Германия Федерациясы Президентінің өкілеттіктері

Кіріспе

Германия Федеративтік Республикасының мемлекет басшысы – Германия Федеративтік Республикасының Президенті (link=no) – Германияның мемлекет басшысы. 1949 жылғы Конституция (Негізгі заң) бойынша Германияда парламенттік үкімет жүйесі бар, онда канцлер (басқа парламенттік демократиялардағы премьер-министр немесе министр-президент сияқты) үкімет басшысы болып табылады. Президенттің рөлі негізінен рәсімдік, бірақ оның саяси әрекет етуге құқығы мен міндеті де бар. Ол жалпы саяси және қоғамдық пікірталастарға бағыт-бағдар бере алады және саяси тұрақсыздық жағдайында (мысалы, Негізгі заңның 81-бабында көзделгендей) маңызды «резервтік өкілеттіктерге» ие. Президент сондай-ақ Федерация атынан кешірім беру құқығына ие. Германия Президенттері бес жылдық мерзімге екі рет сайлана алады және өздерінің қызметтік міндеттерін қалай орындауға қатысты кең ауқымда еркіндікке ие. Негізгі заңның 59-бабының 1-тармағына сәйкес, Президент Германия Федеративтік Республикасын халықаралық құқық мәселелерінде өкілдік етеді, оның атынан шетел мемлекеттерімен шарттар жасасады және дипломаттарды аккредиттеуге құқылы. Бұған қоса, барлық федералды заңдар күшіне енуі үшін Президенттің қол қоюын қажет етеді; Президенттер заң конституцияны бұзады деп санайтын жағдайда оған вето қоюға құқылы. Президенттің іс-әрекеттері мен қоғамдық көріністері мемлекеттің өзін, оның болуын, заңдылығын және біртүтастығын көрсетеді. Ресми шараларда Президент канцлерден жоғары дәрежеде тұрады. Президенттің рөлі интеграциялық және заң мен Конституцияны сақтауды бақылау функцияларын қамтиды. Бұл саяси дәстүрге байланысты, заңдық шектеулерге емес, сондықтан Президент әдетте жаңалықтардағы мәселелерге, әсіресе саяси партиялар арасында даулар туындағанда, үнемі пікір білдірмейді. Күнделікті саясаттан және үкіметтік мәселелерден алыстау Президентке түсіндірудің көзі болуға, қоғамдық пікірталасқа ықпал етуге, сынға алуға, ұсыныстар жасауға және пікір білдіруге мүмкіндік береді. Осы өкілеттікті жүзеге асыру үшін ол дәстүрлі түрде партиялық саясаттан жоғары тұрады. Германия Конституциялық құқығы ант беруді құрылтайшы емес, тек бекітуші ретінде қарастырады. Бұл Президенттің конституциялық өкілеттіктерді жүзеге асыруы үшін қызметке кірген кезде ант беруі міндетті емес дегенді білдіреді. Іс жүзінде, ант әдетте Президенттің өкілеттігінің алғашқы күндері немесе апталарында Бундестаг пен Бундесраттың бірлескен отырысы үшін ыңғайлы күні беріледі. Дегенмен, теория бойынша, ант беруден бас тарту заңгерлер тарапынан қызметтен алынбауға себеп болуы мүмкін. Егер Президент екінші кезекті мерзімге қайта сайланса, ол қайтадан ант бермейді.

Head of state of the Federal Republic of Germany

the position of president of Germany in the current Federal Republic of Germany

The president of Germany, officially titled the Federal President of the Federal Republic of Germany (link=no), is the head of state of Germany. Under the 1949 constitution (Basic Law) Germany has a parliamentary system of government in which the chancellor (similar to a prime minister or minister president in other parliamentary democracies) is the head of government. The president has a ceremonial role as figurehead, but also has the right and duty to act politically. They can give direction to general political and societal debates and have some important "reserve powers" in case of political instability (such as those provided for by Article 81 of the Basic Law). The president also holds the prerogative to grant pardons on behalf of the federation. The German presidents, who can be elected to two consecutive five year terms, have wide discretion about how they exercise their official duties. Under Article 59 (1) of the Basic Law (German Constitution), the president represents the Federal Republic of Germany in matters of international law, concludes treaties with foreign states on its behalf and accredits diplomats. Furthermore, all federal laws must be signed by the president before they can come into effect; presidents may veto a law if they believe it to violate the constitution. The president's actions and public appearances represent the state itself, its existence, legitimacy, and unity. The president enjoys a higher ranking at official functions than the chancellor. The president's role is integrative and includes the control function of upholding the law and the constitution. It is a matter of political tradition – not legal restrictions – that the president generally does not comment routinely on issues in the news, particularly when there is some controversy among the political parties. This distance from day to day politics and daily governmental issues allows the president to be a source of clarification, to influence public debate, voice criticism, offer suggestions, and make proposals. In order to exercise this power, they traditionally act above party politics.</blockquote>

German constitutional law does not consider oaths of office as constitutive but only as affirmative. This means that the president does not have to take the oath at the moment of entering office in order to be able to exercise its constitutional powers. In practice, the oath is usually administered during the first days or weeks of a president's term on a date convenient for a joint session of the Bundestag and the Bundesrat. Nevertheless, in theory a persistent refusal to take the oath is considered to be an impeachable offence by legal scholars. If a president is re elected for a second consecutive term, he does not take the oath again.

