Кіріспе

Мажино сызығының құрамдас бөлігі
Альпі сызығы немесе Кіші Мажино сызығы (француз тілінде Petite Ligne Maginot) – Мажино сызығының Францияның оңтүстік-шығыс бөлігін қорғаған құрамдас бөлігі. Францияның солтүстік-шығыс бөлігіндегі басты сызықтан өзгеше, Альпі сызығы Жер Шығыс Альпі, Котьян Альпі және Грайан Альпі таулы аймағынан өтті, онда басып кіруші әскерлер үшін қолайлы өткелдердің саны шектеулі болды. Құрылыс және Альпі сызығы гарнизондарына қол жеткізу қиын болды. Осының салдарынан бекіністер басты сызықтағы бекіністерге қарағанда кішірек болды. Альпі сызығында танкке қарсы қару-жарақ аз болды, себебі жер бедері көбінесе танктерді пайдалануға қолайсыз болды. Оубраж Римплас 1928 жылы Мажино сызығының кез келген бөлігінде бірінші болып салынысқан Мажино бекінісі болды. 1940 жылы Италияның Францияға шабуылы кезінде Альпі сызығына итальяндық әскерлер сәтсіз шабуыл жасады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Альпі сызығының ірі бекіністерінің бір бөлігі Суық соғыс кезеңіне дейін қолданыста болды.

Сипаттама

Солтүстік-шығыстағы негізгі Мажино желісі сияқты, позициялар бетонмен қоршалған бекіністер түрінде болды, олар туннельдер арқылы байланыстырылды. Осы туннельдерде тұрғын үйлер, оқ-дәрі қоймалары және құрылысқа қажетті жабдықтар орналасқан. Ірі құрылыстар материалдар мен оқ-дәрілерді тасымалдау үшін 600 метрлік тар теміржол желісімен жабдықталған, бірақ солтүстік-шығыс позицияларынан айырмашылығы, бұл желілер электрленбеген. Таулы жер және бекініс үшін таңдалған орындардың тік болуына байланысты, жеке блоктар көбінесе тау беткейлерінен немесе жартастардан шығып тұрды, ал таудың астында кенді галереялар салынған. Ал, солтүстік-шығыстағы көптеген құрылыстар жұмсақ төбелі топыраққа жартылай көміліп, галереялары жердің астына тереңге сіңген. Ірі және кіші құрылыстарды құрайтын блокхаустардың байланысқан кешендерімен қатар, әрбір позицияның маңында және арасында оқшауланған блокхаустар, бақылау пункттері, баспаналар (немесе абрис), аванпосттар және батареялар орналасқан. Олардың барлығы да қорғаныс желісінің негізгі нысандары сияқты дөңгелек бетон пішіндерін пайдаланған. Бұл позициялар жылдам қолдау көрсететін артиллерияны пайдалануға мүмкіндік берді, сондай-ақ бекіністер арасындағы аумақтағы қажетті жаяу әскерін жинау және басқару пункттерін қамтамасыз етті. Өйткені шекараның қауіпсіздігі тек жер асты бекіністеріне ғана емес, сонымен қатар басқа да факторларға байланысты болды. Алдыңғы аванпосттардың орналасуы, бірнеше километр артта орналасқан күшті бекіністермен толықтырылды, бұл тереңдікте қорғаныс жүйесін құрады. Альпілік бекіністердегідей, бұл қорғаныс жүйесі қиын жер бедерімен де қолдау тапты.

