Кіріспе
28 (жарты) большевиктер (; Группа 28 большевиков) – Қытай Коммунистік партиясының (ККП) ерте фракциясы. Бұл фракция 1920 жылдардың аяғы мен 1930 жылдардың басында Мәскеудегі Сунь Ятсен университетінде оқыған қытай коммунистері арасында құрылған. Олар Иосиф Сталин мен Павел Миф жақтаған ортодоксалды саяси ұстанымдарды күшті қолдағандықтан осылай аталды. Фракция басшылары Ван Мин, Бо Гу, Луо Фу, Хэ Цзишу, Ван Цзясян және Шэн Цзэмин болды. Сунь Ятсен университеті 1930 жылы жабылып, студенттер Қытайға қайтып келді. 1931 жылдың қаңтар айында 28 большевиктердің бірнеше мүшесі ККП-ның төртінші пленум отырысында Орталық Комитетке сайланды. Кейін сол жылы Ван Мин, содан кейін Бо Гу Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы болды. Бо келесі төрт жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. Олар Ли Лисанның қалаларға шабуыл жасау саясатын тоқтатып, алыс жатқан қытай кеңестерін күшті орталық бақылауға алуға тырысты. Осы саясат оларды Мао Цзэдуңпен қақтығысқа түсірді, әсіресе ККП-ның орталық басшылығы 1931 жылдың соңында Маоның Цзянси кеңесіне қашуға мәжбүр болғанда. Мао ақырында партияның көпшілігін өз жағына тартып, 1935 жылдың қаңтар айында Цунь конференциясында 28 большевикті биліктен ығыстырды.
The 28 (and a half) Bolsheviks (; Группа 28 большевиков) were a faction in the early Chinese Communist Party (CCP). The faction was formed among Chinese Communists studying at the Sun Yat sen University in Moscow during the late 1920s and early 1930s. They received their nickname because of their strong support for the orthodox political positions advocated by Joseph Stalin and Pavel Mif. The leaders of the faction included Wang Ming, Bo Gu, Luo Fu, He Zishu, Wang Jiaxiang, and Shen Zemin. Sun Yat sen University closed in 1930 and the students made their way back to China. In January 1931, several members of the 28 Bolsheviks were elevated to the Central Committee of the CCP at its Fourth Plenary session. Later that same year, Wang Ming and then Bo Gu became General Secretary of the Chinese Communist Party. Bo would go on to serve in this position for the next four years. They ended Li Lisan's aggressive policy of assaulting the cities and attempted to bring the far flung Chinese soviets under stricter central control. This latter policy brought them into conflict with Mao Zedong, especially once the CCP's central leadership was forced to flee to Mao's Jiangxi Soviet in late 1931. Mao eventually won over the majority of the party and removed the 28 Bolsheviks from power at the Zunyi Conference in January 1935.
Өмірбаян
Кеңес Одағы Қытайда революцияны ынталандыруға көптеген ресурстар жұмсады. Ол қытай революционерлерін даярлау үшін университеттер желісін ұстады, олардың ең маңыздысы – Мәскеудегі Сунь Ятсен университеті. Сунь Ятсен университеті 1925 жылы ККП мен КМТ арасындағы Кеңес Одағы ұйымдастырған Бірінші Біріккен майдан келісімі аясында құрылған. Университет көптеген белгілі қытай саяси қайраткерлерін тәрбиелеу арқылы Қытайдың қазіргі тарихына зор әсер етті. Бастапқыда университет Леон Троцкий мен Иосиф Сталиннің жақтастары арасындағы фракциялық күреске ұшырады, бұл 1930 жылы университеттің жабылуына соқтырды.
