Германияның әкімшілік-аумақтық бөлінісі

Кіріспе

Германия Федеративтік Республикасының бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшелері – қазіргі Германияның штаттары

First level administrative subdivisions of the Federal Republic of Germany

the states of modern Germany

The Federal Republic of Germany, as a federal state, consists of sixteen states. Berlin, Hamburg and Bremen (with its seaport exclave, Bremerhaven) are called Stadtstaaten ("city states"), while the other thirteen states are called Flächenländer ("area states") and include Bavaria, Saxony, and Thuringia, which describe themselves as [[Freistaat ("free states"). The Federal Republic of Germany ("West Germany") was created in 1949 through the unification of the three western zones previously under American, British, and French administration in the aftermath of World War II. Initially, the states of the Federal Republic were Baden (until 1952), Bavaria (in German: Bayern), Bremen, Hamburg, Hesse (Hessen), Lower Saxony (Niedersachsen), North Rhine Westphalia (Nordrhein Westfalen), Rhineland Palatinate (Rheinland Pfalz), Schleswig Holstein, Württemberg Baden (until 1952), and Württemberg Hohenzollern (until 1952). West Berlin, while still under occupation by the Western Allies, viewed itself as part of the Federal Republic and was largely integrated and considered a de facto state. In 1952, following a referendum, Baden, Württemberg Baden, and Württemberg Hohenzollern merged into Baden Württemberg. In 1957, the Saar Protectorate joined the Federal Republic as the state of Saarland. The next change occurred with German reunification in 1990, in which the territory of the former German Democratic Republic (East Germany) became part of the Federal Republic, by accession of the re established eastern states of Brandenburg, Mecklenburg West Pomerania (Mecklenburg Vorpommern), Saxony (Sachsen), Saxony Anhalt (Sachsen Anhalt), and Thuringia (Thüringen), and the reunification of West and East Berlin into a city state. A referendum in 1996 to merge Berlin with surrounding Brandenburg failed to reach the necessary majority vote in Brandenburg, while a majority of Berliners voted in favour. Federalism is one of the entrenched constitutional principles of Germany. According to the German constitution, some topics, such as foreign affairs and defence, are the exclusive responsibility of the federation (i. e., the federal level), while others fall under the shared authority of the states and the federation. The states retain residual or exclusive legislative authority for all other areas, including culture, which in Germany includes not only topics such as the financial promotion of arts and sciences, but also most forms of education and job training (see Education in Germany). Though international relations including international treaties are primarily the responsibility of the federal level, the constituent states have certain limited powers in this area: in matters that affect them directly, the states defend their interests at the federal level through the [[German Bundesrat ("Federal Council"), and in areas where they have the legislative authority they have limited powers to conclude international treaties "with the consent of the federal government".

Германия Федеративтік Республикасы, федеративтік мемлекет ретінде, он алты штаттан тұрады. Берлин, Гамбург және Бремен (оның теңіз порты эксклавы, Бремерхавен) қала-мемлекеттер ("Stadtstaaten") деп аталады, ал қалған он үш штат аумақтық мемлекеттер ("Flächenländer") деп аталады және Бавария, Саксония және Тюрингия сияқты өздерін "еркін штаттар" ("Freistaat") деп сипаттайды. Германия Федеративтік Республикасы ("Батыс Германия") 1949 жылы екінші дүниежүзілік соғыстан кейін американдық, британдық және француздық әкімшілік аймақтарының бірігуі арқылы құрылды. Бастапқыда Федеративтік Республиканың штаттарына Баден (1952 жылға дейін), Бавария (неміс тілінде: Bayern), Бремен, Гамбург, Гессен (Hessen), Төменгі Саксония (Niedersachsen), Солтүстік Рейн-Вестфалия (Nordrhein Westfalen), Рейнланд-Пфальц (Rheinland Pfalz), Шлезвиг-Гольштейн, Вюртемберг-Баден (1952 жылға дейін) және Вюртемберг-Гогенцоллерн (1952 жылға дейін) кірді. Батыс Берлин әлі де Батыс Одақтастарының бақылауында болған кезде өзін Федеративтік Республиканың бір бөлігі деп санады және көбінесе интеграцияланды, де-факто штат ретінде танылды. 1952 жылы референдум нәтижесі бойынша Баден, Вюртемберг-Баден және Вюртемберг-Гогенцоллерн штаттары бірігіп, Баден-Вюртембергті құрды. 1957 жылы Саар протектораты Саар штаты ретінде Федеративтік Республикаға қосылды. Келесі өзгеріс 1990 жылы Германияның қайта бірігуі кезінде болды, оның нәтижесінде бұрынғы Германия Демократиялық Республикасының (Шығыс Германия) аумағы Федеративтік Республиканың бір бөлігіне айналды. Бранденбург, Мекленбург-Померания (Mecklenburg Vorpommern), Саксония (Sachsen), Саксония-Анхальт (Sachsen Anhalt) және Тюрингия (Thüringen) жаңадан құрылған шығыс штаттары қосылды, сондай-ақ Батыс және Шығыс Берлин қала-штат ретінде біріктірілді. 1996 жылы Берлин мен Бранденбургті біріктіру туралы референдумда Бранденбургте қажетті көпшілік дауыс жиналмады, бірақ берлиндіктердің көпшілігі қолдады. Федерализм – Германияның конституциялық қағидаларының бірі. Германия Конституциясына сәйкес, сыртқы істер және қорғаныс сияқты кейбір мәселелер федерацияның (яғни федералды деңгейдің) ерекше жауапкершілігінде болады, ал қалғандары штаттар мен федерацияның бірлескен құзыретіне жатады. Штаттар мәдениетті қоса алғанда, барлық басқа салаларда заң шығарудың қалдық немесе ерекше құқығын сақтайды, бұл Германияда өнер мен ғылымды қаржылық тұрғыдан қолдау көрсету сияқты мәселелерді ғана емес, сонымен қатар білім беру мен кәсіби оқытудың көптеген түрлерін қамтиды. Халықаралық қатынастар, соның ішінде халықаралық шарттар негізінен федералды деңгейдің жауапкершілігінде болғанымен, құрамына кіретін штаттардың бұл салада белгілі бір шектеулі өкілеттіктері бар: оларға тікелей әсер ететін мәселелер бойынша штаттар өз мүдделерін федералды деңгейде [[German Bundesrat ("Федералды кеңес")] арқылы қорғайды, ал заң шығару құқығы бар аймақтарда олар "федералды үкіметтің келісімімен" халықаралық шарттарға қол қоюға шектеулі құқықтарға ие.

