Кіріспе
Украиналық әнші (1947 жылы туған)
Sofiia Mykhailivna Yevdokymenko Rotaru (; Софі́я Миха́йлівна Рота́ру ; Софи́я Миха́йловна Рота́ру; born 7 August 1947), known simply as Sofia Rotaru, is a Ukrainian pop singer of Romanian origin. Rotaru, nicknamed "Bukovinsky Solovey" ("the Nightingale from Bukovina"), emerged in 1966 as a pop folk star in the movie Solovei iz sela Marshyntsi (Nightingale from Marshyntsi) in the Romanian and Ukrainian speaking world after her manager and future husband Anatoliy Yevdokymenko made her change her music style from folk to pop music with Chervona Ruta. In 1972, she released the multilingual album Sofia Rotaru, re released three times and covered by numerous singers, establishing herself as a viable pop artist in the countries of the former Soviet Union. She first gained international recognition after participating in 1968 in the International Youth Song Festival in Bulgaria and winning first prize at the Golden Orpheus in 1973 and second prize in the category of Polish songs at the Sopot International Song Festival in 1974. In the former USSR her career was marked by her stage success and numerous controversies. She has been acknowledged
Rotaru has been performing for more than 40 years, and topped the Moscow airplay with "Ya nazovu planetu imenem tvoim" in 2008. She reported the highest income of all celebrities in Ukraine in 2008 and 2010. Her repertoire consists of more than 40 albums and 400 songs recorded in many languages. She has received awards, deemed a Meritorious Artist of the Ukrainian SSR, People's Artist of Ukraine, People's Artist of Moldavian SSR, Laureate of the Young Communist League Prize, Hero of Moldova, and Cavalier of the Republican Order of Moldova. In August 2002 former President of Ukraine Leonid Kuchma and President of Russia Vladimir Putin gave awards to Sofia Rotaru for her 55th birthday, bestowing upon her the high rank of the Hero of Ukraine for her "outstanding personal merits in the sphere of art", and the Russian order "For merits before the Nation", respectively.
Софи́я Миха́йлівна Євдокименко Рота́ру (; Софі́я Миха́йлівна Рота́ру; Софи́я Миха́йловна Рота́ру; 7 тамыз 1947 жылы туған), жай ғана София Ротару деп танымал, – румын тегіндес украиналық поп әншісі. "Буковинский Соловей" ("Буковина соловьесі") деген лақап атымен белгілі Ротару 1966 жылы "Соловей из села Маршинцы" ("Маршинцы ауылынан соловье") фильмінде румын және украина тілдес елдерде поп-фолк жұлдызы ретінде көзге түсті. Оның менеджері және болашақ күйеуі Анатолий Євдокименко оны "Червона Рута" әнімен фолк музыкасынан поп музыкасына көшуге көндірді. 1972 жылы ол көп тілді "София Ротару" альбомын шығарды, ол үш рет қайта басылды және көптеген әншілер орындады, бұрынғы Кеңес Одағы елдерінде өзін танымал поп-артист ретінде орнықтырды. Ол 1968 жылы Болгарияда өткен Халықаралық жастар ән фестиваліне қатысып, алғашқы халықаралық танымалдыққа ие болды. 1973 жылы "Алтын Орфей" фестивалінде бірінші жүлде алды, ал 1974 жылы Сопот халықаралық ән фестивалінде поляк әндері номинациясында екінші орынды жеңіп алды. Бұрынғы КСРО-да оның мансабы сахнадағы жетістіктерімен және көптеген дау-дамайлармен ерекшеленді. Ротару 40 жылдан астам уақыттан бері өнер көрсетіп келеді және 2008 жылы "Ya nazovu planetu imenem tvoim" әнімен Мәскеу радио эфирінде көш бастады. 2008 және 2010 жылдары Украинадағы ең жоғары табысқа ие болған тұлға ретінде танылды. Оның репертуарында 40-тан астам альбом және көптеген тілдерде жазылған 400-ге жуық ән бар. Ол Украина КСР-інің Еңбегі сіңген артисі, Украинаның Халық артисі, Молдавия КСР-інің Халық артисі, Жастар Коммунистік лигасы сыйлығының лауреаты, Молдованың Батыры және Молдованың Республикалық орденінің иегері болып марапатталды. 2002 жылдың тамызында Украинаның бұрынғы президенті Леонид Кучма мен Ресей президенті Владимир Путин София Ротарудың 55 жылдығына орай марапаттар тартты, оған "өнер саласындағы ерекше еңбегі" үшін Украинаның Батыры атағын және Ресейдің "Ұлт алдындағы қызметтері үшін" орденін табыс етті.
