізгіндеріне жетіп, оған соқтығысты. Анмер соқтығысу кезінде құлап, жартылай жокейін айналдырды, оның аяғы бір сәтке тірекке тұтқыланды. Дэвисонды есінен танып, жерге жығып тастады; кейбір есептерде ол Анмердің басына тепкенін айтады, бірақ Дэвисонды операция жасаған хирург "Мен оның жылқыдан тепкенін таба алмадым" деп мәлімдеді. Бұл оқиға үш жаңалық камерасымен түсірілді. Көрермендер жолға асығып, Дэвисон мен Джонсқа көмек көрсетуге тырысты, екеуі де жақын маңдағы Эпсом коттедж ауруханасына жеткізілді. Дэвисонға екі күннен кейін операция жасалды, бірақ ол ешқашан есінен танымады; ауруханада жатып, ол жек көруші хат алды. Ол 8 маусымда, 40 жасында бас сүйегінің түбінде сынықтан қайтыс болды. Дэвисонның заттарынан екі суфражистка туы, Лондонға темір жолға билеттің қайту қағазы, оның жарыс картасы, сол күні суфражистка биіне билет және келесі аптаға арналған кездесулер туралы күнделік табылды. Патша мен Мэри жарысқа қатысып, Джонс пен Дэвисонның денсаулығы туралы сұрастырды. Кейінірек король өзінің күнделігінде бұл "өте өкінішті және қорқынышты іс-әрекет" деп жазды; өзінің күнделігінде королева Дэвисонды "жаман әйел" деп сипаттады. Джонс мидың сілкінісі мен басқа да жарақаттарға ұшырады; ол 4 маусым күні кешкісін Лондонда болды, келесі күні үйіне оралды. Ол оқиғаның азын-аулағын есіне түсіріп: "Ол менің атымды ұстап алғандай болды, мен оны ұрып-соққанын сездім", - дейді. Ол екі аптадан кейін Аскот жарыс алаңында Анмермен жарысуға жеткілікті қалпына келді. Дэвисонның өліміне қатысты тергеу 10 маусымда Эпсомда өтті; Джонс қатыса алмай қалды. Дэвисонның жартылай ағасы, капитан Генри Дэвисон, оның әпкесі туралы куәлік берді, ол "өте күшті ойлау қабілеті бар әйел және әйелдер қозғалысына құлшыныспен берілген" деді. Сотталғандардың айтуынша, Дэвисон өзін-өзі өлтірген жоқ. Сотталушы сонымен қатар, ол жылқыларды көруге дейін күткенмен, "деректерден әйелдің әміршінің аты үшін жасамағаны анық болды". Соттың үкімі: Мисс Эмили Уайлинг Дэвисон бас сүйегінің сүйегі сынғандықтан қайтыс болды, ол Дерби жарысының барысында Эпсом Даунстағы жарыс алаңына қасақана асығып бара жатқан атпен кездейсоқ құлатылып, қайтыс болды; өлім жазатайым оқиғаға байланысты болды. Дэвисонның Дербиге қатысу және трассаға кіру мақсаты белгісіз. Ол өзінің жоспарларын ешкімге айтпады, хат та қалдырмады. Бірнеше теориялар айтылды, оның ішінде ол барлық жылқылар өткенін сеніп, жолды кесіп өтуге ниетті болды; ол патшаның атын түсіргісі келді; ол WSPU туының біреуін жылқыға бекітуге тырысты; немесе ол өзін жылқылардың біріне лақтыруға ниетті болды. Тарихшы Элизабет Кроуфорд "Дейвисонның іс-әрекеті туралы кейіннен айтылған түсініктер ойдан шығарылған, жалған тұжырымдар, құлаққа шаққан хабарлар, болжамдар, бұрмалаулар мен теориялардың тізбегін құрастырды" деп есептейді. 