Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Боливияның 47-ші президенті
47th President of Bolivia
Рене Барриентос Ортуньо (30 мамыр 1919 – 27 сәуір 1969) – боливиялық әскери офицер және саясаткер, 1964 жылдан 1966 жылға дейін және 1966 жылдан 1969 жылға дейін екі рет тікелей қатарынан емес Боливияның 47-ші президенті қызметін атқарды. Бірінші мерзімінің көп бөлігінде ол 1965 жылдан 1966 жылға дейін Альфредо Овандомен бірге президенттік билікті бөлісті, ал одан бұрын 1964 жылы Боливияның 30-шы вице-президенті болды. Генерал Барриентос 1964 жылғы Боливия төңкерісінен кейін билікке келді, ол президент Виктор Паз Эстенсоро үкіметін құлатты. Өзінің үш жылдық билігі барысында Барриентос пен армия оның режиміне қарсы солшыл оппозицияны, соның ішінде 1967 жылы Че Гевара басқарған партизандық топтарды басып тастады.
René Barrientos Ortuño (30 May 1919 – 27 April 1969) was a Bolivian military officer and politician who served as the 47th president of Bolivia twice nonconsecutively from 1964 to 1966 and from 1966 to 1969. During much of his first term, he shared power as co president with Alfredo Ovando from 1965 to 1966 and prior to that served as the 30th vice president of Bolivia in 1964. General Barrientos came to power after the 1964 Bolivian coup d'état which overthrew the government of President Victor Paz Estenssoro. During his three year rule, Barrientos and the army suppressed leftist opposition to his regime, including a guerrilla group led by Che Guevara in 1967.
Алғашқы жылдар
Барриентос Кочабамба департаменті Тарата қаласында дүниеге келген. Оның әкесі испан тегінен, ал анасы кечуа халқынан еді. Бала кезінде әкесі қайтыс болған соң, Барриентос францискандық жетімдер үйіне жіберілді. 12 жасында жетімдер үйінен шығып, жекеменшік орта мектепке оқуға түсті, сонымен қатар оқу ақысын төлеу үшін түрлі жұмыстар істеді. Бітірген соң Ла-Пас қаласындағы әскери академияға қабылданды. Ол 1943 жылы әскери академияны бітіріп, 1945 жылы ұшқыш куәлігін алды. 1940 жылдардың соңында Виктор Паз Эстенссороның реформалық Революциялық Ұлттық қозғалысына (Movimiento Nacionalista Revolucionario, немесе MNR) жақындады. Барриентос 1952 жылғы Боливия Ұлттық революциясында белсенді рөл атқарды, сол кезде MNR бұрынғы үкіметті құлатып, билікті басып алды. Шындығында, көтеріліс жемісті болғаннан кейін, ол елден Виктор Паз Эстенссороны, сол кезде эмиграцияда жүрген революциялық көшбасшыны әкелу үшін ұшуға тағайындалды. 1957 жылы Барриентос Боливия Әуе күштерінің командирі болып тағайындалды.
Barrientos was a native of Tarata, department of Cochabamba. His father was of Spanish ancestry while his mother was Quechua. After his father died when he was a child, Barrientos was sent to a Franciscan orphanage. He left the orphanage at 12 and attended a private high school while working odd jobs to pay the tuition. After graduating, he entered the military academy in La Paz. He was a career military officer, graduating from the military academy in 1943 and earning his pilot's license in 1945. Later in the 1940s, he gravitated toward the reformist Revolutionary Nationalist Movement (Movimiento Nacionalista Revolucionario, or MNR) party of Víctor Paz Estenssoro. Barrientos played a part in the Bolivian National Revolution of 1952, when the MNR toppled the established order and took power. In fact, he was given the honor of flying out of the country to bring back the revolutionary leader Víctor Paz Estenssoro, then in exile, once the rebellion succeeded. In 1957, Barrientos was rewarded when he was named commander of the Bolivian Air Force.
