Кіріспе
Талқылау мақсатындағы анықтама. Шартты анықтама – бұл жаңа немесе қазіргі кезде қолданыстағы терминге нақты бір контекстте пікір таласу немесе талқылау үшін жаңа, белгілі бір мағына берудің түрі. Егер термин бұрыннан бар болса, бұл анықтама сөздіктік (лексикалық) анықтамасына қарсы келуі мүмкін, бірақ міндетті емес. Сондықтан, шартты анықтама "дұрыс" немесе "бұрыс" бола алмайды; ол тек басқа анықтамалардан өзгешеленеді, бірақ өз мақсатына қызмет ете алады. Мысалы, Нельсон Гудманның индукция жұмбағында "grue" термині "келешектегі белгілі бір уақыттан бұрын байқалғанда жасыл, ал кейін байқалғанда көк түсті сипаттайтын объектінің қасиеті" деп шартты түрде анықталды. "Grue" стандартты ағылшын тілінде мағынасы жоқ; демек, Гудман жаңа термин жасап, оған шартты анықтама берді.
A stipulative definition is a type of definition in which a new or currently existing term is given a new specific meaning for the purposes of argument or discussion in a given context. When the term already exists, this definition may, but does not necessarily, contradict the dictionary (lexical) definition of the term. Because of this, a stipulative definition cannot be "correct" or "incorrect"; it can only differ from other definitions, but it can be useful for its intended purpose. For example, in the riddle of induction by Nelson Goodman, "grue" was stipulated to be "a property of an object that makes it appear green if observed before some future time t, and blue if observed afterward". "Grue" has no meaning in standard English; therefore, Goodman created the new term and gave it a stipulative definition.
Шартты анықтамалар туралы
Қолданыстағы терминдердің шартты анықтамалары теориялық аргументтер жасауға немесе нақты жағдайларды көрсетуге пайдалы. Мысалы, егер біреуді сүю – сол үшін өміріңді беруге дайын болу десек. "Адамды" Homo sapiens түрінің кез келген мүшесі деп қабылдайық. Дәлелдер үшін "оқушыны" "жергілікті мектепте оқитын 18 жасқа толмаған адам" деп анықтаймыз. Олардың кейбіреулері сондай-ақ нақтылайтын анықтамалар, бұл терминнің лексикалық анықтамасына қайшы келмейтін, тек оны кеңейтетін шартты анықтаманың бір түрі. Ғылым мен философияда кеңінен қолданылатын теориялық анықтамалар шартты анықтамалармен кейбір жағынан ұқсас (бірақ теориялық анықтамалар шамалы нормативті, көбірек иландыратын анықтамаларға жақын). Көптеген даулы және өткір пікірлерді ұстанушылар сөздің эмоционалдық немесе басқа да коннотацияларын олар бергісі келетін мағынасына қосу үшін шартты анықтамаларды қолданады; мысалы, "кісі өлтіруді" "кез келген себеппен кез келген тірі жандаты өлтіру" деп анықтау. Мұндай аргументтің екінші тарапы сол терминге басқаша шартты анықтама бере алады: "жаман ниетпен адамды заңсыз өлтіру" немесе "адамды ойластырылған түрде өлтіру". Мұндай жағдайда лексикалық анықтама олардың арасында қалуы мүмкін. Егер шартты анықтама аргумент ішінде лексикалық анықтамамен шатастырылса, екіұштылыққа ұшырау қаупі бар.
Suppose we say that to love someone is to be willing to die for that person. Take "human" to mean any member of the species Homo sapiens. For the purposes of argument, we will define a "student" to be "a person under 18 enrolled in a local school". Some of these are also precising definitions, a subtype of stipulative definition that may not contradict but only extend the lexical definition of a term. Theoretical definitions, used extensively in science and philosophy, are similar in some ways to stipulative definitions (although theoretical definitions are somewhat normative, more like persuasive definitions). Many holders of controversial and highly charged opinions use stipulative definitions to attach the emotional or other connotations of a word to the meaning they would like to give it; for example, defining "murder" as "the killing of any living thing for any reason". The other side of such an argument is likely to use a different stipulative definition for the same term: "the unlawful killing of a human being with malice aforethought" or "the premeditated killing of a human being". The lexical definition in such a case is likely to fall somewhere in between. When a stipulative definition is confused with a lexical definition within an argument there is a risk of equivocation.