2013 жылы Channel 4 деректі фильмінде сот сарапшылары үш камерадан алынған түпнұсқалық нитрат пленкасын цифрлық түрге көшірді. Фильм цифрлық тазаланып, тексерілді. Олардың зерттеулері Дэвисонның ат мойнына немесе оның тұмсығына суфражисткалар жалауын ілуді немесе оны бекітуді көздегенін көрсетеді. Курстан байрақ жиналды; ол аукционға қойылды және 2021 жылы ол Парламент үйінде ілінеді. Майкл Таннер ат жарысы тарихшысы және 1913 жылғы Дербидің тарихы туралы кітаптың авторы, бұл бұйымның шынайылығына күмән келтіреді. Sotheby's аукциондық үйі оны "Дэвисон киген" деп саналатын белбеу деп сипаттады. Сатушы оның әкесі Ричард Питтвей Бертонның Эпсомдағы курстың клеркі болғанын айтты; Таннердің жазбаларды іздеуінен Бертон Дербиден екі апта бұрын кемежайда жұмысшы ретінде тіркелгенін көруге болады. Дерби күні жарыстың ресми хатшысы Генри Мейсон Дорлинг болды. Полиция Дэвисонның дүние-мүлкін тізімдегенде, WSPU ұсынған екі жалауды тізімдеді, екеуі де бүктелген және оның күртешегінің ішіне ілінген. Олардың өлшемдері 44,5 х 27 дюйм (113 х 69 см); Парламент үйлерінде көрсетілген белбеудің өлшемдері 82 х 12 дюйм (210 х 30 см). Таннер Дэвисонның патшаның атын таңдауы "жай ғана кездейсоқтық" екенін, оның бұрыштағы орны оған шектеулі көрініс беретінін айтады. Channel 4 деректі фильмімен жұмыс істеген сот сарапшыларының зерттеуі Дэвисонның бұрынғыдай емес, бұрыстың басына жақын болғанын және алда келе жатқан жылқыларды жақсы көре алатынын анықтады. Заманауи жаңалықтар Дэвисонға көбінесе жаулы қарым-қатынас жасады, көптеген басылымдар "оның ақыл-сақасын күдікке түсіріп, оның әрекеттерін өзі өлтірушілік деп сипаттады". Pall Mall Gazette "Дейвисонның өзіне-өзі зиян келтіретіндей әрекетіне аяныш білдірді" деді, ал The Daily Express Дэвисонды "ұзақ уақыттан бері суфражисткалардың бұзық әрекеттеріне қатысқан" деп сипаттады. The Daily Telegraph журналисі "Көрермендердің әрқайсысының жүрегінде осы бақытсыз әйелге деген қатты наразылық сезімі болды" деп жазды, ал The Daily Mirror жазба авторы "Оның жағдайының ауыр екені анық болды, әйтпесе көптеген көрермендер оны дарға асуға ниеттенген болар еді" деп мәлімдеді. WSPU оны мартир деп сипаттауға асықты, оны осылай көрсету үшін науқан жүргізді. The Suffragette газеті Дэвисонның өлімін жарыс алаңының күзет рельсінің алдында қолдарымен көтерілген әйел-перішенің суретін жариялап белгіледі. Газеттің редакторы "Дейвисон идеал үшін өмірін беруге дайын адамдар бар екенін дәлелдеді" деп мәлімдеді. Оның әрекетін сипаттау үшін діни тіл қолданылды, оның ішінде "Дос үшін өмірін беруден артық сүйіспенділік жоқ", - деген сөздер Гулликсонның кейінгі талқылауларда бірнеше рет қайталанғанын хабарлайды. Дербиден бір жыл өткен соң, The Suffragette Дэвисонның "Татулық бағасы" атты эссесін жариялады. Онда ол "Дос үшін өмірін беру, бұл даңқты, өзімшілдіксіз, шабыттандырады! Бірақ туған ұрпақтар үшін Кальвария трагедиясын қайтадан жасау, бұл соңғы, толыққанды құрбандық" деп жазған.