Міндеттері мен функциялары

Президент Федералды үкіметті құруға қатысады және онымен тығыз ынтымақтастық жасайды. Негізінде, президент өз дискрециясы бойынша әрекет етуге ерікті. Алайда, Германия Конституциясының 58-бабына сәйкес, президенттің жарлықтары мен директивалары канцлердің немесе тиісті саяси салаға жауапты федералды министрдің қолымен бекітілуін қажет етеді. Бұл ереже АҚШ-тағы тексеру және тепе-теңдік жүйесіне ұқсас, үкіметтік әрекеттердің үйлесімділігін қамтамасыз етеді. Президент канцлерді ұсынса, тағайындаса немесе қызметтен босатса; 63-бапқа сәйкес Бундестагты шақырып немесе таратып жіберсе; заң шығару саласындағы төтенше жағдай жарияласа; канцлер мен министрлерді канцлердің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін жаңа канцлер сайланғанға дейін қызметте қалуға шақырса; немесе федерация атынан кешірім беру құқығын пайдаланса, қосымша бекіту қажет емес, өйткені бұл президенттің эксклюзивті өкілеттіктері. Сондықтан президент канцлермен ағымдағы саяси мәселелер бойынша үнемі келісімдер өткізеді. Германия президенттері өз қалауынша жеке федералды министрлермен және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктермен де келісімдер жүргізеді. "Президент кеңсесінің басшысы" Федералды кабинет отырыстарында президенттің ниеттерін және көзқарастарын білдіреді және президентке есеп береді. Президенттің ең маңызды өкілеттіктері мен міндеттері: Егер мұндай жағдай туындаса, президент канцлерді қызметтен босатып, Бундестаг сайлаған оның орнын басатын адамды тағайындауы керек.

Сыртқы қатынастар

Президент Германияны әлемде өкілдік етеді (Негізгі заңның 59-бабы), шетелдік сапарлар жасайды және шетелдік жоғары лауазымды тұлғаларды қабылдайды. Олар сондай-ақ шетелдік мемлекеттермен шарттар жасасады (олар Бундестаг ратификациялағанға дейін күшіне енбейді), неміс дипломаттарын аккредиттеуге және шетелдік дипломаттардың аккредиттеу қағаздарын алуға құқылы.

Кешірімдер мен құрметтер

Германия Конституциясының 60 (2) бабына сәйкес, президент кешірім беру өкілеттігіне ие. Бұл, президенттің "жеке жағдайларда қылмыстық немесе тәртіптік жазаларды жоюға немесе жеңілдетуге құқылы екенін" білдіреді. Алайда, федералды президент, қылмыстардың толық санатына қатысты жазаларды кешіруге немесе жеңілдетуге бағытталған амнистия жариялай алмайды. Мұндай жағдайларда Бундестаг пен Бундесрат бірлесіп заң қабылдауы тиіс. Германияның федеративтік құрылымына байланысты, федералды президент тек белгілі бір қылмыстық істерді (мысалы, тыңшылық және терроризм) және федералды мемлекеттік қызметкерлерге, федералды судьяларға және әскерге қатысты тәртіптік шараларды қарастырады. Егер ата-аналар тілек білдірсе, федералды президент отбасыдағы жетінші баланың рухани әкесі болып табылады. Сондай-ақ, олар жүз жасқа толғандар мен ұзақ жылдар бойы некеде тұрғандарға құттықтау хаттарын жібереді.

