Кіріспе

Роджер Лелуптың ғылыми фантастикалық комикстер альбомы сериясы.

Йоко Цуно – бельгиялық жазушы Роджер Лелуптың 1970 жылы алғаш рет жарияланғаннан бері Dupuis журналының Spirou басылымында шығарылатын комикстер альбомы сериясы. Отыз томдық серияда жапондық электр инженері Йоко Цуноның және оның жақын достары Вик Видео мен Пол Питронның (Йоко Цуно кейіпкерлеріне қараңыз) басынан өткен оқиғалар баяндалады. Олардың оқиғалары оларды Бельгияға (Брюгге), Германияға, Шотландияға, Жапонияға, Гонконгқа, Индонезияға және тіпті ғарышқа алып келеді. Бұл оқиғалар технологияға негізделген, робот-дракондар («Le Dragon de Hong Kong»), тоқтатылған өмір («La Frontière de la vie»), уақыт саяхаты («La Spirale du temps» және басқалары) сияқты ұғымдарды қамтиды, сондай-ақ Вайнеандар деп аталатын шетелдік түрлер де кездеседі. Экзотикалық орта мен ғылыми фантастикалық сюжеттерге қарамастан, оқиғалар кейіпкерлер арасындағы жеке қарым-қатынастарда реалистік болып қалады, ал достық, махаббат және руханилық – сериалдың басты тақырыптарының бірі. Суреттер Ligne claire стилінде салынған, бірақ бастапқыда Marcinelle стилінде басталған. Лелуп нақты орындарды бейнелегенде, Burg Katz немесе Rothenburg ob der Tauber сияқты жерлерді фотосуреттей дәлдікпен көрсетуге тырысады, шындыққа барынша адал болуға ұмтылады.

Жариялану тарихы

Йоко Цуно алғаш рет 1970 жылдың 24 қыркүйегінде франко-бельгиялық «Spirou» комикс журналында 8 беттік «Hold-up en hi-fi» атты қысқаша комиксінде пайда болды. Осы және одан кейінгі екі қысқа жұмыс – «La belle et la bête» және «Cap 351» – алғашқы толыққанды «Йоко Цуно» оқиғасы, «Le trio de l'étrange» сериалының алғы күші болды. Келесі 30 жыл бойы «Spirou» журналында жарияланып келген бұл серия әлі де журналда шығуда. Серияда 30 альбом жинақталды және тоғыз интегралды жинақтамаға біріктірілді.

Йоко Цуно

Йоко Цуно - Жапонияда өскен, бірақ қазір Бельгияда тұратын электр инженері. Ол өте мейірімді және жақын қарым-қатынас орнатуға бейім. Йоко сонымен қатар, шебер суға түсуші, айкидодан қара белбеу иесі, реактивтік ұшақтарды, жолғанатқыштарды және тікұшақтарды ұшыра алады. Осының барлық дағдылары, оның мінез-құлқының жоғары деңгейімен бірге, Йоконы қабілетті әйел санатына жатқызады. Оның мойындайтын жалғыз кемшілігі – жеке құрметке аса мән беретін, кейде сенімділік деңгейіне жетіп, соқыр сенімге ұшырататын дәстүрлі жапондық қасиет. Йоко Цуноның есімі жапон актрисасы Йоко Танидің есімінен шабыттандырылған.

Викториналық бейне

Vic Video (Бен Билд, бірақ кейде Макс деп те аталады): Ол күшті мінезге ие және Йоконың жақын досы (оны махаббатқа ие болып көрінеді, бірақ бұл тек меңзеледі). Йокомен танысқанға дейін ол тікелей эфирдегі телешоуларды режиссерлік еткен. Ол көбінесе Йоконың ойсырағыштығын тежейтін ақыл мен сақтықтың дауысы болып табылады. Вик «Aventures électroniques», «L'Or du Rhin» және «La Pagode des brumes» альбомдарынан басқа барлық альбомдарда кездеседі.

Пол Питрон

Пол Питрон (Пол Пола, Кнут Кнолле) – үштіктің әзілкеші. Оның аты француз тіліндегі "pitre" сөзінен шыққан, мағынасы – "клоун". Йокомен танысқанға дейін Виктің жетекшілігімен оператор болып жұмыс істеген. Пол көбінесе жалқау және ренжушіл, сонымен қатар ас тағамдарына шексіз құмар. Ол ойнақы, сондықтан балаларды жақсы көреді, ал 16 ғасырдағы Брюггеге жасаған уақыт саяхаты барысында Мике атты келіні пайда болады, бұл оның балағат жағын біршама жұмсартады ("L'Astrologue de Bruges"). Пол "La Pagode des brumes" альбомынан басқа барлық альбомдарда кездеседі, бірақ "Aventures électroniques" альбомының тек екі әңгімесінде ғана пайда болады. Комикстердегі басқа кейіпкерлердің көбі анатомиялық тұрғыдан шынайы бейнеленген, ал ерте альбомдарда Полдың мұрны мен көздері карикатуралық түрде үлкен және дөңгелек болып салынған.