On 4 June 1913 Davison obtained two flags bearing the suffragette colours of purple, white and green from the WSPU offices; she then travelled by train to Epsom, Surrey, to attend the Derby. She positioned herself in the infield at Tattenham Corner, the final bend before the home straight. At this point in the race, with some of the horses having passed her, she ducked under the guard rail and ran onto the course; she may have held in her hands one of the suffragette flags. She reached up to the reins of Anmer—King George V's horse, ridden by Herbert Jones—and was hit by the animal, which would have been travelling at around 35 mile (56 km) per hour, four seconds after stepping onto the course. Anmer fell in the collision and partly rolled over his jockey, who had his foot momentarily caught in the stirrup. Davison was knocked to the ground unconscious; some reports say she was kicked in the head by Anmer, but the surgeon who operated on Davison stated that "I could find no trace of her having been kicked by a horse". The event was captured by three newsreel cameras. Bystanders rushed onto the track and attempted to aid Davison and Jones until both were taken to the nearby Epsom Cottage Hospital. Davison was operated on two days later, but she never regained consciousness; while in hospital she received hate mail. She died on 8 June, aged 40, from a fracture at the base of her skull. Found in Davison's effects were the two suffragette flags, the return stub of her railway ticket to London, her race card, a ticket to a suffragette dance later that day and a diary with appointments for the following week. The King and Queen Mary were present at the race and made enquiries about the health of both Jones and Davison. The King later recorded in his diary that it was "a most regrettable and scandalous proceeding"; in her journal the Queen described Davison as a "horrid woman". Jones suffered a concussion and other injuries; he spent the evening of 4 June in London, before returning home the following day. He could recall little of the event: "She seemed to clutch at my horse, and I felt it strike her." He recovered sufficiently to race Anmer at Ascot Racecourse two weeks later. The inquest into Davison's death took place at Epsom on 10 June; Jones was not well enough to attend. Davison's half brother, Captain Henry Davison, gave evidence about his sister, saying that she was "a woman of very strong reasoning faculties, and passionately devoted to the women's movement". The coroner decided that, in the absence of evidence to the contrary, Davison had not committed suicide. The coroner also decided that, although she had waited until she could see the horses, "from the evidence it was clear that the woman did not make for His Majesty's horse in particular". The verdict of the court was:

that Miss Emily Wilding Davison died of fracture of the base of the skull, caused by being accidentally knocked down by a horse through wilfully rushing on to the racecourse on Epsom Downs during the progress of the race for the Derby; death was due to misadventure. Davison's purpose in attending the Derby and walking onto the course is unclear. She did not discuss her plans with anyone or leave a note. Several theories have been suggested, including that she intended to cross the track, believing that all horses had passed; that she wanted to pull down the King's horse; that she was trying to attach one of the WSPU flags to a horse; or that she intended to throw herself in front of one of the horses. The historian Elizabeth Crawford considers that "subsequent explanations of [Davison's] action have created a tangle of fictions, false deductions, hearsay, conjecture, misrepresentation and theory". In 2013 a Channel 4 documentary used forensic examiners who digitised the original nitrate film from the three cameras present. The film was digitally cleaned and examined. Their examination suggests that Davison intended to throw a suffragette flag around the neck of a horse or attach it to the horse's bridle. A flag was gathered from the course; this was put up for auction and, as at 2021, it hangs in the Houses of Parliament. Michael Tanner, the horse racing historian and author of a history of the 1913 Derby, doubts the authenticity of the item. Sotheby's, the auction house that sold it, describe it as a sash that was "reputed" to have been worn by Davison. The seller stated that her father, Richard Pittway Burton, was the Clerk of the Course at Epsom; Tanner's search of records shows Burton was listed as a dock labourer two weeks prior to the Derby. The official Clerk of the Course on the day of the Derby was Henry Mayson Dorling. When the police listed Davison's possessions, they itemised the two flags provided by the WSPU, both folded up and pinned to the inside of her jacket. They measured 44.5 by 27 inches (113 × 69 cm); the sash displayed at the Houses of Parliament measures 82 by 12 inches (210 × 30 cm). Tanner considers that Davison's choice of the King's horse was "pure happenstance", as her position on the corner would have left her with a limited view. Examination of the newsreels by the forensic team employed by the Channel 4 documentary determined that Davison was closer to the start of the bend than had been previously assumed, and would have had a better view of the oncoming horses. The contemporary news media were largely unsympathetic to Davison, and many publications "questioned her sanity and characterised her actions as suicidal". The Pall Mall Gazette said it had "pity for the dementia which led an unfortunate woman to seek a grotesque and meaningless kind of 'martyrdom' ", while The Daily Express described Davison as "A well known malignant suffragette, [who] has a long record of convictions for complicity in suffragette outrages." The journalist for The Daily Telegraph observed that "Deep in the hearts of every onlooker was a feeling of fierce resentment with the miserable woman"; the unnamed writer in The Daily Mirror opined that "It was quite evident that her condition was serious; otherwise many of the crowd would have fulfilled their evident desire to lynch her." The WSPU were quick to describe her as a martyr, part of a campaign to identify her as such. The Suffragette newspaper marked Davison's death by issuing a copy showing a female angel with raised arms standing in front of the guard rail of a racecourse. The paper's editorial stated that "Davison has proved that there are in the twentieth century people who are willing to lay down their lives for an ideal". Religious phraseology was used in the issue to describe her act, including "Greater love hath no man than this, that he lay down his life for his friends", which Gullickson reports as being repeated several times in subsequent discussions of the events. A year after the Derby, The Suffragette included "The Price of Liberty", an essay by Davison. In it, she had written "To lay down life for friends, that is glorious, selfless, inspiring! But to re enact the tragedy of Calvary for generations yet unborn, that is the last consummate sacrifice of the Militant".