Жаңа үлгідегі генерал
МНР-дің өте құлшынып, жалтақтаған қолдаушысы ретінде танымал болған ол, ерекше және көпшілік алдында жасаған батырлықтары арқасында бүкіл елде аты шықты. Мысалы, 1960 жылы Боливия Әскери-әуе күштерінің сарбаздары парашютпен секіру көрсетілімі апатқа ұшырады, өйткені жабдықтары бұзылып, 15 парашютшінің 3-і оқиғаны тамашалауға жиналған көпшілік көз алдында қаза тапты. Осы оқиғаға кім кінәлі деген пікір талас тудырды. Әуе күштерінің командирі Барриентос өзі көрсетуге шешім қабылдады және бұрынғы апат кезінде ашылмаған парашюттердің бірін пайдаланып, ұшақтан секірді. Оның сөзіне қарағанда, жабдықтарда немесе оқытуда ешқандай ақау болған жоқ, жай ғана бақандай жағдай орын алды; осы оқиға халықтың белгілі бір топтары арасында оның танымалдығын арттырды. Бұған қоса, үкіметтегі МНР оның беделін көтеруге көмектесті, МНР жетекшілері генерал Барриентостың қасиеттерін үнемі мадақтап, оны революция тәрбиелеген жаңа үлгідегі әскери офицер ретінде бейнеледі. 1960 жылдардың басында, биліктегі МНР партиясы өзінің жетекші мүшелері арасындағы жеке және саяси келіспеушіліктерге байланысты ыдырауға бастаған кезде, Барриентостың ықпалы айқын түрде артты. Сонымен қатар, президент Пас Эстенссоро (1960 жылы екінші мерзімге сайланған) елдің әртүрлі аймақтарында тәртіпті қалпына келтіру үшін әскери күштерге көбірек сүйенді, себебі МНР жақтастары бір-біріне қарсы шығып, көбінесе белгілі бір МНР басшыларының тапсырмасымен әрекет етті. 1952 жылғы революциядан бері қаруларын сақтауға рұқсат етілген жасақтарды қарусыздандыру Пас үшін маңызды міндетке айналды, бұл жаңа қарулы күштердің ұлттық сахнадағы рөлін күшейтті. Әрине, осы әскери басшылардың ең танымалсы – әсем мінезді Барриентос болды.
Known as a rather obsequious, sycophantic supporter of the MNR, he slowly became famous throughout the country for his uncommon, and very public, feats of valor. In 1960, for example, a live parachute jump demonstration by Bolivian Air Force soldiers ended in disaster when their equipment failed and 3 of the 15 parachutists fell to their death before a large crowd assembled to view the event. Recriminations flew as to who should be held responsible for the carnage. Barrientos, as Air Force commander, decided to put on a demonstration of his own, and jumped from an airplane himself using one of the parachutes that had failed to open during the earlier debacle. His point was that there had been nothing wrong with the equipment or the training, simply bad luck; this incident cemented his popularity among certain sections of the population. Furthermore, the ruling MNR helped prop up his standing, as the MNR leadership constantly extolled General Barrientos' virtues, portraying him as a paragon of the new kind of military officer the revolution had fostered. By the early 1960s, while the ruling MNR party had begun to fall apart due to personal and policy differences between its leading members, Barrientos' stock was clearly on the rise. In addition, President Paz Estenssoro (elected to a second term in 1960) was leaning more heavily on military support to restore order to various parts of the country where rival pro MNR militias had turned against each other, often on behalf of specific MNR leaders. Disarming the militias (who had been allowed to keep their weapons since the 1952 Revolution) became a priority to Paz, and this enhanced the role the new armed forces played in the national arena. The most popular of these military leaders was, of course, the dashing Barrientos.
Билікке көтерілу
1961 жылы Паз Эстенссоро Боливия Конституциясына өзгерістер енгізді, осылайша қатарынан қайта сайлануға мүмкіндік алды, өйткені елді құлазып бара жатқан МНР-ді оның ғана ұстай алатынына сенді. Мұндай әрекеттер ("проррогуизм" деп аталады) Боливияның саяси элитасы тарапынан әдетте қатаң айыпталады, олардың көпшілігі жылдар бойы Президенттік сарайды басып алу кезегін күтіп отырған болуы мүмкін. Бұл да одан өзгеше емес еді, және Паздың осы даулы қадамы көп ұзамай оған зиян келтірді. Паз, кейбіреулерді таңқалдырғандай, сол жылғы сайлауда вице-президенттікке генерал Барриентосты таңдады, және екеуі 1964 жылдың 6 тамызында қызметке кірісті. Үш айдан кейін Барриентос, Армия қолбасшысы Альфредо Овандомен бірлесіп, Пазды күшпен құлатып, генерал Овандомен бірге хунтаның тең төрағасы болды. Оның басты мақсаты – өзінің танымалдылығын пайдаланып, енді елді бақылап отырған Боливия әскери элитасының толық қолдауымен сайлауға қатысу еді. Осы мақсатта ол 1966 жылдың басында тең төрағалық қызметінен бас тартып, 1966 жылдың шілдесінде өткен жалпы сайлауда президенттікке үміткер ретінде тіркелді. Ең маңызды азаматтық лидерлер (Паз, Эрнан Силес және Хуан Лечин) елден қуылғаннан кейін Барриентос оңай жеңіске жетті және 1966 жылдың тамызында қызметке кірісті.