Sofiia Mykhailivna Yevdokymenko Rotaru (; Софі́я Миха́йлівна Рота́ру ; Софи́я Миха́йловна Рота́ру; born 7 August 1947), known simply as Sofia Rotaru, is a Ukrainian pop singer of Romanian origin. Rotaru, nicknamed "Bukovinsky Solovey" ("the Nightingale from Bukovina"), emerged in 1966 as a pop folk star in the movie Solovei iz sela Marshyntsi (Nightingale from Marshyntsi) in the Romanian and Ukrainian speaking world after her manager and future husband Anatoliy Yevdokymenko made her change her music style from folk to pop music with Chervona Ruta. In 1972, she released the multilingual album Sofia Rotaru, re released three times and covered by numerous singers, establishing herself as a viable pop artist in the countries of the former Soviet Union. She first gained international recognition after participating in 1968 in the International Youth Song Festival in Bulgaria and winning first prize at the Golden Orpheus in 1973 and second prize in the category of Polish songs at the Sopot International Song Festival in 1974. In the former USSR her career was marked by her stage success and numerous controversies. She has been acknowledged
Rotaru has been performing for more than 40 years, and topped the Moscow airplay with "Ya nazovu planetu imenem tvoim" in 2008. She reported the highest income of all celebrities in Ukraine in 2008 and 2010. Her repertoire consists of more than 40 albums and 400 songs recorded in many languages. She has received awards, deemed a Meritorious Artist of the Ukrainian SSR, People's Artist of Ukraine, People's Artist of Moldavian SSR, Laureate of the Young Communist League Prize, Hero of Moldova, and Cavalier of the Republican Order of Moldova. In August 2002 former President of Ukraine Leonid Kuchma and President of Russia Vladimir Putin gave awards to Sofia Rotaru for her 55th birthday, bestowing upon her the high rank of the Hero of Ukraine for her "outstanding personal merits in the sphere of art", and the Russian order "For merits before the Nation", respectively.
Ерте өмір
Украинадағы румын азшылығынан шыққан София Ротару Черновцы облысындағы Маршинцы ауылында бригадирлер мен шарапшылар отбасында дүниеге келді. Маршинцы – Новоселицкий ауданының (Новая Сулица) Молдовамен шекараға жақын орналасқан ауылы, және оның көптеген тұрғындары роман тілінде сөйлейді. Ол алты баланың екіншісі болды. Оның бауырлары – Зина, Лидия, Аурика, Евгений және Анатолий. Паспорт кеңсесінің қызметкері оның туған күнін паспортында 9 тамыз деп жаңылыстырып жазған; осының салдарынан Ротару өз туған күнін екі рет тойлайды екен. Оның әкесі, Михаил Федорович Ротару, Екінші дүниежүзілік соғыста ауыр пулеметші болып Берлинге барған. Жараланғаннан кейін 1946 жылы ғана үйіне оралды және ауылдағы алғашқы коммунистік партия мүшесі болды. Оның үлкен әпкесі Зинаида ("Зина") 1942 жылдың 11 қазанында дүниеге келді. Зина бала кезінде ауыр сырқатқа шалдығып, соқыр болды, бірақ абсолютті дыбыс сезіміне ие болды және жаңа әндерді оңай жаттап алатын, сондықтан ол Софияға халық әндерін үйретті. София әпкесі туралы: «Біз бәріміз одан үйрендік – қандай музыкалық естелік, қандай жан!» деді. Зина сағаттап радио тыңдап, көптеген әндерді жаттап алды, сондай-ақ орыс тілін үйренді, кейін оны бауырлары мен қарындастарына үйретті. Ротарулар отбасында тек румын тілінде сөйлесті. Бала кезінде София аймақтық мүшежасау және жүгіру жарыстарына қатысты. Ол бірінші сыныптан бастап мектеп хорында, сондай-ақ шіркеу хорында ән айта бастады. Бірақ мектеп басшылары екіншісін қабылдамады. Сондықтан оны «Жас пионерлер» ұйымынан шығарып тастаумен қорқытты. Ротару театрға қызығушылық танытты. Ол драма сабақтарында жаттықты және вокал сабақтарында халық әндерін орындады. Кештерде ол мектептегі жалғыз баянды алып, мал қорасына жасырынып, өзінің сүйікті молдаван әндеріне сәйкес келетін әуендерді іздеді. Ротару былай деді:
1962-1964: Карьераның басталуы және украиндық поп-фолк
Ротарудың әуесқойлар арасындағы вокалдық байқауда жеңіске жеткені 1962 жылы өңірлік кештің есігін ашты. 1963 жылы Черновцыде ол өңірлік әуесқой өнер кешінде бірінші дәрежелі диплом алды. 1964 жылы Киевте өткен республикалық халықтық таланттар фестивалінде жеңісқа жетті. Осы оқиғаға орай, оның суреті 1965 жылғы "Украина" журналының 27-шы санының мұқабасында жарияланды. Орта мектепті бітіргеннен кейін Ротару әнші болуға шешім қабылдап, Черновцы музыкалық колледжінің вокал және дирижерлік бөліміне түсті. Сонымен қатар, ол Черновцы филармониясында танымал әнші және актриса Сиди Талдан сабақ алды. 1964 жылы Ротару Мемлекеттік Кремль сарайында өнер көрсетті. Ол сахнада алғаш рет Александр Броневицкийдің "Мама" әнін орындады.
1968-1973 жж.: Халықаралық танылу
1968 жылы колледжді бітіргеннен кейін Ротару Болгарияның астанасында өткен IX Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестиваліне өнер тобының мүшесі ретінде делегат ретінде қатысты. Ол халық әндерін орындаушылар конкурсында бірінші жүлдеге ие болды. Болгария газеттерінде "21 жасар София Софияны бағындырды" деген тақырыптар жиі кездесті. Оның украиндық "Na kameni stoyu" ("Тас үстінде тұрам") халықтық эстрадалық әні, молдавандық халықтық эстрадалық әндері және Георгиттің "Валентина" әні жаңалықтарға енді. Соңғы ән концерт залында болған алғашқы әйел ғарышкер Валентина Терешковаға арналған еді. 1968 жылы Ротару Черновцы университетінің студенті және студенттік эстрадалық тобындағы трубашы Анатолий Евдокименкоға үйленді. 1971 жылы продюсер Роман Алексеев Ukrtelefilm үшін "Червона Рута" музыкалық фильмін түсірді. Фильмнің сюжеті таудан келген қыздың (Ротару ойнады) және Донецк қаласының адамымен араласуы туралы. Фильмнің аты – рута гүлі, ол ежелгі Карпат аңызынан алынған. Рута гүлі тек Иван Купала түнінде гүлдейді және гүлдеген рутаны тапқан қыз махаббатта бақытты болады. Композитор Владимир Ивасюк және басқа авторлардың әндерін Зинкевич, Яремчук және басқа әншілер орындады. Фильм үлкен жетістікке ие болды. Фильм шыққаннан кейін Ротару Черновцы филармониясында және "Червона Рута" атты эстрадалық ансамбльде жұмыс істеуге шақырылды. Ротарудың күйеуі Анатолий Евдокименко ансамбльдің көркемдік жетекшісі болды.
