Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Салқын тітіркендіру бас ауруы, көбінесе мұздық бас ауруы немесе мидың қатуы деп аталады, – мұз, балмұздақ және қар конустары сияқты суық сусындар мен тағамдарды (әсіресе жылдам тұтынуды) ішкен кезде жиі кездесетін қысқа мерзімді ауырсыну немесе бас ауруының бір түрі. Бұл ауыздың жоғары жағына суық зат тиген кезде пайда болады және нервтік реакцияның нәтижесінде қан тамырларының жылдам тарылуы мен ісінуіне байланысты деп саналады, бұл ауыздың жоғары жағынан басқа "ауыру" сезімін тудырады. Суық тағамдарды қабылдау жылдамдығы осыған себеп болатын фактор ретінде зерттелген. Сонымен қатар, қорғалмаған бас кенеттен суық температураға ұшырағанда, мысалы, суық суға секіргенде де пайда болуы мүмкін. Салқын тітіркендіру бас ауруы, тіс эмалінің сезімталдығынан туындайтын тіс ауруынан ерекшеленеді, ол да ұқсас жағдайларда пайда болуы мүмкін. Мысықтар және басқа жануарлар да ұқсас тітіркендіргіштерге ұшырағанда ұқсас реакция көрсетеді.
A cold stimulus headache, colloquially known as an ice cream headache or brain freeze, is a form of brief pain or headache commonly associated with consumption (particularly quick consumption) of cold beverages or foods such as ice cream, popsicles, and snow cones. It is caused by a cold substance touching the roof of the mouth, and is believed to result from a nerve response causing rapid constriction and swelling of blood vessels, "referring" pain from the roof of the mouth to the head. The rate of intake for cold foods has been studied as a contributing factor. It can also occur during a sudden exposure of unprotected head to cold temperatures, such as by diving into cold water. A cold stimulus headache is distinct from dentin hypersensitivity, a type of dental pain that can occur under similar circumstances. Cats and other animals have been observed exhibiting a similar reaction when presented with a similar stimulus.
Терминология
Мұздық бас ауруы термині кем дегенде 1937 жылдың 31 қаңтарынан бері қолданыста болып келеді, ол Ребекка Тимбрестің 1939 жылы жарық көрген «Біз утопия сұраған жоқпыз: Кеңес Одағындағы квакер отбасы» кітабындағы күнделік жазбасында қамтылған. «Мидың тоңуы» термині алғаш рет 1991 жылы, салқындату стимулынан туындаған бас ауруы мағынасында қолданылды. 7 Eleven бұл терминді сауда белгісі ретінде тіркеген.
The term ice cream headache has been in use since at least January 31, 1937, contained in a journal entry by Rebecca Timbres published in the 1939 book We Didn't Ask Utopia: A Quaker Family in Soviet Russia. The first published use of the term brain freeze, in the sense of a cold stimulus headache, was in 1991. 7 Eleven has trademarked the term.
Себептері мен жиілігі
Салқын стимулдың тудырған бас ауруы синустағы капиллярлардың жылдам суынуы мен қайта жылынуының тікелей салдары болып саналады, бұл қан тамырларының тарылуы мен кеңею кезеңдеріне әкеледі. Суық күндері сыртта болғаннан кейін беттің "қызаруына" соққан қан тамырларының ұқсас, бірақ ауыртпайтын реакциясы да себеп болады. Екі жағдайда да төмен температура синустағы капиллярлардың тарылуына, ал қайта жылыну кезінде олардың күрт кеңеюіне алып келеді. Бұл кеңеюді тістегі жақын орналасқан ауырсыну рецепторлары сезінеді, содан кейін үштікті жүйке арқылы миға сигнал жібереді. Бұл жүйке беттегі ауырсынды да сезінеді, сондықтан жүйкелік сигналдар өткен кезде ми ауырсынуды маңдайдан келгендей түсіндіреді – жүрек шабуылында байқалатын "реттеліп ауыру" құбылысы. "Мұз бас" ауруы бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін сақталуы мүмкін. Зерттеулер "мұз басқа" қатысты қан тамырлары мен жүйке механизмі мигреньнің аурасы (сезімдік бұзылысы) және пульсациялық (соққылы ауырсыну) фазаларын тудырады деген жорамал жасады. Суық стимулдың тудырған бас ауруы ыстық және суық ауа райында да болуы мүмкін, себебі әсері қоршаған ортаның емес, тұтынылатын тағамның температурасына байланысты. Салқын стимулдың тудырған бас ауруына ұқсас сезім тудыруы мүмкін басқа себептердің бірі – ояу немесе седацияланған күйде бас сүйегінің ішкі қабаты арқылы жоғары жылдамдықта бұрғылау кезінде пайда болатын жағдай.
