Луи Делеклюз: Француз революционері және Париж Коммунасының қайраткері
Louis Charles Delescluze
Луи Делеклюз (1809-1871) – француз журналисі, революционер, Париж Коммунасының әскери қолбасшысы. Республикалық идеялар үшін күресті, журналистикамен айналысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз журналисі (1809–1871)
French journalist (1809–1871)
Луи Шарль Делесклюз (lwi ʃaʁl dəleklyz; 2 қазан 1809 – 25 мамыр 1871) – француз революциялық көшбасшысы, журналист және Париж коммунасының әскери қолбасшысы.
Louis Charles Delescluze (lwi ʃaʁl dəleklyz; 2 October 1809 – 25 May 1871) was a French revolutionary leader, journalist, and military commander of the Paris Commune.
Ерте өмір
Делеклюз Дрю, Эур-э-Луар департаментінде дүниеге келген. Ол Парижде құқық білімін алып, бірнеше құпия республикалық қоғамдардың мүшесі болды. Сондай-ақ, 1830 жылғы шілде революциясына қатысты, ол Бурбон монархиясын құлатып, король Луи Филиппті билікке келтірді. 1836 жылы Бельгияға қашуға мәжбүр болды, онда республикалық журналистикамен шұғылданды. 1840 жылы Францияға оралып, Валенсиен қаласына қоныстанды. 1848 жылғы революциядан кейін, Луи Филипптің билігін құлатып, Екінші Француз Республикасын құрғаннан соң, ол Парижге көшіп келді. Ол "La Révolution démocratique et sociale" ("Демократиялық және әлеуметтік революция") атты газет шығарды және "Solidarité républicaine" ("Республикалық ынтымақтастық") деп аталатын революциялық ұйымды құрды. 1848 жылдың маусым айында ол және басқа революционерлер жаңа Республика үкіметін құлатуға сәтсіз тырысты, бірақ генерал Луи Эжен Кавиньяк басқаратын армия оны тез және қатал түрде басып тастады. 1849 жылдың наурыз айында Кавиньякты сынағаны үшін тұтқындалып, бір жылға бас бостандығынан айырылды. 1850 жылдың сәуір айында ол қайтадан тұтқындалып, үш жылға бас бостандығынан айырылды; содан кейін Франциядан Англияға қашып кетті. 1853 жылы Францияға жасырын оралды, бірақ тұтқындалып, он жылға бас бостандығынан айырылды. Ол жазасын Сент-Пелажи, Белль-Иль, Карте түрмелерінде және ақырында Француз Гвианасындағы Ібіліс аралында өтеді. Алты жыл түрмеде отырып, ол 1869 жылы Парижде "De Paris à Cayenne, Journal d'un transporté" ("Парижден Каенге, Тұтқынның күнделігі") атты естеліктерін жазды. 1859 жылы ол және басқа саяси тұтқындар император Наполеон III-тен кешірім алды және 1860 жылдың қарашасында аурудан әлсіреп Францияға оралды. Оның келесі жобасы – "Réveil" ("Ояну") газетін шығару болды, ол 1864 жылы құрылған жаңа социалистік Халықаралық жұмысшылар қауымдастығын қолдады. Бұл журнал оған бір жыл ішінде үш айыпталу, айыппұл және түрме жазасын әкелді, соңында жабылды; ол қайтадан Бельгияға қашты.