Тізім

Мемлекет Коды Мемлекет Коды 1952 жылдан бастап Елорда Заң шығарушы органы Мемлекет және үкімет басшысы (Министр-президент немесе әкім) Бундесрат дауысы Аумағы (км²) Халық саны (2023 07 01) Халық тығыздығы (адам/км²) Адами даму көрсеткіші (2021) Жан басына шаққандағы ЖІӨ (€; 2020) BW 1952 Штутгарт Landtag Винфрид Кретчманн (Жасылдар) 6 35,752 11,148,904 310 0.956 45,108 (Бавария) BY 1949 Мюнхен (München) Landtag Маркус Зёдер (ХДС) 6 70,552 13,203,592 185 0.950 46,498 BE 1990 – Abgeordnetenhaus Кай Вегнер (ХДС) 4 892 3,689,708 4,086 0.959 42,221 BB 1990 Потсдам Landtag Дитмар Войдке (СДП) 4 29,480 2,546,685 85 0.918 29,282 HB 1949 Бремен Bürgerschaft Андреас Бовеншульте (СДП) 3 419 663,567 1,630 0.954 46,468 HH 1949 – Bürgerschaft Петер Ченчер (СДП) 3 755 1,904,212 2,439 0.972 64,022 (Гессен) HE 1949 Висбаден Landtag Борис Райн (ХДС) 5 21,115 6,313,614 297 0.950 44,750 (Нижняя Саксония) NI 1949 Ганновер (Hannover) Landtag Стефан Вайль (СДП) 6 47,609 8,045,829 168 0.930 37,005 MV 1990 Шверин Landtag Мануэла Швезиг (СДП) 3 23,180 1,605,259 69 0.916 28,590 (Солтүстік Рейн-Вестфалия) NW 1949 Дюссельдорф Landtag Хендрик Вюст (ХДС) 6 34,085 17,944,923 526 0.939 38,876 (Рейнланд-Пфальц) RP 1949 Майнц Landtag Малу Дрейер (СДП) 4 19,853 4,126,872 206 0.929 34,673 SL 1957 Саарбрюкен Landtag Анке Релингер (СДП) 3 2,569 1,005,796 386 0.931 34,125 (Саксония) SN 1990 Дрезден Landtag Михаэль Кретчмер (ХДС) 4 18,416 4,036,369 221 0.933 30,903 (Саксония-Анхальт) ST 1990 Магдебург Landtag Райнер Хазелофф (ХДС) 4 20,446 2,155,742 108 0.911 28,652 SH 1949 Киль Landtag Даниэль Гюнтер (ХДС) 4 15,799 2,936,486 183 0.921 33,452 (Тюрингия) TH 1990 Эрфурт Landtag Бодо Рамелов (Солшылдар) 4 16,172 2,099,527 133 0.923 28,953