Заңнамалық төтенше жағдай

81-бап Бундестагтың мақұлдауысыз заң шығаруға мүмкіндік береді: егер Бундестаг сенімсіздік білдіру ұсынысын қабылдамаса, бірақ жаңа канцлер сайланбаса немесе Бундестаг таратылмаса, канцлер заң жобасын "шұғыл" деп жариялай алады. Егер Бундестаг жобаны мақұлдаудан бас тартса, министрлер кабинеті федералды президенттен осы нақты заң жобасына қатысты «заң шығарудың төтенше жағдайы» (Gesetzgebungsnotstand) жариялауын сұрай алады. Президент жариялағаннан кейін Бундестагта заң жобасын талқылауға төрт апта уақыт беріледі. Егер ол мақұлдамаса, министрлер кабинеті Федералдық кеңестен мақұлдау сұрай алады. Федералдық кеңестің келісімімен заң жобасы заңға айналады. «Заң шығарудың төтенше жағдайы» бойынша бірнеше шектеулер бар. Президент төтенше жағдайды алғаш рет жариялағаннан кейін, үкімет басқа заң жобаларына осы процедураны қолдану үшін алты ай ғана уақыт алады. Конституцияда белгіленген талаптарға сәйкес, үкімет осылайша бір ғана заң жобасын қабылдауы мүмкін. Әрбір ұсыныс бойынша төтенше жағдай жаңадан жариялануы керек. Яғни, алты айлық мерзімде үкімет, президент және Федералдық кеңес бірлесіп Бундестагтың орнын басып, заң шығарушы рөлін атқармайды. Бундестаг осы алты ай ішінде заңдар қабылдауға толық құқылы болып қалады. Төтенше жағдай канцлердің өкілеттігі тоқтаған кезде де аяқталады. Сол мерзім ішінде және алты айдан кейін канцлер 81-баптың процедурасын қайта қолдана алмайды. «Заң шығарудың төтенше жағдайы» ешқашан жарияланбаған. Канцлер мен Бундестаг арасындағы қақтығыс жағдайында канцлер отставкаға кетеді немесе Бундестагқа жаңа сайлаулар тағайындалады. 81-баптың ережелері үкіметке қысқа мерзімге көмек көрсетуге бағытталған, бірақ оны дағдарыс кезінде ұзақ мерзімге пайдалануға болмайды. Конституциялық сарапшы Брайдтің пікірінше, 81-бап атқарушы билікке (үкіметке) «төтенше жағдайда жарлықтар шығаруға» (exekutives Notverordnungsrecht) құқық береді, бірақ тарихи себептерге байланысты конституция бұл терминді пайдаланудан аулақ болды.

Article 81 makes it possible to enact a law without the approval of the Bundestag: if the Bundestag rejects a motion of confidence, but a new chancellor is not elected nor is the Bundestag dissolved, the chancellor can declare a draft law to be "urgent". If the Bundestag refuses to approve the draft, the cabinet can ask the federal president to declare a "legislative state of emergency" (Gesetzgebungsnotstand) with regard to that specific law proposal. After the declaration of the president, the Bundestag has four weeks to discuss the draft law. If it does not approve it the cabinet can ask the Federal Council for approval. After the consent of the Federal Council is secured, the draft law becomes law. There are some constraints on the "legislative state of emergency". After a president has declared the state of emergency for the first time, the government has only six months to use the procedure for other law proposals. Given the terms provided by the constitution, it is unlikely that the government can enact more than one other draft law in this way. Also, the emergency has to be declared afresh for every proposal. This means that the six months are not a period in which the government together with the president and the Federal Council simply replaces the Bundestag as lawgiver. The Bundestag remains fully competent to pass laws during these six months. The state of emergency also ends if the office of the chancellor ends. During the same term and after the six months, the chancellor cannot use the procedure of Article 81 again. A "legislative state of emergency" has never been declared. In case of serious disagreement between the chancellor and the Bundestag, the chancellor resigns or the Bundestag faces new elections. The provision of Article 81 is intended to assist the government for a short time, but not to use it in crisis for a longer period. According to constitutional commentator Bryde, Article 81 provides the executive (government) with the power to "enable decrees in a state of emergency" (exekutives Notverordnungsrecht), but for historical reasons the constitution avoided this expression.

Саясат және ықпал

Кандидаттарды әдетте саяси партия немесе партиялар таңдайды, бірақ президент қызметке кіріскеннен кейін кез келген партияның белсенді мүшесі болудан бас тартуы дәстүрлі түрде күтіледі. Бүгінгі күнге дейін барлық президенттер, Жоахим Гауктан басқа (ол тәуелсіз болған), өзінің партия мүшелігін қызмет мерзіміне тоқтатты. Дегенмен, президенттер саяси мәселелер бойынша жеке пікірлерін ашық білдірді. Президенттің саясаттан жоғары тұруы күтілетін фактісінің өзі, олар қандай да бір мәселе бойынша сөйлегенде, ол үлкен маңызға ие деп есептеледі дегенді білдіреді. Кейбір жағдайларда президенттің сөзі бір жыл немесе одан да ұзақ уақыт бойы неміс саяси пікірталысындағы басты тақырыпқа айналды.

