Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық саясаткер (1887–1960)
Italian politician (1887–1960)
Адоне Альваро Уго Натале Камильо Золи (16 желтоқсан 1887 – 20 ақпан 1960) – Италияның 35-ші премьер-министрі, 1957 жылдың мамырынан 1958 жылдың шілдесіне дейін қызмет еткен. Ол бұл қызметке тағайындалған тұңғыш сенатор болды. Христиан демократиясының мүшесі Золи 1950 жылдары Рақым және Әділет, Қаржы және Бюджет министрі қызметтерін де атқарды.
Adone Alvaro Ugo Natale Camillo Zoli (16 December 1887 – 20 February 1960) was an Italian politician who served as the 35th prime minister of Italy from May 1957 to July 1958; he was the first senator to have ever held the office. A member of the Christian Democracy, Zoli served also as minister of Grace and Justice, Finance and Budget, during the 1950s.
Ерте өмір
Адоне Золи 1887 жылы Эмилия-Романья аймағындағы Цезена қаласында дүниеге келді. Ол дінге берілген, бай отбасында өсті. 1907 жылы Болонья университетін заң мамандығы бойынша бітіріп, алдымен Генуяда, содан кейін Болоньяда және ақырында Флоренцияда заңгерлік қызметін бастады. Дәл сол жерде ол 1919 жылы Италия Халық партиясынан (PPI) депутат болып сайланған католик заңгері Томазо Брунеллимен танысты, ол Золидің саяси идеологиясына зор ықпал етті. Осы жылдары ол өзінің туысы Люция Золиге үйленді, олардың үш баласы болды. Адоне Золи Бірінші дүниежүзілік соғыста ерікті болып қатысып, Капоретто шайқасында күресті және соғыс аяқталғаннан кейін екі соғыс еңбегі үшін орден және бір әскери құрмет белгісін алды. Соғыстан кейін ол Дон Луиджи Стурцо құрған PPI-нің түрлі құрылтайларына қатысты. 1920 жылы партияның ұлттық кеңесіне мүше болып сайланды, ал 1921 жылдың қазанында партияның ұлттық басшылығына тағайындалды, бұл қызметін 1926 жылға дейін, Бенито Муссолинидің фашистік режимі партияны таратып жібергенге дейін атқарды. Золи өзінің саяси мансабының барлық кезеңінде фашизмге қарсы тұрды.
Adone Zoli was born in Cesena, Emilia Romagna, in 1887. He grew up in a wealthy and Catholic observant family. In 1907, he graduated in law at the University of Bologna, starting a career as a lawyer first in Genoa, then in Bologna and finally in Florence, where he met Tommaso Brunelli, a Catholic lawyer, elected deputy from Italian People's Party (PPI) in 1919, who greatly influenced Zoli's political ideology. During these years he married Lucia Zoli, his cousin, with whom he had three children. Adone Zoli fought in the World War I as a volunteer, taking part in the battle of Caporetto and obtained, at the end of the conflict, two crosses for war merit and one for military honor. After the war he participated in various congresses of the PPI founded by Don Luigi Sturzo. In 1920, he became a member of party's national council, while in October 1921 he was appointed in the national direction, a position that he held until the dissolution of the party in 1926, imposed by the fascist regime of Benito Mussolini. For all his political career, Zoli remained strong anti fascist.
Қарсылық қозғалысы
1943 жылы Флоренцияда антифашистік комитет құрып, партизандық қарсылық қозғалысына қосылды, кейіннен Италияның неміс оккупациясына қарсы күрескен қарсылық қозғалысының басты өкілі және саяси біріккен ұйым болған Ұлттық азаттық комитетіне (CLN) қосылды. Бұл Кассибильдік келісімнен кейін болды. 1943 жылдың қараша айында ол екі баласымен бірге тұтқындалып, нацистер оларды өлім жазасына кесті, бірақ оның партизан әріптестері оны босатып алды. 1944 жылдың ақпан айында ол тағы бір тұтқындалу әрекетінен қашып құтылды, бірақ оның орнына әйелі мен үш баласы тұтқындалды. 1943 жылдың желтоқсанында ол Альсиде Де Гаспери басқарған PPI партиясының мұрагері – жаңа центристтік Христиан демократия партиясын құрушылардың бірі болды. Нацистерден азат болғаннан кейін Золи Гаэтано Пьераччини төрағалық еткен Флоренция қалалық әкімдігінде әкімнің орынбасары болып қызмет етті.
In 1943, he joined the partisan resistance by setting up the anti fascist committee in Florence and later joining the National Liberation Committee (CLN), a political umbrella organization and the main representative of the resistance movement fighting against the German occupation of Italy in the aftermath of the Armistice of Cassibile. In November 1943 he was arrested with two of his children and sentenced to death by the Nazis, but he was freed by his partisan comrades. In February 1944, he avoided another attempt to arrest him, but his wife and three children were arrested instead. In December 1943, he was among the founders of the Christian Democracy, the new centrist party, heir of the PPI, led by Alcide De Gasperi. After the liberation from the Nazis, Zoli served deputy mayor of Florence in the municipal government chaired by Gaetano Pieraccini.
Саяси мансап
1945 жылғы 25 қыркүйекте Жоли Ұлттық кеңеске тағайындалды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Италия Корольдігінде құрылған сайланбаған уақытша заң шығару жиналысы еді. Ол 1946 жылғы 1 маусымға дейін қызмет етті, содан кейін жаңа сайлаулар өтті, және Жоли оған қатыспауға шешім қабылдады. 1948 жылғы жалпы сайлауда Жоли Флоренция сайлау округінен Республика Сенатына шамамен 70 000 дауыспен сайланды.
On 25 September 1945, Zoli was appointed in the National Council, an unelected provisional legislative assembly set up in the Kingdom of Italy after the end of World War II. He remained in office until 1 June 1946, when new election were held, in which Zoli decided not to run. After the 1948 general election, Zoli was elected to the Senate of the Republic for the constituency of Florence, with nearly 70,000 votes.
Әділет министрі
Де Гасперидің жақын одақтасы ретінде 1951 жылдың шілдесінде ол Де Гасперидің жетінші үкіметінде Рақым және Әділет министрі болып тағайындалды. Министрлік қызметінің кезеңінде ол жаңа республикалық конституцияда көзделген жазаның қайта тәрбиелеушілік функциясының принципіне сәйкес, әлі де фашистік заңдар мен ережелерге бағынышты болған тұтқындардың жағдайын жақсартуға ұмтылды. Золи маңызды шаралар қабылдады, оның ішінде қысқа мерзімге сотталғандардың шашын қырқуды тоқтату және тұтқындарды түрме киімін кию міндетінен босату. Сондай-ақ ол сотталғандарды түрме қызметкерлерінің тіркеу нөмірімен емес, есімдерімен атауын қалыптастырды. Ол білім беру курстарын, кино және театрлық қойылымдарды ұлғайтты, сондай-ақ тұтқындарға жазуға қажетті заттар мен отбасыларының суреттерін ұстауға рұқсат берді. Бұдан өзге, Золи коммунистік лидер Палмиро Тольятти бастаған, 18 маусым 1946 жылға дейін «саяси мақсаттармен» жасалған қылмыстарға амнистия беру жоспарын қолдады. 1953 жылы парламент мақұлдаған бұл заң Золидің беделін арттырды. 1953 жылғы жалпы сайлау сайлау заңнамасына енгізілген өзгерістермен ерекшеленді. Жалпы құрылым бұзылмаса да, үкімет абсолютті көпшілік дауыс алған коалицияға Палатадағы орынның үштен екі бөлігінен артық үстеме бонус енгізді. Бұл өзгеріске оппозициялық партиялар, сондай-ақ осы жүйеде сәтті болуға мүмкіндігі жоқ DC-нің кішігірім коалициялық серіктестері қарсы шықты. Жаңа заңды оның қарсыластары, тіпті кейбір үкіметтік партиялардың диссиденттері «Алаяқтық заңы» деп атады және христиан демократиясының жасанды үлкен жеңісін болдырмау үшін арнайы оппозициялық топтар құрды. Оппозицияның «Алаяқтық заңына» қарсы күресі нәтижесінде үкіметтік коалиция ұлттық дауыс берудің 49,9% -ын ғана жеңіп алды, абсолютті көпшілікке жету үшін бірнеше мың дауыс жетпеді, нәтижесінде орынтар пропорционалды түрде бөлінді. Техникалық тұрғыдан алғанда, үкімет сайлауда жеңіске жетіп, екі палатада да жұмыс істейтін көпшілікке ие болды. Бірақ, абсолютті көпшілікті жеңе алмағанына байланысты туған көңілі толмаушылық жетекші коалицияда айқын шиеленіске әкелді. Де Гаспери 2 тамызда Парламент тарапынан отставкаға кетуге мәжбүр болды. 17 тамызда президент Эйнауди Джузеппе Пелланы жаңа премьер-министр етіп тағайындады, ал Золи Әділет министрлігінде қайта тағайындалмады.
As a close ally of De Gasperi, in July 1951 he was appointed Minister of Grace and Justice in De Gasperi's seventh government. During his ministry he worked to improve conditions of prisoners, which were still subjected to fascist laws and regulations, in accordance with the principle of the re educational function of the penalty, expressed by the new republican constitution. Zoli implemented important measures that included the abolition of the head shaving for prisoners sentenced to short penalties and the exemption from the obligation to wear prison clothes for prisoners. He also established that the condemned should be called by prison officers by name and no longer by matriculation number. He also increased the courses of education, cinematographic and theatrical performances, and allowed to keep in the cell the necessary to write, as well as the photographs of their families. In addition, Zoli supported the plan, started by communist leader, Palmiro Togliatti, to grant amnesty for crimes committed "for political ends" from the March on Rome to 18 June 1946. This law, approved by parliament in 1953, increased Zoli's popularity. The 1953 general election was characterised by changes in the electoral law. Even if the general structure remained uncorrupted, the government introduced a superbonus of two thirds of seats in the House for the coalition which would obtain at large the absolute majority of votes. The change was strongly opposed by the opposition parties as well as DC's smaller coalition partners, who had no realistic chance of success under this system. The new law was called the Scam Law by its detractors, including some dissidents of minor government parties who founded special opposition groups to deny the artificial landslide to Christian Democracy. The campaign of the opposition to the Scam Law achieved its goal. The government coalition won 49.9% of national vote, just a few thousand votes of the threshold for a supermajority, resulting in an ordinary proportional distribution of the seats. Technically, the government won the election, winning a clear working majority of seats in both houses. But frustration with the failure to win a supermajority caused significant tensions in the leading coalition. De Gasperi was forced to resign by the Parliament on 2 August. On 17 August, President Einaudi appointed Giuseppe Pella as new prime minister and Zoli was not confirmed at the Ministry of Justice.
Қаржы министрі
1954 жылдың 12 қаңтарында билікте бес ай болғаннан кейін премьер-министр Пелла, Сальваторе Альдизионың Ауыл шаруашылығы министрі етіп тағайындалуына қатысты DC-нің көптеген мүшелерімен болған қарым-қатынастың күрделенуінен кейін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Президент Луиджи Эйнауди Аминторе Фанфаниді жаңа үкімет басшысы етіп тағайындады. Фанфани Христиан демократиясының мүшелерінен ғана құралған бір партиялық үкімет құрды, ал Золи Қаржы министрі болып тағайындалды. Бірақ, кабинет парламентте қолдау таба алмады, 563 депутаттың ішінде 260-ы қолдап, 303-ы қарсы дауыс берді, 12-сі қалыс қалды. 10 ақпанда Марио Счелба жаңа премьер-министр болып ант берді. Фанфанидің алғашқы үкіметі Италия Республикасы тарихындағы ең аз уақытқа созылған үкімет болды. Де Гаспери 1953 жылы зейнетке шыққаннан бері Фанфани оның ең мүмкін мұрагері ретінде көзге түсті, ал 1954 жылдың маусымында партия хатшысы болып тағайындалуы осы рөлін бекітті. Ол 1959 жылдың наурызына дейін осы лауазымды атқарды.
On 12 January 1954, after only five months in power, Prime Minister Pella was forced to resign, after a strong confrontation with many members of DC, regarding the appointment of Salvatore Aldisio as new Minister of Agriculture. President Luigi Einaudi appointed Amintore Fanfani as new head of the government. Fanfani formed a one party government composed only by members of the Christian Democracy and Zoli was appointed Minister of Finance. However, the cabinet lasted only 23 days when it failed to win approval in the Parliament, being rejected by the Chamber of Deputies with 260 votes in favor, 303 votes against and 12 abstentions out of 563 present. On 10 February, Mario Scelba sworn in as new prime minister. Fanfani's first government was the shortest lived cabinet in the history of the Italian Republic. Since De Gasperi's retirement in 1953 Fanfani emerged as the most probable successor, a role confirmed by his appointment as party secretary in June 1954, a position that he would held until March 1959.
Бюджет министрі
1955 жылдың сәуірінде Джованни Грончи Республиканың жаңа президенті болып сайланды. Сайлаудан кейін премьер-министр Счелба мен ХДП-нің (DC) басшысы Фанфани арасында саяси дағдарыс басталды. 1955 жылдың шілдесінде Счелба қызметінен кетті, ал Сегниге жаңа кабинет құру тапсырылды. Жоли бюджет министрі болып тағайындалды. 1957 жылдың мамырында Италияның Демократиялық Социалистік партиясы (PSDI) үкіметке қолдауын кері алып, 6 мамырда Сегни отставкаға шықты.
In April 1955, Giovanni Gronchi was elected new president of the Republic. After the election, a political crisis between Prime Minister Scelba and DC's leader Fanfani broke out. In July 1955, Scelba resigned from the office, and Segni received the task of forming a new cabinet. Zoli was appointed Minister of Budget. In May 1957, the Italian Democratic Socialist Party (PSDI) withdrew its support to the government and on 6 May, Segni resigned.
Италияның премьер-министрі
Президент Грончи Золиге жаңа кабинет құруды тапсырды, ал 20 мамырда Золи жаңа үкімет басшысы болып ант берді. Ол тек христиан демократиясының мүшелерінен тұратын бір партиялық кабинет құрды, онда ол уақытша бюджет министрлігін сақтап қалды. 1957 жылғы 4 маусымда үкімет Сенатта 132 дауыспен мақұлданды, 93 қарсы дауыс берді, ал 7 маусымда Халық депутаттары палатасында 305 дауыспен мақұлданды, 255 қарсы және 11 қалыс дауыс болды. Үкіметке Италиялық Либералдық партия (PLI), Италиялық Республикалық партия (PRI), PSDI, монархистік партиялар және неофашистік Италиялық әлеуметтік қозғалыс (MSI) сырттан қолдау көрсетті; бұл республика тарихында MSI үкіметті алғаш рет қолдаған кез еді. Неофашистердің қолдауы көптеген сынға ұшырады, сонда Золи көпшілік үшін MSI дауыстарының қажеті жоқ деп мәлімдеді. Бірақ келесі күні ол есепте қателік болғанын және MSI-нің қолдауының шешуші болғанын түсінді. Содан кейін, фашизмге қарсы белсенді Золи 10 маусымда отставкаға кетті, бірақ президент Грончи оны отставкасын кері алып, 1958 жылы итальян Парламенті табиғи түрде тарағанға дейін билікте қалуға шақырды. Оның премьер-министрлік кезінде Парламент 1957 жылдың қазан айында шағын фермерлерге, жалға берілген жер иелеріне және бақташыларға міндетті әлеуметтік қамсыздандыруды кеңейтетін заңды, ал 1958 жылдың 13 наурызында балықшыларға зейнетақымен қамсыздандыруды кеңейтетін заңды мақұлдады. Золи сондай-ақ MSI-нің Бенито Муссолинидің денесін оның туған қаласы Предаппиода жерлеу туралы өтінішін мақұлдады; бұл өтінішті 1910 жылдары Муссолинидің жеке досы болған Италиялық социалистік партиясының (PSI) жетекшісі Пьетро Ненни де қолдады. Дуче денесі 1957 жылдың 30 тамызында Предаппиода жерленді. 1958 жылғы жалпы сайлауда Христиан демократиясы 42,4% дауыс жинады, бұл екінші орын алған Палмиро Тольяттидің Коммунистік партиясынан шамамен екі есе көп болды. Алайда, басқа шағын центристтік және зайырлы партиялардың нашар нәтижелері бұрынғы заң шығарушы кезеңді сипаттаған центристтік коалиция ішіндегі саяси тұрақсыздықтың сол мәселесін сақтап қалды. Бірнеше ай бұрын уәде еткендей, Золи жаңа жалпы сайлаудан кейін отставкаға кетті және 1958 жылдың 1 шілдесінде Аминторе Фанфани PSDI-мен коалициялық үкіметтің басында жаңа премьер-министр болып ант берді.
President Gronchi gave Zoli the task of forming a new cabinet, and on 20 May, Zoli sworn in as new head of government. He formed a one party cabinet, composed only by members of the Christian Democracy, in which he kept the ad interim Ministry of Budget. On 4 June 1957, the government obtained the confidence vote in the Senate, with 132 votes in favor and 93 against, and on 7 June in the Chamber of Deputies, with 305 votes in favor, 255 against and 11 abstentions. The government externally supported by the Italian Liberal Party (PLI), the Italian Republican Party (PRI), the PSDI, the monarchist parties and also by the neo fascist Italian Social Movement (MSI); it was the first time in republican history, that the MSI supported a government. The support of the neo fascists raised many criticisms and Zoli then simply declared that MSI votes were not necessary for the majority. The next day, however, he realized that the count was wrong and that the MSI's support had actually been decisive. Then Zoli, a staunch anti fascist, resigned on the following 10 June, but he was invited by President Gronchi to withdraw his resignation and to remain in power until the natural dissolution of the Italian Parliament in 1958. During his premiership, the Parliament approved a law in October 1957 that extended compulsory social security insurance to small farmers, sharecroppers and tenant farmers, while a law of 13 March 1958 extended pension insurance to fishermen. Zoli also approved the request of the MSI to bury the body of Benito Mussolini in Predappio, his hometown; a request that was also supported by Pietro Nenni, leader of the Italian Socialist Party (PSI), who was a personal friend of Mussolini during the 1910s. The Duce's body was buried in Predappio on 30 August 1957. In the 1958 general election, the Christian Democracy gained 42.4% of votes, nearly doubling Palmiro Togliatti's Communist Party, which arrived second. However, the poor results of the other small centrist and secular parties kept the same problems of political instability within the centrist coalition, which characterised the previous legislature. As he promised few months before, Zoli resigned after the new general election and, on 1 July 1958, Amintore Fanfani sworn in as new Prime Minister at the head of a coalition government with the PSDI, and a case by case support of the PRI.
Өлім және мұра
Адоне Золи 1960 жылдың 20 ақпанында 72 жасында Римде қайтыс болды. Ол Предапиодағы Сан-Кассиано зиратында, Муссолинидің мазартасынан бірнеше метр қашықтықта отбасылық қабірге жерленді. 1963 жылы Республика Президенті Джузеппе Сарагат президенттік жарлықпен бұрынғы премьер-министрдің құрметіне құрылған "Адоне Золи экономикалық және әлеуметтік саясат орталығын" мойындады.
Adone Zoli died in Rome on 20 February 1960, at the age of 72. He was buried in the family grave in the cemetery of San Cassiano in Predappio, a few meters from the crypt of Mussolini. In 1963, the President of the Republic Giuseppe Saragat recognized, with a presidential decree, the "Adone Zoli Center for Economic and Social Policy", an institute founded in memory of the former prime minister.