Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай Халық Республикасының бұрынғы президенті
Former President of the People's Republic of China
Ян Шанкун (3 тамыз 1907 – 14 қыркүйек 1998) – қытай коммунистік партиясының әскери және саяси қайраткері, 1988 жылдан 1993 жылға дейін Қытай Халық Республикасының президенті және Мао Цзэдун қайтыс болғаннан кейін партияны бақылаған Сегіз ақсақалдың бірі. Жемісті шаруа отбасында дүниеге келген Ян Шанхай университетінде саясатты, ал Мәскеудегі Сунь Ятсен университетінде марксистік философияны және революциялық тактиканы оқыды. Ол Мао Цзэдунтың және кейін Дэн Сяопиннің басшылығымен жоғары лауазымдарды атқарды; 1945 жылдан 1965 жылға дейін Бас кеңсе директоры, ал 1945 жылдан 1956 жылға дейін Орталық әскери комиссияның (ОӘК) Бас хатшысы болды. Осы лауазымдарда Ян үкімет пен партияның саяси және әскери істерін күнделікті басқарып, құжаттар ағынын, жазбаларды жүргізуді, қаражатты бекіту мен бөлуді бақылау арқылы үлкен бюрократиялық билікке ие болды. Ол Сычуань провинциясының Чунцин қаласының жанындағы Туннань округінің Шаньцзян қаласында дүниеге келді және 1920-1925 жылдары Чэнду жоғары педагогикалық мектебінде және оған қарасты орта мектепте оқыды, содан кейін Чунцинге оралды. Оның ағасы Ян Иньгун Сычуаньдағы Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) негіздеуші атқару комитетінің мүшесі болды және Ян Шанкунның идеологиялық көзқарасына әсер етті. 1925 жылы Коммунистік жастар лигасына, ал 1926 жылы ҚКП-ға қосылғаннан кейін ол Шанхай университетінде саясатты оқыды. Кейін 1927 жылы Ян Кеңес Одағына сапар шегіп, Мәскеудегі Сунь Ятсен университетіне түсті, онда марксистік теорияны және саяси ұйымдастыру мен жұмылдыру техникасын оқыды.
Yang Shangkun (3 August 1907 – 14 September 1998) was a Chinese Communist military and political leader, president of the People's Republic of China from 1988 to 1993, and one of the Eight Elders that dominated the party after the death of Mao Zedong. Born to a prosperous land owning family, Yang studied politics at Shanghai University and Marxist philosophy and revolutionary tactics at Moscow Sun Yat sen University. He went on to hold high office under both Mao Zedong and later Deng Xiaoping; from 1945 to 1965 he was Director of the General Office and from 1945 to 1956 Secretary–General of the Central Military Commission (CMC). In these positions, Yang oversaw much of the day to day running of government and Party affairs, both political and military, amassing a great deal of bureaucratic power by controlling things like the flow of documents, the keeping of records, and the approval and allocation of funds. in Shuangjiang, Tongnan County, near the city of Chongqing in Sichuan, and studied at Chengdu Higher Normal School and its affiliated secondary school in 1920–25, and then returned to Chongqing. His older brother, Yang Yingong was one of the founding Executive Committee members of the Chinese Communist Party (CCP) in Sichuan, and influenced Yang Shangkun's ideological orientation. After joining the Communist Youth League in 1925, and the CCP in 1926, he enrolled in Shanghai University, where he studied politics. Later in 1927 Yang traveled to the Soviet Union and enrolled at the Moscow Sun Yat sen University, where he studied Marxist theory and techniques of political organization and mobilization.
Екінші Қытай-Жапония соғысы және Қытай Азамат соғысы
Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Ян Шанкун ҚКП Солтүстік Қытай бюросының хатшысының орынбасары болды және Лю Шаокимен бірге жапондықтар бақылауындағы аймақта жұмыс істеді. 1939 жылдың қаңтар айында Ян Солтүстік Қытай бюросының хатшысы болып тағайындалды және Жу Де мен Пенг Дехуаймен бірге Сегізінші жол армиясының әскери операцияларымен, соның ішінде Жүз полк кампаниясымен ынтымақтастықпен жұмыс істеді. 1941 жылы Ян Янаньға оралып, Маоның жеке хатшысы болып қызмет етті. 1945 жылы ол Партияның Бас кеңсесінің директоры және Мао Цзэдун төрағалық еткен Орталық әскери комиссияның Бас хатшысы болды. Осы лауазымдарында ол Партияның әскери және саяси жұмысының күнделікті басқаруының көп бөлігіне жауапты болды және бұл міндетті табысты орындады. Коммунистік партиядан қуылғаннан және барлық лауазымдарынан алынғаннан кейін Ян Қызыл гвардияшылардың қудалауына ұшырады. Олар Янды Маоның ісін тыңдау үшін жасырын тыңдау құрылғысын орнатқаны үшін айыптады, бұл айыптаманы Дэн Сяопин де қолдады. Ян Мао қайтыс болғанға және Дэн Сяопин билікке келгенге дейін, 1978 жылға дейін түрмеде отырды. Дэн әскери басқаруды өз қолына алғаннан кейін Янды қайта қызметке шақырды, оны генерал лауазымына көтерді және Қытай армиясын реформалау міндетін тапсырды, оны Дэн қажетті деңгейден артық және әскери емес іс-әрекеттерге тым көп араласады деп есептеді. Дэн Янға осы реформаларды аяқтау үшін Орталық әскери комиссия төрағасының орынбасары лауазымын берді (Дэн төраға болды). 