Кіріспе

Құс түрлері

Инка шағаласы (Larosterna inca) – Laridae тұқымдасының Sterninae кіші тұқымдасына жататын, жақын уақытта қорғауға алынуы мүмкін құс түрі. Ол Орталық Америка мен Гавайиға дейін ұшып келген.

Таксономия және жүйелеу

Инка құйрығы – Larosterna туысының жалғыз өкілі және оның ешқандай түршесі жоқ.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Инка тасқыншысы – Гумбольдт ағысы аймағының құсы. Ол Перудің солтүстігіндегі Лобос-де-Тьеррадан бастап Чилидегі Вальпараисо қаласына жақын Аконкагуа өзеніне дейін көбейеді. Көбейгеннен кейін кейбіреулері Эквадорға таралады. Ол Панама мен Коста-Рикаға ретсіз келіп тұрады және Гватемала мен Гавайиде кездейсоқ қонақ ретінде тіркелген. Соңғысы наурыз бен қараша айларын аралдарды аралап өткізген. Колумбиядағы құжатталмаған көріністер Америка орнитологиялық қоғамының Оңтүстік Америка жіктеу комитетінің бұл елде оны гипотетикалық деп қарауына себеп болды. Инка тасқыншысы теңіз жартастарында, гуано аралдарында, сондай-ақ пирстердің астындағы және тасталған баржалардағы сияқты жасанды құрылымдарда ұялайды. Ол басқа теңіз құстарымен бірге құмды жағажайларда жиналады.

Қозғалыс

Инка құйрығы көбінесе көшпейді, бірақ көбеюден кейін кейбіреулері солтүстікке тарап кетеді, ал жекелеген құстар ұзақ қашықтықтарға ұшып барады.

Тамақтандыру

Инка тернінің негізгі қоректік азығы – анчоуста (Engraulis ringens) сияқты ұсақ балықтар, сонымен қатар оның рационына планктондық шабақтар мен ішек-қарғы да кіреді. Үлкен топтар балық аулайтын кемелерге жиналады, сондай-ақ тамақтанатын құзғындар, теңіз арыстандары, киттер мен дельфиндерді де қоса жүреді. Тамақтанатын топтарда 5000-ға дейін құс болуы мүмкін. Ол азығын көбінесе суға сүңгіп түсіп аулайды, бірақ ұшып бара жатқанда немесе суда жүзгенде беттен де азық алады.

Өсіру

Инкалық шағаланың көбеюі белгілі бір маусымға шоғырланған сияқты емес. Жұмыртқалары сәуір мен шілде, қазан мен желтоқсан аралығында табылған, ал тамыз айында көбеюдің басқа да белгілері байқалды. Ол жартастардағы жарықтар мен үңгірлер, аралдың беткейлеріндегі тас-қиыршықтар арасында, тасталып қалған қазбақ пен пингвин ұяларында, сондай-ақ адамдар салған құрылыстардың үстінде және астында ұялайды. Бір ұяда әдетте екі жұмыртқа болады, кейде біреу ғана. Екеуі де жұмыртқаларды күтіп, балапандарды тамақтандырады. Инкубация мерзімі белгісіз; балапандар шамамен төрт аптадан кейін ұядан шығады және ұядан шыққаннан кейін кем дегенде бір ай бойы ересектерге толық тәуелді болады.

Дауыстау

Инка құсқұйрығы ұялаған орындарында ең көп дауыс шығарады. Оның шақыруларында "қатты, қарқыраған дыбыстар" және "мысықтай маусылдау" болады; соңғысының дыбысы қотанның маусылдауына ұқсайды.

Мәртебе

IUCN инка құсқарғысын қауіпке жақын түр деп бағалаған. Оның таралған аймағы біршама шектеулі; популяциясының мөлшері белгісіз және азайып бара жатыр деп саналады. "Эль-Ниньо құбылысы кезінде көбейіп-өнім беру қабілеті күрт төмендейді". Адамның оның негізгі жемісін аулауы, сондай-ақ климаттың өзгеруі де ықтимал қауіп болып табылады. 2011 жылы оның саны шамамен 150 000 болған деген болжам бар.