Кіріспе

Вальхалла – норвегия мифологиясының құдайларына комедиялық көзқарас ұсынатын даниялық комикстер сериясы. Алғашқыда Interpresse үшін жасалып, олармен жарияланған, 1978 жылдан бері Carlsen Comics баспасында шығарылуда. 1986 жылы «Вальхалла» студиясы «A Film» анимациялық толық метражды фильміне бейімделді. 2019 жылдың 10 қазанында одан да реалистік және қараңғы түсірілімді фильм жарық көрді.

Тарих

1976 және 1977 жылдары Данияның Interpresse баспасында Хеннинг Куре мен Арне Стенби викингтер әлеміне негізделген комикстер сериясын жасауды жоспарлап отырды. Олар комиксті суреттеуді жас карикатурист Питер Мадсенге ұсынды, ол келісім берді және Ханс Ранке Мадсенді де шақырып алды. Команда Тинтин мен Астерикс сияқты форматтағы, Ескі Эддаларға негізделген, норвегиялық құдайлардың оқиғаларынан тұратын алғашқы альбомды жасауға кірісті. Тор, Один мен Локимен бірге осы серияның басты кейіпкері болуға тиіс еді. Вальхалла 1978 жылы Данияның "Политикен" газетінде жарияланатын комикстер жолағы ретінде басталды. Алғашқы жинақ 1979 жылы жарық көрді және жақсы қабылданды, одан кейін бірнеше альбом жарық көрді. Альбомдардың мазмұны көбінесе юморға негізделген, бірақ кейіпкерлер мен сюжеттің көп бөлігі Ескі Эддалардағы оқиғалар мен аңыздарға сүйенеді, ал көптеген альбомдарда адамның терең мәселелері де көтеріледі. Альбомдардың сапасы жоғары, әрқайсысын жасау бір немесе одан да көп жылға созылды. Алғашқы альбом 1979 жылы, екіншісі 1982 жылы, ал он үшіншісі 2006 жылы жарық көрді. Олар Вальхалла комикстеріне шабыт берген Тинтиннің оқиғалары немесе Астерикс сияқты жоғары сапалы Франко-Бельгия комикстерінің дәстүрінде жасалған. 2007 жылдың 5 қаңтарында Вальхалла алғаш рет Интернетте жарияланды, себебі Данияның Jyllands Posten газеті 14-ші альбомды, "Muren" ("Қабырға") онлайн нұсқасында жариялай бастады. Үлкен альбом беттерін вебке қолайлы форматқа ауыстыру мақсатында бір бет апта сайын анимациялық Flash бағдарламасы түрінде жарияланды.

Шығармашылық топтар

Вальхалла иллюстратор Питер Мэдсен үшін маңызды табысқа жеткен серия болды, ол осы сериядағы жұмысы кезінде өте дамыды. Барлық альбомдардың суреттерін салудан бөлек, ол олардың көпшілігінің тең авторы болды. Шығармашылық команданың ең танымал мүшесі ретінде, серия көбінесе "Питер Мэдсеннің Вальхалласы" деп аталады. Ханс Ранке Мадсен Питер және басқа да тең авторлар Пер Вадманд пен Хеннинг Куремен бірге серияның негізгі жазушысы болды. Ранке Мадсен он бірінші және он екінші альбомдардан басқа барлық альбомдардың авторы, бірақ ол он үшінші альбомға оралады. Вальхалланың көркемдік шешімінде түс әрқашан маңызды рөл атқарды. Алғашқы сегіз альбомды Сорен Хоконссон түспен бояды. Тоғызыншы альбомның түстерін Питер Мэдсен өзі жасады, ал оннан он екінші альбомдарды Джеспер Эйсинг жасады. Хоконссон он үшінші альбомға оралды, онда ол беттердің жартысын, ал қалған жартысын Мадсен жасады.