Резервтік өкілеттіктер

Германия конституциясының 81-бабына сәйкес, президент «Заң шығарудың төтенше жағдайларын» жариялай алады және федералды үкімет пен Бундесратқа Бундестагтың келісімінсіз заңдар қабылдауға мүмкіндік береді. Олар сондай-ақ, көпшілік дауыспен сайланған канцлерді тағайындау немесе белгілі бір жағдайларда Бундестагты тарату мәселесінде маңызды шешім қабылдау құқығына ие. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл 1949 жылдан бері орын алмаған қатаң қадам болғанымен, президент заңның мазмұнымен келіспеген жағдайда оған қол қоймауға, яғни вето қоюға немесе кабинет мүшелерін бекітпеуге құқылы. Федералды президент заң жобасына қол қоймаған барлық жағдайда, президенттердің барлығы аталған заң жобасының конституцияға қайшы екенін мәлімдеген. Мысалы, 2006 жылдың күзінде президент Хорст Кёлер үш айдың ішінде екі рет осындай шешім қабылдады. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда президент заңға қол қойып, саяси партиялардан оның конституциялықтығын тексеру үшін Федералды Конституциялық сотқа жүгінуді сұраған.

Мұрагерлік

Негізгі заң вице-президент лауазымын құрмады, бірақ Германия президентінің орынбасары ретінде Бундесрат президенті (конституциялық дәстүр бойынша он алты неміс штатының бірінің үкімет басшысы, Бундесрат жыл сайынғы кезектестіктің алдын ала белгіленген тәртібімен сайланады) белгіленді (Негізгі заң, 57-бап). Президент лауазымы бос болған жағдайда, олар президенттің өкілеттіктерін жаңа президент сайланғанға дейін уақытша атқарады. Осы кезде олар Бундесрат төрағасының қызметін атқаруды жалғастыра алмайды. Егер президент уақытша қызметін атқара алмаса (мысалы, президент мемлекеттік сапармен шетелде болғанда), ол өз қалауынша өкілеттіктерін немесе олардың бір бөлігін Бундесрат президентіне жүктеуге құқылы. Мысалы, 2022 жылдың қараша айының басында Бундесрат президенті Петер Ченчер президент Штайнмайер Азияға сапарға кеткен кезде оның орынбасары болды. Президент қызмет бабында қайтыс болса, отставкаға кетсе немесе қызметтен басқа тәсілмен алынса, отыз күн ішінде жаңа президент сайлануға тиіс. Хорст Кёлер 2010 жылдың 31 мамырында отставкаға кеткен кезде қайта сайлау процесін бастаған алғашқы президент болды. Бремен Сенатының президенті, Бремен еркін ханза қаласының әкімі және сол кездегі Бундесрат президенті Йенс Бёрнсен президент міндетін атқарушы болды. Сол сияқты, 2012 жылы Кристиан Вульф отставкаға кеткен кезде Баварияның премьер-министрі Хорст Зеехофер Бундесрат президенті ретінде президент міндетін атқарушы болды. Ал Генрих Любке 1968 жылы отставкаға кететінін мәлімдегенде, бұл мәлімдеме келесі жылы күшіне енді, оның мерзімі аяқталуға үш ай қалғанда және оның орнын басушыны жеделдетіп сайлағаннан кейін. 1949 жылы сол кездегі Солтүстік Рейн-Вестфалияның премьер-министрі және Бундесрат президенті Карл Арнольд бірнеше күн бойы мемлекет басшысының міндетін атқарды: Негізгі заң күшіне енгеннен кейін және ол өзі Бундесрат президенті болып сайланғаннан кейін, Германияның бірінші президенті әлі сайланбағандықтан лауазым бос болды. Осы үш Бундесрат президентінің ешқайсысы президент ретінде президенттің маңызды өкілеттіктерін, мысалы, заңға вето қою немесе Бундестагты тарату сияқтыларын пайдаланған жоқ, бірақ олар президенттің бірдей жағдайларында мұндай құқыққа ие болған еді.

The Basic Law did not create an office of Vice President, but designated the President of the Bundesrat (by constitutional custom the head of government of one of the sixteen German states, elected by the Bundesrat in a predetermined order of annual alternation) as deputy of the president of Germany (Basic Law, Article 57). If the office of president falls vacant, they assume the powers of the president on an acting basis until a successor is elected. While doing so, they do not continue to exercise the role of chair of the Bundesrat. If the president is temporarily unable to perform their duties (this happens frequently, for example if the president is abroad on a state visit), he can at his own discretion delegate his powers or parts of them to the president of the Bundesrat. For example, in early November 2022, then President of the Bundesrat Peter Tschentscher deputised President Steinmeier when the latter was on a trip to Asia. If the president dies in office, resigns, or is otherwise removed from office, a successor is to be elected within thirty days. Horst Köhler, upon his resignation on 31 May 2010, became the first president to trigger this re election process. Jens Böhrnsen, President of the Senate and Mayor of the Free Hanseatic City of Bremen and at the time President of the Bundesrat, became Acting President. Similarly, when Christian Wulff resigned in 2012, it was Horst Seehofer, Minister President of Bavaria, as President of the Bundesrat, who became Acting President. When Heinrich Lübke, on the other hand, announced his resignation in 1968, it only came into effect the following year, a mere three months before the scheduled end of his term and after the expedited election of his successor. Back in 1949, Karl Arnold, at the time Minister President of North Rhine Westphalia and President of the Bundesrat, also acted as head of state for a few days: after the Basic Law had come into effect and he himself was elected as President of the Bundesrat, the first President of Germany was not yet elected and the office therefore vacant. None of these three presidents of the Bundesrat acting as President, has used any of the more important powers of the president, as for example vetoing a law or dissolving the Bundestag, although they would have been entitled to do so under the same conditions as the president.

