Кіріспе

Векторлардың орнына нүктелермен анықталатын координаттар жүйесі

Геометрияда барицентрлік координаттар жүйесі – нүктенің орналасуы симплексқа (жазықтықтағы нүктелер үшін үшбұрыш, үш өлшемді кеңістіктегі нүктелер үшін төртбұрышты пирамида және т.б.) қатысты анықталатын координаттар жүйесі. Нүктенің барицентрлік координаттарын симплекстің төбелеріне қойылған массалар ретінде қарастыруға болады, сонда нүкте осы массалардың массалық орталығы (немесе барицентрі) болады. Бұл массалар нөл немесе теріс болуы мүмкін; нүкте симплекстің ішінде болса ғана олар оң болады. Кез келген нүктенің барицентрлік координаттары болады, олардың қосындысы ешқашан нөлге тең болмайды. Барицентрлік координаттардың екі жиыны бірдей нүктені анықтайды, егер олар пропорционал болса ғана; яғни, бір жиынды екінші жиынның элементтерін нөлден өзге санға көбейту арқылы алуға болады. Сондықтан, барицентрлік координаттар нөлден өзге тұрақтыға көбейтуге дейін анықталады немесе бірлікке нормалдалады. Барицентрлік координаттарды 1827 жылы Август Мёбиус енгізген. Олар ерекше біртекті координаттар. Барицентрлік координаттар декарттік координаттармен және, жалпы алғанда, аффиндік координаттармен тығыз байланысты (қараңыз). Барицентрлік координаттар үшбұрыш геометриясында үшбұрыштың бұрыштарына тәуелді емес қасиеттерді зерттеу үшін өте пайдалы, мысалы, Сева теоремасы, Рут теоремасы және Менелай теоремасы. Компьютерлік дизайн саласында олар кейбір Безиер беттерін анықтау үшін қолданылады.

Бағаналық көзқарас

Картезиандық координаттардан барицентрикалық координаттарға түрлендіруді шешудің тағы бір жолы – матрицалық түрінде қатынасты жазу, яғни . Бірегей нормаланған шешімді алу үшін біз шартты қосуымыз керек. Барицентрикалық координаттар осылайша сызықтық жүйенің шешімі болып табылады: мұндағы – үшбұрыштың белгілі бір таңбасымен алынған екі еселенген ауданы. Барицентрикалық координаттардың аудандық интерпретациясын осы сызықтық жүйеге Креймер ережесін қолдану арқылы қайта қалпына келтіруге болады.

Барицентрикалық және трилинейлік координаттардың түрленуі

x:y:z трилинейлік координаттары бар нүктенің барицентрлік координаттары ax:by:cz болады, мұнда a, b, c – үшбұрыштың қабырғаларының ұзындықтары. Керісінше, барицентрлік координаттары берілген нүктенің трилинейлік координаттары болады.

Абстракция

Кейіннен, жалпыланған барицентрлік координаттар n төбесі бар, өлшемге қарамастан, көпбұрышты көпбұрышты стандартты симплекстің бейнесі ретінде көрсетеді – бұл бейнелеу толық: Егер көпбұрыш симплекс болса, онда бейнелеу бірегей болады, бұл жағдайда бейнелеу изоморфизм болып табылады; бұл P симплекс болғанда ғана нүктенің бірегей жалпыланған барицентрлік координаттары болмайды. Жалпыланған барицентрлік координаттарға қарама-қарсы бос айнымалылар, олар нүктенің сызықтық шектеулерді қаншалықты орындалатынын өлшейді және f беттерінің санына (төбелерге қарама-қарсы) f-ортантқа енгізеді. Бұл бейнелеу бірегей (бос айнымалылар бірегей түрде анықталады), бірақ толық емес (барлық комбинацияларды жүзеге асыру мүмкін емес). Стандартты симплекс пен f-ортантты көпбұрышқа бейнелейтін немесе көпбұрышқа енгізілетін стандартты нысандар ретінде пайдалануды векторлық кеңістіктер үшін стандартты нысан ретінде стандартты векторлық кеңістікпен және аффиндік кеңістіктер үшін стандартты нысан ретінде стандартты аффиндік гипержазықтықпен салыстыру керек, мұнда әрбір жағдайда сызықтық немесе аффиндік базаны таңдау изоморфизмді қамтамасыз етеді, барлық векторлық және аффиндік кеңістіктерді осы стандартты кеңістіктер тұрғысынан қарастыруға мүмкіндік береді (барлық көпбұрыштар симплекс емес). Сонымен қатар, n-ортант конустарға бейнелейтін стандартты нысан болып табылады.

Қолданбалар

Жалпыланған барицентрикалық координаттар компьютерлік графикада және әсіресе геометриялық модельдеуде қолданылады. Көп жағдайда үш өлшемді модельді көпжақпен жуықтауға болады, сонда осы көпжаққа қатысты жалпыланған барицентрикалық координаттар геометриялық мағынаға ие болады. Осылайша, осы мағыналы координаттарды пайдалану арқылы модельді өңдеуді жеңілдетуге болады. Барицентрикалық координаттар геофизика саласында да қолданылады.