1980-1983 жылдар: актерлік мансап және жаңа байланыс
1980 жылы Токиода өткен халықаралық ән фестивалінде Ротару югославиялық "Обещание" (Уәде) әнін орындағаны үшін бірінші орынды жеңіп алды және "Құрмет белгісі" орденімен марапатталды. Ол жаңалықтар іздеуді жалғастырды және сахнада шалбар киген алғашқы совет әншісі болды. Осымен бірге, ол хип-хоп стилінде "Temp" (Темп) әнін орындады.
1985-1989: Стильдің өзгеруі Европоп және хард-рок
1980 жылдардың ортасы әншінің бейнесін қалыптастырудағы шешуші кезеңге айналды. Алдыңғы "Вас приглашает София Ротару" (София Ротару шақырады) (1985) фильмінен өзгеше, жаңа "Монлог любви" (1986) фильмі жаңа өнердің эстетикасын зерттеді. Тек бір ән – Игорь Покладтың "Течет вода" (Су ағып жатыр) әні халық музыкасының дәстүрін жалғастырып, жұлдызға айналған шаруа қызының бейнесін көрсетті. 1985 жылы Владимир Матецкий эстондық Жаак Йоаламен дуэт үшін жазған "Лаванда" (Лаванда) әнімен жаңа әріптестік басталды. 1986 жылы ол Мәскеудегі онша танылмаған ән жазушымен өнер бағытын өзгертіп, Ротаруды европоп стиліне ("Бұрын болды, енді жоқ"), "Луна" (Ай) сияқты үлгілерге көшірді, соның ішінде хард-рок элементтерімен ("Моя время" (Менің уақытым), "Только этого мало" (Бұл жеткіліксіз) әндерін де қосты. Келесі 15 жыл бойы Матецкий және оның серігі Михаил Шабров Ротарумен тығыз жұмыс істеді. Олар көптеген әндер жазды, олардың көпшілігі 1990-2000 жылдардағы концерттік бағдарламаларына енді.
1990-1991: Мәдениеттің әртүрлі түрлері
Репертуардың орыс тіліне ауысуы Украинада белгілі бір қарсылық тудырды. Ұлттық мәдениетке сатқандық танытты деген айыптауларды мемлекеттік өндіріс бірлестіктері, филармониялар және концерттік ұйымдар қолдады. Олар экономикалық реформалардың нәтижесінде Ротарудың концерттік және гастрольдік қызметінің қаржылық жағын бақылаудан шығарды. Ірі тәртіпсіздіктерге жол бермеу үшін 1989 жылы Черновцыде өткен "Червона Рута" фестиваліне қатысудан бас тартты. Украин тіліндегі әндердің үлесінің азаюына себеп – жоғары сапалы мәтін жоқтығы болды. Сирек кездесетін ерекшеліктерге Мыкола Мозговойдың "Krai, myi ridnyi krai" (Туған жерім), "Minaie den'" (Күн өтеді); Близнюк, "Vidlunnia virnosti" (Адалдықтың көрінісі); Рыбчинский, "Bal razluchennykh serdets" (Ажырасып кеткен жүректер биі); Квинтаның "Chekai" (Күте тұр), "Odna kalyna" (Жалғыз калина), "Tuman" (Тұман) әндері жатты. 1991 жылы Львовта өткен концертте көрермендердің бірі украин тілінде "София, сені ауыр жаза күтіп тұр" деген мазмұндағы плакат іліп қойды. Осы оқиғаға байланысты Ротару Украина президенті Леонид Кучманың жеке өтінішіне дейін 1990-шы жылдардың соңына дейін Украинада концерт берген жоқ. Сонымен қатар, Ротару 1991 жылы көпшілікке таныстырылған жаңа концерттік бағдарлама дайындады.