Тарих

Федерализмнің неміс тарихында ұзақ дәстүрі бар. Киелі Рим империясы шамамен 1796 жылы 300-ден астам ұсақ мемлекеттерден тұрды. Наполеон соғыстары кезінде (1796–1814) территориялардың саны күрт азайды. Вена конгресінен (1815) кейін 39 мемлекет неміс конфедерациясын құрды. Пруссия Австрияны жеңіп, неміс мемлекеттерінің ісіне араласудан Австрияны мәжбүрлеген Австрия-Пруссия соғысынан кейін конфедерация таратылды. Аумақтық шекаралар негізінен әскери қақтығыстар мен сыртқы араласулардың нәтижесінде қайта құрылды: Наполеон соғыстарынан Вена конгресіне дейін аумақтардың саны шамамен 300-ден 39-ға дейін азайды; 1866 жылы Пруссия Ганновер, Нассау, Гессен-Кассель және Франкфурт еркін қалаларының тәуелсіз мемлекеттерін аннексиялады. Пруссия және Солтүстік және Орталық Германиядағы басқа мемлекеттер 1867 жылдың 1 шілдесінде Солтүстік Германия Федерациясы ретінде бірікті. Оңтүстік Германияның бес мемлекетінің төртеуі (Бавария, Вюртемберг, Баден және Гессен-Дармштадт) Пруссиямен әскери одақ құрды, бірақ Австрия құрмады. 1870–71 жылдардағы Франко-пруссия соғысында осы төрт мемлекет Солтүстік Германия Федерациясына қосылды, ол кейін Германия империясы деп аталды. Парламент және Федералдық кеңес прус патшасына Германия императоры атағын беруге шешім қабылдады (1871 жылдың 1 қаңтарынан бастап). Жаңа Германия империясына 25 мемлекет (олардың үшеуі – Ганза қалалары) және Эльзас-Лотарингия империялық аймағы кірді. Империяның ішінде аумақтың 65%-ы және халықтың 62%-ы Пруссия мемлекетіне тиесілі болды. Версаль келісімінен кейінгі аумақтық жоғалтулардан кейін қалған мемлекеттер жаңа неміс федерациясының республикалары ретінде жалғасты. Германия аумағының жаңа шекарасын белгілеу туралы пікірталас 1919 жылы жаңа конституция талқылауларының бөлігі ретінде басталды. Веймар конституциясының авторы Хуго Преус Германия рейхін шамамен тең өлшемдегі 14 мемлекетке бөлу жоспарын жасады. Оның ұсынысы штаттардың қарсылығы мен үкіметтің алаңдаушылығына байланысты қабылданбады. Конституцияның 18-бабы Германия аумағының жаңа шекарасын белгілеуге мүмкіндік берді, бірақ жоғары талаптар қойды: «Территорияны өзгерту туралы шешім қабылдау үшін берілген дауыстардың үштен екі бөлігі және халықтың кемінде көпшілігі қажет». Шындығында, 1933 жылға дейін неміс мемлекеттерінің құрамында тек төрт өзгеріс болды: 1920 жылы 7 Тюрингиялық мемлекет біріктірілді, сонда Кобург Баварияны таңдады, Пирмонт 1922 жылы Пруссияға қосылды, ал Вальдек 1929 жылы солай істеді. Пруссияны кішірек мемлекеттерге бөлуге жасалған кейінгі жоспарлар саяси жағдайлар мемлекеттік реформаларға қолайлы болмағандықтан сәтсіз аяқталды. 1933 жылдың қаңтарында нацистік партия билікті басып алғаннан кейін, Лендерлер біртіндеп жойылып, Глайхшальтунг процесі арқылы нацистік режимнің провинцияларына дейін қысқартылды, өйткені мемлекеттер әкімшілік тұрғыдан нацистік Гау жүйесімен алмастырылды. Үш өзгеріс ерекше атауға лайық: 1934 жылдың 1 қаңтарында Мекленбург-Шверин көрші Мекленбург-Штрелицпен біріктірілді; және 1937 жылғы «Үлкен Гамбург заңы» (Groß Hamburg Gesetz) бойынша қала-мемлекетінің аумағы кеңейтілді, ал Любек тәуелсіздігін жоғалтып, Пруссияның Шлезвиг-Гольштейн провинциясының құрамына енді.

Federalism has a long tradition in German history. The Holy Roman Empire comprised many petty states, numbering more than 300 in around 1796. The number of territories was greatly reduced during the Napoleonic Wars (1796–1814). After the Congress of Vienna (1815), 39 states formed the German Confederation. The Confederation was dissolved after the Austro Prussian War in which Prussia defeated Austria and forced Austria to remove itself from the affairs of the German states. Territorial boundaries were essentially redrawn as a result of military conflicts and interventions from the outside: from the Napoleonic Wars to the Congress of Vienna, the number of territories decreased from about 300 to 39; in 1866 Prussia annexed the sovereign states of Hanover, Nassau, Hesse Kassel, and the Free City of Frankfurt. Prussia and the other states in Northern and Central Germany united as a federal state, the North German Federation, on 1 July 1867. Four of the five southern German states (Bavaria, Württemberg, Baden and Hesse Darmstadt) entered military alliances with Prussia but Austria did not. In the Franco Prussian War of 1870–71, those four states joined the North German Federation which was consequently renamed to German Empire. The parliament and Federal Council decided to give the Prussian king the title of German Emperor (since 1 January 1871). The new German Empire included 25 states (three of them, Hanseatic cities) and the imperial territory of Alsace Lorraine. Within the empire, 65% of the territory and 62% of the population belonged to the state of Prussia. After the territorial losses of the Treaty of Versailles, the remaining states continued as republics of a new German federation. The debate on a new delimitation of the German territory started in 1919 as part of discussions about the new constitution. Hugo Preuss, the father of the Weimar Constitution, drafted a plan to divide the German Reich into 14 roughly equal sized states. His proposal was turned down due to opposition of the states and concerns of the government. Article 18 of the constitution enabled a new delimitation of the German territory but set high hurdles: "Three fifth of the votes handed in, and at least the majority of the population are necessary to decide on the alteration of territory". In fact, until 1933 there were only four changes in the configuration of the German states: the 7 Thuringian states were merged in 1920, whereby Coburg opted for Bavaria, Pyrmont joined Prussia in 1922, and Waldeck did so in 1929. Any later plans to break up the dominating Prussia into smaller states failed because political circumstances were not favourable to state reforms. After the Nazi Party seized power in January 1933, the Länder were gradually abolished and reduced to provinces under the Nazi regime via the Gleichschaltung process, as the states administratively were largely superseded by the Nazi Gau system. Three changes are of particular note: on 1 January 1934, Mecklenburg Schwerin was united with neighbouring Mecklenburg Strelitz; and, by the Greater Hamburg Act (Groß Hamburg Gesetz) of 1937, the territory of the city state was extended, while Lübeck lost its independence and became part of the Prussian province of Schleswig Holstein.