Альбом атаулары мен тұжырымы

Interpresse баспасында бастапқыда жарық көрген барлық жеке альбомдар қазір Carlsen Comics баспасында жарық көреді. 1. "Қасқырдың айқайы" ("Ulven er Løs"), Interpresse (1979). Тор мен Локи адамдар әлемі Мидгардқа сапар шегіп, фермер балалары Тьяльфи мен Росквуды өздеріне қызметшілер етіп алады. Вальхаллаға оралғанда олар құбылмалы Фенрис-қасқырының тізгіннен босап кеткенін біледі. Флэшбек Локи мен Тирдің қасқырды Вальхаллаға қалай әкелгенін көрсетеді. Осы комикстің оқулық басылымы 1982 жылы Дания мектеп кітапханашылары қауымдастығының балалар кітабы жүлдесін жеңіп алды. 2. "Тордың үйлену тойы" ("Thors Brudefærd"), Interpresse (1980). "Тримсквида" поэмасы негізінде. Алып (йотун) Трим Тордың Мьёльнир балғасын ұрлап, оны құдай Фрейяға үйлену шартымен қайтаруға келіседі. Тор мен Локи Фрейя мен оның қызметшісі сияқты киініп, алыптарды алдап, балғаны қайтарып алуға тырысады. 3. "Одиннің тікелей сынағы" ("Odins Væddemål"), Interpresse (1982). Один Валькириялар әкелген жауынгерлерге көңілі тола қоймайды. Ол Валькириялармен Мидгардтан одан да жақсы үш жауынгер таба алатынына тікелей сынасады: Эйнхерджардың кез келгенін жеңе алатын үш батыр. Шарт бойынша, ол сиқыр қолдануға құқығы жоқ, сондықтан Мидгардқа жеке сапарлайды. Один ұзақ уақыт бойы хабарсыз болып қалады, тіпті оның қайтыс болғаны туралы әңгімелер таралады, ал оның бауырлары Ве мен Вили оның тағына таласады. Олар Асгардтағы көптеген нәрсені өзгертіп, халықтың наразылығына тап болады. Олар өз билігін нығайту үшін Асгардқа йотун әскерін орналастырады. Содан кейін Один Мидгардты аралап, өзіне қажетті үш жауынгерді іздейді. Жауынгерлер көп, бірақ олардың кемшіліктері бар: олар тым ақымақ, билікке қарсы, христиан немесе үйленуге дайын. Соңында ол үш жауынгерді табады: Фандер, Хогур және Вольддаг, олар шынымен де қатыгез батырлар. Ол оларды Асгардқа қайтарып, олар йотундарды жеңіп, Ве мен Вилиді тақтан түсіреді. Одиннің таңғалуына орай, үш жауынгердің ішінде Балдер, Тор және Локи жасырыныпты. Один бұл тікелей сынақтың жеңімпазы екенін мәлімдейді, себебі осы үшеу Асгардтағы ең күшті жауынгерлер. Бұл оқиға нақты мифке негізделмеген, "Проза Эдасы", "Хеймскрингла" және басқа да көздерден алынған фрагменттерден құралған. Фандер, Хогур және Вольддаг Marvel Comics комиксіндегі Fandral, Hogun және Volstagg (Үш батыр) кейіпкерлеріне негізделген. 4. "Кварк тарихы" ("Historien om Quark"), Interpresse (1987). Локи Утгардқа сапардан оралып, Кварк есімді йотун баласын әкеледі. Баланың мінезі қорқынышты, сондықтан ол барлық құдайларға ұнамайды, тек Тьяльфи мен Росква ғана оны ұнатуға үйренеді. (Кварк ешқандай скандинав мифологиясына негізделмеген, ол Питер Мэдсеннің түпнұсқалық туындысы.) Оқиға келесі альбомда жалғасады. 5. "Утгарда Локиге саяхат" ("Rejsen Til Udgårdsloke"), Interpresse (1989). Тор, Локи, Тьяльфи және Росква Утгардаға Утгарда Локи бастаған йотундармен жарысу үшін сапар шегеді. Жарыстың жеңімпаздары Кваркты өздеріне қалдыруға міндетті. 6. "Алтын алмалар" ("De Gyldne Æbler"), Interpresse (1990). Локи Тхази йотунына Идунды және оның мәңгілік жастық алмаларын ұрлауға көмектесуге мәжбүр болады. Алмаларсыз құдайлар қартайғандықтан Тор мен Локи алмаларды йотуннан және оның әдемі қызы Скадиден қайтарып әкелуге сапар шегеді. 7. "Адбистіктегі жылан" ("Ormen i Dybet"), Carlsen Comics (1991). Тор мен Тирдің арасындағы дау оларды Мидгард жыланын ұстауға тырысады, ол әлемді айналып жатыр. Олар Утгардқа сапар шегіп, гигант Хаймирмен бірге тұрады, онда Тир ұмытқысы келген өзінің өткенімен бетпе-бет келеді. Комикс 1992 жылы Данияның Баллеруп қаласында өткен Комикс Меккасы конвенциясында ең жақсы комикс альбомы деп танылды. 