In 1961, Paz Estenssoro had the Bolivian Constitution amended in order to be allowed to run for consecutive re election, feeling that only he had the standing to keep the crumbling MNR together. Traditionally, attempts such as these (known as "prorroguismo") have been strongly condemned by the Bolivian political elites, many of whose members may have been waiting for their turn to occupy the Presidential palace for years. This was no exception, and Paz's controversial move would soon prove harmful to him. Paz, surprisingly to some, chose General Barrientos as his running mate in that year's elections, and the two were sworn in on 6 August 1964. Just three months later, Barrientos — in tandem with the Army Commander Alfredo Ovando — toppled Paz in a violent coup d'état and installed himself as co president in a Junta alongside General Ovando. His idea all along was to capitalize on his popularity and run for elections, with the full support of the Bolivian military establishment now in control of the country. To this end, he resigned his co presidency in early 1966 and registered himself as a candidate for president in the general elections that were held in July 1966. With the most important civilian leaders (Paz, Hernán Siles and Juan Lechín) in exile, Barrientos was easily elected, and was sworn in during August 1966.
Конституциялық президент ретінде Барриентос
Генерал Барриентос өте харизматикалық болғандықтан, президенттік кезеңі бойы қарапайым боливиялықтардың арасында үлкен қолдауға ие болды. Бұған оның кечуа тілінде еркін сөйлей білуі себеп болды, себебі кечуа Боливия шаруаларының арасындағы ең маңызды ана тілі еді. Барриентос сөз өнері арқылы көпшілікті манипуляциялауда шеберлік танытты, осы арқылы өзін популист де, консерватор де, революционер де, "заң мен тәртіп" жақтасы де, екі жаққа да жағдайға қарай сай келтіре алды. Өзін берілген христиан ретінде көрсетіп, шіркеуге белсенді түрде жақындасты, тіпті 1966 жылғы сайлауда өзінің серігі ретінде Боливияның кішкентай Христиандық-демократиялық партиясының төрағасы доктор Луис Адольфо Силесті таңдады. Ол коммунизмге қарсы және еркін нарықты қолдады. Көбірек әскери көмек қабылдауы және "Прогресс үшін Альянс" аясында коммунистік сипаттағы көтерілістерге қарсы күресу үшін арнайы күштерді даярлауға келісуі, Барриентосты Вашингтонда ерекше беделді етті.
General Barrientos was quite charismatic, and was throughout his presidency popular with ordinary Bolivians, aided by the fluency with which he spoke Quechua, the most important native language among the Bolivian peasantry. Barrientos was skilled at manipulating the masses with his oratory, which often allowed him to present himself as both a populist and conservative, a revolutionary and a "law and order" advocate. Purporting to be a staunch Christian, Barrientos actively courted the church, and in fact, chose as his running mate in the 1966 elections the leader of the small Christian Democrat Party of Bolivia, Dr. Luis Adolfo Siles. He was fiercely anti communist and pro free market. Accepting more military aid and acquiescing to the training of special forces designed to combat possible communist inspired insurgencies (under the aegis of the Alliance for Progress) made Barrientos particularly popular with Washington.
1967 жылғы партизандық көтеріліс
Барриентос 1967 жылы антикоммунистік беделін көрсетуге мол мүмкіндік алды, осы жылы Боливияның оңтүстік-шығысында Аргентина-Куба революционері Эрнесто "Че" Гевара басшылығымен партизандық күштердің Боливия джунглиінде әрекет ететіні анықталды. Барриентос Гевараның елдің оңтүстік-батысындағы кеншілер арасындағы ықтимал беделіне үлкен алаңдаушылық білдірді және аймақта өте қатаң шаралар қолданды (мысалы, Сан-Хуан қырғыны). Гевара Боливия армиясы мен әуе күштері жасаған осындай қасіреттің оның коммунистік идеясын қолдау үшін кеншілерді біріктіруге көмектесетін шешімді қадам болады деп сенді, бірақ соңында кеншілер мемлекеттік Siglo XX кеніш компаниясымен келісімге келді, бұл келісім Гевараның осы жерде болу мақсатын жойды. Президент Барриентос басқаратын ұлттық күштер мен Че Гевара жасағы арасындағы соғыс осымен аяқталған жоқ, бірақ ақырында Боливия армиясының рейнджерлері Гевараны ұстап, 1967 жылдың қазан айында өлім жазасын орындады. Барриентос Гевараны ұстағаннан кейін дереу өлім жазасын беруге бұйрық берген.