Мүшелер
Маоның сөздерінде және ҚКП туралы алғашқы еңбектерде "28 большевик" туралы бірнеше сілтемелер кездессе де, 28 адамның толық тізімі ондаған жылдардан кейін ғана жарияланды. 28 адамның бірнеше бәсекелес тізімі бар. Барлығы жиырма үш мүше туралы келіседі, ал он үш есім кейбір тізімдерде кездеседі, бірақ барлығында емес. Жиырма үш келісілген мүшелер: Бо Гу, Ван Мин және оның әйелі Мэн Циншу (孟庆树), Чен Чанхао және оның әйелі Ду Цуосян (杜作祥), Шен Цзэмин және оның әйелі Чжан Циньцю, Ван Шэнжун, Ван Шэнди, Чжан Вэнтиань, Чжу Цзишун (朱自舜, әйел), Чжу Агэн, Сунь Цзимин, Ван Цзясян, Ян Шанкун, Ся Си, Хэ Цзишу, Шэн Чжунлян, Ван Юньчэн, Чен Юаньдао, Ли Чжушэн, Инь Цзянь, Юань Цзяюн. Кейбір тізімдерге кіретін он үш адам: Кай Фэн, Чэнь Вэймин, Ду Тин, Го Миаогэн, Ли Юаньцзе (李元杰), Ван Баоли (王宝礼), Сонг Паньмин, Сяо Тэфу (肖特甫), Сюй Исин, Юнь Юрон, Ван Сиу, Шэн Чжиюань және Лю Кунсян (әйел).
Көтерілу және түсу
Сунь Ятсен университеті 1930 жылы жабылды. Партия мүшелері кейіннен таралып, жиырма сегіз адамнан тұратын топ ретінде қайтадан бірікпегеніне қарамастан, Қытайға оралғаннан кейін олардың айтарлықтай бөлігі ҚКП саясатында маңызды рөл атқарды. 1930 жылы Шанхайға келгендер сол кезде партия басшылығына үстемдік еткен Ли Лисанға қарсы наразылықтың күшеюіне қосылды. Ли ірі қалаларға дереу шабуыл жасауды жақтаған, бірақ бұл саясат сәтсіз аяқталып, кеңестік базалар үшін апатқа ұласқан. Алайда, көптеген батыс дереккөздері болжағандай, 28 большевик Ли Лисанды қууға елеулі үлес қоспады. Ли негізінен Коминтерннің араласуы арқылы қызметтен алынды, ол Лиді қалыпқа келтіру үшін Орталық Комитет мүшелері Чжоу Энлай мен Цю Цюбайды Мәскеуден жіберді. Бұл жоспар сәтсіз аяқталған соң, Коминтерн Лиді 1930 жылдың қазан айында Мәскеуге шақырды. 1931 жылдың қаңтарында ҚКП Орталық Комитеті 4-ші пленумдық отырысын өткізді, және Павел Мифтің қатысуымен және тікелей қолдауымен Ван Мин және оның тобы үлкен жеңіске жетті. Ван Коммунистік партияның саяси бюросына сайланды, ал Бо Гу мен Чжан Вэньцян басқа да маңызды лауазымдарды иеленді. Нәтижесінде Орталық Комитет пен Мао Цзэдуңның жаңа құрылған Қытай Кеңес Республикасы арасындағы қақтығыс қайтадан жанданды. Ван Мин Шанхайда қысқа уақыт болғаннан кейін Мәскеуге оралды, бірақ Бо Гу мен Чжан Вэньцян партияның Орталық Комитетінің Бас хатшысы лауазымын кезекпен алып, Қытай революциясын радикалды/солшыл бағытта басқарды. 1927 жылы Шың Кайшының Шанхай қырғынынан кейін ҚКП Шанхай және басқа қалаларда жасырын жұмыс істеуге көшті. 1930 жылдардың басында тіпті бұл да қауіпсіз болмады, сондықтан көшбасшылар Мао Цзэдуңның Цзянси кеңесіне жинала бастады. Маоның билігін жоя бастағандардың бірі – Чжоу Энлай болды. 1933 жылы Бо Гу келген кезде жұмыстың басым бөлігі аяқталған еді. Ұлттық армияның шабуылдарына қарсы бірнеше сәтті қорғаныстан кейін Чиангтың неміс кеңесшілері тактиканы өзгертіп, коммунистердің базасына жақындаған сайын бекіністі позициялардың концентрлі шеңберлерін құра бастады. Бұл партияны 1934 жылдың қазан айынан 1935 жылдың қазан айына дейін тарихи Ұзақ жорысқа шығуға мәжбүр етті. Жорыс басталғаннан кейін көп ұзамай партия басшылары революцияның бағыты мен басшылығын анықтау үшін кеңейтілген съез өткізді. 