Delecluze was born at Dreux, Eure et Loir. He studied law in Paris, and became a member of several secret republican societies. He also took part in the July revolution of 1830 which overthrew the Bourbon monarchy and placed King Louis Philippe into power. In 1836 he was forced to take refuge in Belgium, where he devoted himself to republican journalism. He returned to France in 1840 and settled in Valenciennes. After the revolution of 1848, which toppled Louis Philippe and created the Second French Republic, he moved to Paris, where he started a newspaper called La Révolution démocratique et sociale (The Democratic and Social Revolution), and founded the revolutionary organization named Solidarité républicaine. In June 1848 he and other revolutionaries made a failed attempt to overthrow the government of the new Republic, which was swiftly and violently repressed by the army under General Louis Eugène Cavaignac. In March 1849 he was arrested and sentenced to one year in prison for criticizing Cavaignac. He was arrested again in April 1850, and sentenced to three years in prison; after which he fled from France to England. He returned secretly to France in 1853, but was arrested and condemned to ten years of prison and exile. He served his sentence at the prisons of Saint Pelagie, Belle Île, Carte and finally at Devil's Island in French Guiana. Throughout his six year imprisonment, he composed a memoir that, in 1869, was published in Paris as De Paris à Cayenne, Journal d'un transporté. 1859, he and other political prisoners were amnestied by Emperor Napoleon III and in November 1860 he returned to France, weakened by illness. His next venture was the publication of the Réveil, a radical newspaper supporting the new socialist International Workingmen's Association, which was founded in 1864. This journal brought him three condemnations, a fine and imprisonment in a single year, was finally suppressed; and he again fled to Belgium.
Париж коммунасы
1870 жылы Франко-неміс соғысында француз армиясының шапшаң жеңілісі және Седан шайқасында императордың тұтқындалуы Екінші империяның күрт аяқталуына және Француз Республикасының жариялануына себеп болды. Бордодағы жаңа үкімет соғысты жалғастыруға тырысты. 8 қыркүйекте Делесклюз Парижге оралып, жаңа ұлттық үкіметке қарсы агитация жасап, революциялық саясатқа қайта енді. 1870 жылы қарашада ол жұмысшы табының 19-шы округінің мэрі болды. Немістер Парижді қоршап алып, ұзақ қоршау салып, қаланы бомбалауды бастады. 1871 жылы 28 қаңтарда қалада аштықтан және аурулардан мыңдаған адам қаза болғаннан кейін Ұлттық қорғаныс үкіметі немістермен келісімге келді. Делесклюз бұл келісімді мойынбастырмай, Ұлттық қорғаныс үкіметіне қарсы қарулы күреске шақырды. Революционерлер "Хотел де Виль" ғимаратын басып алуға тырысты, ал Делесклюздің газеті қысқа мерзімге жабылды. 18 наурызда француз армиясы Монмартр төбесіндегі қоймада сақталған көптеген қару-жарақтарды алып кетуге әрекеттенді, бірақ олар Париж Ұлттық гвардиясының сарбаздарымен тоқтатылды. Сарбаздар француз армиясының екі генералын – Клод Лекомт пен Жак Леон Клемент Томасты тұтқындап, өлтірді. Париждің революциялық көшбасшылары, оның ішінде Делесклюз, Париж Коммунасы деп аталған жаңа революциялық үкімет үшін жедел сайлау ұйымдастырды. Париж тұрғындарының жартысы, әсіресе қаланың батысындағы бай аудандардағылар, сайлауға қатыспады, бірақ шығыстағы жұмысшылар көптеп дауыс берді. 26 наурызда Делесклюз 11-ші және 19-шы округтерден Коммуна мүшесі болып сайланды және Ұлттық Ассамблеядағы өкілдігінен бас тартты. 27 наурызда Коммуна ресми түрде жарияланды.
The rapid defeat of the French Army in the 1870 Franco German War and capture of the Emperor at the Battle of Sedan brought a sudden end to the Second Empire and the proclamation of the French Republic. The new government, headquartered in Bordeaux, tried to continue the war. On September 8, Delescluze returned to Paris and plunged back into revolutionary politics, agitating against the new national government. In November 1870, he was mayor of the working class 19th arrondissement. The Germans surrounded Paris and began a long siege and began a bombardment of the city. On 28 January 1871, after the city had suffered thousands of deaths from starvation and disease, the Government of National Defense signed an armistice with the Germans. Delescluze's denounced the armistice and called for an armed struggle against the Government of National Defense. The revolutionaries tried unsuccessfully to seize the Hotel de Ville, and Delescluze's newspaper was briefly closed down. On 18 March, the French army attempted to remove a large number of cannons stored in a depot on the heights of Montmartre but they were blocked by soldiers of the Paris National Guard. The soldiers seized and killed two French Army generals, Claude Lecomte and Jacques Léon Clément Thomas. The revolutionary leaders of Paris, including Delescluze, swiftly organized elections for a new revolutionary government, called the Paris Commune. Half of Parisians, mostly those in the more wealthy neighborhoods in the west of the city, abstained, but those in the working class east voted in large numbers. On 26 March Delescluze was elected a member of the Commune from the 11th and 19th arrondissements, and resigned his seat in the National Assembly. On 27 March the Commune was formally proclaimed.
