Кіріспе

Бутанның Монгар ауданы (дзонгкха: མོང་སྒར་རྫོང་ཁག་; Вайли: Mong sgar rdzong khag) – Бутанның 20 дзонгхагының (ауданының) бірі. Монгар – шығыс Бутандағы ең қарқынды дамып жатқан дзонгхаг. Аймақтық аурухана салынды және аймақта көптеген экономикалық белсенділіктер жүзеге асуда. Монгар лимон шөбімен әйгілі, одан эфир майын алуға болады. Сонымен қатар, Кури-Чху өзенінде су электр станциясы бар. Монгар Бутанның барлық дзонгхагтары арасында ең ұзақ жұмыс уақытымен ерекшеленеді.

Тілдер

Монгарда бутан тілдері мен диалектілерінің алуан түрлілігі кездеседі. Шығыста Шығыс Бодша Тшангла (Шарчопха) тілі басым тіл болып табылады және аймақтық лингва франка ретінде де қолданылады. Бұл тіл ежелгі Тибет-Бирма тілдерінің күрделі етістік келісім жүйесін сақтап қалған. Оңтүстік-батыс Монгардағы тұрғындар Кхенгха тілінде сөйлейді, ол Бумтангха тілдерімен, оның ішінде Куртоп тілімен тығыз байланысты Шығыс Бодиш тілі. Бумтангха тілі Монгардың солтүстік-батыс бөлігіндегі жергілікті тұрғындардың арасында да қолданылады. Солтүстік Монгардың Кури Чу аңғарындағы тұрғындар Чочангачаха тілінде сөйлейді, бұл орталық Бодиш тілі және ұлттық тіл – дзонгха тілімен өте жақын.

География

Батыс Монгар ауданында Трумшингла ұлттық паркінің (Салинг және Цаманг гевогы) бөлігі орналасқан, ал солтүстік-шығыс Монгар ауданында Бумделинг жабайы табиғат қорығының бір бөлігі (Шармунг гевогы) бар. Құри Чу өзені Монгар ауданының аңғарымен ағып өтеді. Құри-Чху – шығыс Бутанның маңызды өзендерінің бірі, Манас өзені жүйесінің саласы. Манас Бутанның ең ірі өзені және Брахмапутра өзенінің маңызды саласы болып табылады, ол шығыс аймағының көп бөлігін суландырады.