Ұйым

Альпілік желі үш негізгі секторға бөлінді. Солтүстіктен оңтүстікке қарай олар: Савойяның бекіністі секторы (secteur fortifié de Savoie), екі негізгі бөлімге бөлінді – Бург-Сен-Мористің маңындағы Тарентаза аңғары және Моданның маңындағы Мауриен аңғары. Дофиннің бекіністі секторы (secteur fortifié du Dauphiné), Брайансонды және Ларш жотасының қарсы жағындағы Убай алқабын қорғады. Теңіз Альпісінің бекіністі секторы (secteur fortifié des Alpes Maritimes), Тине және Везуби аңғарларын, сондай-ақ Соспель мен Ментон маңындағы жағалауды қамтыды. Бұған қоса, негізгі бекіністердің солтүстігіндегі аймақ Ронаның қорғаныс секторы ретінде ұйымдастырылды, ол бейтарап Швейцарияға қарағандықтан, дерлік ешқандай бекіністер болған жоқ. Альпілік аймақтың жалпы басқаруы Альпі армиясының қолында болды, генерал Рене Ольри Валенсте басшылық етті. Оның негізгі бөлімдері – Савой және Дофин секторларындағы 14-ші армия корпусы, ал Теңіз Альпісі секторында 15-ші корпус. Римплас – бұл басқа альпілік немесе Мажино позицияларының үлгісі емес, прототиптік жоба. CORF 1931 жылы құрылыс жұмыстарын өз мойнына алды, әр жоба жергілікті жағдайларға бейімделгенімен, жобалау тәсілдерін біркелкілендірді. Құрылыс қиындықтарға тап болды, себебі жолға қол жеткізу қиын болды, биіктік жоғары еді және құрылыс маусымы қысқа болды. 1931 жылы жиырма екі нысанда жұмыс басталды. 1932 жылы Ouvrage Cap Martin төтенше жағдай туғанда пайдалануға жеткілікті деңгейде аяқталды. CORF 1935 жылдың соңында таратылғанына қарамастан, жұмыс 1936 жылға дейін жалғасты. Көптеген ірі позициялар аяқталса да, 1940 жылы соғысқа дейін бірнеше кішкентай, биік таулы позициялар аяқталмады. 1939 жылдан бастап, main d'oeuvre Militaire (MOM) шекараға жақын жерлерде бірқатар позициялар мен блокхаустар салды. 1940 жылы MOM салған көптеген нысандар толыққанды болған жоқ. Солтүстік-шығыстағы Мажино позицияларымен салыстырғанда, Альпілік бекіністерде айналмалы мұнаралар аз қолданылды, олардың орнына дайындалған от алаңдарын бақылау үшін тау беткейлеріне орнатылған бетонды казематтар пайдаланылды. Альпілік желіде артиллериялық нысандар салыстырмалы түрде аз болды, оның орнына артиллериялық казематтар мен жаяу әскерлік позицияларды біріктіретін аралас қарулы позициялар қолданылды. Негізгі бекіністерді жаяу әскердің баспаналары – «пассивті», жеңіл қаруланған және ауыр қаруланған «активті» типтегі абристермен қамтамасыз етті. Кейбір тау шыңдарындағы ірі нысандар негізгі қолжетімділік үшін әуе трамвайларын пайдаланды. Әскери жолдар көбінесе бұрыннан жол болмаған жағдайларда салынды. Барлық ірі позициялар жер асты казармаларымен және орталық коммуналдық құрылыстармен жабдықталды. Көптеген бекіністер қатты тасқа қазылған. Сондықтан, Альпілік нысандардың қорғаныс қабаттары солтүстік-шығыстағы нысандармен салыстырғанда азайтылды, олар ауыр артиллериялық шабуылдарға төтеп беру үшін терең топыраққа орналастырылған. Коммуналдық электр энергиясын өндірудің тәуелсіз құралдары коммуналдық тарату жүйесінің болмауына байланысты қажеттілік тудырды. Телефон байланысы да қиын болды, көптеген позициялар байланыс үшін көзбен байқалатын оптикалық семафорларды пайдаланды.

1940 жылдың маусым айы

Негізгі Мажино желісі немістермен жасағаны сияқты, Альпілік желі итальяндықтардың қорғалған аумақтар арқылы ілгерілеуіне жол бермеу мақсатына қол жеткізді. Италиялықтардың қорғаныс құрылыстарына тікелей шабуыл жасаудан басқа амалы болмағандықтан, Францияның оңтүстігі итальяндық шабуылдардан толық қорғалды. Негізгі жағалау жолы бойындағы ілгерілеу Ментон шекарасындағы Каземат дю Пон-Сен-Луистегі қарсылықтан кейін тоқталды, оны бір сержанттың басшылығымен жеті сарбаз қорғады және Оувраж Кап-Мартиндегі негізгі бекіністермен қолдауға алынды. Кап-Сен-Мартенге жасалған тікелей шабуыл Оувраж Монт-Агельден келген артиллериялық оқтармен қолдауға алынып, Оувраждың өзі тарапынан тойтарылды. Брайансон және Кіші Сен-Бернар жотасы аудандарында тағы екі шабуыл жасалды, бірақ ауа райының нашарлығы мен қиын жер бедері салдарынан тиімді болмады. Альпі тауларындағы бекіністер итальяндық әскерлермен оқ астында болды, бірақ тікелей шабуылға ұшыраған жоқ. Оувраж Барбонне 1940 жылғы 25 маусымдағы келісімге дейін итальяндық позициялармен атысты.

Вало Альпино

Алпілік сызықтың итальяндық баламасы – Италияның Альпілік қабырғасы (Vallo Alpino) болды, оның батыс бөліктері Альпілік аңғарлары арқылы Алпілік сызығына қарама-қарсы орналасқан.