Хандық

Хань – Жерден тыс Винеялықтар нәсілінің мүшесі, олар планеталары екі күнінің салдарынан құрылысқа шалынып, Жерді қоса алғанда, бейімді планеталарда құпия жер асты колонияларын салған. "Ла Фордж де Вулкайн" аяқталып, Карпан басшылығы құлағаннан бастап, ол сондай-ақ олардың ресми жарияланбаған көшбасшысы болып табылады және Винеялықтардың Жерден Винеяға қайта оралуын ұйымдастырады. Ол сонымен қатар жоғалған Винеялық колонияларын табу үшін экспедициялар жүргізіп жатыр. Вик сияқты, ол да өте сақты және ойластырылған. Хань "Шетелдің үштігі", "Вулканның қазбасы", "Винеяның үш күні", "Титандар", "Иксоның жарығы", "Винеяның архангелдері", "Кифаның жер аударылғандары", "Жандар есігі", "Люцифердің қызметшісі" және "Ханьнің құпиясы" туындыларында кездеседі.

Қалқымалы

Ханның кіші қарындасы, және бастапқыда оның егіз қарындасы. Ол Жерге келгеннен кейін Ханнан әлдеқайда кейін жандандырылды, сондықтан бала күйінде қалды. Ол Йокоға өте жақын және Morning Dew-мен жақын дос атанды. Ол дерлік әрқашан қарындасының жанында «Le Trio de l'étrange», «La Forge de Vulcain», «Les Trois soleils de Vinéa», «Les Titans», «La Lumière d'Ixo», «Les Archanges de Vinéa», «Les Exilés de Kifa», «La Porte des âmes», «La Servante de Lucifer» және «Le Secret de Khâny» туындыларында пайда болады.

Розе дю утин

Розе ду Матин (Morning Dew; голланд тілінде Roosje; неміс тілінде Morgentau) – Йоконың «Le Dragon de Hong Kong» альбомынан бастап асырап алған қытай қызы. Жануарларды жасанды түрде үлкейту тәжірибесін жасаған екі биологтың баласы, ол ата-анасы дауылда қаза болғаннан кейін жетім қалды. Оны әкесі тәрбиелеген, бірақ денсаулығы нашарлағандықтан, ол қамқорлықты Йокоға сеніп тапсырды. Ол Йоконың уақыт саяхатындағы және ғарышқа жасаған сапарларында да қатысты. Розе «Le Dragon de Hong Kong» альбомынан бастап барлық альбомдарда кездеседі. Ол Лелюптың Кореядан асырап алған қызынан шабыттанды.

Ингрид Холберг

Неміс аспапшысы, Йоко әкесінің кісі өлтіруінің құпиясын шешуге көмектескен соң, оның ең жақын достарының біріне айналады ("L'Orgue du Diable"). Ингрид оларды ешқашан кездестірмесе де, Йоконың Вайнеандармен (Le temple des immortels) байланысы туралы жақсы біледі. Ол содан бері "La Frontière de la vie", "Le Feu de Wotan", "L'Or du Rhin" және "Le temple des immortels" туындыларында пайда болды.

Моня

Моня - 3872 жылдан келген он төрт жасар уақыт саяхатшысы, оны Йоко "Уақыт спиралі" оқиғалары барысында кездестіреді. Осы оқиға кезінде тарихты өзгерткен соң Моня өз заманына орала алмайды. Оны Йоконың туысы қабылдап алады, екеуі жақын дос болады. Моняның уақыт машинасы, "translateur" (транслятор), арқасында Йоко және оның достары бірнеше уақыт саяхатына шығады.

Эмилия

Шотландия-орыс тегінен таралған, он төрт жасар, көңілді қыз, ол Le Septième Code сериясынан бастап көрінеді. Анасы сияқты (және қызы да сондай болсын деген тілегімен) скрипкада шебер болмаса да, ол ұшқышқа бейімділігін танытады. "Люцифердің қызметшісі" кітабында оның жасырын телепатиялық қабілеттері де ашылады.

