Кіріспе

Француз сарбазы, мемлекет қайраткері, тарихшы және ақын Пьер Антуан Ноэль Бруно, Дару графы (12 қаңтар 1767 – 5 қыркүйек 1829) – француз сарбазы, мемлекет қайраткері, тарихшы және ақын.

Ерте мансап

Монпелье қаласында туған ол Ораториандық әскери мектепте білім алды. Ол ерте жасында артиллерия қызметіне қабылданды. Әдебиетке де қызығушылық танытып, бірнеше шағын туындыларын жариялады, бірақ Франция революциясы басталғанда әскери міндеттеріне толыққанды назар аударды. 1793 жылы ол Британия жағалауларын британдықтардың немесе француз роялистерінің шабуылдарынан қорғау үшін армия комиссары болып тағайындалды. Террор кезінде корольшілдерге және британдықтарға деген ықыласы бар деген негізсіз айыппен түрмеге қамалды, бірақ 1794 жылдың жазында (Термидориандық реакция кезінде) Максимилиан Робеспьердің құлауынан кейін босатылды. 1799 жылға дейін шендерді көтеріліп, Швейцарияның солтүстігінде Андре Массена басқаратын Франция революциялық армиясының бас комиссары болды. Осы қызметте ол ұйымдастыру қабілетімен, еңбекқорлығымен және адалдығымен көзге түсті (соңғысы заманауи сыбайлас жемқорлыққа қарсы қойылды). Дегенмен ол өзінің міндеттерімен шектеліп қалмады, тіпті науқан кезінде Горацийдің бір бөлігін аударуға және «Альпінің поэмасы» мен «Соғыс әні» атты екі өлең жазуға уақыт тапты. «Соғыс әні» – Раштатттың екінші конгресіндегі француз елшілерінің қанына қан араласқан кісі өлтіруін айыптау болды.

Консулдық және ерте империя

1799 жылы қарашада Наполеон Бонапарттың билікке келуі ("18 Брумер төңкерісі") Солтүстік Италияға арналған резервтік армияның бас комиссары ретінде Дарудың қызметке тағайындалуына әкелді. Армия номиналды түрде Луи Александер Бертьеге бағынышты болса да, шындығында Бірінші консул басқарды. Бертье мен Дежанмен бірге ол 1800 жылғы маусымда Солтүстік Италиядағы науқанды аяқтаған Киелі Рим империясымен келісімге қол қойды. Дару бір кезде азаматтық өмірге қайтып, француз консулдығының трибунатына кірді, онда ол демократия қағидаларын қолдады. 1803 жылғы мамырда Ұлыбританиямен соғыс жаңадан басталғанда, ол солтүстік жағалаудағы армияның бас комиссары қызметін қайта бастады. Кейіннен Наполеонның Ұлыбритания армиясын Габсбургтерге қарсы бұру туралы шешімінен кейін, Бірінші француз империясы жарияланғаннан соң, Дару Ульм шайқасына дейінгі науқанның барлық егжей-тегжейін диктантпен жазды деген мәлімдеме тарады. Бұл әңгіме шындыққа жанаспайды, бірақ Наполеонның оған сенгенін 1805 жылдың күзінде Австрия және Ресей армияларын жеңген "La Grande Armée" құрамында осындай міндеттерге тағайындалуы көрсетеді. Аустерлиц шайқасынан кейін ол Пресбург шартының жасалуына қатысты.

Белгілілігі

Осылайша ол Наполеонның әскери үйінің генерал-интенданты болды. 1806–1807 жылдардағы жорықтарда Дару әдеттегідей, Ресей және Пруссия әскерлерін жеңген армияда қызмет етті; сондай-ақ, ол Тильзит шартын (7 шілде 1807) жасауға қатысты. Осыдан кейін ол Пруссияның маңызды бекіністерін басып алған француз армиясымен байланысты әкімшілік және қаржылық мәселелерді қадағалады және Наполеонның осы аймаққа күшті ықпал етуіне септігін тигізген маңызды тұлғалардың бірі болды. Эрфурт конгресінде Дару Иоганн Вольфганг фон Гёте мен Наполеонның кездесуіне куә болды және ұлы ақынның еңбектеріне тиімді сілтемелер жасады. Дару 1809 жылғы австриялықтарға қарсы жорықтағы міндеттерін орындады. Кейін, Наполеонның Жозефина Боарнеден ажырасуы және орыс немесе австриялық ханшайымды таңдау мәселесі талқыланғанда, Наполеонмен кеңескен Дару француз әйелін алуға батыл кеңес берді дегенді айтады. Наполеон оның ашықтығы мен адалдығына риза болды және бұл кеңеске ашуланбады. 1809 жылы ол империя графы атағын алды. 1811 жылы Бассано герцогы Хью Бернард Мареттен кейін мемлекеттік хатшы болып тағайындалды және француз империясының кең және күрделі істерін басқарудағы қабілетін көрсетті, соның ішінде мемлекеттік бюджет және императорлық иеліктерге қатысты мәселелерді де қамтыды. Оның тиімді басқаруы империяның құлауына әкелген әскери сәтсіздіктермен салыстырылды. 1813 жылдың соңында ол әскери істер министрлігін басқарды. 1814 жылы Наполеонның бірінші рет тақтан бас тарғаннан кейін Дару жеке өмірге шығып, бірақ Наполеонның қайта оралуы кезінде (Жүз күн) оған көмектесті. Екінші Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін ол Пирлер палатасының мүшесі болды, онда ол демократияны ультра-роялистердің шабуылдарынан қорғады. Ол Мюланда қайтыс болды. Оның ұлы, тақ мұрагері – Наполеон Дару, виконт Пауль Дарудың інісі. Пьер Дару Стендальдің автобиографиялық шығармаларында жиі кездеседі, себебі ол оның туысы болған.

Мұра

Наполеон III Луврді кеңейтудегі бірнеше элемент Дарудың есімімен аталады, оның ішінде Луврдің ең монументалды баспалдағы және бірнеше көрме залдары (Дарю баспалдағы, Дарю галереясы, Дарю залы).