Кіріспе

Ангальт-Дессаулық Морис (31 қазан 1712, Дессау – 11 сәуір 1760, Дессау) – Аскания әулетінің Ангальт-Дессау тармағынан шыққан неміс ханзадасы. Ол пруссиялық әскерде қызмет еткен және генерал-фельдмаршал болған.

Ерте өмір

Морис, Леопольд I, Ангальт-Дессау әмірінің және оның морганатик әйелі Анна Луиза Фёзеден туған бесінші ұлы болды.

Әскери мансап

Морис 1725 жылы пруссиялық армияға қабылданып, алғашқы әскери қызметін 1734–35 жылдардағы Польша мұрагерлігі соғысында ерікті ретінде атқарды. Пруссияның Фридрих Вильгельм I патшалығының соңғы жылдарында маңызды қолбасшылық лауазымдарды иеленді. Ұлы Фридриктің Силезия соғыстарында ескі Леопольдтың ең қабілетті ұлы – Морис, өзінің батылдығын көрсетті, әсіресе 1745 жылғы Хоэнфридберг шайқасында. Кесселсдорф шайқасында жас Морис басқарған қанат австриялықтардың қатарын бұзып, әкесі Леопольдтың соңғы жорысын жеңіспен аяқтады. Жеті жылдық соғысқа дейінгі бейбіт жылдары Морицті Ұлы Фридрих Померания және Одер өзенінің шөлейт жерлерін мекендеуге тартты. 1756 жылы патша тағы да соғысқа шыққанда, Морис Пирна шебінде саксон армиясын қоршап алған колонналардың бірін басқарды және австриялықтардың көмек көрсету әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін Рутовски әскерінің капитуляциясын қабылдады. Келесі жылы Морис тағдыры өзгерді. Колин шайқасында сол қанатқа қолбасшылық етті, бірақ патшамен келіспеушілік салдарынан қанат мерзімінен бұрын шайқасқа тартылып, сәтсіздікке ұшырады. Соңынан келген қиын күндерде Морис Фридриктің гневine ұшырады. Бірақ 1757 жылдың 5 желтоқсанындағы Лёйтен шайқасындағы жарқын жеңіс бұл жағдайға нүкте қойды. Сол күні Фридрих атпен қатардан өтіп, генерал-принц Мориске: «Мырза Фельдмаршал, құттықтаймын!» – деп айғайлады. Зорндорф шайқасында да өзін ерекше көзге түсірді, бірақ Хохкирх шайқасында күтпеген шабуылға ұшырап, австриялықтардың қолына жаралы түсті. Морис жарадан қан улануына шалдығып, тұтқыннан босатылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды.