Кіріспе

Туа біткен ауырсыну сезімсіздігі (CIP), сондай-ақ туа біткен анальгезия деп те аталады, адамның физикалық ауырсынуды сезе алмауы (және ешқашан сезінбеуі) сипаттайтын өте сирек кездесетін жағдайлардың бірі немесе бірнешеуі. Мұнда сипатталған жағдайлар HSAN тобындағы бұзылыстардан ерекшеленеді, олардың нақты белгілері мен себептері бар. Физикалық ауырсынуды сезіну тірі қалу үшін маңызды болғандықтан, CIP өте қауіпті жағдай болып табылады. Көбінесе жану жарақаттары кездеседі, бірақ көбінесе көзге көрінбейтін физикалық аномалиялар байқалады. Аурумен ауыратын балалар мен ересектер ауырсынуды сезінбейтіндіктен, проблемаларға жауап бермейді, соның салдарынан ауыр сырқаттарға шалдығу қаупі артады. Осы жағдайға ұшыраған балалардың ауыз қуысының ішінде және айналасында зақымдануы жиі кездеседі (мысалы, тілінің ұшын тістеп алып тастауы) немесе сүйектерінің сынуы мүмкін. Жалпы алғанда, жауап бермеудің екі түрі бар: Барлық жағдайларда бұл бұзылыс SCN9A (Nav1.7) вольтажға байланысты натрий каналында болуы мүмкін. Мұндай мутациясы бар пациенттерде туа біткен ауырсыну сезімсіздігі және басқа да нейропатиялар жоқ. SCN9A-да үш мутация бар: W897X, 2-доменнің P циклында орналасқан; I767X, 2-доменнің S2 сегментінде орналасқан; және S459X, 1- және 2-домендер арасындағы линкерлік аймақта орналасқан. Бұл функционалды емес, уақытынан бұрын тоқтатылған белок түзілуіне әкеледі. Nav1.7 каналдары арқалық тамыр ганглияларының ноцицептивті нейрондарында жоғары деңгейде экспрессияланады. Осы каналдар осындай нейрондарда әрекет потенциалын қалыптастыруға және таратуға қатысқандықтан, SCN9A-дағы функцияның жоғалу мутациясы ноцицептивті ауырсынудың таралуын тоқтатуы мүмкін. PRDM12 гені әдетте ауырсынуды сезімталдайтын жүйке жасушаларының даму кезінде белсенді болады. PRDM12 генінің гомозиготалық мутациясы бар адамдарда туа біткен ауырсыну сезімсіздігі пайда болады. Мида және арқалық тамыр ганглияларында экспрессияланатын май қышқылы амид гидролазасының хромосомалық аймағындағы FAAH OUT псевдогеніндегі гомозиготалық микроделеция 2019 жылға дейін бір адамда туа біткен анальгезияның себебі ретінде анықталды. Бұл адам өмір бойы ауырсынуды сезбеді, кесулер мен күйіктерге бейжай қарады, босану кезінде ауырсынуды сезінбеді, жамбас алмастыру операциясын қажет еткен жамбас дегенерациясының ауырсынуын сезінбеді және операциядан кейінгі ауырсынуды басу үшін анальгетиктерді қабылдау қажет болмады. Сонымен қатар, жараның жазылуы үдеп, жарақат іздері азайды, бұрыш қоректің ыстығын сезе алмады, депрессия, қорқыныш және алаңдаушылық сезінбеді, сондай-ақ агрессивті мінез-құлыққа қалыпты қорқыныш реакциясы болмады. Алайда, жеке адамда шағын есімдік бұзылыстар байқалды (сөйлегенде ойын жоғалтуға бейімділік және ұмытшақтық) және қызығушылықты сезіне алмады ("адреналинмен" толқыну). Адамның ауырсыну сезімсіздігіне қатысы бар тағы бір ген - ZFHX2, ол мырыш саусағының гомеобокс 2-ін кодтайды. 2018 жылғы зерттеуде ауырсынуға деген сезімталдықты мұра еткен бір отбасының алты мүшесі талданды және "шағын диаметрлі сезімдік нейрондарда экспрессияланатын транскрипциялық факторды кодтайтын ZFHX2-де жаңа нүктелік мутация" осының себебі ретінде анықталды. Зерттеуде терапиялық қолдану ретінде "ZFHX2 варианты және адамның ауырсыну сезімсіздігі фенотипімен байланысты төменгі реттелетін гендер жаңа анальгетикалық препараттарды әзірлеу үшін әлеуетті жаңа мақсаттар болуы мүмкін" деп талқыланды. Аутизм сияқты даму кемшіліктері әртүрлі дәрежедегі ауырсыну сезімсіздігін белгі ретінде қамтуы мүмкін. Алайда, бұл бұзылыстар сезім жүйесінің жалпы дисфункциясымен сипатталатындықтан, аутизм өзі ауырсынуға деген сезімталдықтың туа біткен белгісі емес.

Емдеу

Опиоидтар антагонисті налоксон, туа біткен ауырсыну сезімталдығы жоқ әйелге алғаш рет ауырсынуды сезінуге мүмкіндік берді. Налоксонмен емделген Nav1.7 гені жоқ тышқандарда да ұқсас әсерлер байқалды. Туа біткен ауырсыну сезімталдығы жоқтығы Швецияның солтүстігіндегі Кируна муниципалитетіндегі Виттанги ауылында қалыптан тыс жоғары жиілікте кездеседі, онда шамамен 40 жағдай тіркелген.