Батыс Германия, 19451990

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияны одақтастар басып алған кезде ішкі шекаралар одақтас әскери үкіметтерімен қайта сызылды. Барлық төрт оккупациялық аймақта жаңа штаттар құрылды: американдық аймақта – Бремен, Гессен, Вюртемберг-Баден және Бавария; британдық аймақта – Гамбург, Шлезвиг-Гольштейн, Төменгі Саксония және Солтүстік Рейн-Вестфалия; француздық аймақта – Рейнланд-Пфальц, Баден, Вюртемберг-Гогенцоллерн және Саар (кейінрек ерекше мәртебе алды); советтік аймақта – Мекленбург-Ворпомерн, Бранденбург, Саксония, Саксония-Анхальт және Тюрингия. Ешбір штаттың халқы немесе аумағы 30%-дан аспады, бұл Германияда Пруссияның бұрынғыдай үстемдік танытуына жол бермеуді мақсат етті. Бастапқыда соғысқа дейінгі жеті штат сақталды: Баден (ішінара), Бавария (аумағы қысқартылды), Бремен, Гамбург, Гессен (кеңейтілді), Саксония және Тюрингия. Рейнланд-Пфальц, Солтүстік Рейн-Вестфалия және Саксония-Анхальт сияқты есімдері сызықшамен біріктірілген штаттар оккупациялық билікке қарызды болды және бұрынғы пруссиялық провинциялар мен кішігірім штаттардың бірігуінен құрылды. Одер-Найс шекарасының шығысында қалған бұрынғы неміс аумақтары поляк немесе советтік басқаруға өтті, бірақ 1960 жылдарға дейін егемендікті толығымен жоюдан аулақ болуға әрекеттер жасалды. Дальняя Померания, Шығыс Пруссия, Силезия және Батыс Пруссияның Позен аймақтары поляк басқаруына берілді, ал Кеңес Одағы Кёнигсберг (қазіргі Калининград) айналасындағы аумақты Германиямен бейбіт келісімге қол жеткізілгенге дейін басқарды, бірақ ол ешқашан өте қойған жоқ. 1945 жылға дейін поляк азшылықтары болмаған ғасырлар бойы неміс тілінде сөйлейтін аймақтардың құрамында болған осы аумақтардан 8 миллионнан астам неміс қуылып шығарылды. Алайда, осы аумақтарда жаңа штаттар құруға тырысылмады, өйткені олар сол кезде Батыс Германияның құзыретінен тыс болды. 1948 жылы үш Батыс одақтасының әскери губернаторлары батыс оккупациялық аймақтарындағы министр-президенттерге Франкфурт құжаттарын тапсырды. Олар Батыс Германия штаттарының шекараларын қайта қарауды ұсынды, осылайша ешқайсысы басқаларымен салыстырғанда тым үлкен немесе тым кішкентай болмауы керек еді. Премьерлер бұл мәселеде келісімге келмегендіктен, Парламенттік кеңес осы мәселені қарауы тиіс болды. Оның ережелері Негізгі заңның 29-бабында көрсетілген. Федералды аумақтың жаңа шекарасын белгілеу туралы міндетті талап болды: Федералды аумақты қайта қарау қажет (1-тармақ). Сонымен қатар, 1945 жылғы 8 мамырдан кейін референдумсыз аумақтық жағдайлары өзгерген аумақтарда немесе олардың бөліктеріндегі адамдарға Негізгі заң жарияланғаннан кейін бір жыл ішінде қазіргі жағдайды өзгерту туралы петиция беруге рұқсат етілді (2-тармақ). Егер Бундестаг сайлауында дауыс беруге құқығы бар адамдардың кемінде оннан бірі қайта қарауды қолдаса, федералды үкімет бұл ұсынысты заңдарына енгізуі керек еді. Содан кейін аумақтық жағдайын өзгерту қажет болған әрбір аумақта немесе аумақтың бөлігінде референдум өткізілуі керек еді (3-тармақ). Егер аумақтың кез келген бөлігінде көпшілік өзгеріске қарсы болса, онда ұсыныс күшіне енбеуі керек еді. Бұл жағдайда заң жобасын қайтадан енгізу қажет еді және қабылданғаннан кейін бүкіл Федералдық Республикада референдум арқылы бекітілуі керек еді (4-тармақ). Ұйымдастыру жұмысы Негізгі заң күшіне енгеннен кейін үш жыл ішінде аяқталуы керек еді (6-тармақ). 29-бапта былай делінген: «Федералды аумақтың штаттарға бөлінуі әрбір штаттың өз функцияларын тиімді орындауға қажетті көлем мен мүмкіндікке ие болуын қамтамасыз ету үшін қайта қаралуы мүмкін». Конрад Аденауэрге жолдаған хатында үш батыс әскери губернаторлары Негізгі заңды мақұлдады, бірақ бейбіт келісімге қол жеткізілгенге дейін 29-бапты күшіне енгізбеуді шешті. Тек оңтүстік-батысқа қатысты 118-бап бойынша арнайы шаралар күшіне енуі мүмкін еді. 1949 жылы құрылған кезде Батыс Германияда он бір штат болды. 1952 жылы оңтүстік-батыстағы үш штат (Оңтүстік Баден, Вюртемберг-Гогенцоллерн және Вюртемберг-Баден) бірігіп, Баден-Вюртембергті құрған кезде бұл сан тоғызға дейін азайды. 1957 жылдан бастап, француз оккупациясынан шыққан Саар протектораты қайтарылып, Саар жері құрылғаннан кейін Федеративтік Республика он штаттан тұрды, олар бүгінде «Ескі штаттар» деп аталады. Батыс Берлин Батыс одақтастарының егемендігінде болды және Батыс Германияның штаты да, оның бөлігі де емес. Алайда, ол көптеген жағынан арнайы мәртебеде Батыс Германиямен интеграцияланған. Федералды аумақтың жаңа шекарасы 1949 жылдан бері, тіпті одан бұрын да талқыланып келеді. Комиссиялар мен сарапшылар комиссиялары штаттар санын азайтуды жақтады; ғалымдар (Вернер Руц, Мейнхард Мигель, Адриан Оттнад және т.б.) және саясаткерлер (Вальтер Дёринг, Ханс Апель және басқалар) шекараларды қайта сызуға қатысты кейбір ұсыныстар жасады, бірақ бұл талқылаулардан ештеңе шыққан жоқ. Аумақтық реформа кейде бай штаттар тарапынан фискалдық трансферттерден аулақ болу немесе оларды азайту құралы ретінде насихатталады.

During the Allied occupation of Germany after World War II, internal borders were redrawn by the Allied military governments. New states were established in all four zones of occupation: Bremen, Hesse, Württemberg Baden, and Bavaria in the American zone; Hamburg, Schleswig Holstein, Lower Saxony, and North Rhine Westphalia in the British zone; Rhineland Palatinate, Baden, Württemberg Hohenzollern and the Saarland which later received a special status in the French zone; Mecklenburg( Vorpommern), Brandenburg, Saxony, Saxony Anhalt, and Thuringia in the Soviet zone. No single state comprised more than 30% of either population or territory; this was intended to prevent any one state from being as dominant within Germany as Prussia had been in the past. Initially, only seven of the pre War states remained: Baden (in part), Bavaria (reduced in size), Bremen, Hamburg, Hesse (enlarged), Saxony, and Thuringia. The states with hyphenated names, such as Rhineland Palatinate, North Rhine Westphalia, and Saxony Anhalt, owed their existence to the occupation powers and were created out of mergers of former Prussian provinces and smaller states. Former German territory that lay east of the Oder Neisse line fell under either Polish or Soviet administration but attempts were made at least symbolically not to abandon sovereignty well into the 1960s. The former provinces of Farther Pomerania, East Prussia, Silesia and Posen West Prussia fell under Polish administration with the Soviet Union taking the area around Königsberg (now Kaliningrad), pending a final peace conference with Germany which eventually never took place. More than 8 million Germans had been expelled from these territories that had formed part of the German speaking lands for centuries and which mostly did not have sizable Polish minorities before 1945. However, no attempts were made to establish new states in these territories, as they lay outside the jurisdiction of West Germany at that time. In 1948, the military governors of the three Western Allies handed over the so called Frankfurt Documents to the minister presidents in the Western occupation zones. Among other things, they recommended revising the boundaries of the West German states in a way that none of them should be too large or too small in comparison with the others. As the premiers did not come to an agreement on this question, the Parliamentary Council was supposed to address this issue. Its provisions are reflected in Article 29 of the Basic Law. There was a binding provision for a new delimitation of the federal territory: the Federal Territory must be revised (paragraph 1). Moreover, in territories or parts of territories whose affiliation with a Land had changed after 8 May 1945 without a referendum, people were allowed to petition for a revision of the current status within a year after the promulgation of the Basic Law (paragraph 2). If at least one tenth of those entitled to vote in Bundestag elections were in favour of a revision, the federal government had to include the proposal into its legislation. Then a referendum was required in each territory or part of a territory whose affiliation was to be changed (paragraph 3). The proposal should not take effect if within any of the affected territories a majority rejected the change. In this case, the bill had to be introduced again and after passing had to be confirmed by referendum in the Federal Republic as a whole (paragraph 4). The reorganization should be completed within three years after the Basic Law had come into force (paragraph 6). Article 29 states that "the division of the federal territory into Länder may be revised to ensure that each Land be of a size and capacity to perform its functions effectively". In their letter to Konrad Adenauer, the three western military governors approved the Basic Law but suspended Article 29 until such time as a peace treaty should be concluded. Only the special arrangement for the southwest under Article 118 could enter into force. Upon its founding in 1949, West Germany thus had eleven states. These were reduced to nine in 1952 when three south western states (South Baden, Württemberg Hohenzollern, and Württemberg Baden) merged to form Baden Württemberg. From 1957, when the French occupied Saar Protectorate was returned and formed into the Saarland, the Federal Republic consisted of ten states, which are referred to as the "Old States" today. West Berlin was under the sovereignty of the Western Allies and neither a Western German state nor part of one. However, it was in many ways integrated with West Germany under a special status. A new delimitation of the federal territory has been discussed since the Federal Republic was founded in 1949 and even before. Committees and expert commissions advocated a reduction of the number of states; academics (Werner Rutz, Meinhard Miegel, Adrian Ottnad, etc.) and politicians (Walter Döring, Hans Apel, and others) made proposals some of them far reaching for redrawing boundaries but hardly anything came of these public discussions. Territorial reform is sometimes propagated by the richer states as a means to avoid or reduce fiscal transfers.

Баден-Вюртембергтің құрылуы

Оңтүстік-батыс Германияда аумақтық қайта қарау басты міндет болып саналды, себебі француз және американдық оккупациялық аймақтары арасындағы шекара Карлсруэ-Штутгарт-Ульм автобаны (қазіргі A8) бойымен белгіленді. 118-бапта былай делінген: "Баден, Вюртемберг-Баден және Вюртемберг-Гогенцоллерн аумақтарының жерлерге бөлінуі, 29-баптың ережелеріне қарамастан, тиісті жерлердің келісімімен қайта қаралуы мүмкін. Егер келісімге қол жеткізілмесе, қайта қарау кеңесші референдум өткізуді көздейтін федералды заңмен жүзеге асырылады". Келісімге қол жеткізілмегендіктен, 1951 жылдың 9 желтоқсанында төрт түрлі сайлау округінде референдум өтті, олардың үшеуі бірігуге қолдау көрсетті (Оңтүстік Баден қарсылық білдірді, бірақ жалпы дауыс беру нәтижесі шешуші болғандықтан оның қарсылығы ескерілмеді). 1952 жылдың 25 сәуірінде үш бұрынғы штат бірігіп, Баден-Вюртемберг құрамын жасады.