A cold stimulus headache is thought to be the direct result of the rapid cooling and rewarming of the capillaries in the sinuses leading to periods of vasoconstriction and vasodilation. A similar, but painless, blood vessel response causes the face to appear "flushed" after being outside on a cold day. In both instances, the low temperature causes the capillaries in the sinuses to constrict and then experience extreme rebound dilation as they warm up again. In the palate, this dilation is sensed by nearby pain receptors, which then send signals back to the brain via the trigeminal nerve, one of the major nerves of the facial area. This nerve also senses facial pain, so as the neural signals are conducted the brain interprets the pain as coming from the forehead—the same "referred pain" phenomenon seen in heart attacks. Brain freeze pain may last from a few seconds to a few minutes. Research suggests that the same vascular mechanism and nerve implicated in "brain freeze" cause the aura (sensory disturbance) and pulsatile (throbbing pain) phases of migraines. It is possible to have a cold stimulus headache in both hot and cold weather, because the effect relies upon the temperature of the food being consumed rather than that of the environment. Other causes that may mimic the sensation of cold stimulus headache include that produced when high speed drilling is performed through the inner table of the skull in people undergoing such a procedure in an awake or sedated state.
Алдыңғы ми артериясы теориясы
Суыққа байланысты бас ауруының себебін түсіндіретін тағы бір теория, миға қан ағынының алдыңғы ми артериясы арқылы артуымен байланысты. Бұл артерия мидың алдыңғы бөлігінің және жоғарғы медиалдық париеталдық бөліктерінің көп бөлігіне оттегімен байытылған қанды жеткізеді. Қан көлемінің артуы және осы артерияның кеңеюі суыққа байланысты бас ауруымен байланысты ауырсынуға себеп болуы мүмкін. Алдыңғы ми артериясы қан көлемінің артуына жауап ретінде тарылғанда, ауырсыну басылады. Осы қан тамырының кеңеюі, содан кейін жылдам тарылуы – мидың өзін-өзі қорғау механизмі болуы мүмкін. Суыққа байланысты бас ауруы кезінде қан ағыны осы деңгейде тез арада азайтылмайды, сондықтан қан ағыны бас сүйегінің ішіндегі қысымды көтеріп, осылайша ауырсынуды тудыруы мүмкін. Ми ішіндегі қысым мен температураның көтерілуі қан тамырларының тарылуына әкеледі, ал мидегі қысым қауіпті деңгейге жетпес бұрын төмендейді.
Another theory into the cause of cold stimulus headaches is explained by increased blood flow to the brain through the anterior cerebral artery, which supplies oxygenated blood to most medial portions of the frontal lobes and superior medial parietal lobes. This increase in blood volume and resulting increase in size in this artery is thought to bring on the pain associated with a cold stimulus headache. When the anterior cerebral artery constricts, reining in the response to this increased blood volume, the pain disappears. The dilation, then quick constriction, of this blood vessel may be a type of self defense for the brain. This inflow of blood cannot be cleared as quickly as it is coming in during the cold stimulus headache, so the blood flow could raise the pressure inside the skull and induce pain that way. As the intracranial pressure and temperature in the brain rise the blood vessel contracts, and the pressure in the brain is reduced before reaching dangerous levels.
Зерттеу
Бұл құбылыс жиі кездесетіндей, "Британдық медициналық журналы" мен "Ғылыми американдық" журналдарында жарияланған зерттеулерге арналған.
The phenomenon is common enough to have been the subject of research published in the British Medical Journal and Scientific American.