Майна мен Анджела

Екі әйел Vinean балабақша андроидтары. Myna – Vinea (Les Exilés de Kifa) көшінен бұрынғы құрылыс, ал Angela – Morning Dew үшін сыйлық ретінде жасалған. Ол Morning Dew-тің Vinea-ға (La Servante de Lucifer) бұрынғы сапарында қалдырып кеткен балалар кітабының негізінде салынған.

Акина

Мейірімді жасанды интеллект, бұрын Гоболға тиесілі ғарыш кемесінің басқарушы элементі болған, ол "Кифаның жер аударылғандары" романының қарсы кейіпкері. Иоко кемені Кифадан қашу үшін қолданғанда, ИИ оны жаңа иесі ретінде қабылдайды, себебі Иоко оған ойға келген бірінші есіммен (ескі мектептегі бәсекелесінің есімі) ат қояды. Акинаның көшірмесі Иокомен бірге келесі оқиғаларда қолға ұсталатын компьютерде сақталады.

Бонни

Кениялық, жартылай африкалық тегі бар қыз, 20 ғасырдың басында Эмилияның әкесінің үлкен ағасынан туған және оның інісі (Сэр Арчибальд, Эмилияның үлкен атасы) мен оның әйелі тәрбиелеген. Оның аралас тегі мен осыдан туындаған қоғамдық кемсітушілік салдарынан Еуропада өзін үйсінбегендіктен, ол өткенге саяхат жасаған Йоко мен Эмилияны 21 ғасырға қайтарды, онда ол тұрақты түрде қоныстанды ("Le Maléfice de l'améthyste").

Қысқаша мазмұны

Йоко Цуно Вик пен Полмен алғаш рет "Le Trio de l'étrange" бағдарламасында зертханаға тығылуға тырысқанда кездеседі. Еркектер оған қарсы тұрған сәтте зертхана иесі жапон қызын қарақшылық сигнализациясын сынау үшін шақырғанын түсіндіреді. Вик Йоконың электр инженериясы саласындағы біліміне қызығып, Полдың оператор ретінде тәуелсіз телешоу түсіруді жоспарлап отырғанын ескере, Йоконы бірге келуге шақырады. Бірақ олардың түсірілім жұмысы таңғажайып оқиғалардың біріншісіне айналады, себебі олар өте дамыған, көк терілі Вайнеан халқының құпия жер астына жасырылған мекеніне тап болады. Осы оқиға үшеуі арасында берік достық қарым-қатынас орнатып, оларды "Таңғажайып үштік" ретінде біріктіреді. Олар Жерде, ғарышта және тіпті өткен дәуірлердің тереңдігіндегі фантастикалық оқиғаларға бірге қатысады. Басты кейіпкерлер Бельгияда тұрады, бірақ оқиғалар бүкіл әлемде және тіпті 2,5 миллион жарық жылы қашықтықтағы Вайнеан жүйесінде өтеді. Оқиғалар Жерде болғанда, олар көбінесе Германиядағы Бург Кац және Ротенбург об дер Таубер, Гонконг немесе Бельгияның Брюгге қаласы сияқты нақты жерлерде орын алады.