Жерлеу рәсімі

1913 жылғы 14 маусымда Дэвисонның денесі Эпсомнан Лондонға жеткізілді; оның табытына "Күресіңдер. Құдай жеңіске жеткізеді" деп жазылды. Бес мың әйел шеру жасады, олардан кейін жүздеген ер адам еріп, Виктория мен Кингс-Кросс станциялары арасында мәйітті алып жүрді; шеру Блумсберидегі Сент-Джордж шіркеуінде викарий Чарльз Баумгартен мен Клод Хинсклифф басқарған қысқа қызмет үшін тоқтады. Олар әйелдердің сайлау құқығы үшін шіркеу лигасының мүшелері болды. Әйелдер қатарласып, суфражистердің ақ және фиолет түстерін киіп жүрді, бұл түстерді The Manchester Guardian "әскери жерлеудің ойдағыдай жарқырауы" деп сипаттады; 50 000 адам жол бойына жиналды. Грейс Роу ұйымдастырған бұл шараны Дэвисонның өмірбаянының авторы Джун Пурвис "үлкен суфражистерлік көріністердің соңғысы" деп атады. Эмелин Панкхёрст шеруге қатысуды жоспарлаған, бірақ ол таңертең тұтқындалды, көрінеу "Мысық пен тышқан" заңы (1913) бойынша түрмеге қайтару үшін. Табут Ньюкасл-апон-Тайнға суфражистердің құрмет сақшысымен бірге пойызбен жеткізілді; пойыз жоспарланған аялдамаларда көпшілікпен қарсы алынды. Табут қаланың орталық вокзалында түнеп, содан кейін Морпетке апарылды. Шамамен жүз суфражистка мәйітті вокзалдан Қасиетті Мария Бақытты шіркеуіне дейін сүйемелдеді; оны мыңдаған адам бақылады. Шіркеуге тек бірнеше суфражистка кірді, себебі қызмет пен жерлеу жеке өткізілді. Оның қабір тасында WSPU ұраны "Іс сөзден артық" деп жазылған.

Әдіс пен талдау

Дэвисонның қазасы күресші суфражистер науқанының шыңы мен шешімді нүктесі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс келесі жылы басталды және 1914 жылдың 10 тамызында үкімет барлық аштықпен наразылық білдірген әйелдерді босатып, кешірім жариялады. Эммелин Панкхерст 13 тамызда WSPU қызметін тоқтатты. Панкхерст кейіннен үкіметке әйелдерді соғыс жұмысына тартуға көмектесті. 1918 жылы Парламент 1918 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заңды қабылдады. Өзгерістердің бірі – 30 жастан асқан, мүлік талаптарына сай келетін әйелдерге дауыс беру құқығы берілді. Бұл заңнама сайлаушылар тізіміне 8,5 миллион әйелді қосты, олар сайлаушылардың 43% құрады. 