Кіріспе

Англия-Америка дін қызметкері және Гарвард колледжінің президенті (1592–1672) он сегізінші ғасыр дін қызметкері.

Чарльз Чонси (5 қараша 1592 – 19 ақпан 1672) – ағылшын-американдық конгрегациялық дін қызметкері, педагог және қосымша дәрігер. Ол Гарвардтың екінші президенті болды.

Өмір

Чарльз Чонси Англияның Гертфордшир графтығындағы Ардлейде дүниеге келген. Ол Вестминстер мектебінде, содан кейін Кембридждегі Тринити колледжінде білім алған, кейін грек тілінен лекция оқыған. 1627 жылы колледж оны Гертфордширдегі Уэрдің шіркеуінің викариы қылып тағайындады. 1633 жылы ол Уэрден кетіп, Нортгемптонширдегі Марстон Сент-Лоуренстің викариы болды. Екі приходта да ол пуритандық көзқарастары үшін тәртіптік шараларға ұшырады, оның ішінде қасиеттілік рельстеріне қарсылық көрсетті. 1637 жылы ол Америкаға эмиграциялады. Сан алуан уағыздардан өзге, Чонси «Құрбанның дұрыс пайдалануы туралы ілім» (1642); 26 уағыздан тұратын «Құдай алдында күнәкардың ақталуы туралы қарапайым ілім» (1659) және «Антисинодалия Скрипта Американа» (1662) атты еңбектерін жариялады. Плимут және Сцитуатта болған кезінде Чонси Плимут колониясының діни және әлеуметтік қайраткерлерімен крещение рәсімі мәселесі бойынша қызу пікір таласты. Чонси тек толық суға батырып крещение жасаудың ғана дұрыс екенін үйретсе, сепаратист ақсақалдар денеге су шашудың да дұрыс екенін айтты. Жаңа Англияда су шашу крещениесінің әдісі басым болды, себебі климат салқын және қатал болды. Плимут колониясының діни қайраткерлері Чонсиді көзқарасын өзгертуге көндіру үшін ашық пікірсайыстар өткізді. Чонси өз пікірінен мойын алмаған соң, паломниктер басшылары Бостон және Нью-Хейвендегі қауымдарға хат жазып, олардың пікірін сұрады, және барлық қауымдар екі түрлі крещение рәсімінің де дұрыс екенін жауап берді. Дегенмен, Чонси өз ілімін өзгертпеді. Осы мәселе салдарынан Чонси 1641 жылы Плимуттан Сцитуатқа көшті. Сцитуатқа келгеннен кейін бір жыл өткен соң, Чонси уағыздағандарына сәйкес іс-әрекет жасауға мүмкіндік алды, ол егіз ұлдарын толық суға батырып крещение жасады. Бірақ жоспар күйреп кетті, өйткені ұлдарының бірі суға батырылғанда есінен танып қалды. Сол оқиғада крещениеден өтуге тиіс баланың анасы оған рұқсат бермеді, Джон Уинтроптың айтуынша, Чонсиді ұстап алып, «жартылай суға түсірді». Чонси Гарвардтың президенті болып тағайындалғанда, Бостон басшыларына крещение туралы өз көзқарастарын жасыратынына уәде беруге мәжбүр болды. Ол 1672 жылдың 19 ақпанында қайтыс болды және Нью-Кембриджде жерленді.

Отбасы

Шоуси 1630 жылдың 17 наурызында Уэрде Салсбери, Уилтширдегі заңгер Роберт Эйрдің қызы Кэтринге үйленді. Ол 1668 жылдың 24 қаңтарында 66 жасында қайтыс болды, одан алты ұлы болды, олардың барлығы дін қызметкері болуға тәрбиеленді және Гарвард университетін бітірді, сондай-ақ екі қызы болды. Оның екінші ұлы – дәрігер және бейресми дін қызметкері Икабод Чонси. Оның шөбересі де Чарльз Чонси деп аталды, ол 1727–1787 жылдары Бостонның Бірінші Конгрегациялық шіркеуінің пасторы болды, Джонатан Эдвардстың ескі көзқарастың қарсыласы және Ұлы оянудың жаңа көзқарасты дін қызметкерлеріне қарсы болды, сондай-ақ унитаризмнің алға басушысы еді. Тарихшы сэр Генри Чонси оның туысы болды.