Альбомдар

# # UK Title Year Synopsis ISBN 1 7 Le Trio de l'étrange (Таңғажайып үштік) 1972 Вик және Пол Йоконы ол дабыл жүйесін сынап жатқан кезде табады, ал Вик оны өзінің телеарнасына жұмысқа алады. Өзен туралы деректі фильм түсіріп жатқанда, үшеуі құбыр арқылы сорылып, Винеандықтар қолға түсіреді. Винеан ханымен бірге, үшеуі Винеандардың бақылау орталық компьютерімен және оның марионеткасы, күзетші Карпанмен күресуі керек. 2 8 L'Orgue du Diable (Ібілістің органы) 1973 Рейн өзенінде саяхаттап бара жатқанда, Йоко мен Пол Ингрид Холлберг есімді органшыны өлтіруге талпыныстан құтқарады. Оның көмегімен олар аңызға айналған, құрып-жоятын инфрадыбыстық аспап – "Ібіліс органы" және оны мұрагерлік талап ету үшін пайдаланудың зұлым жоспары туралы біледі. 3 9 La Forge de Vulcain (Вулканның балқымасы) 1973 Йоко Мартиникаға барып, ерекше магниттік кенді зерттейді, ол магма құбырының бөлігі болып шығады. Бұл Винеан Карпанның Жер бетінде Винеандықтар үшін жаңа континент құруға бағытталған әрекеттерінің бір бөлігі. 4 Aventures électroniques (Электрондық оқиғалар) 1974 Көпшілігі жоғары технологиялық жабдықтарды қылмыстық мақсатта пайдалану туралы ескі қысқа әңгімелер жинағы. Оның ішінде "Hold up in hi fi", "L'ange de Noël" ("Рождестволық періште"), "La belle et la bête" ("Сұлу және аң"), "Cap 351", "Du miel pour Yoko" ("Йокоға бал") және "L'araignée qui volait" ("Қоқыр жәндік"). Мұқабасы оқиғалардан кейін бірнеше жыл өткен соң жасалған, ал ішкі бөліміне қарағанда стильдік айырмашылығы бар. 5 10 Message pour l'éternité (Мәңгілікке хабар) 1975 Плюмер-Бодудағы радио антеннасы ұзақ уақыттан бері жоғалған Хэндли "Геракл" ұшағының сигналын қабылдағаннан кейін, Йоко Кеңес Одағының Ауғанстан шекарасындағы кратерге құпия құжаттарды зерттеп, британ үкіметіне жеткізу үшін барады. Бірақ зұлым тыңшы және ұшақ экипажының соңғы тірі қалған мүшесі, ақылсыз саңлақ оның миссиясына және өміріне қауіп төндіреді. 6 11 Les Trois soleils de Vinéa (Винеяның үш күні) 1976 Йоко, Вик және Пол Ханимен бірге Винеяға планетаның қоныстану мүмкіндігін зерттеу үшін саяхаттайды, бірақ оның тірі қалғандары енді бұзылған жасанды интеллектпен басқарылатынын біледі. 7 1 La Frontière de la vie (Өмір шегінде) 1977 Йоко Ротенбург об дер Тауберде өзінің досы Ингридті қызық аурумен зардап шеккен вампир сияқты көрініспен зерттейді. Бірақ бұл – әкесінің 30 жылдан астам уақыт бойы қыстап жатқан қызын ояту жоспарының жанама салдары ғана. 8 12 Les Titans (Титандар) 1978 Йоко, Хани және олардың достары Винеядағы батпақты аймақты зерттеуге бағытталды, онда жасанды түрде күшейтілген экзоскелеттерді қолданатын алып жәндіктер тұқымы мекендейді. 9 4 La Fille du vent (Желдің қызы) 1979 Йоко Жапонияға жасанды торнадо жасауды зерттейтін әкесіне барады, бірақ оның бәсекелесі Казуки оны қорқытады, ол торнадо машинасынан қару ретінде пайдалануды қалайды. 10 13 La Lumière d'Ixo (Иксоның жарығы) 1980 Йоко мен Хани бес жылда бір рет Ай Иксода пайда болатын құпия жарықты зерттейді, ол Иксода жұмыс істейтін Винеандықтардың жер аударылған ұрпақтары арасындағы қақтығыстың орталығы болып шығады. 11 2 La Spirale du temps (Уақыт спиралі) 1981 Борнеодағы туысына барған кезде, Йоко антиматерияның ашылуын тоқтату үшін алыс болашақтан келген қызды табады. 12 3 La Proie et l'ombre (Жақсылық және көлеңке) 1982 Шотландияда жүргенде, Йоко Сесилиямен кездеседі, оның анасының арбағы үнемі келіп тұрады. Бірақ Йоко Сесилияның тек қана оның өмірін алып кетуі мүмкін кісі өлтірудің құрбаны екенін біледі. 13 14 Les Archanges de Vinéa (Винеяның бас періштелері) 1983 Йоко мен Поки деспотикалық патшайым басқаратын су астындағы Винеан қаласын табады. Оған тек қана Архангелдердің бірі – патшайымның төрелігіне қарсы тұрған андроидтар тобы көмектеседі. 14 15 Le Feu de Wotan (Вотанның оты) 1984 Йоко Ингридтің найзағайға негізделген қорқынышты қаруды ашқанын зерттейді. 15 16 Le Canon de Kra (Краның зеңбірегі) 1985 Йоко жапондық теміржол зеңбірегіне арналған қоршау зеңбірегінің снарядтарын, бір ақылсыз адам оларды Кампонг үкіметіне қарсы пайдаланбастан бұрын табуы керек. 16 5 Le Dragon de Hong Kong (Гонконгтың айдаһары) 1986 Йоко мен оның жаңа жас досы Morning Dew тасталған кино жобасы үшін өсірілген алып кесірткемен және Гонконгқа шабуылдайтын алып механикалық айдаһармен күресуі керек. 17 6 Le Matin du monde (Әлемнің таңы) 1988 Йоко мен Моняға уақыт аралығында саяхаттау экспедициясының салдарымен күресу керек, ол индонезиялық артефактіге тосқауыл салады, бұл ғибадатхана бишісін өлім жазасына кесіп отыр. 18 17 Les Exilés de Kifa (Кифаның босқындары) 1991 Балабақшадағы андроид Минаның көмегімен Йоко спутниктік қала Кифаның Винеямен соқтығысуын тоқтатуы керек. 19 18 L'Or du Rhin (Рейн алтыны) 1993 Йоко Казукидің хатшысы болып жұмыс істейді, ол кейбір неміс бизнесмендерімен келісімге келеді; оқиғалар андроидтарды, "Rheingold Express" люкс пойзын және ядролық қаруларды қамтиды. 20 L'Astrologue de Bruges (Брюгге жұлдыз жорамалшысы) 1994 Йоко, Моня, Morning Dew және компания 16 ғасырға Йоко мен Моняны бейнелейтін ежегіргі картинаның құпиясын ашу үшін саяхаттайды, бірақ олар қарапайым қарапайым схеманың құрбаны болып табылады. 21 La Porte des âmes (Жандар есігі) 1996 Йоко мен достары Винеандық колониясы Ultima қалдықтарын табады, қазір технологиялық түрде мәжбүрленген қайта тууға сенеді. 22 La Jonque céleste (Аспандық баржа) 1998 Қытайға сапар барысында Йоко археологиялық жағдайларды император Чен Цзонгтың үшінші әйелінің қабірін табу үшін пайдаланады, ол Розеге ұқсайтын жас қыз. 23 La Pagode des brumes (Тұманды пагода) 2001 "La Jonque céleste" оқиғаларының жалғасы ретінде, қазіргі уақытта өмір сүретін Син И, өзінің қызметші қызы Мэй Лиге сағыныш сезінеді, бұл Моняны Йоконың қарсылығына қарамастан, оны қайтарып алу үшін уақытқа кері саяхаттауға итермелейді. 24 Le Septième Code (Жетінші код) 2005 Амазонияда саяхаттап бара жатқанда, Йоко Крюгер мен графиня Ольғамен айналысып, ұшақ апаттарынан құтылады, олар ракеталық шахтаның құлпын ашу үшін шахмат жұмбағын шешуі керек. 25 La Servante de Lucifer (Люцифердің қызы) 2010 Сесилияның өтініші бойынша, Йоко мен Эмилия Шотландияға орта ғасырлық мазарда тұтқындалған әйел роботты зерттеу үшін барады. Оны оятып алғаннан кейін, Йоко мен Эмилия Винеандықтармен роботты Жер орталығына, оның мырзасы Люциферге қайтару үшін саяхатты ұйымдастырады! (FR) (NL) 26 Le Maléfice de l'améthyste (Аметист сиқыры) 2012 Эмилия мен Йоко Эмилияның ұзақ уақыттан бері қайтыс болған ата әйелі Глория Макдугальдан 1935 жылғы хаттарды алады, онда ол оларды өмірін сақтап қалғаны үшін алғыс айтады. Глорияның күйеуімен, уақыт машинасының ойлап табушысымен кездесу 1930 жылдарға аметистті қуу үшін саяхатқа шығарады, ол Романов үйінің жоғалған қазынасы және Глорияның қаупінің себебі болып табылады. (FR) 27 Le Secret de Khâny (Ханидің құпиясы) 2015 Лох қамал шатырында шабуылға ұшырағаннан кейін және одан әрі апаттарды болдырмау үшін Йоко Марсқа шабуыл жасаған адамды табу үшін саяхаттайды. Саяхаты барысында ол Винеандықтардың бұрын Карпанның басшылығымен Жердің жағдайларына бейімделу үшін гендік эксперименттер жүргізгенін біледі, соның ішінде адам және Винеан ДНК-сынан құралған гибридтер жасау. Бұл эксперименттердің қалған екі тірі қалғаны енді Жердегі барлық өмірді жоюға қауіп төндіреді, ал Йоко Хани өзінен бір құпияны жасырып отырғанын байқайды. (FR) 28 Le temple des immortels (Бесiмдiктер ғимараты) 2017 Лох қамалында, орта ғасырлық қамалдың қалдықтарына жақын үңгірде Йоко, Вик және Пол Латиге қосылады, ол оларға Зарканың, Люци...

Таң шашы

Роджер Лелуп 1991 жылы жарық көрген, басты кейіпкері Йоко болған «Таң көбігі» (L'Écume de l'aube) атты роман жазды, онда Йоко Цуноның балалық шағы мен жастық өмірі суреттеледі.

Аудармалар

Йоко Цуно сериясындағы кітаптар француз тілінен он алты тілге аударылған: баск, каталон, қытай, дания, голланд, ағылшын, фин, неміс, грек, исланд, индонезия, итальян, норвег, португал, испан және швед тілдері.