Бұрынғы мемлекеттерді қайта құру туралы өтінішхаттар

1954 жылы Париж келісімдері арқылы Батыс Германия (шектеулі) егемендікке ие болды. Бұл 29-баптың 2-тармағында белгіленген бір жылдық мерзімнің басталуына әкеп соқты. Салдарынан, референдум өткізу үшін сегіз өтініш ұсынылды, олардың алтауы қабылданды:
Ольденбург еркін штатының қайта құрылуы – 12,9%
Шамбург-Липпе еркін штатының қайта құрылуы – 15,3%
Кобленц пен Трирдің Солтүстік Рейн-Вестфалияға біріктірілуі – 14,2%
Рейнхессеннің Гессенге қайта қосылуы – 25,3%
Монтабурдың Гессенге қайта қосылуы – 20,2%
Баденнің қайта құрылуы – 15,1%
Соңғы өтінішті Федералды ішкі істер министрі 1951 жылғы референдумға сілтеме жасай отырып қабылдаудан бас тартты. Алайда, Германия Федералды Конституциялық соты бұл шешімнің заңсыз екенін мәлімдеді: Баден халқының жаңа референдум өткізуге құқығы болды, себебі 1951 жылғы референдум 29-бапта көзделгеннен өзгеше ережелер бойынша өтті. Атап айтқанда, 1951 жылғы референдумның нәтижесі Баден халқының көпшілігінің пікірін көрсетпеді. Екі Палатин өтініші (Баварияға қайта кіру және Баден-Вюртембергке бірігу) 7,6% және 9,3% дауыспен қабылданбады. Тағы да бірқатар өтініштер (Любек, Геестахт, Линдау, Ахберг және 62 Гессен қауымдастығы) Федералды ішкі істер министрі тарапынан қабылдауға жарамсыз деп танылды немесе Линдау қаласындағыдай кері тартылды. Любек қаласы бойынша Федералды Конституциялық сот бұл шешімді растады.

Саар: кішкентай қайта бірігу

1954 жылғы 23 қазандағы Париж келісімдерінде Франция Батыс Еуропа Одағының (БЭО) басшылығымен тәуелсіз "Сарландты" құруды ұсынды, бірақ 1955 жылғы 23 қазанда Саар статуты бойынша өткен референдумда Сарланд сайлаушылары бұл жоспарды 67,7 пайызға қарсы 32,3 пайызбен қабылдамады (96,5 пайыз қатысумен: 423 434 дауыс қарсы, 201 975 дауыс қолдау). Бұл жоспарға Германия Федеративтік Республикасының канцлері Конрад Аденауэрдің қолдауына қарамастан, Сарланд тұрғындарының жоспарды қабылдамауы Сарландтың Германия Федеративтік Республикасына қосылуын қолдау ретінде қарастырылды. 1956 жылғы 27 қазандағы Сарланд шарты Германия Конституциясында көзделгендей, Сарландтың Германияға қосылуына рұқсат берді. Сарланд 1957 жылғы 1 қаңтардан бастап Германияның құрамына енді. Франко-Сарланд валюталық одағы 1959 жылғы 6 шілдеде Германия маркасы Сарландта заңды төлем құралы ретінде қолданысқа енген кезде тоқтатылды.