8. "Фрейяның алқасы" ("Frejas Smykke"), Carlsen Comics (1992). Махаббат құдайы Фрейя адамдар мен құдайлар әлеміне көктемді әкеледі. Один оны ақыры азғыруды жоспарлайды, ал Хеймдалл алғаш рет ғашық болады, ал Локи олардың бәрінің арасында тудырған дау-дамабылдың ортасында қалады. Атауындағы зергерлік бұйым Брисингэмен, ал оқиға бастапқыда Хусдрапа поэмасының бір бөлігі. Комикс 1992 жылы Норвегиядағы ең жақсы шетелдік комикс альбомы болып таңдалды. 9. "Ұлы сын" ("Den Store Udfordring"), Carlsen Comics (1993). Магни есімді йотун бала Вальхаллада пайда болып, өзін Тордың баласы деп жариялайды. Один Утгардқа сапар шегіп, алып Хрунгнирмен Одиннің Слейпнирі немесе алпауыттың Гулдфаксы жылдам ат болатынына тікелей сынасады. Олар Вальхаллаға қарай жарысады, онда Хрунгнир құдайларды қорқыта бастайды. Тор оны дуэльге шақырады, Тьяльфи мен Магниді алып келеді, ал йотундар Торды өлтіруді жоспарлайды. 10. "Құдайлардың сыйы" ("Gudernes Gaver"), Carlsen Comics (1997). Жас Тор мен Сиф қалай танысқандарының және жас Локиның эльфтер әлеміне сапар шегіп, Мьёльнир балғасы сияқты керемет сыйлықтарды әкелгенінің тарихы. 11. "Сиқырлы бал" ("Mysteriet om Digtermjøden"), Carlsen Comics (1998). Один алыптардан ақылы бар поэзия балды ұрлауға тырысады. Асыр және ванир құдайларының тайпалары бұрын соғысқандары және содан кейін бейбітшілікті сақтау үшін бір-біріне мүшелер алмастырғандары туралы айтылады. Комикс нуар фильміне ұқсас, онда Один детектив рөлінде, ал бәрі қылмыспен басталады. Питер Мэдсен осы комиксі үшін Норвегияның Берген қаласында өткен Раптус фестиваліндегі ең жақсы скандинавиялық автор жүлдесін жеңіп алды. 12. "От пен су арқылы" ("Gennem Ild og Vand"), Carlsen Comics (2001). Оқиға Гримнисмал және Торсдрапа поэмаларының қосындысынан тұрады. Адам корольдік Геиррод йотундармен одақтасып, өз еліне қайырсыздық әкеледі. Один мен Локи оның патшалығына не болып жатқанын көру үшін сапарлайды, онда Один тұтқынға алынады, бірақ Геиррод оның кім екенін білмейді. Одинді босату үшін Локи мен Тор қайта оралады. 13. "Балдр туралы баллада" ("Balladen om Balder"), Carlsen Comics (2006). Балдрдың өлімі туралы еркін бейімделу, ол Поэзиялық және Прозалық Эдалардың есептеріне, сондай-ақ Саксо Граматикус еңбектеріне негізделген. Локи бұрынғы кітаптарда жаман болғандықтан, ол осы оқиғада қасақана жасалған қылмыс жасамайды. Соңғы сөздерінде авторлар оқиғаның үш есебінен тек Прозалық Эдада ғана Локи Балдрдың өліміне қатысқандығын түсіндіреді. Құдай Hel алғаш рет және соңғы рет пайда болады. 14. "Қоршал" ("Muren"), Carlsen Comics (2007). Көбінесе Скирнисмал мифіне негізделген. Ол сонымен қатар Локинің Слейпнирді туған мифін де қамтиды, ол Прозалық Эдада кездеседі. Ол 2007 жылдың 5 қаңтарынан бастап Дания газетінің Jyllands Posten онлайн басылымында бір беттен тұратын бөліктермен жарияланды. 15. "Көрегеннің көріпкелдіктері" ("Vølvens syner"), Carlsen Comics (2009). Сериядағы соңғы альбомда Сурт Рагнарёкты қалай бастағаны туралы оқиға бар. Ол 2009 жылы жарық көрді. Альбомдар кейбір елдерде антологиялармен де жинақталған. Барлық альбомдар швед және норвег тілдеріне аударылған, ал ескі альбомдар голланд, неміс, француз, фин, исланд, фарер және индонезия тілдеріне де аударылған, сондықтан осы тілдерді білетін немесе скандинавия мифологиясымен таныс адамдар Тор мен Локидің оқиғаларын осы нұсқаларында тамашалай алады.

Анимациялық фильм

1986 жылы «Вальхалла» анимациялық фильмге айналдырылды. Сюжеті бірінші, төртінші және бесінші альбомдарға негізделген, ол Тьяльфе, Рёсква және олардың Тор, Локи және Кваркпен кездесуіне баса назар аударады. Фильм Скандинавия анимациясы үшін маңызды кезең болғанымен, сын-пікірлер әртүрлі болды. Өндіріс процесі шығармашылық командадағы өзгерістер мен экономикалық қиындықтар сияқты мәселелерге толы болды және Swan Film Production студиясында аяқталды. Нәтижесінде, фильмге шамамен 30 миллион Дания кронасы (5 миллион долларға жуық) жұмсалды, бірақ оны қайтару мүмкін болмады. Фильмге түсірілімдер жасалмады, алайда Swan Film Production студиясы Кваркпен бірге алты қысқа туынды фильм түсірді. Кварк – өзінің бірнеше кітабы жарық көрген комикс сериясының басты кейіпкері. Тағы да бірнеше қысқа фильмдер жоспарланған, бірақ «Вальхалла» фильмінің тудырған қиындықтарынан студия құлдырап қалды. Жобаның бірнеше аниматорлары кейін бірігіп A. Film A/S студиясын құрды, ол Скандинавиядағы ең табысты анимациялық студиялардың біріне айналды. 2003 жылы фильм Данияда DVD форматында шықты.

Маркалар мен ойын карточкалары

2002 жылы Post Danmark Дания почтасы Дания комикстерінің кейіпкерлерін бейнелейтін төрт марка шығарды. Питер Мэдсен Вальгалла маркасының суретін салды және оның кейіпкерлерімен ойналатын карта жинағын да жасады. Ал қалған үш маркада Расмус Клумп, Джунглейрет Хьюго және Циркелин бейнеленген.

Тірі экшн фильм

2017 жылы «Вальхалланың» тірі актерлермен түсірілген нұсқасы жарияланды. Ол көңіл көтеруден гөрі ауыр және қараңғы атмосфераға ие екені айтылды, бірақ Тьяльфе, Росква, Тор, Локи және Кварк туралы оқиғаны қайтадан баяндайды, алайда Тьяльфеге қарағанда Роскваға көбірек назар беріледі. Трейлер жарияланды, содан кейін фильм 2019 жылдың 10 қазанында көрсетілімге шықты.