Кіріспе

Адамның активтерінің құны оның міндеттемелерінен кемітілген сома.

Жалпы құқық жүйесінде, мұрагерлік – тірі немесе қайтыс болған адамның таза байлығын білдіреді. Бұл адамның кез келген түрдегі мүлікке ие болу құқықтары, мүдделері мен талаптарының – барлық міндеттемелерді ескергендегі – жалпы сомасы. Бұл мәселе банкроттық және адамның өліміне байланысты құқықтық жағдайларда ерекше маңызға ие. (Мұрагерлік туралы қараңыз.) Контекстке қарай, бұл термин жерді немесе белгілі бір мүліктің түрін (мысалы, жылжымайтын мүлік немесе жеке мүлік) білдіруі мүмкін. Сондай-ақ, бұл термин тек адамның активтерінің сомасын көрсету үшін де қолданылады. Азаматтық құқық жүйелеріндегі эквиваленті – мүлік.

Банкроттық жағдай

Құрама Штаттардың банкроттық заңына сәйкес, адамның мүлкі кредиторларға таратылуға қолжетімді кез келген түрдегі барлық активтер мен мүліктен тұрады. Дегенмен, кейбір мүліктер адамға қаржылық өмірін жаңадан бастау үшін қажетті ресурстарды сақтауға мүмкіндік беру үшін босатылған мүлік ретінде танылады. АҚШ-та мүлікті босату мемлекеттік және федералды заңдарды қоса алғанда, әртүрлі факторларға байланысты. Банкрот болған адамның мүлкін (немесе активтерін) банкроттыққа түскен сенімді басқарады. Осы мәселеде барлық ортақ құқық жүйесіндегі елдердегі құқықтық жағдай ұқсас.

Жерге қатысты заңдық мүлік

Жер құқығында "мүлік" термині ағылшын феодалдық жүйесінің қалдығы болып табылады, ол жердегі мүліктер мен құқықтардың күрделі иерархиясын құрды. Аллодиалдық немесе толық меншік құқығы – бұл ортақ құқық жүйесінде мүліктің ең толық иелену нысаны. Мүлік бірнеше жылға берілген мүлік, шартты мүлік, өмір бойына берілген мүлік (иесінің қайтысымен тоқтатылатын), басқа адамның өміріне байланысты мүлік (pur autre vie) немесе ұрпақ мүлігі (өз денесінің мұрагерлеріне) немесе мұрагерлердің шектеулі түрі (мысалы, өз денесінің еркек мұрагерлеріне) болуы мүмкін. Толық меншік құқығы абсолютті немесе шектеулі болуы мүмкін (яғни болашақ шарттарға байланысты), мысалы, толық меншік құқығы белгілі бір мерзімге және толық меншік құқығы кейінгі шарттарға байланысты; бұл болашақ мүдделердің күрделі жүйесі (қ.б.), сенімділік пен мүлік ұғымдарын өмірлік жағдайларды пайдалану арқылы актуарлық ғылыммен байланыстыруға мүмкіндік береді. Жерге қатысты мүлікті мұрагерлік мүлік және мұрагерлік емес мүліктерге де бөлуге болады. Толық меншік құқығы және ұрпақ мүлігі – мұрагерлік мүлік болып табылады; олар меншік иесінің мұрагерлеріне заң бойынша, шектеусіз (толық меншік құқығы жағдайында) немесе шектеулермен (ұрпақ мүлігі жағдайында) өтеді. Бірнеше жылға берілген мүлік және өмір бойына берілген мүлік – мұрагерлік емес мүлік болып табылады; меншік иесі мерзім өткеннен кейін ештеңеге ие болмайды және мұрагерлеріне ештеңе бере алмайды. Заңды мүліктер мен құқықтар "in rem" деп аталады және "барлыққа қарсы жақсы" деп есептеледі.

Тең үлесті мұражайлар

Заңдық мүлік және жерге қатысты құқықтарға қоса, ағылшын соттары сол заңдық құқықтарға қатысты "әділеттік мүдделерін" жасады. Бұл міндеттемелер сенімгерлік деп аталады және сотта күшіне енуі мүмкін. Сенімгер – мүліктің заңды иесі, ал бенефициары мүлікке әділеттік мүддеге ие болады.