Қайта біріккен Германия, 1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Шығыс Германия бастапқыда бес штаттан (яғни, Бранденбург, Мекленбург-Ворпомерн, Саксония, Саксония-Анхальт және Тюрингия) тұрған. 1952 жылы бұл штаттар таратылып, Шығыс Германия 14 әкімшілік округке – Безиркеге бөлінді. Кеңес бақылауындағы Шығыс Берлин, ресми түрде Батыс Берлинмен тең мәртебелі болғанына қарамастан, Шығыс Германияның астанасы және 15-ауданы деп жарияланды. Аумақтық қайта қарау мәселесі Германияның бірігуі алдында қайта көтерілді. Академиктер (Рутц және т.б.) мен саясаткерлер (Гобрехт) Шығыс Германияда тек екі, үш немесе төрт штат құруды ұсынғанмен, заңнама Шығыс Германия штаттарын 1952 жылға дейін болған жағдайға ұқсас ретте қайта құрды. 1990 жылдың 3 қазанында бес «Жаңа штат» құрылды. Бұрынғы Шығыс Берлин ауданы Батыс Берлинмен бірігіп, жаңа Берлин штатын құрады. Осылайша, 10 «ескі штат», 5 «жаңа штат» және жаңа Берлин штаты Германияның қазіргі 16 штатын құрайды. Бірігуден кейін конституцияға түзетулер енгізіліп, 16 штаттың азаматтары Германияның бірлігін еркін өзін-өзі анықтау арқылы жеткізгені және Батыс Германия конституциясының бүкіл неміс халқына қолданылатыны жазылды. «Германияның басқа кез келген бөліктерінің» қосылуына рұқсат берген 23-бап қайта формулировкаланды. Бұл бап 1957 жылы Саар протекторатын Саар жері ретінде Федеративтік Республикаға қайта қосу үшін қолданылған, және 1990 жылғы Германияның бірігуіне үлгі болды. Түзетулер енгізілген бап Федералдық Кеңес пен 16 Германия штатының Еуропалық Одаққа қатысты мәселелердегі қатысуын анықтайды. 29-бапқа тағы өзгерістер енгізіліп, штаттарға «өздерінің аумағының немесе аумақтың бір бөлігінің бөлінуін 2-7 тармақтардың ережелерін ескермей, келісім арқылы қайта қарау» мүмкіндігі берілді. Негізгі заңға 118-а бап енгізіліп, Берлин мен Бранденбургке «бір-бірімен келісім арқылы, сайлау құқығы бар тұрғындарының қатысуымен, 29-баптың ережелерін ескермей бірігуге» мүмкіндік берілді. Берлин мен Бранденбург арасындағы мемлекеттік келісім екі парламентте де қажетті үштен екі көпшілікпен бекітілді, бірақ 1996 жылғы 5 мамырдағы халықтың референдумында бірігуге қарсы дауыс бергендердің саны 63% құрады. Германия штаттары өздерінің құзыретіне жататын мәселелер бойынша және федералды үкіметтің келісімімен шетелдермен келісімдер жасай алады (Негізгі заңның 32-бабы). Мұндай келісімдер көбінесе мәдени қарым-қатынастар мен экономикалық мәселелерге қатысты. Кейбір штаттар өздерін «еркін штат» (Freistaat) деп атайды. Бұл «республика» сөзінің тарихи синонимі ғана, және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін монархия жойылғаннан кейін көптеген неміс штаттары қолданған термин. Бүгінде Freistaat атауы, әсіресе Баварияда, көбірек тәуелсіздік статусымен байланысты. Алайда, оның заңдық мәні жоқ. Барлық он алты штат федералды деңгейде Бундесратта (Федералдық Кеңес) өкілдік етіп, олардың дауыс беру құқығы олардың халқының санына байланысты.

East Germany had originally consisted of five states (i. e., Brandenburg, Mecklenburg Vorpommern, Saxony, Saxony Anhalt, and Thuringia). In 1952, these states were abolished and the East was divided into 14 administrative districts called Bezirke. Soviet controlled East Berlin – despite officially having the same status as West Berlin – was declared East Germany's capital and its 15th district. The debate on territorial revision restarted shortly before German reunification. While academics (Rutz and others) and politicians (Gobrecht) suggested introducing only two, three, or four states in East Germany, legislation reconstituted the East German states in an arrangement similar to that which they had had before 1952, as the five "New States" on 3 October 1990. The former district of East Berlin joined West Berlin to form the new state of Berlin. Henceforth, the 10 "old states" plus 5 "new states" plus the new state Berlin add up to current 16 states of Germany. After reunification, the constitution was amended to state that the citizens of the 16 states had successfully achieved the unity of Germany in free self determination and that the West German constitution thus applied to the entire German people. Article 23, which had allowed "any other parts of Germany" to join, was rephrased. It had been used in 1957 to reintegrate the Saar Protectorate as the Saarland into the Federal Republic, and this was used as a model for German reunification in 1990. The amended article now defines the participation of the Federal Council and the 16 German states in matters concerning the European Union. Article 29 was again modified and provided an option for the states to "revise the division of their existing territory or parts of their territory by agreement without regard to the provisions of paragraphs (2) through (7)". Article 118a was introduced into the Basic Law and provided the possibility for Berlin and Brandenburg to merge "without regard to the provisions of Article 29, by agreement between the two Länder with the participation of their inhabitants who are entitled to vote". A state treaty between Berlin and Brandenburg was approved in both parliaments with the necessary two thirds majority, but in a popular referendum of 5 May 1996, about 63% voted against the merger. The German states can conclude treaties with foreign countries in matters within their own sphere of competence and with the consent of the federal government (Article 32 of the Basic Law). Typical treaties relate to cultural relationships and economic affairs. Some states call themselves a "free state" (Freistaat). It is merely a historic synonym for "republic" and was a description used by most German states after the abolishment of monarchy after World War I. Today, Freistaat is associated emotionally with a more independent status, especially in Bavaria. However, it has no legal significance. All sixteen states are represented at the federal level in the [[Bundesrat (Germany) (Federal Council), where their voting power depends on the size of their population.

Саясат

Германия – федеративтік, парламенттік, өкілдік демократиялық республика. Германияның саяси жүйесі 1949 жылғы конституциялық құжатта (Grundgesetz – Негізгі заң) баяндалған қағидалар бойынша жұмыс істейді. Құжатты «Verfassung» (конституция) емес, «Grundgesetz» деп атау арқылы авторлар Германия бір мемлекет ретінде қайта біріккеннен кейін оның орнына толыққанды конституция қабылданатынын көрсетуге тырысты. «Grundgesetz»-ге түзетулер енгізу үшін әдетте парламенттің екі палатасының үштен екі көпшілігі қажет. Адамның қадір-қасиетін қамтамасыз ету, биліктерді бөлу, федеративтік құрылым және заң үстемдігі сияқты конституцияның негізгі принциптері мәңгілікке сақталды. Бастапқы ниетке қарамастан, «Grundgesetz» 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін де күшінде қалды, тек шағын түзетулер енгізілді.

Үкімет

Федералды конституция әрбір Федеративтік штаттың үкімет құрылымының «заң үстемдігі қағидаларына негізделген республикалық, демократиялық және әлеуметтік үкімет принциптеріне сәйкес болуы тиіс» екенін белгілейді (28-бап). Көптеген штаттарда министр-президент (министр-президент) басқаратын кабинет және Ландтаг (Мемлекеттік диета) деп аталатын бірпалаталық заң шығарушы орган жұмыс істейді. Штаттар парламенттік республикалар болып табылады және олардың заң шығарушы және атқарушы биліктері арасындағы қарым-қатынас федералдық жүйедегідей: заң шығарушы органдар төрт немесе бес жылға (штатқа байланысты) халық сайлауы арқылы сайланады, содан кейін министр-президент Ландтаг мүшелерінің көпшілік дауысымен таңдалады. Министр-президент әдетте коалицияның ең ірі партиясының жетекшісі болып табылады. Министр-президент штаттық мекемелерді басқару және штат үкіметінің атқарушылық функцияларын орындау үшін кабинет мүшелерін тағайындайды. Басқа парламенттік жүйелердегідей, заң шығарушы орган сәтті сенімсіздік дауысынан кейін министр-президентті қызметтен босатуға немесе ауыстыруға құқылы. Берлин, Бремен және Гамбург қалаларындағы үкіметтер «сенаттар» деп аталады. Бавария және Саксония еркін штаттарында үкімет «мемлекеттік үкімет» (Staatsregierung) деп, ал қалған штаттарда «өлкелік үкімет» (Landesregierung) деп аталады. 2000 жылдың 1 қаңтарына дейін Баварияда екіпалаталық парламент болды, оның құрамында халық сайлаған Ландтаг және штаттың ірі әлеуметтік және экономикалық топтарының өкілдерінен тұратын Сенат бар еді. 1998 жылғы референдум нәтижесінде Сенат таратылды. Берлин, Бремен және Гамбург штаттары басқа штаттардан сәл өзгеше басқарылады. Осы қалалардың әрқайсысында атқарушы билік штаттық парламент тарапынан сайланатын шамамен сегіз адамнан тұратын Сенаттан құралады; сенаторлар ірі штаттардағы министрлерге тең функцияларды орындайды. Министр-президентке балама ретінде Сенат президенті (Senatspräsident) тағайындалады, сонымен қатар Бременде Bürgermeister (мэр), Гамбургте Erster Bürgermeister (бірінші мэр) және Берлинде Regierender Bürgermeister (үкімет басшысы) деп аталады. Берлиннің парламенті Abgeordnetenhaus (Халық өкілдері үйі) деп, ал Бремен және Гамбургтің парламенттері Bürgerschaft деп аталады. Қалған 13 штаттың парламенттері Ландтаг (Штат парламенті) деп аталады.

The federal constitution stipulates that the structure of each Federated State's government must "conform to the principles of republican, democratic, and social government, based on the rule of law" (Article 28). Most of the states are governed by a cabinet led by a Ministerpräsident (minister president), together with a unicameral legislative body known as the Landtag (State Diet). The states are parliamentary republics and the relationship between their legislative and executive branches mirrors that of the federal system: the legislatures are popularly elected for four or five years (depending on the state), and the minister president is then chosen by a majority vote among the Landtags members. The minister president is typically the head of the biggest party of a coalition. The minister president appoints a cabinet to run the state's agencies and to carry out the executive duties of the state's government. Like in other parliamentary systems, the legislature can dismiss or replace the minister president after a successful no confidence vote. The governments in Berlin, Bremen and Hamburg are referred to as "senates". In the free states of Bavaria and Saxony, the government is referred to as "state government" (Staatsregierung); and in the other states, the government is referred to as "Land government" (Landesregierung). Before 1 January 2000, Bavaria had a bicameral parliament, with a popularly elected Landtag, and a Senate made up of representatives of the state's major social and economic groups. The Senate was abolished following a referendum in 1998. The states of Berlin, Bremen, and Hamburg are governed slightly differently from the other states. In each of those cities, the executive branch consists of a Senate of approximately eight, selected by the state's parliament; the senators carry out duties equivalent to those of the ministers in the larger states. The equivalent of the minister president is the Senatspräsident (president of the senate), also commonly referred to as Bürgermeister (Mayor) in Bremen, the Erster Bürgermeister (first mayor) in Hamburg, and the Regierender Bürgermeister (governing mayor) in Berlin. The parliament for Berlin is called the Abgeordnetenhaus (House of Representatives), while Bremen and Hamburg both have a Bürgerschaft. The parliaments in the remaining 13 states are referred to as Landtag (State Parliament).

Бөлімшелер

Берлин және Гамбург қалалары аудандарға бөлінеді. Бремен қаласы екі қалалық ауданнан тұрады: Бремен және Бремерхавен, олар тікелей іргелес емес. Басқа штаттарда төменде көрсетілген бөлімшелер бар.

Аймақтық бірлестіктер (Landschaftsverbände)

Ең көп халқы бар Солтүстік Рейн-Вестфалия штаты ерекше түрде екі аймақтық бірлестікке (Landschaftsverbände) бөлінген – біреуі Рейнланд үшін, екіншісі Вестфалия-Липпе үшін. Бұл реттелу Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екі мәдени жағынан өзгеше аймақты бір штатқа біріктіруден туындаған шиеленісті азайту мақсатында жасалды. Қазіргі таңда Landschaftsverbände-нің өкілеттігі өте шектеулі. Мекленбург-Ворпомерния конституциясының §75-тарауы Мекленбург пен Ворпомернияның Landschaftsverbände құруға құқығы бар екенін көрсетеді, бірақ штаттың бұл екі құрамдас бөлігі қазіргі әкімшілік бөлінісінде ұсынылмаған.