Андреас Озиандер: Немец реформаторы және теолог өмірі мен қызметі
Andreas Osiander
Андреас Озиандер – неміс лютеран діншісі, реформатор. 1522 ж. Пруссияның Альбертін лютерандыққа көшуіне көмектесті. Биографиясы, өмір жолы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс лютерандық теолог және протестанттық реформатор Андреас Осиандер (; 19 желтоқсан 1498 – 17 қазан 1552) – неміс лютерандық теолог және протестанттық реформатор.
German Lutheran theologian and Protestant reformer
Andreas Osiander (; 19 December 1498 – 17 October 1552) was a German Lutheran theologian and Protestant reformer.
Мансап
Франкония аймағындағы Ансбахтың Гунзенхаузен қаласында туған Осиандер 1520 жылы Нюрнбергте дін қызметкері ретінде тағайындалғанға дейін Ингольштадт университетінде оқыды. Сол жылы ол Нюрнбергтегі августиндік монастырда еврей тілінен сабақ беруші болып жұмыс істей бастады. 1522 жылы ол Нюрнбергтегі Сент-Лоренц шіркеуіне қызметке тағайындалды және сол кезде өзін лютеран дінінің жақтасы екенін жариялады. Нюрнбергтегі бірінші мәжіліс (1522) кезінде ол Тевтон орденінің басшысы Пруссияның Альбертімен кездесіп, оны лютерандыққа көндіруде маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, ол 1525 жылы Нюрнберг қаласының Реформацияны қабылдауына әкелген пікірсайыстарда да белсенділік танытты, сол жылы Осиандер үйленді. Осиандер Марбург колоквиумына (1529), Аугсбург мәжілісіне (1530) және Шмалкальден келісімдеріне (1531) қатысты. 1548 жылғы Аугсбург уақытша шаралары оның Нюрнбергтен кетуіне себеп болды, ол алдымен Бреслауға (Вроцлав) қоныстанды, содан кейін 1549 жылы Кенигсбергке (Калининград) Пруссияның Альберті тағайындаған, жаңадан құрылған Кенигсберг университетінің профессоры болып келді. Осиандер 1552 жылы қайтыс болғанға дейін Кенигсбергте өмір сүріп, жұмыс істеді. Осиандердің ұлы Лукас (1534–1604) және немерелері Андреас (1562–1617) мен Лукас (1571–1638) де теологтар болып жұмыс істеді. Оның қызы Маргарет болашақ Кентербери архиепископы Томас Кранмерге үйленді.
Born at Gunzenhausen, Ansbach, in the region of Franconia, Osiander studied at the University of Ingolstadt before being ordained as a priest in 1520 in Nuremberg. In the same year he began work at an Augustinian convent in Nuremberg as a Hebrew tutor. In 1522, he was appointed to the church of St. Lorenz in Nuremberg, and at the same time publicly declared himself to be a Lutheran. During the First Diet of Nuremberg (1522), he met Albert of Prussia, Grand Master of the Teutonic Knights, and played an important role in converting him to Lutheranism. He also played a prominent role in the debate which led to the city of Nuremberg's adoption of the Reformation in 1525, and in the same year Osiander married. Osiander attended the Marburg Colloquy (1529), the Diet of Augsburg (1530) and the signing of the Schmalkalden articles (1531). The Augsburg Interim of 1548 made it necessary for him to leave Nuremberg, settling first at Breslau (Wrocław), then, in 1549, at Königsberg (Kaliningrad) as professor of the newly founded Königsberg University, appointed by Albert of Prussia. Osiander lived and worked in Königsberg until his death in 1552. Osiander's son Lukas (1534–1604), and grandsons Andreas (1562–1617) and Lukas (1571–1638) also worked as theologians. His niece Margarete married the future Archbishop of Canterbury, Thomas Cranmer.
Шығармалары
1522 жылы Осиандр «Вулгата» Киелі кітабының түзетілген басылымын, түсіндірмелермен бірге жариялады. 1533 жылы Бранденбургтің 1533 жылғы Нюрнберг шіркеу тәртібі жарық көрді, онда Осиандр бастапқы материалды да, соңғы редакцияны да дайындауға көмектесті. Бұл ғибадат пен катехизмді біріктіретін алғашқы еңбек болды және Лютердің Кіші катехизисінің кілттер бөлімін қамтыды, ал Осиандр оның авторы деп саналады. Ол 1537 жылы Базельде жарық көрген «Harmoniae Evangelicae» евангелиялар гармониясын жазды, онда грек тіліндегі нұсқасы бір бетте, ал латын тіліндегі аудармасы қарсы бетте келтірілген. Сондай-ақ, ол осы тәртіпке қалай келгенін және параллель есептерді қалай біріктіргенін түсіндіретін түсініктемелер қосты. Осиандрдің евангелиялар гармониясы кең таралды және үлкен әсер етті. Осиандрдің ерекшелігі – Киелі жазбалардың шабыттандырылуы туралы оның пікірі, олар нақты сөздердің көшірмесі болғандықтан, евангелиялардағы кез келген айырмашылықты түсіндіру үшін бірнеше рет осыған ұқсас оқиғалар болғанын айту болды. Мысалы, оның түсіндірмелерінде Иерихонда төрт рет, бірақ әрқайсысы бір-біріне ұқсас соқыр адамдардың емделгені айтылады; Петір төрт рет оттың жанында жылынып алған; Иаирдің қызы екі рет қайта тірілген; Иса сотталу кезінде екі рет тікенді тәж киген; және т.б. Лютер мен Кальвин Осиандрдің ұстанымымен келіспеген сияқты, Лютер өзінің бір жазбасында Осиандрдің гармониясына сылтау жасаған көрінеді, бірақ оны тікелей атамады. 1543 жылы Осиандр Коперниктің «De revolutionibus orbium coelestium» («Аспан денелерінің айналысы туралы») кітабының жариялануын қадағалады. Ол кітапта сипатталған модельдің міндетті түрде дұрыс немесе тіпті ықтимал емес, бірақ есептеу мақсатында пайдалы екенін көрсететін алғы сөз қосты. Бұл Коперниктің пікірі емес, ол осы қосымша туралы білмеген болуы мүмкін. Нәтижесінде көптеген оқырмандар, Осиандрдің алғы сөздің авторы екенін білмей, Коперник өзінің гипотезасының шындыққа сай екеніне сенбеген деп ойлады. Осиандр Коперниктің кітабына қосылған алғы сөзді қол қоймады, сондықтан көптеген оқырмандар Коперниктің өзі осылай ойлаған деп болжады. 1550 жылы Осиандр екі даулы диспаутацияны жариялады: «De Lege et Evangelio» және «De Justificatione». Онда ол сенім арқылы ақталудың Мәсіхтің құдайлық табиғаты арқылы адамзатқа сіңірілгенін (оған жатқызылмағанын) айтты. Бұл көзқарас Мартин Лютер мен Джон Кальвиннің пікірлеріне қайшы келді, бірақ ол лютерандықтың Рим католицизміне қарсылығымен келісті. Бұл сенімдерді оның өлімінен кейін Иоганн Функ (оның күйеу баласы) сақтады, бірақ 1566 жылдан кейін жоғалып кетті. Осиандрдің көзқарасы Шығыс православиелік ілімдерге ұқсас деп сипатталды. Кейбір тарихшылар, мысалы Туомо Маннерма, Лютердің ақталу туралы көзқарастары, әсіресе өмірінің басында, Флацийдың пікірлеріне қарағанда Осиандрдің көзқарастарына немесе кейіннен конфессиялық лютерандыққа жақын болғанын дәлелдеді. Ол Мәсіхтің адам бойында болуынан ғана христианның ақталуын қалайтынын сенді. Лютердің ақталу Құдайдың рақымымен жүзеге асады деген сенімінен айырмашылығы, Осиандр сенушінің әділдігі Құдайдың адамда болуымен жүзеге асады деп сенді; сондықтан Құдай адамды әділ деп табады, өйткені Мәсіх сол адамда болады.
Osiander published a corrected edition of the Vulgate Bible, with notes, in 1522. In 1533, Brandenburg Nuernbergische Kirchenordnung vom Jahre 1533 was published, with Osiander assisting in both the source material and the final editing. This combined order of worship and catechism was the first work to include the Keys section of Luther's Small Catechism, of which Osiander is a suspected author. He wrote a gospel harmony published in Basel in 1537, the Harmoniae Evangelicae, which had his Greek harmony on one page and a Latin translation on the facing page. He also included annotations that explained how he had arrived at the order and how he had merged parallel accounts. Osiander's gospel harmony was popular and influential. One quirk of Osiander's approach was that due to his opinions on the inspiration of the Scriptures that they were practically a transcript of precise wordings his approach to handling nearly any difference between gospel accounts was to assert that similar events had happened multiple times. For example, his annotations argue there were four separate but similar healings of blind men at Jericho; Peter warmed himself at a fire four separate times; Jairus' daughter was raised from the dead on two separate occasions; Jesus was crowned with thorns two times at his trial; and so on. Luther and Calvin seem to have disagreed with Osiander's approach, with Luther seemingly making a veiled jab at Osiander's harmony in one of his writings, although not naming him directly. In 1543, Osiander oversaw the publication of the book De revolutionibus orbium coelestium (On the revolutions of the celestial spheres) by Copernicus. He added a preface suggesting that the model described in the book was not necessarily true, or even probable, but was useful for computational purposes. This was certainly not the opinion of Copernicus, who was probably unaware of the addition. As a result, many readers, unaware that Osiander was the author of the preface, believed that Copernicus himself had not believed that his hypothesis was actually true. Osiander also did not sign the preface added to Copernicus' book, therefore many readers at the time assumed that this is what Copernicus had actually thought himself. In 1550 Osiander published two controversial disputations, De Lege et Evangelio and De Justificatione. In these, he set out his view that justification by faith was instilled in (rather than ascribed to) humanity by Christ's divinity, a view contrary to those of Martin Luther and John Calvin although he agreed with Lutheranism's fundamental opposition to Roman Catholicism. These beliefs were maintained after his death by Johann Funck (his son in law) but disappeared after 1566. Osiander's view has been described as similar to Eastern Orthodox teachings on theosis. Some historians, such as Tuomo Mannermaa, have argued that Luther's own views of justification, especially early in his life, were actually closer to the views of Osiander than to those of Flacius or what would later become confessional Lutheranism. He believed that justification for a Christian believer resulted from Christ dwelling in a person. Contrary to Luther's belief that justification was imputed by God's grace, Osiander believed that the righteousness of a believer was accomplished by the indwelling of God; thus, God finds one righteous because Christ is in that person.
Аудармалары
Андреас Осиандердің "Disputatio de iustificatione" еңбегі: ағылшын тілінен аударма. "Иман арқылы ақталу туралы дәстүрлі түсіндірулерге қарсы тұру", 2-бөлім, 315–322 беттер. Анахайм, Калифорния: "Жанды ағын", 2023 жыл.
"Andreas Osiander's Disputatio de iustificatione: An English Translation." In Challenging the Traditional Interpretations of Justification by Faith, Part 2, 315–322. Anaheim, CA: Living Stream, 2023.