1982 жылы Ян саяси бюроның толық мүшесі болып тағайындалды. Ян Дэнмен жақын достық қарым-қатынаста болды және Дэннің ұзақ мерзімді экономикалық мақсаттарының көп бөлігін бөлісті, бірақ Дэннің Ху Яобанг, Чжао Цзянь, Ван Ли және Ху Цили сияқты басқа да жоғары лауазымды тұлғалары тарапынан қолдау тапқан саяси либерализация бағытына онша ынта алмады. Ян экономикалық реформаларды қолдауын Владимир Ленин мен Жаңа экономикалық саясатқа сілтеме жасау арқылы негіздеді және Коммунистік партияның барлық кәсіпорындардағы партиялық комитеттер жүйесі арқылы жеке бизнесте де экономиканың жалпы бақылауын сақтауы керектігін атап өтті. Ол сондай-ақ радикалды маоистердің қолынан зардап шеккеніне қарамастан, Мао Цзэдунды ұлы және тарихи лидер ретінде қорғады. 1980 жылдардың басында Ян Ұзақ жорыққа қатысқан шетелдік Қытай тарихшысы Харрисон Солсберидің Ұзақ жорық туралы есеп дайындауға жасаған күш-жігерін ашық қолдады, көптеген сұхбаттар өткізіп, куәгерлерден мәлімет жинады. Нәтижесінде жарық көрген "Ұзақ жорық: айтылмаған оқиға" атты кітап Қытай ғалымдары тарапынан бірінші қолынан алынған материалдардың тамаша синтезі ретінде жоғары бағаланды. Қытайда көптеген қытай ардагерлері неге мұндай кітапты шетелдік жазды деп сұрады.
During the Second Sino–Japanese War Yang Shangkun was Deputy Secretary of the CCP North China Bureau and worked with Liu Shaoqi behind the Japanese lines. In January 1939, Yang became Secretary of the North China Bureau and worked with Zhu De and Peng Dehuai to cooperate with the military operations of the Eighth Route Army, including the Hundred Regiments Campaign. In 1941, Yang returned to Yan'an and worked as personal aide to Mao. In 1945, he became the Director of the General Office of the Party, as well as Secretary–General of the Central Military Commission, that was chaired by Mao himself. In these capacities, he was responsible for much of the day to day administration of the Party's military and political work, and carried out this duty with much success. After being ejected from the Communist Party and removed from all positions, Yang was persecuted by Red Guards, who accused Yang of planting a covert listening device to spy on Mao, the same accusation shared by Deng Xiaoping. Yang remained in prison until Mao died and Deng Xiaoping rose to power, in 1978. After Deng gained control of the military he recalled Yang, raised him to the position of general, and gave Yang the responsibility of reforming China's army, which Deng considered as larger than necessary and engaged in too many non military activities. Deng raised Yang to the position of Vice Chairman of the Central Military Commission in order to give Yang the authority to complete these reforms (Deng was chairman). In 1982 Yang was also appointed as a full member of the Politburo. Yang had a close friendship with Deng and shared many of Deng's long term economic goals, but was far less enthusiastic about the agenda of political liberalization promoted by other senior leaders favored by Deng, including Hu Yaobang, Zhao Ziyang, Wan Li, and Hu Qili. Yang justified his support of economic reforms by referencing Vladimir Lenin and the New Economic Policy, and he emphasized that the Communist Party should still enjoy overall control of the economy, even in private businesses, through the system of Party committees in all enterprises. He also always defended Mao Zedong as a great and historic leader, despite his own suffering at the hands of radical Maoists. In the early 1980s, Yang explicitly backed the efforts of a foreign China historian, Harrison Salisbury, to compile an account of the Long March by conducting extensive interviews with surviving Long March participants. The resulting book, Long March: The Untold Story, has been praised by China scholars as an excellent synthesis of first hand oral sources. Within China, many Chinese veterans asked why it took a foreigner to produce such a book.
Төрағалық
1988 жылы Ян Ли Сяньнянның орнына Қытай Халық Республикасының Президенті болып тағайындалды. 1982 жылғы Конституцияның қағидаларына сәйкес, президенттің рөлі көбінесе рәсімдік сипатта болды.
In 1988, Yang was appointed President of the People's Republic of China replacing Li Xiannian. Under the conventions of the 1982 Constitution, the president's role was largely symbolic,
Ян 1998 жылғы 14 қыркүйекте 91 жасында дүние салды. Оның ресми некрологында ол "үлкен пролетариат революционері, мемлекет қайраткері, әскери стратегияшы, тұңғыш марксист, партияның, мемлекеттің және халық армиясының көрнекті басшысы" деп сипатталды. 2001 жылы Ян мен оның әйелінің күлі Чунциннің Туннань ауданындағы оның атымен аталатын зиратқа қойылды.
Yang died on 14 September 1998, aged 91. His official obituary described him as "a great proletarian revolutionary, a statesman, a military strategist, a staunch Marxist, an outstanding leader of the party, the state, and the people's army." On 2001, the ashes of Yang and his wife were interred at a cemetery named after him in Tongnan District, Chongqing.
Жеке өмір
1929 жылы ол Янмен бірге Ұзақ жорыққа қатысқан Ли Божаоға үйленді. Олардың үш ұлы дүниеге келді.
In 1929, he married Li Bozhao, a woman who participated in the Long March alongside Yang. They had three sons.