1928 жылы Халықты өкілдік ету (Тең құқық) туралы заң әйелдердің дауыс беру жасын 21 жасқа дейін төмендетіп, оларды ерлермен тең дәрежеге қойды. Кроуфорд 1913 жылғы Дербидегі оқиғаларды «Дэвисонның өміріне түсініктеме беретін» линза ретінде қарастырады, ал оның сол күнгі ниеттері мен мақсатының белгісіздігі тарихтың оған қалай баға беруіне әсер етті. Дэвисонның жазбаларын зерттеген әдеби сыншы Каролин Колетт Дэвисонға тағайындалған әртүрлі себептерді, соның ішінде «бақылаусыз күйзелістерді» немесе әйелдердің сайлау құқығы үшін шейіт болуға ұмтылысын анықтады. Колетт сонымен қатар тарихшылар арасында «оның жақын замандастарының кейбірі сене білгенін қабылдауға» бағытталған үрдіс бар екенін көрсетеді: Дэвисонның сол күні жасаған әрекеттері мақсатты болған және ол патшаның жылқысына суфражисттердің түстерін бекітуге тырысқан. WSPU-де жұмыс істеген және Дэвисонды білген суфражистка Сисели Хейл оны «фанатик» деп сипаттады, ол өлуге дайын болған, бірақ оны мақсат тұтпаған. Пурвис, Энн Морли және Лиз Стэнли сияқты басқа бақылаушылар Дэвисонның өлімін қаламағаны туралы пікірде. Дэвисон – бекем феминист және құлшыныспен христиан, оның көзқарасы «оның күресінің қару-жарағының бөлігі ретінде ортағасырлық тарихты және Құдайға сенуді шақыруды» қамтыды. Оксфордта оқыған ағылшын әдебиетін жақсы көргендігі Джеффри Чосердің «Рыцарь ертегісі» атты шығармасымен байланысты болды, соның ішінде «Faire Emelye» деген лақап аты да бар еді. Дэвисонның көптеген жазбалары христиан дінінің доктринасын көрсетеді және шейіттерге, шейіт болуға және жеңіске жеткен азапқа сілтеме жасайды; Колетттің айтуынша, христиандық және ортағасырлық тіл мен бейнелерді қолдану «әскерлік сайлау құқығы қозғалысының саясаты мен риторикасын тікелей көрсетеді». Пурвис Дэвисонның адал англикандығы оның өзін-өзі өлтіруіне жол бермес еді, өйткені бұл оның қасиетті жерге жерленуіне мүмкіндік бермес еді. Дэвисон «Азаттық бағасы» атты еңбегінде осы мақсатқа деген құлшыныстың жоғары құнын былай деп жазды: Жаңа өсиетте Иеміз шәкірттеріне өте қымбат інжу-маржанды тапқан саудагер оны сатып алу үшін бар мүлкін сатқанын еске салады. Міне, осы – Милитантизмнің мысалы! Осымен бүгін әйел жауынгерлер айналысып жатыр. Кейбіреулері басқаларынан шынайы жауынгерлер, бірақ кемелді Амазонка – өз жынысы үшін «Еркіндік інжу-маржасын» жеңу үшін барлық нәрсені соңғысына дейін құрбан ететін әйел. Дэвисон социализмнің жақсылыққа бағытталған моральдық және саяси күш екендігіне берік сенім білдірді. Ол Хайд-парктегі жыл сайынғы 1 мамыр митингілеріне қатысып, тарихшы Криста Коуманның айтуынша, «оның күресші сайлаушылық іс-әрекетін социализммен тікелей байланыстырды». Оның Лондон мен Морпеттегі жерлеу процессияларында оның ісіне қолдау көрсеткен социалистер көп болды.