Импичмент және қызметтен шығару

Президенттің өкілеттік мерзімінде оған қудалаудан иммунитет беріледі және оны қызметтен сайлау арқылы немесе қайта шақыру арқылы ала алмайды. Президентті қызметтен алудың жалғыз жолы – Германия заңдарын қасақана бұзғаны үшін Бундестаг немесе Бундесраттың импичмент процедурасын қолдану. Екі палатаның бірінде үштен екі көпшілік дауыс қажет. Бундестаг немесе Бундесрат президентті импичмент жасағаннан кейін, Федералдық Конституциялық Сотқа оның кінәлі екенін анықтау міндеті жүктеледі. Егер айыптау расталса, сот президентті қызметтен алуға құқылы.

Тұрғын үйлер мен кеңселер

Президенттің ресми резиденциясы – Берлиндегі Белльвью сарайы. Президенттің екінші ресми резиденциясы – Батыс Германияның бұрынғы астанасы Бонндағы Хаммершмидт вилласы. Бұл резиденциялар болғанымен, президенттер Белльвью сарайында тұрмайды. Ол тек рәсімдік мақсаттар үшін пайдаланылады. Президент және оның әйелі Берлиннің Штеглиц-Цехальендорф ауданындағы Далемдегі виллада тұрады. Президент Әкімшілігі (Bundespräsidialamt) – жоғары федералдық орган. Ол президенттің жұмысын ұйымдастырады, мемлекет басшысы ретіндегі міндеттерін орындауына көмектеседі және Германия үкіметі мен басқа да мемлекеттік органдармен байланысын қамтамасыз етеді. Оның барлық неміс мемлекеттік хатшыларынан жоғары тұратын басшысы – Президент Әкімшілігінің Басшысы (Chef des Bundespräsidialamts). Әкімшілік және оның қызметкерлері президентке кеңес береді, ішкі және сыртқы саясаттағы жаңалықтар туралы хабарлайды, президенттің тапсырмаларын орындайды немесе тиісті министрліктерге немесе органдарға жібереді.

Тарих

Қазіргі Германия президентінің лауазымы Веймар республикасының рейх-президенті лауазымынан едәуір өзгеше – ол лауазымда үлкен билік болды және саяси өмірде маңызды тұлға деп есептелді.

Веймар Республикасы

Германия президенті лауазымы алғаш рет Веймар конституциясымен құрылды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және 1918 жылы император Вильгельм II-нің тақтан басқанынан кейін жасалды. Германияда жаңа мемлекет басшысы Рейхспрезидент деп аталды. Фридрих Эберт Германияның бірінші президенті болды, одан кейін Пауль фон Гинденбург тағайындалды. 1934 жылы Гинденбург қайтыс болғаннан кейін бұл лауазымның мәні тоқтатылды және оның өкілеттіктері канцлермен біріктірілді. Адольф Гитлер Германияны «Фюрер унд рейхсканцлер» ретінде басқарды, бұрынғы партиялық және үкіметтік лауазымдарын біріктірді. Дегенмен, ол ресми түрде президент болды; лауазым жойылған жоқ (бірақ конституциялық талап бойынша жеті жыл сайын өткізілетін президенттік сайлау нацистік кезеңде өткізілмеді) және Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Гитлер Гранд-адмирал Карл Дёницті «Германия президенті» ретінде өзінің ізбасары етіп тағайындағанда қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды. Дёниц одақтастарға капитуляциялауға келісті және бірнеше күннен кейін тұтқындалды. Веймар конституциясы жартылай президенттік жүйені құрды, онда билік президент, кабинет және парламент арасында бөлінді. Президенттің билігі қазіргі президенттен әлдеқайда зор болды және ол негізінен салтанатты емес, белсенді саяси рөл атқарды. Веймар кезеңіндегі тұрақсыздық президенттің ықпалын күрт арттырды. Президент канцлерді тағайындауға және кез келген уақытта бүкіл кабинетті қызметтен босатуға құқылы болды. Алайда, кабинеттің рейхстагтың (парламент) сеніміне ие болуы қажет болды, өйткені оны сенімсіздік дауысы арқылы таратуға болады. Барлық заңдар президенттің қол қоюынсыз қабылдана алмайтын, және ол заңға абсолютті вето қоймаса да, заңды референдумға сайлаушылардың бекітуіне ұсынуды талап ете алатын. Президент рейхстагты таратуға, сыртқы саясатты жүргізуге және қарулы күштерге басшылық етуге де құқылы болды. Конституцияның 48-бабы президентке дағдарыс жағдайында кең өкілеттіктер берді. Егер «қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке» қауіп төнген жағдайда, ол жарлық шығарып, азаматтық құқықтарды тоқтата алатын. Веймар конституциясы президенттің тікелей сайлануын және жеті жылдық мерзімге қызмет етуін көздеді. Сайлау екі турлы жүйе бойынша өткізілді. Алайда, алғашқы президентті Ұлттық жиналыс сайлады, ал кейіннен тек екі тікелей президенттік сайлау өтті. Олар 1925 жылы Пауль фон Гинденбургтің сайлануы және 1932 жылы оның қайта сайлануы болды. Веймар конституциясымен құрылған жүйе бірқатар проблемаларға әкелді. Атап айтқанда, президент кабинетті тағайындай алатын, ал рейхстагтың тек босату құқығы болғандықтан, кабинеттік құрамның жиі өзгеруіне себеп болды, себебі президент тағайындаған министрлер рейхстаг тарапынан көп ұзамай қызметтен босатылды. Соңында Гинденбург рейхстагтың сеніміне ие кабинеттерді тағайындауға тырысуды тоқтатты және үш «президенттік кабинет» (Präsidialkabinette) арқылы билік жүргізді. Гинденбург өзінің тарату құқығын рейхстагты айналып өту үшін де пайдаланды. Егер рейхстаг оның министрлерін айыптаумен немесе оның жарлықтарының бірін жоюмен қорқытса, ол жай ғана оны таратып, сайлау өткізілгенге дейін оның араласуынсыз басқаруға қабілетті болатын. Бұл Республиканың 14 жылдық тарихында рейхстагқа сегіз сайлау өткізілуіне әкелді; тек 1920–1924 жылдардағы бір парламенттік сессия ғана мерзімінен бұрын сайлаусыз аяқталды.

The position of President of Germany was first established by the Weimar Constitution, which was drafted in the aftermath of World War I and the abdication of Emperor Wilhelm II in 1918. In Germany the new head of state was called the Reichspräsident. Friedrich Ebert served as Germany's first president, followed by Paul von Hindenburg. The office effectively came to an end upon Hindenburg's death in 1934 and its powers merged with those of the chancellor. Adolf Hitler now ruled Germany as "Führer und Reichskanzler", combining his previous positions in the party and government. However, he did officially become president; the office was not abolished (though the constitutionally mandated presidential elections every seven years did not take place in the Nazi era) and briefly revived at the end of World War II when Hitler appointed Grand Admiral Karl Dönitz as his successor as "President of Germany". Dönitz agreed to the surrender to the Allies and was arrested a few days later. The Weimar Constitution created a semi presidential system in which power was divided between the president, a cabinet, and a parliament. The president enjoyed far greater power than the current president and had an active political role, rather than a largely ceremonial one. The influence of the president also increased greatly as a result of the instability of the Weimar period. The president had authority to appoint the chancellor and could dismiss the entire cabinet at any time. However, it was also necessary for the cabinet to enjoy the confidence of the Reichstag (parliament) because it could be removed by a vote of no confidence. All bills had to receive the signature of the president to become law and, although he did not have an absolute veto on legislation, he could insist that a law be submitted for the approval of voters in a referendum. The president also had the authority to dissolve the Reichstag, conduct foreign affairs, and command the armed forces. Article 48 of the constitution also provided the president sweeping powers in case of a crisis. If there was a threat to "public order and security" he could legislate by decree and suspend civil rights. The Weimar constitution provided that the president be directly elected and serve a seven year term. The election involved a form of the two round system. However the first president was elected by the National Assembly and subsequently only two direct presidential elections actually occurred. These were the election of Paul von Hindenburg in 1925 and his re election in 1932. The system created by the Weimar constitution led to a number of problems. In particular, the fact that the president could appoint the cabinet, while the Reichstag had only a power of dismissal, created a high cabinet turn over as ministers were appointed by the president only to be dismissed by the Reichstag shortly afterwards. Eventually Hindenburg stopped trying to appoint cabinets that enjoyed the confidence of the Reichstag and ruled by means of three "presidential cabinets" (Präsidialkabinette). Hindenburg was also able to use his power of dissolution to by pass the Reichstag. If the Reichstag threatened to censure his ministers or revoke one of his decrees he could simply dissolve the body and be able to govern without its interference until elections had been held. This led to eight Reichstag elections taking place in the 14 years of the Republic's existence; only one parliamentary term, that of 1920–1924, was completed without elections being held early.

