Кіріспе

Кераладағы индуистік мифология фрескалары, Үндістан

Керала қабырғалық суреттері – Кералада индуистік мифологияны бейнелейтін фрескалар. Үндістанның Керала штатындағы ежелгі храмдар мен сарайларда қабырғаға салынған суреттердің мол дәстүрі сақталған. Бұл суреттердің жазба негізін санскрит мәтіндерінен табуға болады: Читрасутрам (Читрасутра – бұл шамамен 1500 жыл бұрын санскрит тілінде жазылған Вишну Дхармоттара Пурананың бір бөлігі. Кітапта тоғыз тараудан тұратын 287 қысқа өлең жолы және екінші тараудағы бірнеше қара сөздер бар. Сурет салу туралы егжей-тегжейлі «Читрасутрадан» артық кітап жоқ. Бұл кітап сурет салудың нелігі, мақсаты, рөлі, суретшімен, білушілермен және басқа да өнер түрлерімен қарым-қатынасы туралы жүздеген сұраққа жауап береді. Бұл кітап түпнұсқа үнді суреттерін түсінуге көмектеседі), Нараянанның XV ғасырдағы Татрасамучаясы, XII ғасырдағы Абилишиттарха Чинтамани және Шрикумаранның XVI ғасырдағы Сильпаратнасы. Мифологиялық кейіпкерлердің фрескадағы бейнелері Дхьянаслокаға негізделген, сондай-ақ Қаямқұлам маңындағы Кришнапурам сарайы және Падманабхапурам сарайы сияқты сарайларда кездеседі.

Жаңғыру

Қабырға суретін салумен айналысатын дәстүрлі шеберлер Кераладағы түрлі билеушілердің қамқорлығында болғанмен, британдық әкімшілік кезінде өнер түрі қатты зардап шекті, тіпті жойылу қаупіне де тап болды. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Кераладағы ірі храмдарда қабырға суреті дәстүрінің қайта жаңғыруы орын алды. Кераланың Триссур ауданында Гурувайур Девасом кеңесі құрған және Мәммиёор Кришнан Кутти Наирдің басшылығымен жұмыс істейтін "Қабырға суреттерін зерттеу орталығы" осы қайта жаңғыру кезеңін көрсетеді, қабырғаның өзінің түсі ақ болып табылады. Түстер көкөніс және минералды пигменттерден дайындалады. Қызыл түс қызыл латериттен, сары түс сары латериттен, ақ түс әкден, ал қара түс май шамдарының күлінен алынады. Неламари (Индиялық Индиго; Indigofera tinctoria) өсімдігінің жапырақтары сығылып, кептірілген соң жасыл пигмент алу үшін Эравиккарамен (Garcinia morella) араластырылады. Түстерді араластыру үшін ағаш ыдыстар қолданылады, ал байланыстырушы зат жұмсақ кокос суынан және Ним ағашының (Azadirachta indica) тұнбаларынан алынады. Қабырға суреттеріндегі кейіпкерлер олардың сипаттамаларына сәйкес түстермен боялады. Рухани, құдайлық және дхармалық кейіпкерлер (сатвика) жасыл түстердің түрлерінде бейнеленеді. Билікке және материалдық байлыққа құмар кейіпкерлер (раджасик) қызылдан алтын сарыға дейін боялады. Жаман, зұлым және төмен кейіпкерлер (тамасик) көбінесе ақ немесе қара түске боялады.