Өлім және мұра
Делесклюз және қалған коммунарлық басшылар штаб-пәтерін Вольтер көшесіндегі 13 округтің қалалық ғимаратына көшірді, бірақ бұл аймақ та көп ұзамай армияның шабуылына ұшырады. 25-і күні кешкі сағат 7:30 шамасында Делесклюз Коммунаның бас атқарушысының салтанатты белбеуін киіп, Шато д’Эу алаңындағы ең жақын қорғалған Коммуна баррикадасына барып, қарусыз әскерлердің көз алдында баррикаданың үстіне шықты және дереу атып өлтірілді. Делесклюздің қазасынан кейін, 26-сы мен 27-сі күндері шайқас жалғасты, онда Пэр-Лашез зиратында қанды шайқас болды. 28 мамырда Коммунаның соңғы сарбаздары қарсыласудан бас тартып, шайқас аяқталды. Армиядан 873 адам қаза тауып, 6424-і жараланды. Коммунаның құрбандары ресми түрде есептелмеді, бірақ 6-7 мың Коммуна сарбазы уақытша қабірлерге жерленді, содан кейін қала зираттарына қайта жерленді, ал тағы үш мың адам белгісіз қабірлерге жерленген болуы мүмкін. 45 522 Коммуна тұтқыны ұсталды, олардың көпшілігі босатылды. 3417 адам депортацияланды, 1247 адам өмір бойына түрмеге жабылды, 3359 адам қысқа мерзімге түрмеге қамалды, ал 93 адам өлім жазасына кесілді, олардың 23-і атқыланды. Делесклюздің қабірі табылған жоқ. Ол қатыспаған және оның өлтірілгені туралы хабарларға қарамастан, ол әскери трибуналда қатысусыз сотталып, өлім жазасына кесілді. 1930 жылы Париж қалалық кеңесі 11-ші округтегі бір көшені Шарль Делесклюз көшесі деп атауға дауыс берді.
Delescluze and the remaining Communard leaders moved their headquarters to the city hall of the 13th arrondissement on rue Voltaire, but this neighborhood also was soon under attack by the army. At about 7:30 in the evening on the 25th, Delescluze put on his ceremonial sash as the chief executive of the Commune, and walked to the nearest defended Commune barricade, on Place Château d'Eau. Unarmed, he climbed up to the top of the barricade, in clear view of the army soldiers, and was promptly shot dead. After the death of Delescluze, the fighting continued on the 26th and 27th, when a bloody battle was fought at Père Lachaise cemetery. On 28 May, the last soldiers of the Commune surrendered and the fighting ended. Army casualties numbered 873 dead and 6,424 wounded. Commune casualties were never officially counted, but six to seven thousand Commune soldiers were buried in temporary graves and then reburied in city cemeteries, and another three thousand may have been buried in unmarked graves. 45,522 Commune prisoners were taken, most of whom were released. 3,417 were sentenced to deportation, 1,247 to life in prison, 3,359 to shorter terms, and 93 were condemned to death, of whom 23 were executed. There is no marked grave for Delescluze. Despite his absence and the reports that he had been killed, he was formally tried in his absence by a military tribunal and sentenced to death. In 1930, the city council of Paris voted to name a street in 11th arrondissement rue Charles Delescluze.