Davison's death marked a culmination and a turning point of the militant suffragette campaign. The First World War broke out the following year and, on 10 August 1914, the government released all women hunger strikers and declared an amnesty. Emmeline Pankhurst suspended WSPU operations on 13 August. Pankhurst subsequently assisted the government in the recruitment of women for war work. In 1918 Parliament passed the Representation of the People Act 1918. Among the changes was the granting of the vote to women over the age of 30 who could pass property qualifications. The legislation added 8.5 million women to the electoral roll; they constituted 43% of the electorate. In 1928 the Representation of the People (Equal Franchise) Act lowered the voting age for women to 21 to put them on equal terms with male voters. Crawford sees the events at the 1913 Derby as a lens "through which [Davison's] whole life has been interpreted", and the uncertainty of her motives and intentions that day has affected how she has been judged by history. Carolyn Collette, a literary critic who has studied Davison's writing, identifies the different motives ascribed to Davison, including "uncontrolled impulses" or a search for martyrdom for women's suffrage. Collette also sees a more current trend among historians "to accept what some of her close contemporaries believed: that Davison's actions that day were deliberate" and that she attempted to attach the suffragette colours to the King's horse. Cicely Hale, a suffragette who worked at the WSPU and who knew Davison, described her as "a fanatic" who was prepared to die but did not mean to. Other observers, such as Purvis, and Ann Morley and Liz Stanley—Davison's biographers—agree that Davison did not mean to die. Davison was a staunch feminist and a passionate Christian whose outlook "invoked both medieval history and faith in God as part of the armour of her militancy". Her love of English literature, which she had studied at Oxford, was shown in her identification with Geoffrey Chaucer's The Knight's Tale, including being nicknamed "Faire Emelye". Much of Davison's writing reflected the doctrine of the Christian faith and referred to martyrs, martyrdom and triumphant suffering; according to Collette, the use of Christian and medieval language and imagery "directly reflects the politics and rhetoric of the militant suffrage movement". Purvis writes that Davison's committed Anglicanism would have stopped her from committing suicide because it would have meant that she could not be buried in consecrated ground. Davison wrote in "The Price of Liberty" about the high cost of devotion to the cause:

In the New Testament, the Master reminded His followers that when the merchant had found the Pearl of Great Price, he sold all that he had in order to buy it. That is the parable of Militancy! It is that which the women warriors are doing to day. Some are truer warriors than others, but the perfect Amazon is she who will sacrifice all even unto the last, to win the Pearl of Freedom for her sex. Davison held a firm moral conviction that socialism was a moral and political force for good. She attended the annual May Day rallies in Hyde Park and, according to the historian Krista Cowman, "directly linked her militant suffrage activities with socialism". Her London and Morpeth funeral processions contained a heavy socialist presence in appreciation of her support for the cause.

Мұра

1968 жылы Джойс Вортерс жазған «Эмили» атты бір актілік пьеса Нортумберлендте қойылды, ол әйелдер күресіне қарсы зорлық қолдану мәселесіне назар аударды. Дэвисон британ композиторы Тим Бенджаминнің 2013 жылғы «Эмили» операсының, сондай-ақ американдық рок әншісі Грег Киннің «Эмили Дэвисон» әнінің тақырыбы болды. Дэвисон 2015 жылғы «Суфрагет» фильмінде де екінші пландағы кейіпкер ретінде бейнеленді, оны Натали Пресс сомдады. Оның өлімі мен қоштасу рәсімі фильмнің шешіміне айналды. 2018 жылдың қаңтар айында Дэвисонның суфражисттік күресін баяндайтын «Еркіндіктің маржаны» кантатасының тұңғыш көрсетілісі өтті. Музыкасын Джоанна Марш, либреттосын Дэвид Пунтни жазды. 1990 жылы Лейборист партиясының депутаттары Тони Бенн мен Джереми Корбин Дэвисонның сексен жыл бұрын жасырынған шкафтың ішіне ескерткіш тақта орнатты. 2013 жылдың сәуір айында Эпсомдағы ат жарыс жолында оның өлімінің 100 жылдығына арналған тақта ашылды. 2017 жылдың қаңтар айында Royal Holloway жаңа кітапханасына оның есімі берілетінін хабарлады. 2018 жылдың сәуір айында ашылған Лондонның Парламент алаңындағы Миллисент Фосеттің мүсілінің тұғырына Дэвисонның есімі мен суреті, сондай-ақ 58 әйелдердің сайлау құқығын қолдаушыларының есімдері мен суреттері орналастырылды. Лондон экономика мектебінің Әйелдер кітапханасында Дэвисонға қатысты бірнеше жинақ сақталады. Олардың ішінде оның жеке құжаттары мен өліміне байланысты заттар бар. 2023 жылдың маусым айында English Heritage Лондонның Кенсингтонындағы Фэрхолм-роудтың 43-үйіндегі көк тақтаны ашты, онда ол 1880-жылдары Кенсингтон қыздар мектебінде оқыған кезде тұрған. Суретші Кристин Чарльзворттың жасаған Дэвисонның мүсіні 2021 жылы Эпсомдағы базарда орнатылды, бұл Эмили Дэвисонның естелік жобасының еріктілері ұйымдастырған науқанның нәтижесі болды.