Германия Демократиялық Республикасы ("Шығыс Германия")

Германия Демократиялық Республикасы 1949 жылы «Республика Президенті» (немісше: Präsident der Republik) атағымен мемлекет басшысы лауазымын құрды, бірақ 1960 жылы алғашқы президент Вильгельм Пик қайтыс болғаннан кейін, советтік үлгідегі ұжымдық мемлекет басшылығына көшті. Елдің барлық мемлекеттік лауазымдарына, президенттік лауазымын қоса, Германияның билеуші Социалистік Бірлік партиясы Кеңес Одағы Коммунистік партиясының келісімімен тағайындады. Коммунистік билік Бейбіт революция нәтижесінде аяқталғаннан кейін мемлекет басшысы жаңа, әділ сайлаулар арқылы парламент спикері болды. Кейіннен сол жылы президенттік лауазымын қайта орнатуды көздеген конституция жобасы жасалды, бірақ ол іске аспады.

Германия Федеративтік Республикасы ("Батыс Германия", 1949-1990)

1949 жылы Grundgesetz жарияланғаннан кейін Батыс Германияда Федеративтік Республика Президенті (неміс тілінде: Bundespräsident) лауазымы құрылды. Веймар Республикасында президенттік биліктің теріс пайдаланылуына байланысты, осы лауазымның өкілеттіктері айтарлықтай шектелді. Президенттің өзі тікелей емес, жанама сайлау арқылы тағайындалатын болса, нақты биліктің көп бөлігі канцлерге берілді. 1990 жылы Германияның бірігуі, Шығыс Германияның бес жері Федеративтік Республикаға қосылу арқылы іске асырылғандықтан, президент жаңа президенттік лауазым құрусыз-ақ, барлық неміс жерлерінің президенті атанды.

Президенттердің тізімі

Германия Федеративтік Республикасының президенті қызметін 12 адам атқарды. Олардың алтауы ХДС-қа мүше (Любке, Карстенс, фон Вейцзекер, Герцог, Кёлер, Вульф), үшеуі – СПД-ға (Хайнеман, Рау, Штайнмайер), екеуі – ФДП-ға (Хейсс, Шеель) және біреуі – тәуелсіз (Гаук). Төрт президент қызметке кіріспес бұрын федералды үкіметте министр болды (Любке Ауыл шаруашылығы, Хайнеман Әділет, Шеель, Штайнмайер Сыртқы істер), олардың екеуі (Шеель, Штайнмайер) Германия вице-канцлері болды. Үшеуі мемлекеттік үкімет басшысы болды (фон Вейцзекер Батыс Берлин, Рау Солтүстік Рейн-Вестфалия, Вульф Төменгі Саксония), Рау Бундесраттың президенті болды. Екісі Бундестагтың мүшелері болды (Хейсс, Карстенс), Карстенс Бундестагтың президенті болды. Бірі Федералды Конституциялық соттың президенті (Герцог), ХВҚ директоры (Кёлер) және Штази архиві бойынша Федералды комиссар (Гаук) болды. Тек бес президент (Хейсс, Любке, фон Вейцзекер, Кёлер, Штайнмайер) екінші бес жылдық мерзімге қайта сайланды және олардың екеуі ғана (Хейсс, фон Вейцзекер) толық он жыл қызмет етті. Кристиан Вульф барлық президенттердің ішіндегі ең қысқа мерзімге (1 жыл, 7 ай және 18 күн) қызмет етті. Президент (Конституцияның 57-бабына сәйкес) президенттің кез келген міндеттерін орындай алатын Бундесраттың президентімен алмастырылады, егер президент уақытша оларды орындай алмаса және осы міндеттерді оған тапсырса (бұл мемлекеттік сапарлар кезінде жиі болады) немесе президенттік орын бос болса, онда ол президенттің міндетін атқарушы болып табылады, бұл жағдайда оны алмастырушы сайланғанға дейін, бұл отыз күн ішінде болуы керек. Бұл үш рет болды: 1949 жылы Карл Арнольд Негізгі заң күшіне енгеннен кейін 7 қыркүйекте және Теодор Хейсс сайлау алдында 12 қыркүйекте Федералдық конвентте сайланғанға дейін президент міндетін атқарды. 2010 жылы Хорст Кёлер отставкаға кеткеннен кейін және Кристиан Вульф сайланғанға дейін Йенс Бёрнсен президент міндетін атқарды. 2012 жылы Кристиан Вульф отставкаға кеткеннен кейін және Жоахим Гаук сайланғанға дейін Хорст Зеехофер президент міндетін атқарды.