1935 жылы Цзюнь кеңесінде 28 большевик Мао Цзэдуң пен оның одақтастары тарапынан жеңіліске ұшырады, негізінен Чжоу Энлай, Чжу Де қолдауы және Чжоу Вэньтянь мен Ван Цзясянның бас тартуы себеп болды. Бо Гу Коминтерннің әскери кеңесшісі Отто Браунды қолдады, ал Чжан мен Ван Цзясян, Қызыл Армияның Бас комиссары, және Ян Шанкун, Қызыл Армияның Үшінші далалық армиясының комиссары Маоға қосылды. Бұл 28 большевиктің ыдырауына әкелді. Ван Мин Мәскеуге жер аударылып, сонда қайтыс болды. Чжан 1949 жылдан кейін Яньаньда идеологиялық зерттеу саласында төмендетілді, кейін Сыртқы істер министрінің орынбасары болып тағайындалды. Ол Мәдени революция кезінде Пенг Дехуаймен (Пенг Дехуайге қарсы партиялық топ) «контрреволюциялық топ» құрғаннан кейін қайтыс болды. Бо Гу 1946 жылы Гоминьдан үкіметінің уақытша астанасы Чунцзиннен Яньаньға оралғанда әуе апатынан қайтыс болды.
Даулар
Батыстың стандартты түсіндірмесі бойынша, топ Маоның қозғалмалы соғысының табысына үлес қоскан шаруалар мен жер реформасының рөлін ескермеді. Сонымен қатар, Павел Мифтің тәрбиеленушілері болғандықтан, олар Қытай революциясын басқаруға міндетті деп ойлады. Томас Кампеннің «Мао Цзэдун, Чжоу Энлай және Қытай коммунистік басшылығының эволюциясы» атты еңбегінде олар тек Мәскеуде біртұтас топ болғандығы, Қытай студенттері арасындағы Гоминьдан және Троцкишіл ықпалдарына қарсы болғандығы айтылады. Сондай-ақ, олар әртүрлі уақытта Қытайға оралған, бірақ тиімді топ құра алмады. Бұған қоса, бүкіл топтың танымалдылығы тек ең көрнекті мүшесі Ван Миннің теорияларымен байланысты болды ма деген сұрақ туындайды. Фредерик Литтен Кампенмен келісе отырып, Цзянси кеңесінде мұндай топ болмағанын жазады және топтың мүлдем үйлесімді түрде әрекет еткен-етпегенін күмәндандырады. Литтеннің пікірінше, сол кездегі «солшыл» мен «маошыл» дихотомиясы кейіннен ойлап табылған және ретроспективті түрде қолданылған ұғым. 28 большевик өздерінің ұстазы Павел Миф пен Қытай коммунистік партиясы арасындағы билік күресінде құрылыққа айналды. Топ мүшелері, ұжымдық күштеріне қарамастан, революция ісінде салыстырмалы түрде тәжірибесіз болды. Олардың мүшелерінің тағдыры әртүрлі болды, бірақ топ ретінде 28 большевиктің тағдыры сәтсіздікке ұшырады. Бүгінде Қытайда «28 большевик» термині догматизммен теңестіріледі.
Thomas Kampen's Mao Zedong, Zhou Enlai and the Evolution of the Chinese Communist Leadership argues that they were only a coherent group in Moscow, opposed to both Kuomintang and Trotskyist influences among Chinese students. It is also claimed that they returned to China at various times but failed to form an effective faction. Additionally, there are questions as to whether the entire group gained notoriety only by association with the theories of the most prominent member, Wang Ming. Frederick Litten writes agreeing with Kampen that there was no such faction in the Jiangxi Soviet and goes further to question whether the group acted in any kind of coordinated way at all. Litten's view is that the idea of a 'Leftist' versus 'Maoist' dichotomy at the time is a later invention that was retrospectively applied. The 28 Bolsheviks became pawns in the power struggle between their mentor, Pavel Mif, and the Chinese Communist Party. The group's members were relatively innocent in the ways of revolution despite their collective power. Its members had different fates, but as a group, the 28 Bolsheviks were destined to fail. Today in China, "the 28 Bolsheviks" is synonymous with dogmatism.