Barrientos had ample opportunity to prove his anti Communist credentials in 1967, when a guerrilla force was discovered to be operating in the Bolivian southeast under the leadership of the Argentine Cuban revolutionary Ernesto "Che" Guevara in the Bolivian jungle. Barrientos was very concerned with Guevara's alleged popularity among the miners in the southwestern part of the country, and clamped down in the area with some very heavy handed measures (such as the San Juan massacre). Guevara felt that such an atrocity by the Bolivian Army and Air Force would be the tipping point in his favour in rallying the miners to his communist cause, but eventually the miners signed an agreement with the government owned mining company Siglo XX, which agreement Guevara felt undermined his reason for being there. The war between the national forces under President Barrientos and Che Guevara's militia did not end there, but eventually the Bolivian Army Rangers captured Guevara and executed him in October 1967. Barrientos had directly ordered Guevara's execution after his capture.
Саяси қиындықтар және Барриентостың өлімі
Бұл президенттің беделін уақытша арттырса да, Барриентосқа жаңа мәселелер әкелді. Әскер партизандармен күресіп жатқанда, Siglo XX кенішінің (Боливия мемлекеттік кеніші) шахтерлары көтерілісшілерді қолдады, бұл президентті оны қайта бақылауға алу үшін әскер жіберуге мәжбүр етті. Осыдан Сан-Хуан қырғыны болды, онда сарбаздар шахтерлерге оқ атып, 30-ға жуық ер және әйел адамды қаза қылды. Бұл оқиға 24 маусым 1967 жылы, испан тілінде Día de San Juan деп аталатын Әулие Жан күнінде болды. 1968 жылы үлкен дау пайда болды, Барриентостың сенімді досы және Ішкі істер министрі Антонио Аргедас Че Гевараның қолжазба күнделігімен бірге жоғалып кетті, ол көп ұзамай, ең таңғажайып жерде – Гаванада пайда болды. Шетелде Аргедас өзін жасырын марксистік идеологияны қолдаушы деп мойындап, Барриентосты және оның көптеген кеңесшілерін ЦРУ-дың жалақысымен қамтылғандар деп айыптады. Бұл жағдай әкімшілікті ұятқа қалдырып, президенттің шешімдеріне күмән тудырды (соңғы есепте, Аргедаспен достық қарым-қатынас жасаған және оны үкіметтегі ең маңызды лауазымға тағайындаған осы президент еді). Кен қазалары мен партизанға қарсы науқаннан кейін, кейбір адамдар Барриентосты демократ болып көрінген кезде, шетелдік мүдделерге қызмет ететін қатыгез диктатор деп қарады. Өз беделін жақсартуға және Боливия шаруалары – campesinos-пен бұрынғы жақсы қарым-қатынасын қалпына келтіруге тырысқан президент елдің бәріне, тіпті ең шалғай ауылдарына дейін саяхаттап, өз ұстанымын түсіндірді. Бұл тактика оған бұрын жақсы нәтижелер берген еді және Барриентос өзінің саяси беделін қайта құруға үміттенді. Алайда, 1969 жылдың 27 сәуірінде Кочабамба облысының Арке муниципалитетіне ұшып бара жатқанда тікұшақ апатында қаза тапты. Оған қастандық жасалған болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ оны дәлелдеуге ешқандай мүмкіндік болған жоқ.
While temporarily enhancing the president's stature, this only started more troubles for Barrientos. While the army was fighting the guerrillas, the miners of Siglo XX (a state owned Bolivian mining town) declared themselves in support of the insurgency, prompting the president to send troops to regain control. This led to the San Juan massacre, when soldiers opened fire on the miners and killed around 30 men and women on Saint John's Day, called Día de San Juan in Spanish, 24 June 1967. Further, a major scandal erupted in 1968 when Barrientos' trusted friend and Minister of Interior, Antonio Arguedas, disappeared with the captured diary of Che Guevara, which soon surfaced in, of all places, Havana. From abroad, Arguedas confessed himself to have been a clandestine Marxist supporter, denouncing Barrientos and many of his aides as being on the CIA's payroll. The episode embarrassed the administration and cast doubts about the president's judgment (after all, it was he who was friends with, and had appointed, Arguedas to the most important ministry post in the government). In the aftermath of the mining massacres and anti guerrilla campaign, Barrientos was seen by some as a brutal dictator at the service of foreign interests while masquerading as a democrat. Eager to do some damage control and repair his once excellent relations with the campesinos, Bolivian farm workers, the president took to traveling throughout the country to present his position, even to the smallest and remotest of Bolivian villages. It was a tactic that had yielded him good results in the past and Barrientos hoped to rebuild his political capital. However, on 27 April 1969, when flying into Arque Municipality, Cochabamba Department, he was killed in a helicopter crash. An assassination has been considered a possibility but never proven.