Кіріспе

Украиналық дирижер, композитор, этнограф, жазушы және музыкатанушы (1875–1944)

Александр Кошец (12 қыркүйек 1875 – 21 қыркүйек 1944) – украиндық хор дирижері, аранжировщик, композитор, этнограф, жазушы, музыкатанушы және лекция оқушы. Ол украин музыкасын әлемге танымал етуге үлкен үлес қосты. Оның есімі кейде Олександр Кошиць деп транслитерацияланады. Бір кезде Кошецтің украин ұлттық хорының қойылымы, спорттық шараларды есептемегенде, көрермендер саны бойынша әлемдік рекордты сақтап тұрды. Оның өнері арқасында Микола Леонтовичтің "Шчедрик" шығармасы кеңінен танымал болды, ал оны кейін Петер Вильхуски "Звон колокольчиков" (Carol of the Bells) деп аударды.

Ерте өмір және мансап

Кошец Ресей империясының Киев губерниясындағы Ромашки ауылында дүниеге келген. 1901 жылы Киев теология академиясын бітірген, содан кейін 1908-1910 жылдары Лысенко атындағы музыка және драма мектебінде оқыған. Киевтің Императорлық музыка консерваториясында хор музыкасынан сабақ берді, Садовский театрының оркестрін басқарды, Киев операсының дирижері және хормейстері болды. Ол сондай-ақ Украинаның орталық аймақтарынан (әсіресе Киев маңынан) және қазіргі Ресейдің Кубань аймағынан украиналық халық әндерін жинады. Кубаньға Днепр казактарының музыкалық дәстүрлері олардың ұрпақтары – Кубань казактарында сақталған-сақталмағанын анықтау үшін ол арнайы сапар шекті. Ол да бірнеше ән жинауға үлкерді. 1911 жылдан бастап Императорлық музыка мектебінің басшылығы оны мектепте, кейін консерваторияда хор сабақтарын жүргізуге шақырды. 1912 жылы Микола Садовский Олександр Кошицті өзінің театрының дирижері қылып тағайындады, онда ол Микола Лысенко, Денис Сичинский, Пьетро Маскагни және басқалардың операларын қойды, соның ішінде Спиридон Черкасенконың "Ескі диірмен туралы әңгімесі" мен тағы басқаларын сахналады. 1916-1917 жылдары Киев операсының хормейстері және дирижері болды.

Украина Республикасы Капелла және эмиграция

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кошец Украина Республикасы Капелласының (кейіннен Украина Ұлттық Хоры деп аталды) негізін қалаушы және дирижері болды. Хор 1919-1924 және 1926-1927 жылдары Еуропа мен Американы аралап, халықаралық украин қауымын қолдады. 1917 жылы Кошец өзінің хорындағы бұрынғы оқушысы және әншісі Татьяна Кошецке (1892–1966) үйленді, ол кейіннен Украина Ұлттық Хорының вокалисі, дауыс мұғалімі және 1944 жылдан кейін Виннипегтегі украин мәдени және білім беру орталығының кураторы болды. 1919 жылы Киевте өткен концертте Кошец Микола Леонтовичтің "Шчедрик" әнін алғаш рет орындады. Ән ақырында "Carol of the Bells" деген атпен Рождестволық классикаға айналды. 1922 жылы Нью-Йоркке көшіп келіп, діни музыканы жинады, украин халық музыкасын аранжировкалады және танымал етті. Кошец хордың саяхаттарын "Дүниеге әнмен" (З піснею через світ) атты мемуарларында баяндаған. 1926 жылы ол Нью-Йоркте қоныстанды және АҚШ пен Канадада жаңа дирижерлерді оқытумен айналысты: дирижерлерге арналған музыкалық курстар өткізді және тағы басқа. Ол шіркеу музыкасын (5 литургия, бірнеше әндер) және халық әндерін аранжировкалады. Нью-Йоркте ол өзінің композициялары, аранжировкалары және граммофондық жазбалары арқылы украин музыкасын танымал етуді жалғастырды, ал Witmark & Son музыка баспасы Александр Кошицтің ағылшын тілінде аранжировкалаған қырық екі украин халық әнінің үлкен жинағын шығарды. 1941 жылдан бастап Кошец жаз айларын Канаданың Манитоба провинциясындағы Виннипег қаласында оқытумен өткізді, ол жерде 1944 жылы 69 жасында қайтыс болды.

Еске алу

Виннипегтегі О. Кошец хоры оның құрметіне аталған. 2006 жылдың 26 наурызында Манитоба университетінде «Белгісіз Кошец» деген аталыммен ерекше концерт өтті. Концертте Виннипегтегі Олександар Кошец хоры Гавай, Шотландия, афроамерикандық және жергілікті халықтардың музыкасын Кошецтің «хорлық оркестрлеулері» түрінде орындады, әндер ағылшын және украин тілдерінде шырқатылды. Оның 130 жылдығына орай Киев Печерск Лаврасының Успен соборында Президент Ющенконың демеушілігімен және Украина Православ шіркеуінің батасымен Чайковский атындағы Ұлттық музыка академиясының ең жақсы түлектері концерт берді. Александр мен Тетяна Кошецтің жеке мұрағаттары Канаданың Манитоба провинциясының Виннипег қаласындағы украин мәдени және білім беру орталығында сақтаулы.

Музыка

Кошец көбінесе дирижер ретінде танымал болғанымен, ол музыка жазу және аранжировкалау ісіне де үлес қосты. 1920 жылдары, Украина автокефалды православие шіркеуі құрылғаннан кейін, Кошец өзінің литургиясын, Әулие Иоанн Златоусттың құдай қызметін, сондай-ақ он украин діни әнін жазды. Кейін эмиграцияда ол көптеген діни музыка туындыларын жазды.