Кейінгі тарих
Ван Цзясян в конечном итоге стал директором Отдела международных связей ЦК КПК, ранее также служив послом КНР в Советском Союзе. Он умер во время Культурной революции. Чэнь Чанхао работал с Чжан Гуотао по возвращении из Москвы и стал комиссаром Чжана, но потерял власть и влияние в борьбе между Чжаном и Мао. Чэнь Чанхао стал историком Коммунистической партии и покончил жизнь самоубийством во время Культурной революции. Хэ Кэцюань был генеральным секретарем Коммунистического союза молодежи Китая, а затем заместителем директора Отдела пропаганды ЦК КПК и умер в 1954 году. Ся Си был отправлен в Хунань и провел чистки, унесшие жизни более сорока тысяч солдат Красной армии. Позже он был признан врагом народа. Возможно, поэтому, когда он упал в реку и утонул во время Долгого похода, никто не пришел ему на помощь. Ян Шанкун пережил чистки, включая Культурную революцию. Позже в 1980-х годах он стал президентом КНР. Шэнь Цзэминь, младший брат писателя Мао Дуня, работал на Чжан Гуотао и 4-ю Красную армию. После поражения армии Чжана Шэнь остался на коммунистической базе в Аньхуэй и умер от туберкулеза в 1933 году. Чжан Циньцю, жена Шэня, вышла замуж за Чэнь Чанхао после смерти Шэня. Ее часто считают единственным «женским генералом» Красной армии (которая никогда официально не присваивала воинские звания). После 1949 года она была назначена заместителем министра текстильной промышленности, но покончила жизнь самоубийством во время Культурной революции. Инь Цзянь был арестован Гоминьданом при мобилизации рабочих на севере Китая и впоследствии казнен. Ли Чжушэн был повышен до Политбюро после возвращения Ван Мина в Москву в 1931 году и был назначен руководить повседневными делами Коммунистической партии в Шанхае. Позже он был арестован, но перешел на сторону Гоминьдана и донес на многих своих бывших товарищей. После поражения ГМТ Ли был арестован коммунистами в Шанхае в 1951 году и впоследствии умер в тюрьме в 1973 году. Чэнь Юаньдао был назначен старшим руководителем Цзянсуского и Хэнаньского отделений Коммунистической партии, но позже был арестован и казнен Гоминьданом в Нанкине. Сюй Исинь работал в 4-й Красной армии Чжан Гуотао и стал его заместителем генерал-комиссара, пережив войну и партийные чистки. После образования Китайской Народной Республики Сюй занимал должность посла в Министерстве иностранных дел. Он умер в 1990-х годах. Юань Цзяюн был назначен генеральным секретарем Цзянсуского отделения Коммунистической партии. После ареста в 1934 году он перешел на сторону Гоминьдана и работал в секретной полиции. Хэ Цзышу работал в Северном китайском бюро Коммунистической партии и был казнен Гоминьданом в 1929 году. Ван Шэнжун, член Первой Центральной военной комиссии Китайской Советской Республики, пережил и войну, и чистки. Он умер 1 сентября 2006 года в возрасте 99 лет. Ван Юньчэн сменил Ван Мина на посту генерального секретаря Цзянсуского отделения Коммунистической партии. Он был похищен Гоминьданом и вынужден работать с Ли Чжушэном в секретной полиции. Шэн Чжунлян был старшим руководителем Шанхайского отделения Коммунистической партии, и его предал Ли Чжушэн. Его заставили доносить для секретной полиции Гоминьдана. Шэн, переехав в США, позже написал мемуары о своем времени в Университете Сунь Ятсена и с 28 большевиками. Сун Паньминь также работал на Чжан Гуотао, но был казнен, когда возразил против чисток, проводимых Ся Си. Сунь Цзимин, старший руководитель Коммунистической партии, был арестован и перешел на сторону Гоминьдана вместе с Ван Юньчэном. Ван Шэнди и Чжу Агэнь покинули Коммунистическую партию, хотя оба занимали высокие должности. Ван Баоли, Чжу Цзысунь, Ли Юаньцзюэ и Ду Цзосянь ушли из общественной жизни, и их судьба неизвестна.