Twelve persons have served as President of the Federal Republic of Germany. Six of them were members of the CDU (Lübke, Carstens, von Weizsäcker, Herzog, Köhler, Wulff), three were members of the SPD (Heinemann, Rau, Steinmeier), two were members of the FDP (Heuss, Scheel) and one was an independent (Gauck). Four presidents were ministers in the federal government before entering office (Lübke Agriculture, Heinemann Justice, Scheel, Steinmeier Foreign Affairs), two of them (Scheel, Steinmeier) having been Vice Chancellor of Germany. Three were head of a state government (von Weizsäcker West Berlin, Rau North Rhine Westphalia, Wulff Lower Saxony), Rau having been President of the Bundesrat. Two were members of the Bundestag (Heuss, Carstens), Carstens having been President of the Bundestag. One was president of the Federal Constitutional Court (Herzog), director of the IMF (Köhler), and Federal Commissioner for the Stasi Records (Gauck). Only five presidents (Heuss, Lübke, von Weizsäcker, Köhler, Steinmeier) have been re elected for a second five year term and only two of those (Heuss, von Weizsäcker) served the full ten years. Christian Wulff served the shortest tenure (1 year, 7 months and 18 days) of all presidents. The president is (according to Art. 57 GG) deputised by the president of the Bundesrat who can perform any of the president's duties, if the president is temporarily unable to do so and delegates these duties to them (this frequently happens during state visits), or if the Presidency falls vacant, in which case they become acting President until a successor is elected, which has to happen within thirty days. This has happened three times:
In 1949, Karl Arnold acted as President after the Grundgesetz came into effect on 7 September 1949 and before Theodor Heuss was elected by the 1st Federal Convention on 12 September 1949. In 2010, Jens Böhrnsen acted as President after the resignation of Horst Köhler and before the election of Christian Wulff. In 2012, Horst Seehofer acted as President after the resignation of Christian Wulff and before the election of Joachim Gauck. + No. (Number) Portrait Name Term Party Election Deputies President of the Bundesrat Karl Arnold acted as President from 7 to 12 September 1949. 1 Theodor Heuss 12 September 1949–12 September 1959 FDP 1949 1954
2 Heinrich Lübke 13 September 1959–30 June 1969 CDU 1959 1964 3 Gustav Heinemann 1 July 1969–30 June 1974 SPD 1969 4 Walter Scheel 1 July 1974–30 June 1979 FDP 1974 5 Karl Carstens 1 July 1979–30 June 1984 CDU 1979 6 Richard von Weizsäcker 1 July 1984–30 June 1994 CDU 1984 1989 7 Roman Herzog 1 July 1994–30 June 1999 CDU 1994 8 Johannes Rau 1 July 1999–30 June 2004 SPD 1999 9 Horst Köhler 1 July 2004–31 May 2010 CDU 2004 2009 President of the Bundesrat Jens Böhrnsen acted as President from 31 May to 30 June 2010. 10 Christian Wulff 30 June 2010–17 February 2012 CDU 2010 President of the Bundesrat Horst Seehofer acted as President from 17 February to 18 March 2012. 11 Joachim Gauck 18 March 2012–18 March 2017 Independent 2012 12 Frank Walter Steinmeier 19 March 2017–Incumbent SPD 2017 2022 Sources:

№ (Нөмір) Суреті Аты Мерзімі Партия Сайлау Өкілдері Бундесраттың президенті Карл Арнольд 1949 жылдың 7-12 қыркүйегі аралығында президент міндетін атқарды. 1 Теодор Хейсс 12 қыркүйек 1949 – 12 қыркүйек 1959 ФДП 1949 1954 2 Генрих Любке 13 қыркүйек 1959 – 30 маусым 1969 ХДС 1959 1964 3 Густав Хайнеман 1 шілде 1969 – 30 маусым 1974 СПД 1969 4 Вальтер Шеель 1 шілде 1974 – 30 маусым 1979 ФДП 1974 5 Карл Карстенс 1 шілде 1979 – 30 маусым 1984 ХДС 1979 6 Рихард фон Вейцзекер 1 шілде 1984 – 30 маусым 1994 ХДС 1984 1989 7 Роман Герцог 1 шілде 1994 – 30 маусым 1999 ХДС 1994 8 Иоганнес Рау 1 шілде 1999 – 30 маусым 2004 СПД 1999 9 Хорст Кёлер 1 шілде 2004 – 31 мамыр 2010 ХДС 2004 2009 Бундесрат төрағасы Йенс Бёрнсен 31 мамырдан 30 маусымға дейін президент міндетін атқарды. 10 Кристиан Вульф 30 маусым 2010 – 17 ақпан 2012 ХДС 2010 Бундесрат төрағасы Хорст Зеехофер 17 ақпаннан 18 наурызға дейін президент міндетін атқарды. 11 Жоахим Гаук 18 наурыз 2012 – 18 наурыз 2017 Тәуелсіз 2012 12 Франк Вальтер Штайнмайер 19 наурыз 2017 – қазіргі уақыт СПД 2017 2022 Көздер: