Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ертедегі гетеродокс христиандық теологиялық ұстаным
Early heterodox Christian theological position
Семипелагиандық (немесе Жартылай пелагиандық) – құтқарылудағы ерік бостандығының рөлі туралы христиандық теологиялық және сотериологиялық ойлау мектебі. Семипелагиандық ойда сенімнің басталуы мен сенімнің өсуі арасында ерекшелік жасалады. Жартылай пелагиандық ілім сенімде өсу – соңғы кезеңі Құдайдың ісі, ал сенімнің басталуы – ерік-жігердің актісі, ал рақым тек кейіннен келеді деп үйретеді. Оның бастапқы түрі Жартылай пелагиандық, Пелагиандық пен Әулие Августин сияқты Шіркеу Әулиелерінің ілімі арасындағы келісім ретінде қалыптасты. Пелагиандыққа ұмтылушылар адамдар күнәмен тумайды және олар күнә жасамайынша құтқарылуға мұқтаж емес деп санайды, бұл сенім ересілік деп есептелді. Ал Августин адамдар Құдайдың рақымысыз Құдайға жақындаса алмайды деп үйретті. Пелагиандық сияқты, Жартылай пелагиандық та 529 жылы Оранж қаласындағы Екінші кеңесте Батыс Шіркеуі тарапынан ересілік деп танылды. Католицизм сенімнің басталуы ерік-жігермен жасалатын әрекет екенін, бастама Құдайдан келетінін, бірақ адамның еркін ынтымақтастығын қажет ететінін үйретеді: «Құдайдың әкелік әрекеті алдымен Өзінің бастамасымен, содан кейін адамның еркін әрекеті оның ынтымақтастығы арқылы жүзеге асырылады». «Рақымның бастамасы Құдайға тиесілі болғандықтан, ешкім де кешірім мен ақталудың бастапқы рақымына лайық бола алмайды. Киелі Рух пен қайырымдылық жетелеуімен біз өзімізге де, басқаларға да қасиетті болу үшін, рақым мен қайырымдылықты арттыру үшін және мәңгілік өмірге жету үшін қажетті рақымға қол жеткізе аламыз». «Жартылай пелагиандық» термині 16 ғасырда пайда болған, ғалымдар оны дұрыс емес деп санайды. Ұсынылған баламалар: жартылай августинизм, антиавгустинизм және антипредестинариандық. Тарихи теологиялық дау Августин дауы деп те аталады. «Жартылай пелагиандық» көбінесе кемсіту мағынасында қолданылады. Соталған Жартылай пелагиандық ойда, құтқарылу процесіне Құдай да, адам да әрқашан қатысады. Адамдар еркін таңдау жасайды, оған Құдай жаратылыс, табиғи рақым, «керемет» рақым, шайтанның шабуылына қарсы Құдайдың шектеулері арқылы көмектеседі; Құдай адамды рухани өсу процесінде құтқарылу үшін нақты таңдау жасауға үнемі жетелейді және оған көмектеседі. Бүкіл процесс – рақым; шешімнің нақты сәттеріне назар аудару әрқашан Құдайдың толық қамтылған рақымының аясында болады. Жартылай пелагиандық – дәстүрлі патристикалық ілім, синергизмге ұқсас.
Semi Pelagianism (or Semipelagianism) is a Christian theological and soteriological school of thought about the role of free will in salvation. In semipelagian thought, a distinction is made between the beginning of faith and the increase of faith. Semi Pelagian thought teaches that the latter half – growing in faith – is the work of God, while the beginning of faith is an act of free will, with grace supervening only later. Semi Pelagianism in its original form was developed as a compromise between Pelagianism and the teaching of Church Fathers such as Saint Augustine. Adherents to Pelagianism hold that people are born untainted by sin and do not need salvation unless they choose to sin, a belief which had been dismissed as heresy. In contrast, Augustine taught that people cannot come to God without the grace of God. Like pelagianism, semipelagianism was labeled heresy by the Western Church at the Second Council of Orange in 529. Catholicism teaches that the beginning of faith involves an act of free will, that the initiative comes from God, but requires free collaboration on the part of man: "The fatherly action of God is first on his own initiative, and then follows man's free acting through his collaboration". "Since the initiative belongs to God in the order of grace, no one can merit the initial grace of forgiveness and justification at the beginning of conversion. Moved by the Holy Spirit and by charity, we can then merit for ourselves and for others the graces needed for our sanctification, for the increase of grace and charity, and for the attainment of eternal life." The term "semi Pelagianism", a 16th century coinage, is considered a misnomer by scholars. Proposed alternatives include semi Augustinianism, anti Augustinianism, and antipredestinarianism. The historical theological dispute is also known as the Augustinian controversy. "Semi Pelagianism" has frequently been used in a pejorative sense. In so called Semi Pelagian thought, both God and the human person always participate in the salvation process. Humans make free will choices, which are aided by God through creation, natural grace, "supernatural" grace, God's restrictions on demonic invasion; God continually brings the human person to real choices, which God also aids, in the process of spiritual growth to be saved. The entire process is grace; snapshot focus on the specific moments of decision are always in the context of the overarching grace of God. Semipelagianism is similar to synergism, which is the traditional patristic doctrine.
Аталық дәуір
"Семипелагиандық" термині ежелгі дәуірде белгісіз болған, ол алғаш рет 16 ғасырдың соңғы тоқсанында ғана пайда болды. Бұл термин Луис де Молинаның рақым туралы доктринасына байланысты қолданылды. Осы теологтың қарсыластары 428 жылдан кейін Марсель және оның төңірегіндегі Оңтүстік Галлия монахтарының ұстанған пікірлеріне ұқсас екенін көрді деп сенді. Молинаның идеялары мен Марсель монахтарының пікірлері арасындағы осы шатасу қателік ретінде әшкереленгеннен кейін, жаңадан туған "Семипелагиандық" термині білімді қауымда сол монахтардың көзқарастарына сәйкес келетін атау ретінде сақталды, ол пелагиандық пен августинизм арасындағы компромисске ұмтылған деп есептелді және 529 жылғы Оранж соборында (жергілікті) жүз жылдан астам даулардан кейін дінсіздік деп айыпталды. 1590 мен 1600 жылдар аралығында "Семипелагиандық" термині Луис де Молинаның рақым туралы доктринасына қолданылды, ол сол кезде массилиялықтардың (Марсельдіктердің) үйретіміне ұқсас деп айыпталды.
The term "Semi Pelagianism" was unknown in antiquity, appearing for the first time only in the last quarter of the 16th century. It was used in connection with Luis de Molina's doctrine of grace. Opponents of this theologian believed they saw a close resemblance to the views advocated by monks of Southern Gaul at and around Marseille after 428. After this confusion between the ideas of Molina and those of the monks of Marseille had been exposed as an error, the newly coined term "Semi Pelagianism" was retained in learned circles as an apt designation for the views of those monks, which was said to have aimed at a compromise between the Pelagianism and Augustinism, and was condemned as heresy at the local Council of Orange (529) after disputes extending over more than a hundred years. Between 1590 and 1600, the term "Semi Pelagianism" was applied to Luis de Molina's doctrine of grace, which at that time was accused of similarity to the teaching of the Massilians.
Шығыс православие
Православ шіркеуі құтқарылуды Киелі Рух арқылы Мәсіхтегі Құдайға ұқсауға деген жеке өзгеріс процесі ретінде қарастырғанда, теозистің синергетикалық доктринасын ерекше атап көрсетеді. Теозис әділдік пен киелілік ұғымдарын тығыз байланыстырады; құтқарылу адамның құдайландырылуы арқылы қол жеткізіледі. Кейбір теологтар, әсіресе классикалық протестанттық дәстүрлерде, бұл доктринаны жартылай пелагиандық деп санайды, себебі ол адамның өз құтқарылуына үлес қосатынын көрсетеді. Православие христиандығы бұл айыптаманы жоққа шығарады, себебі ол, батыс дәстүрлерінен айырмашылығы, Августин теологиясының ықпалынан көп бөлігінде сақталды және былай деп санайды: "Жаңадан туған адамның рухани жақсылық жасауы үшін – сенушінің құтқарылуға үлес қосатын және табиғи емес рақыммен жасалған істері рухани деп аталуы үшін, оны рақыммен басшылыққа алу және одан бұрын бағыт беру қажет. Сондықтан, ол өзінің күшімен христиандық өмірге лайық ешқандай іс жасай алмайды". Теозистің ілімімен әсіресе танымал Иоанн Кассиан Шығыс шіркеулерінде де, Рим католиктерінде де қасиетті деп есептеледі. Ол, әдетте, жартылай пелагиандықтың ерте жақтасы саналады. Бірақ кейбір зерттеушілер оның көзқарастарының шын мәнінде жартылай пелагиандық болғанын жоққа шығарады. Лорен Пристас былай деп жазады: "Кассиан үшін құтқарылу – бастапқыдан соңына дейін Құдайдың рақымының нәтижесі. Ол толығымен құдайлық". Августин Казидейдің айтуынша, Кассиан "адамның ерік бостандығы емес, Құдайдың рақымы 'құтқарылуға қатысты барлық нәрсеге' – тіпті сенімге де жауапты екенін ашық айтады". Ал басқалар "Кассианды 'жартылай пелагиандықтың' жетекшісі деп санау – болжамдық хронологияға негізделген" деп санайды. Рим-католик шіркеуі Иоанн Кассианды 23 шілдеде тойланатын қасиеттілердің ресми тізіміне енгізді және оны Католик шіркеуінің катехизисінде сілтеме ретінде келтірді. Ол Августинді толығымен қолдамады және кейінірек католик теологтары Августинның беделін қабылдаса да, оның көзқарастарын Кассиан сияқты авторлардың тұрғысынан қарастырды. Батыс және Шығыс екеуі де Иоанн Кассиан мен Августин Гиппоны қасиеттілер деп есептейді.
The Orthodox Church generally emphasizes the synergistic doctrine of theosis in its conception of salvation as a process of personal transformation to the likeness of God in Christ through the Spirit. Theosis closely links the ideas of justification and sanctification; salvation is acquired through the divinization of man. This doctrine is sometimes dismissed as semipelagian by theologians of the classical Protestant traditions on the grounds that it suggests that man contributes to his own salvation. The accusation is rejected by Orthodox Christianity, which unlike the established Western traditions remained for the most part uninfluenced by Augustinian theology and holds that "for the regenerated to do spiritual good – for the works of the believer being contributory to salvation and wrought by supernatural grace are properly called spiritual – it is necessary that he be guided and prevented [preceded] by grace Consequently, he is not able of himself to do any work worthy of a Christian life". John Cassian, known particularly for his teachings on theosis, is considered to be a Saint in the Eastern Churches as well as in Roman Catholicism. He is generally considered to have been an early proponent of semi Pelagianism. But some recent scholars deny that his views were in fact semi Pelagian. Lauren Pristas writes: "For Cassian, salvation is, from beginning to end, the effect of God's grace. It is fully divine." Augustine Casiday states that Cassian "baldly asserts that God's grace, not human free will, is responsible for 'everything which pertains to salvation' – even faith". Others hold that "the view of Cassian as the ringleader of 'semi Pelagianism' rests on a conjectural chronology". The Roman Catholic Church includes John Cassian in its official list of recognized saints, with a feastday on 23 July, and cites him in the Catechism of the Catholic Church. It did not endorse Augustine entirely and, while later Catholic theologians accepted Augustine's authority, they interpreted his views in the light of writers such as Cassian. West and East consider both John Cassian and Augustine of Hippo as saints.
Кальвинизм мен арминиандық
Соңғы уақытта "жарым пелагиан" термині кейбір реформацияланған протестанттар тарапынан, әсіресе арминийлік протестанттар мен римдік католиктерге қатысты, Августиннің егемендік, түпкі күнә және рақым туралы ілімдерінен ауытқушылық танытқандарды белгілеу үшін қолданылып келеді. Кальвинистік және лютерандық құтқарылу теологиясы алдын ала белгілеудің мәнісі және құтқару құралдарының (тағамдардың) құтқарушылық рөлі сияқты мәселелерде елеулі айырмашылықтарға қарамастан (құтқару құралдарына қараңыз), тарихи протестантизмнің екі бағыты да Августин теологиясын маңызды ықпал деп есептейді. Көптеген арминиандар бұл жалпылаумен келіспейді, оны Якоб Арминиусқа (арминиандық атау одан шыққан) және оның қайтысынан кейін оның "арминиандық" көзқарастарын сақтаған Ремонстранттарға қарапайым жала деп санайды. Джон Уэсли (Арминиандық ілімді қорғаған және Уэсли методизмінің негізін қалаушы) және басқа да көрнекті классикалық және Уэсли арминиандары "толық бұзылу" және адамзаттың "толық кемшілік" деп атаған күнә туралы ілімді ұстанады, бұл кальвинистік түпкі күнә және толық бұзылу туралы ілімге жақын, бірақ толық сәйкес емес. Уэслидің пікірінше, Құдай үздіксіз жоғалған қойын-қосшысын іздейді, "ешкімнің қырылуын қаламай, барлық адамның тәубеге келуін тілейді" (2 Петір 3:9). Теолог Томас Оден Уэслидің көзқарасын сипаттағандай, алдын ала рақым "адамға құтқару рақымымен бірге әрекет етуді таңдауға мүмкіндік береді [жарым пелагиандықтан айырмасы – тек көмек көрсету емес]. Рақымға жауап беру қабілетін ерікке қайтару арқылы, адам ақталу шарттарын қабылдауда белсенді және ерікті қатысушы бола алады".
In more recent times, the term "semi pelagian" has been used by some Reformed Protestants to label anyone who deviates from Augustinian doctrines of sovereignty, original sin and grace most notably Arminian Protestants and Roman Catholics. Although Calvinist and Lutheran theologies of salvation differ significantly on issues such as the nature of predestination and the salvific role of the sacraments (see means of grace), both branches of historic Protestantism claim the theology of Augustine as a principal influence. Many Arminians have disagreed with this generalization, believing it is libelous to Jacobus Arminius (from whose name Arminianism derives) and the Remonstrants who maintained his "Arminian" views after his death. John Wesley (an Anglican defender of Arminianism and founder of Wesleyan Methodism) and other prominent classical and Wesleyan Arminians maintain a doctrine of sin that he called "total corruption" and "entire deprivation" of the human race, which is close but not identical to the Calvinist doctrine of original sin and total depravity. For Wesley, God is constantly seeking to recover his lost sheep, "not wanting anyone to perish, but everyone to come to repentance" (2 Peter 3:9, NIV). As theologian Thomas Oden describes Wesley's view, prevenient grace "begins to enable [not just aid, as in semi pelagianism] one to choose further to cooperate with saving grace. By offering the will the restored capacity to respond to grace, the person then may freely and increasingly become an active, willing participant in receiving the conditions for justification."
Янсенизм мен иезуиттер
Рим-католик шіркеуі, жоғарыда айтылғандай, Оранж кеңесінде (529) жартылай пелагиандыққа қарсы шығып, бірақ Августин ілімінің кальвинистік түсіндіруін де қабылдамайды. 18 ғасырда иезуиттер янсеншілерді кальвинизмнің радикалды августиндік доктриналарын қолдайды деп айыптаса, янсеншілер де иезуиттерді жартылай пелагиандыққа айыптады. 1713 жылы Папа Клемент XI-нің Unigenitus паптық бұйрығы янсеншілдік дінге қарсы деп жариялап, иезуиттердің наразылықтарын қолдады.
The Roman Catholic Church, as mentioned above, condemned semi pelagianism at the Council of Orange (529), but also does not accept the Calvinist interpretation of Augustine. In the 18th century, the Jesuits accused the Jansenists of affirming the radical Augustinian doctrines of Calvinism; the Jansenists, in turn, accused the Jesuits of semipelagianism. The 1713 papal bull of Pope Clement XI, Unigenitus, in declaring Jansenism heretical, upheld the Jesuits' objections.